Mostrando entradas con la etiqueta Aragón TV. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Aragón TV. Mostrar todas las entradas

viernes, 27 de septiembre de 2024

Toros en aragonés

Un medio de comunicación publico habría de fer honra pa l’acceso a lo dreito a la cultura d’as personas a las que se diriche. Habría de reflexar, tamién, ixa sociedat, en toz los suyos aspectos, sin deixar-se-ne a dengún. Nomás por ixas razons sería prou pa exichir que en Aragón TV, y en tot CARTV, bi hese una presencia important d’aragonés y catalán. Mas que en lo suyo millor momento, con Charrín charrán y A escampar la boira emitindo-se. Pero ye que, antimás, dende una envista de simplas audiencias y interés cheneral, s’habría d’apostar firme por ixa mena de contenius.

Muitas activistas por la luenga repetimos dende habe anyos que la sociedat aragonesa tien interés arrienda por lo suyo patrimonio lingüistico y ixo que a sobén desconoixe la suya amplaria. Isto no ye nomás una sensación u un lema propagandistico. Se puet veyer en datos obchetivos y en la experiencia personal de cualsequier que s'embreque en ista luita. Toz los anyos Nogara imple las suyas aulas d’alumnau. No s’adube a fer mas clases, a amostrar la luenga a mas chent. Toz los cursos recibimos clamadas de concellos y asociacions d’adintro y difuera de Zaragoza que nos demandan cursos pa la suya chent. Y toz los cursos nos quedamos sin poder cubrir ixa demanda. L’asociación ya fa cualcosa que habría de fer l’administración, pero, pa forro de bota, lo gubierno aragonés leva decadas sin atender una demanda popular d’acceso a la cultura aragonesa y a lo suyo patrimonio lingüistico y negando, por tanto, parte d’os dreito lingüisticos d’a suya ciudadanía.

Por a-saber-los lugars d’o país, cada vegada que se fa una charradeta, una presentación, un concierto, cualsequier acto en u sobre l’aragonés, l’exito ye total. Salas plenas y firme interés. Preguntas, reivindicación, ganas de saber-ne mas. L’aragonés ye amagau de tot y, malas que acucuta una miqueta, se troba un pueblo que quier conoixer-lo. 

Los datos d’audiencia de Charrín charrán yera bien buenos. De mal millorar pa un programa que s’emitiba en horarios caoticos y que yera de tot en aragonés y, por tanto, en teoría enfilau nomás pa bels mils de personas. Lo suyo exito ye unatra preba d’ixa sete de luenga que tien lo pueblo aragonés.

Lo prochecto de O zaguer chilo leva seis edicions y una sietena en gravación. Ixo suposa que han pasau 120 bandas mosicals pa fer las suyas 120 cancions en aragonés. La mayoría, sin tener ixa luenga por transmisión familiar. Artistas de toda mena y de toz los libels. Lo mundo de l’arte y la mosica amuestra asinas firme sensibilidat por l’aragonés.

Manimenos, en ista lechislatura, s’ha acabau con lo poco que bi heba, con ixos primers pasez que s’heban feito ent’a normalización lingüistica en los medios publicos aragoneses y, pa forro de bota, s’apuesta por que tornen a emitir-se corridas de toros. 

Igual como l’interés por la luenga se puet comprebar por toz los cabos, las tendencias sobre los toros son contundents. Por cada día ye mas radida la chent que le sigue fendo goyo ixa tortura animal que, en la mayoría d’as suyas manifestacions, nomás se mantien por una inercia historica. Porque ye "lo que s'ha feito siempre", sin cuestionar si se podrían fer unas fiestas millors. Los toros, las vaquillas y toda ixa mena d’actos, sin entrar en valoracions eticas, son un catenazo que aburre a la mayoría d’a población. En los puestos a on que, por bella razón, se deixan de celebrar, pocas vegadas i hai demanda pa que tornen. Cuasi dengún no los troba a faltar. Son, antimás, bien caros, comprometendo los presupuestos festivos. Como deciba Ixo Rai!: faltarán perras para otras cosas, pero aquí gastan un millón. Con los diners d’a tortura se podría financiar toda mena d’actos culturals y festivos u, simplament, achustar orquestas millors, mas animación infantil y un ciento de cosas.

No i hai garra motivo pa promocionar los toros en la TV publica aragonesa si tenemos en cuenta l’acceso a la cultura y l’interés d’a ciudadanía. Si que n’i hai si l’obchetivo ye indentitario, y en ye. Si lo que se quiere ye esborrar la cultura aragonesa y asimilar-la a ixa mala traza, decadent y cazurra, d’entender la espanyola.

S’habrá d’exichir que CARTV torne a apostar por la cultura. S’habrá de recuperar pa lo pueblo los medios publicos. Tanimientres, y tamién cuan lo consigamos, nos acubillaremos en la cultura popular, de base, en asociacions y medios de comunicación que no le debemos cosa a dengún, y que construimos y treballamos por desfender y difundir lo nuestro patrimonio cultural y lingüistico. Ixo, nunca no nos lo podrán sacar.

viernes, 3 de enero de 2020

Historias d'un chobenallo (2): La mani antitravase de Madrit

En 2001, quasi toda l'actualidat politica chiraba arredol d'o trasvase previsto en lo Plan Hidrolochico Nacional (PHN) y los entibos que lo feban posible. Prou que sí, l'actividat de Chobenalla Aragonesista, tamién. Yeran tiempos de muitismo creiximiento de l'aragonesismo. Levaba poquismo tiempo militando-ie y cada semana entraba chent nueva. Totz los lunes se feba reunión y caleba empecipiar-la con un rolde de presentacions ya que nos adubibanos a aprender-nos los nombres de toda ixa chent que acababanos de conoixer. La movilización contra lo trasvase yera constant. Practicament todas las semanas se feba bella cosa de mayor u menor entidat. Una d'as mas grans movilizacions que bi habió en ixos diyas estió la manifestación en Madrit contra lo PHN que achuntó a una patacada d'opositoras a lo travase, mas que mas, aragonesas.

La manifestación prometeba estar historica y qualsiquier entidat, dende partius politicos dica asociacions de vecins, s'organizó pa fer arribar a Madrit a toda la suya chent. No recuerdo quántos autobuses montó CHA, pero en yera buen fascal. D'ells, lo menos uno yera organizau por Chobenalla. Los billetz los vendiemos a escape. Nomás la chent que yeranos activos en aquellas envueltas ya en plenabanos quasi uno. A nusatras se sumoron muitas atras personas que no yeran d'a organización. Muita chent que no heba militau en cosa y beluns que hue siguen sin haber-lo feito. Astí nos chuntabanos personas muit compromesas que hebanos estau en un ciento de movilizacions y atras que quasi yera la primer manifestación que iban. La media d'edat yera bien baixa estando yo un d'os mas viellos con los vintidos anyos que teneba alavez.

Lo maitín empecipió bien luego. Faltaba buen rato pa que amaneixese quan ocupemos los nuestros posientos en l'autobús. Con tot y con ixo, belún ya heba ubierto la botella de pacharán a ixas horas. Los primers ratos estioron de muitas presentacions y d'as primers cancions aragonesistas, que continarían dica arribar a Madrit.

Ya en la metropoli espanyola, empecipiemos a (des)organizar-nos. La manifestación la feban en directo Antena Aragón, predecesora de l'actual Aragón TV .Muitas creyebanos que yera una sobrebuena oportunidat pa fer-nos bien visteras. Parte de nusatras decidiemos d'alcorzar y tirar dreitament t'a fin d'o recorriu, que remataba en la Puerta del Sol. Pillemos la pancarta y empecipiemos lo nuestro viache por astí. Por lo camín ibanos dando pasquins informativos a qui nos trobabanos. Muitos d'os receptors nian sabeban guaire bien de qué iba tot ixo y, prou que quasi denguno no sabeba nian que existise l'aragonés, la luenga en que yeran escritos por un d'os dos costaus. Atra d'as cosas que gosabanos de fer t'a part d'alavez yera bella mena de pirotecnia zaborrera que personalment no le trobaba mica sentiu, pero que a muitas compas les encantaba. Mezclabanos no se qué producto que mercabanos en Gilca con zucre y ixo feba un fumo que nos creyebanos que yeranos en los conflictos d'a minería asturiana. A ixo s'anyadiba buena cosa d'ixos petardos que tanto odiaba y odio. Con lo poco talento que tenebanos, encara me foi cruces de que no hesenos de rematar bella manifestación en l'hespital con bell cremau. La ropa y los sinyals, ixo sí, siempre acababan con bell forau.

La primer anecdota vinió en lo Congreso d'os Diputaus a on que un d'os companyers creyió que yera buena ideya de pintar una estrelada. Los dos antidistubrios que yeran a lo canto no compartioron lo suyo criterio y, quan le pilloron fendo-la le metió una pinyora que habió de pagar bell mes dimpués. Prou que sí, le confiscoron los tres kilos d'o "polvo de fer fumo" y las dos botellas de pacharán que levaba en la mochila.

Dimpués de firme rato dondiando por las carreras madrilenyas a la fin arribemos a la Puerta del Sol. Nueva performance con lo fumo y tiempo pa unatra d'as cosas sin guaire sentiu que febanos alavez: chitar un colorant en las fuents pa que l'augua prense una color d'un morau fosco. En la televisión bell saputo comentó que i hebanos chitau tinto. ¡Pa malfurriar vin que yeranos en aquellas envueltas! L'obchectivo de fer-nos visteros, a lo menos en TV, se consiguió. Antena Aragón heba d'emplir la programación con bella cosa y entre que arribaba la resta d'a manifestación nos fació planos a embute.

La manifestación yera en contra d'o PHN, pero no pas de pantanos como Yesa, Santaliestra y Biscarrués a los que nos oposabanos tamién. Asinas que i acudió a-saber-la representación pantanera. Entre ells, prou que sí, Marcelino Iglesias y Jose Angel Biel, president y vicepresident d'Aragón. Bi heba un scenario d'a TV a on que se facioron actuacions mosicals (recuerdo a Petisme y Labordeta, entre atros). En bell momento, totz dos i puyoron a que les fesen una entrevista. Un d'os chobenallos, con una puntería envidiable, quasi encierta con un uego a Marcelino, y ixo que yeranos bien luent.

De tornada, chentaus y mas d'una una mica pifola, nos trobemos con la chent que heba feito tot lo recorriu, recontando-nos tot lo que nos heba pasau a unas y atras. Las chobenallas, prou que sí, aproveitabanos pa fer una mica de proselitismo, a mirar si belún se uniba a la organización. Y, de feito, con beluna lo consiguiemos. A muitas atras, manimenos, no tornemos a veyer-las por garra cabo.

Pa yo, y pa muitas d'a mía cheneración politica, ixa estió una d'as manifestacions mas intensas d'a nuestra vida. Nos pilló en una edat muit choven, quan vivencias asinas te marcan pa cutio. Y en un momento historico a on que l'aragonesismo yera bien fuerte y las organizacions creixebanos muito en muit poco tiempo. Dimpués arribaría lo tiempo de perder a un porcentache muit gran d'ixa militancia poco ideolochizada, ye cabolioso. Pero muitas d'as que nos i quedemos no yeranos conscient de tot lo recorriu que tenebanos por debant.

La sincusa d'o PHN feba muita honra pa prebar de "colocar" la resta d'o "paquet aragonesista". Muitismas d'as personas que se nos acercaban en ixos anyos, lo feban simplament por la oposición a lo trasvase que yera en la tele y los medios 24/7. Nusatras prebabanos d'explicar-les atras d'as nuestras reivindicacions: la luita contra las grans obras hidraulicas, l'aragonés, los dreitos historicos u mesmo la luita antitaurina u la despenalización d'o cannabis que tant presents yeran en Chobenalla. Si lo consiguiemos u no pas, y en qué grau, le pertocaría a atro que faiga servir bella metodolochía que vaiga dillá d'os míos recuerdos y opinions.

Vendría en los meses de dimpués mas manifestacions d'ixa mena. La siguient, en Barcelona, a on que, lochicament, la presencia d'as organizacions antitrasvase catalanas estió muito mas important.. Valencia y Mallorca tamién n'acullioron las suyas propias. Muitas atras, adintro d'un Aragón que, antimás d'o trasvase, vivió un tiempo de muito debat social sobre un ciento de temas que la mayoría continan sin solucionar-se. Muitas de nusatras tenebanos poca u mica experiencia ni formación politica y en istas movilizacions empecipiabanos a conoixer atras envistas que no se gosaban de trobar en los medios de comunicación de masas.

NOTA: Tot lo que recuento aquí son recuerdos de fa quasi vinte anyos, pasaus por lo recosiro y ruixiaus con pozals d'alcohol, asinas que probablement bi haiga mas d'una inexactitut y omisions arrienda. Teneba grabau tot lo programa d'a retransmisión d'a mani, pero lo he cacegau, asinas que tampoco no he puesto repasar las imachens. Senti-te libre de, con la educación que sin dubda tendrás, comentar-las y anyadir lo que creigas.



domingo, 31 de mayo de 2015

Enreligau en A liedrera

Fa bells siet u ueito anyos Nacho me gritó pa ufrir de fer una sección en o suyo programa de radio, La Enredadera de Radio Topo. Yo tasament conoixeba o programa. Heba estau profe suyo d'aragonés un verano y hebanos coincidiu en un programa de televisión que se fació lo verano de 2007. En ixas envueltas adubiba con tot y le dicié que prou que sí, que quan querese prencipiabanos...

Quan prencipié a escribir iste post creyeba que heba prencipiau más tarde, pero be-te-me que m'he trobau con que en aviento de 2007, ya saliba la sección que deba en l'antigo blog de La Enredadera, asinas que cuento que ixe mesmo agüerro empecipié con L'aragonés ye bien vivo. A sección prebaba de fer conoixer l'actualidat arredol d'a luenga aragonesa. As noticietas de l'aragonés, que gosabanos decir-le.

A sección pasó por tot. De quincenal a mensual. De quasi no aprestar-me-la a fer cosas una miqueta más pinchetas. Tot fendo-lo como buenament podeba. Sobre tot en os primers tiempos, que ixo d'a radio no lo conoixeba guaire. Agora, mirando-me enta dezaga, cuento que lo podría haber feito millor. Aspero que, a lo menos, "L'aragonés ye bien vivo" haiga feito buena honra ta que más chent conoixca l'aragonés, ta que haigan puesto ascuitar-lo de cutio en a radio y ta haber espardiu as convocatorias que caleba.

Antimás d'as noticias de l'aragonés y convocatorias, tamién vagó de fer bella cosa una mica más pincha. Un anyo lo adediquemos a charrar de atras luengas minorizatas. Una en cada programa. Atro metebanos cantas en aragonés de collas que no lo fan servir de cutio. D'ideyas, bi'n heba arrienda, encara que muitas se quedarán t'atra vegada.


En totz istos anyos, Nacho se ocupó de que antimás de un programa de radio, La Enredadera fese comunidat. Asinas, as colaboradoras que ibanos pasando y a chent que asistibanos a tot ixe trapacil de movidas que organizaba de cabo ta quan, nos ibanos fendo una miqueta familia. Tenié a suerte, gracias a lo programa, de conoixer a grans artistas y expertos en os suyos campos. D'ixamplar a mia uellada sobre temas que a soben desconoixeba. Y de poder fer tot ixo dende aintro.

De momentos miticos, bi'n ha habiu arrienda. Tenié a oportunidat d'entrevistar a Anchel Conte en o 10eno cabo d'anyo d'o programa, en un especial gravau en a Plaza d'a Madalena, a on que, sino m'alcuerdo mal s'estrenó la canta que les adedicó o Comando Cucaracha y que escribió Sonero en A Flama. M'esmeliqué con Jota y Encarni de Dadá, imitando a Rabanaque, probablement o millor poeta que bi ha agora mesmo en Zaragoza. Me emocioné con o especial sobre garcholas que se fació fa no guaire, y que esdevinió un d'os millors programas que fació La Enredadera. Sobrebuenos estioron os capazos en o despachet d'a radio con a chent de Vegetal Jam, Antena Dislocada, .... y tantas personas y colectivos que conoixie fendo tiempo antes d'a sección.

Como La Enredadera yera muito más que no un programa de radio, de grans momentos en vivié bells quantos atros difuera d'a radio. As dos visitas ta Nuez, una ta una chenta que se prolargó y atra t'o sobrebuen festival d'EcoNuez. A cursa t'Aguaron a conoixer a Casa d'o Gaiter. U os diyas d'o libro que organizaba la Biblioteca Frida Kahlo. Siempre rodiau de lo millor de lo millor de l'activismo y d'a cultura militante zaragozana.

Remeraré siempre tamién, como no, haber teniu a oportunidat de conoixer a Ruben Vidriera a tiempo de poder disfrutar d'a suya companyía antes que nos deixase ta cutio. Ell replegó a ideya d'a propuesta de que todas as collas de mosica d'Aragón fesen una canta en aragonés y en fació una, "Sobre una chisla de cierzo". Nos conoixiemos de casualidat en a emisora mientres feba a sección. Dimpués quedemos ta treballar sobre a canta, y mesmo prebemos de ir alicatando a atras collas ta que fesen lo mesmo, creyando "A nuestra canta en aragonés" con muita atra chent. Antimás, como buen inquieto que yera, nos trobabanos por toda mena de puestos, manis, actos y movidas. En as XX Chornadas de Nogara teniemos a honor de viyer-le actuar en o Centro Las Armas en un concierto que nunca no ixublidaremos. Ruben nos deixó, pero aprendiemos muito d'a suya rasmia, que nos ne ampró una miqueta.


En una d'as decisions más absurdas que haiga preso Radio Topo, Nacho habrá de deixar La Enredadera iste mayo. O 7 de chunyo ferá la suya despedida en Las Armas. Muitas lo trobaremos a faltar. A luita por ixe mundo millor que todas queremos, lo clamemos como lo clamemos, ha perdiu un altavoz d'as suyas demandas. Nacho prencipia unatro camín a on que asperemos que lo faiga tant bien como en a radio.

"A liedrera" deixa d'emitir-se, pero que no deixa de creixer, pues os vinclos que muitas hemos teixiu gracias a iste programa son de muit mal crebar. Y aprender, como hemos aprendiu, a sumar fuerzas, a superar "recelos", a entender a l'atro y a endrezar ixas sinerchias ent'o bien común, ye qualscosa que no ixublidaremos.

Tot ye temporal, asinas que cuento que bell diya, antes u dimpués, as ondas de Zaragoza tornarán a emplir-se de La Enredadera.


NOTA: Iste post s'escribió as semanas d'o 11 y o 18 de mayo. No se publicó dica o 31 de mayo, entre que s'emitiba o zaguer programa (por agora) de La Enredadera, ta escusar-me susceptibilidatz



Si quiers ascuitar as colaboracions, recuerda que puetz sentir-ne quasi todas en a canal mia de Ivoox. As fotos son todas ampradas d'o blog y os retes socials de La Enredadera.

lunes, 24 de enero de 2011

Exercendo lo pasquinismo 003

/*NOTA: escrito lo viernes de maitins, antis d'a reokupación.*/
Como ya charré en Exerciendo lo pasquinismo 002, as actuacions policials gosan estar un d'os eixemplos más esclaters de pasquinismo. Como siempre que bi ha un desaloix, a policia bi ye, y bi ye ta reprimir tanto a las propias okupas como a toda que se i amane ta refirmar-las.
Dende que desaloixoron o CSO Kike Mur, a embute de noticias han surtiu. Por un regular, con un tracto millor que no m'asperaba. Como eixemplo o video de Sin ir más lejos" y o posterior debat que podetz viyer a la fin d'iste post. Un d'os rufierters que i charrra contrimuestra un esconoiximiento de tot d'o movimiento okupa. Ridiculos os comentarios sobre fuegos y cheras....
Pero voi t'o que motiva iste ElP. Yera yo en o treballo, de tardis, sentindo Aragón Radio ("la nuestra, la de totz os aragoneses"). Bi habió un corte informativo d'ixos que nomás fan titulars de bells 15-30 segundos. A sentencia d'os atropellos de Uesca, as declaracions d'Aguirre sobre o R. Zaragoza, cosas asinas. Muito breus. Una voz da o titular y una atra lo desembolica bell poquet. I plegó a noticia d'o desaloix: "Desaloixan a Garchola de Torrero (titular), O C.S.O. d'a viella garchola de Torrero, blablabla..." y remata a noticia: "Antimás un choven ha estau deteniu en o vico d'As Fuents por cremar un contenedor" (remata a noticia). ¿Comorl? ¿Pero que ye isto? - Me pensaba.... Con uellos de caparra no me podeba creyer lo que plegaba d'ascuitar. ¿Qué fosca relación teixe o redactor entre as dos noticias? Si las hesen dau contino, nomás podríanos sospeitar. Pero ye que feban parti d'a mesma noticia! Impresionant...
/* Escrito Hue*/
Como cuento que sabretz, o C.S.O. Kike Mur ye okupau de nuevas. A concentración d'o sabado de refirme remató en una reokupación d'a garchola. Quan lo leyié o domingo de maitins no podeba nian creyer-lo... A verdat ye que o movimiento okupa ye contando cada vegada con más refirmes en a ciudat de Zaragoza (mesmo en os meyos de comunicación) y más que más en o vico de Torrero. Contino, pencho bells vinclos intresants y un par de videos sobre o desaloix y a reokupación.
Entalto Torrero okupa y obrero!




miércoles, 12 de enero de 2011

Ampraus 053


O primer ampraus de 2011. Ya viyetz que no me trobo guaire creyatibo y he de tirar de seccions. Que le voi a fer...

Prencipio con una vinyeta publicada fa bell tiempo en Publico y que me fació firme goi. Tantas y tantas vegadas he pensau ixo quan tanta y tanta chent charra d'as luengas sin saber-ne mica... Siempre he dito que vivimos en un país con 1.200.000 filologos. Que tot lo mundo se permite o luxo d'opinar sobre lingüistica sin tener-ne ni puta ideya u repetindo os topicos que sienten en a TV y os meyos de masas. Tamién en o debat lingüistico – politico se troban a faltar muitas vegadas os lingüistas y expertos en cuenta de tanto matután ignorant. Aquí queda ixa vinyeta con tantisma razón de Fontdevilla. Y si queretz viyer-ne más o suyo blog ye http://blogs.publico.es/manel/.

TV: U no pas, porque d'o que voi a charrar lo he visto tot en o rete. A primer recomendación ye Walking dead, nueva serie que facioron ahiere os dos primers capitols en La Sexta. Sobre un holocausto zombie, que agora ye muito de moda. Qui me lo iba a decir, de chicorron, quan aquel amigo friki me meteba todas ixas cintas de Romero, que anyadas dimpués serían toda una moda! A serie prencipia muito bien, con totz os ingredients tipicos d'as cintas de zombies. Si no queretz viyer-la como la fan en a TV, con anuncios y a horas malencas, la tenetz penchada dica o seiseno episodio en www.divxatope.com. Apuratz-tos antis que no la tranque la Sinde!

D'atra man, tamién habié de viyer on-line a nueva serie documental de EITB, que se diz Escépticos. I charrarán d'ixo, de l'escepticismo. O primer capitol ha tractau sobre a plegada (u no) d'os humans en a Luna. Muito intresant. Podetz viyer-la punchando aqui.

A embute de convocatorias ta ista semana. O chueves prencipiamos con a cata de biera mudejar en A Flama. ¿Que encara no la has tastada? ¿Que te falta bella variedat de tastar? Pues tiens a oportunidat de fer-lo ¡de baldes! En A Flama dende as 20. Qué millor traza de prencipiar o cabo de semana!.

O viernes en A Enrestida, un poquet de solidaridat con as antifaixistas chuzgadas por prebar d'organizar o concierto final d'as chornadas antifas d'ista anyada. Borina y tot l'esquilmen adedicau a pagar os gastos chudicials y as pinyoras, que ya sabetz que ye buen fascal de diners. Más info en a web d'a Enrestida.

Tamién o viernes prencipian as chornadas de presentación de la librería asociativa La Pantera Rossa. Ixe viernes podremos conoixer iste prochecto y mientres o sabado bi habrá charradas ta conoixer atros prochectos de librerías asociativas y centros socials. Muito intresant.

Qué mal levo lo de deixar de fumar! Y una d'as razons ye porque tot lo diya, terne que terne, en totz os meyos de comunicación, son charrando-ne. Pocas noticias heban durau tanto en os meyos como ista. Y limpio a dar-le vueltas! Ni a tregua d'ETA, ni as negociacions sobre a chubilación, ni Haiti, Sudán u Palestina ocuparán tantismo espacio en os meyos como ista lei anti-tabaco. Lo pior de tot ye viyer a o fachamen de siempre chilando por a libertat ta drogar-se con tabaco, entre que continan amarguinando y condenando a la ilegalidat a toda a resta de drogas, muitas menos periglosas que no o tabaco. Ta ellas, y ta todas, porque a canta ye buenisma, les adedico iste video de Dr. Calypso que penchó V.S. en o suyo facebook ahiere y que m'encantó!


viernes, 17 de octubre de 2008

Una de bideos

En estar sin treballo, puedo, de maitins mientres me desayuno, bier a TB y ya no soi espenchau d'o mundo de tot. De feito l'atro diya podié bier a entrebista que le fazión a Manuel Castán, presidén de l'academia de l'aragonés en Aragón TB. Tos la pencho más abaxo, que de seguras que muitos yeraz treballando u en clase. Tamíén pencho un bideo que m'he trobau d'o programa Vaya Semanita que fan en ETB y alto, o cartel d'a Feria de tradizions. O programa lo podez leyer aqui.

Manuel Castán



Puen d'o Pilar abertzale

martes, 19 de febrero de 2008

Se fan a mofla de nusatros (a la fin...)

Cuento que muitos ya abrez bisto, por a TB tradicional, por Youtube u por a paxina web suya o nuevo programa d’Aragón TV: OregónTV. Ye un programa que replega a tradizión d’os sketches d’umor de atros programas como Splunge, u d’os que feban de cabo ta cuan El Informal u Cruz y Raya, pero dende una ambiesta aragonesa, encara que más que más cheposa. No he puesto encara beyer toz os bideos, pero bi’n ha muitos bien buenos. Se’n fan a mofla d’a Expo y de Flufi (a qui rebaltizan como Flurvi) de contino y, tamién, por exemplo, d’os puliticos nuestros. Pero un d’os sketches que más goyo me fazió y que más me trucó o ficazio ye ixe d’o Comando Almugabar que ya en han feito, a lo menos, dos. I salen dos mozez encapuchaus, en plan terroristas, charrando d’as reibindicazions suyas. Siempre prenzipian os comunicaus suyos con un “Buena nuei!” y, mesmo en uno d’els charraban de l’aragonés. Sé que a muitos les ferá fastio ista mena de umor, pero a yo m’encanta de redir-me de yo mesmo.

Antiparti de que faiga u no goyo u grazia, o simple feito de que ixe sketch se faiga ye un siñal de que somos un poquet menos imbisibles. Ya salimos en Aragón TV, encara que sía ta que se faigan a mofla de nusatros. Conoxen, alto u baxo, bels d’os nuestros tics y d’a traza de charrar nuestra. Cal remerar programas que han feito cosas parellanas en atros países como Vaya Semanita en ETB u Polonia en TV3. Que aparixcamos en a televisión ye una traza de normalizar-nos sozialmen y blincar un poquet as mugas d’a Madalena.



Os bideos los podez biyer en www.oregontelevision.com si no querez u podez biyer o programa a ixas oras tan malizas que lo fan. Abaxo en pencho un par...








viernes, 11 de enero de 2008

Bellas risetas

Por si un caso, prenzipiemos o cabo de semana con bel poquet d'umor. O primer bideo ye uno d'os millors que'n he bisto de El Sobrino del Diablo y o segundo d'una nina bien maja (y ta que lo diga yo...) en Aragón TV:


martes, 8 de enero de 2008

Conziertismo

Me calió marchar t’o leito una miqueta tardi, pero a la fin o Chuebes 3 remanié debán d’a TB con os güellos pataleros ta poder bier o resumen d’o conzierto d’os 25 años de Fablans. “Prenzipian bien!” – me pensé cuan, a “Salud País!” de La Ronda de Boltaña le metión de soztitol “Días de albahaca”. Pero cal dezir que a triga de cantas estió prou buena. Ta qui no lo biese, fazión dos cantas de cada colla, fueras de La Ronda, que’n fazión tres. De zensura, me’n asperaba más. Mesmo metión “nomás ta sentir” de Prau. Qui no l’aiga sentiu en os discos que no la i mire que no bi ye. Ye una d’as nuebas cantas y ye buenisma. Y ta rematar o conzierto País Perdido de La Ronda.

Tot isto ye lo que fazión bien, pero prou que cal charrar tamién de tot lo que fazión mal: L’orario, por exemplo. Cuasi a la una d’o maitin d’un chuebes sin fer cuasi publizidat (si se’n fazió). O soniu, que yera penible. Feba asabela pena sentir “Soy gaitero” sin sentir a gaita, u bier como os tabals de Lurte, a tamás de que les enfocaban prou asoben no se sentiban mica. O publico, que yera disaparexiu y cuan feban un plano gran, por un regular, a foscor no dixaba bier-lo. Con tot y con ixo, de siñals d’Aragón se’n bieban arrienda, más que más, en a zaguer canta d’a Ronda. Y ta rematar la error más gran. Si yo no i ese estau, si no ese sabiu de qué iba ixo, lo mesmo podeba pensar que yera un conzierto feito por Aragón Radio, Intermon Oxfam u la parroquia de Santa Engracia ta replegar fundos ta la Expo u quemisió. Nomás se beyió un cartel d’a Federazión de Fablans en prenzipiar y en rematar o conzierto. Ni se sabeba que yera por o 25 cabo d’año suyo ni dizión cosa de l’aragonés. Ixo, y que a metat d’as cantas estión en castellano, sacó prou de conteniu a lo programa.

Asperemos que lo repitan en millor orario y que faigan una chicota presentazión de dos minutez an que digan tot ixo que “xublidón”. Tampoco no les demandamos tanto, no?

jueves, 3 de enero de 2008

Nabidat TB

Primer de tot, goyoso año 2008 ta toz. Ha pasau buena cosa de diyas dende o zaguer articlo, pero ye que o treballo y os compromís de toda mena no dixan guaire tiempo ta escribir.

Ya charraba antis que no prenzipiase isto d'a nabidat, que me fa asabelo fastio por arrienda razons. Una d'ellas ye a programazión d'a TB. Cal dizir que soi un gran consumidor de TB. Malas que tiengo bel ratet la enchego y beigo cualcosa asinas que no soi guaire desichen con o ran de os programas. Pero en istos diyas ixe ran, que ya ye baxo de normal, plega en un fosco forau que fa que mesmo a yo m'agane de amortar "a caxa fata". Un buen exemplo estió a nuei de cabo d'año an que as TB's trigón a os piors treballadors que'n tienen ta fer a orterada de l'año. Ramonchu, Igartiburu, os de matrimoniadas (chelaus en a freda Inmortal) y asinas asinas ta presentar un d'os programas más penibles de tot l'año an que siempre aspero que belún trasque mal bella uga y prete a gomecar... Contino se fazió un zarpau de programas basuera con mosica patrozinada por a SGAE y os de siempre fendo lo de siempre. Bisbal y cía chilando y blincando. Muito regueton, "abadexo" y pop d'o pior. Penible.

Tamién paré firme cuenta en a programazión d'a nuei d'o 24, pero por atras custions. Fendo zappin a mía suegra, pasó por as TBs gallega y basca an que feban programas con mosica tradizional d'ixas tierras. Plegó en Aragón TB an que asperaba trobar-me con bel zappin d'a canal con o millor de l'año y ixas cosas, pero be-te-me que yeran fendo-ie una zinta d'ixas biellas que fan tan asoben. Sisquiá as "joticas d'o Pilar", tan españolas y catolicas ellas....

Prenzipia l'año ixa mesma canal, "A nuestra" que le dizen, con o conzierto, ista nuei de o 25 cabo d'año de Ligallo de Fablans. Ixo sí, a las 0.30 y dimpués d'o bamboso programa d'Antón Castro, por si belún remane dispierto. Asinas que metez os bideos a grabar y penchaz-lo dimpués en YouTube, por fabor... Y asperemos que Aragón TB contine fendo ixa mena de contenius. Como, tanimientres, l'aragonés cuento que continará desaparexiu en "A suya" (l'aragonesa, y no guaire, d'os castellanofablans) tos pencho contino o bideo que cuento que ya abrez bisto en Chemeco u Estricalla de Manolo García cantando en aragonés.


miércoles, 28 de febrero de 2007

Flufi taurina

Iste maitin, como toz os maitins, pillaba os papers ixos que dan de baldes (entre atras cosas porque dengún o pagaría por els) y me trobaba con l'anunzio d'a foto que he meso a o canto. Abaxo, en a cantonada d'a dreita d'a portada de l'ADN (un buen fascal de diners, por zierto). Aragón TB promozionando a cultura aragonesa, como siempre. No he bisto guaires anunzios d'os programas de Aragón TB. De feito, no en he bisto mica. Pero parixe estar que isto, concretamén ista TORTURA a un animal cal que siga espardida y que toz os zaragozanos (mesmo os ninos) nos enteremos de que podemos beyer y gronxiar a TORTURA d'un animal. Porqué? Por que se promoziona iste programa y no atro? Ye malo que se continen fendo istas cosas. Mesmo pior que se emitan (y en orario ta ninos). Pero ye que antimás lo promozionan! Puestar que prenzipie a alticamar-les a presión sozial? Alabez imos por buen camín. Talmén siga que ta la plaza no i ba dengún y de bel puesto cal quitar diners, no? Y como os sadicos taurinos cada diya son menos lo bosamos entre toz y au! Menos mal que o nuestro gubierno ye progre....

Isto yera de maitins, pero de tardis me plega un mensache en o correu con declarazions d'un tal Antonio Silva de Pablos que parixe que ye Direutor de comunicazión de Expo Zaragoza 2008 (ixa d'o desembolique sostenible y a ecoloxía y ixas cosas de jipis). Diz, iste pardal, en una carta tetulada Los toros, fiesta cultural (prenzipia bien):

"...Pero lo encabezo así con el convencimiento de que los toros son una de las fiestas culturales más importantes de nuestro país. Maltratar a los animales evidentemente no es de recibo, pero sinceramente no creo que se hable de maltrato en la lucha cuerpo a cuerpo de un hombre y una fiera que genéticamente ha nacido para eso. Para luchar y dejarse la vida en un ruedo."

No comments. Pero dimpués de dezir en a mesma frase que no se fabla de maltrato cuan a "fiera" (se refiere a o toro) muere porque ya naxida ta morir (l'ombre ye naxiu ta maltratar animals, ye de dar...) contina:

"Sería una pérdida de personalidad evidente ante el resto de identidades culturales. Un elevado número de ciudadanos no entenderíamos un paso atrás en la definición cultural de España si el Ministerio de Medio Ambiente inicia su anunciada cruzada contra el toreo. Puestos a prohibir que prohiban a los directivos de fútbol ser tan cafres y dar espectáculos tan bochornosos como los de Betis y Sevilla. Eso sí que es maltrato, pero a las personas."
A personalidat d'Españñña pende en o maltrato a os toros. Bien! En ixo ya somos más d'alcuerdo. Ixa ye a Españñña con tres "ñ" cañññi, coññño que tantismo fastio me fa y a la que representa chentota como iste. Maltrato yes tú, mozet! Maltrato a la intelichenzia.
Lo pior de tot, ye que iste, y atros personaches como iste, son los que son parando a Expo. "A nuestra finestra ent'o mundo". Ista ye a mena de chen que queremos ufrir t'o mundo?
A carta entera la tenez en http://www.aragondigital.com/asp/noticia.asp?notid=31748&secid=21. Ta plorar...

lunes, 12 de febrero de 2007

PARagón TBiel

Que a TB publica ye de qui gubierna ya ye un feito que toz asumimos a toz os rans. Remeremos como o PP obligó a fer a Linea 900 un programa dizindo qué bien se chestionaba l’augua en Murzia dimpués d’emitir unatro sobre os campos de golf d’a Rechión. Agora con o PSOE fan una mica más de disimulo pero alto u baxo tot contina igual. No he bisto Telemadrid pero me han dito que ye begüeñoso y por a chen que conoxco que la beye y le cuaca soi seguro que ye más facha que Franco. Y asinas podríanos continar con muitas más.
Y yera de dar que, malas que prenzipiase a funcionar, Aragón TB no iba a estar menos. Fa pocos diyas beyé un programa que fan de rufiertas. Fa unas semanas i charrón sobre a OTAN, por ejemplo, y estió intresán. Pero ixe diya o tema yera “o turismo en Aragón y a suya crisis”. “Qué bien! –pensé – a la fin una rufierta sobre a nieu en Aragón, as barbaridaz que se son fendo y a insostenibilidat d’ixe modelo de desembolique tanto a ran ecolochico como economico.” Error.
Por un regular en o programa bi ha tres persona a fabor y tres en contra d’o que siga. En iste yeran seis personas charrando de cómo se podeba fer que ise más chen a las pistas d’esqui. Ixa yera toda la rufierta que amenista o turismo d’Aragón.
Isto no ye que un ejemplo. Biel, en un ataque de sinzeridat, en un fallo d’o suyo susconszién u simplamén porque ya ye crexiu dizió en un mitín –y copio de El Periodico de Aragón – “no veáis los telediarios de las nueve y de las tres, ved los que se hacen aquí”. Ala! Y astí queda ixo! “Beyez los d’aquí, que los escribo yo!” – Ese puesto adibir-ie.
Dimpués dizió atrás como “los ciudadanos se deben incorporar a nuestro proyecto, si no, que luego no me pidan explicaciones” que ye como “si no botas a o PAR no tiens dreito a quexar-te” pero ixo ya ye t’atro diya.