martes, 10 de febrero de 2026

Imachinación politica, de Biznaga

En iste #FebreroRandom recupero un d'os clasicos tanto d'o blog como d'o programa de radio que ye la traducción de cancions. En ista ocasión viengo con una de Biznaga, un d'os grupos que mas va sonar en a zaguer temporada de TdBradio y que millors letras tien d'o panorama mosical actual. Y ye que podría trayer-ne cualsequier atra, porque todas tienen firme medolla, pero m'he decidiu por ista Imaginación política d'o suyo zaguer disco ¡Ahora!, deseyando que tornen por Zaragoza pa tornar a vivir ixe furo directo suyo.

Imachinación politica

Imos a charrar de salut mental

Uitanta la sesión, ¿cómo vas a pagar?

Seguridat social no ye seguridat

Pa la resta, fe servir Mastercard

La sociedat s’esvoldrega 

Libertat, qué buen eslogan

Tot de vez en toz los cabos y malament

Jajaja ye gracioso porque ye verdat

¿T’entrefilas que fuese posible unatra vida

que bi hese alternativa a ista deriva?

Sobre la cuestión habitacional

No pas aquí y agora, preba en Secon Life

Espanya, destín internacional

Te farán fuera d’o barrio, pero en Cabify

Lo social paso de moda

Holdear ye lo que mola

Ye lo mercau, bebé. Terror pa cabo de mes

La viella man invisible, agora con unglas de chel 

¿T’entrefilas que fuese posible unatra vida

que bi hese alternativa a ista deriva?

¿Y si fuese verdat?

Ye verdat





lunes, 9 de febrero de 2026

Lo que pienso de Sirat

No sé cómo me plegó la primer vegada, pero de rapiconté tot lo mundo arredol de yo charraba de Sirat. Por un regular, con resenyas buenas. Muit buenas. Yera la cinta que caleba veyer. La sensación cinematografica d’o momento. L’argumento, un hombre que va buscando a la suya filla por las raves d'o Sahara Occidental, no me clamaba guaire l’atención. A pur de ferrete y de que Arale la incluyise en a lista de pelis pa descargar veyer de manera de tot legal, acabemos metendo-nos-la un día d’ixos de sofa y manteta.

La vide y me formé la mía opinión, que dimpués en charraré. Bella semana dimpués zapeé por la entrevista que facioron en La Revuelta a lo suyo director Óliver Laxe. He de decir que siempre simpatizo de primeras con cualsequier hombre que leve cerras. Ye instintivo, una identificación de camín, de tot irracional, lo sé, pero ye asinas. Qué le voi a fer. Como si los pels fuesen indicativo de cosa. Lo mozo, ni fo ni fa. Dició bella cosa interesant y muita sanselada. Una miqueta mistico, lo que siempre me fa pampurria. Egolatra como toz los que s’adedican —u nos adedicamos, por la parte que me toca— a la creación. Ixe día le acababan de nominar a los Oscar y ixo ye pa meter-se niervudo y creyer-se-lo una miqueta, la verdat. En cualsequier caso, tampoco no me pareixió garra carnuz. Un tipo curioso. Ni me montaría una asociación con él, ni lo fusilaría.

No sé si estió por la nominación a los Oscar, por las entrevistas que le facioron dende alavez u por qué, pero de rapiconté, Sirat le pareixeba una mierda a toz a lo mío arredol. No foi que leyer criticas d’a peli. Y la mayoría creigo que una mica inchustas. La titabola plegó a tener mesmo una polemica por un video de Spanish Revolution que criticaba a los que criticaban a Laxe y… bueno, si tos interesa, lo googleaz. Asinas que, sin tener yo ni ideya de cine, igual como muitos d’os que se fan reels eternos explicando porque Sirat pude, voi a explicar qué me pareixió la polemica cinta.

Ya he comentau que l’argumento m’atrayeba poco. Poquismo. Me feba a saber-la galvana. Asinas que me feba muit poquetas alufras. Talment ixo influyó en que la peli me fese goyo.

La principal critica que se le fa ye que no tien sentiu, que las cosas ocurren «porque trunfas». Y encara que tiengan razón, porque ixo ye irrebatible, me pareixe perfecto. Soi una miqueta farto d’as «reglas d’a narrativa» que tot ha de tener una explicación, que antimás s’ha de fer en a propia obra y que los eventos sucedan d’una manera organica y no sé cuántas costodias mas. La vida ye caotica y muitas vegadas simplament i hai una esferra y tot se’n va a cascar-la. U mas simple, l’obchetivo d’a cinta no ye explicar los porqués. Ye centrar-se en l’efecto que ixo tien. U simplament recontar-lo. Ixe caos vital ye un d’os obchetivos que quier fer Laxe sin mica disimulo. Bueno, obchetivo conseguiu, por lo que se veye.

Ixa me pareixe la principal virtut d’a cinta: cargar-se todas las reglas d’a narrativa. No i hai viache d’o heroi y los deus ex-machina son por tot. Y de vez, muitos d’os criticos reconoixen que lo soniu ye impresionant y que visualment vale un valer. Lo soniu, en casa nuestra, con una tele normaleta, pues no’n puedo decir ni pont. M’hese caliu ir t’o cine, m’entrefilo. Visualment, pareixiu. Pero con ixos paisaches teruelanos cal decir que la metat d’o treballo yera feito.

Sirat ni m’encantó ni m’emocionó. No ye una cinta que creigo que torne a veyer nunca, la verdat. Pero sí que salié bien contento de que a la fin me sorprendese una peli dimpués d’un ciento de repeticions y repeticions y repeticions d’as mesmas cuatro historias, de clichés y argumentos manosiaus. Me percutió, me fació pensar un buen rato en lo que acababa de veyer, mesmo en si m’heba feito goyo u simplament soprendiu.

Ni Olimpo ni Mundiludiaple. Sirat ye orichinal, sorprendent y atrivida. Bienveniu cualsequier artista que peteneye ixe camín.

Nota important: Dimpués de publicar la primer versión d'iste post, m'han arribau comentarios sobre las polemicas (que desconoixeba) que bi'n ha habiu sobre cómo s'ha tratau (millor dito, cómo no s'ha tratau) lo tema d'a ocupación marroquí d'o Sahara Occidental en a cinta.  Asinas que tos convido a informar-tos sobre iste afer en las asociacions de solidaridat con o pueblo saharaui.

viernes, 6 de febrero de 2026

Votaré

Lo domingo votaré. Como siempre que he puesto. Sin ilusión, sin pasión y mesmo con una mica de mala gana. La fiesta me la busco por atros cabos. Antes, durant y dimpués d’a chornada electoral seguiré con as mías fayenas de militancia d’izquierda, antifaixista, cultural, aragonesista y comunicativa. Porque ye ixo lo que fa falta pa cambiar la sociedat y no i hai garra incompatibilidat. Ni votar te libra d’a militancia ni la militancia diaria ye una sincusa pa no votar.

Votaré, encara que sepa que no tien guaire utilidat. Porque la sola cosa mas inutil que votar ye no fer-lo. «Se ninvia un mensache de que no yes d’alcuerdo», argumentará belún. Ixe mensache, indistinguible estadisticament de qui no vota por galvana, porque piensa que no va con él u porque ni s’ha enterau, se leva ninviando decadas sin que haiga cambiau cosa. «No quiero emporcar-me las mans», argumentará belatro. En primer puesto, votar no ye un contrato vinculant. Que yo vote a lo partiu tal u cual no significa que siga d’alcuerdo a lo 100% ni que lo refirme. Significa que lo he votau. Ni mas ni menos. No me i he uniu en esprito ni afiliau ni cosa. Lo he trigau d’entre bellas cuantas opcions. En segundo puesto, nos emporquiamos cada día con toda la parrafiquera de contradiccions cutianas: femos servir vehiclos contaminants, ropa cosida por ninos explotaus, software d’interpresas sionistas, mercamos en domingo, zorriamos biera feita con transchenicos de Monsanto, tenemos las perras en bancos que forachitan a la chent de casa suya y emparamos con o nuestro treballo lo sistema capitalista y criminal. Si no fas garra d'ixas cosas, parabiens. Si no, ¿votar a un partiu mediocre t’emporca menos? Y si ye asinas, pues una duchica y a correr.

Votaré por pura estratechia y pragmatismo. Pa que la mía vida siga una mica menos dificil. Porque las cosas se pueden chirar prou chungas. Prou mas chungas que no’n son ya. Votaré, sí, por un malmenorismo que aplico en a mía vida cutiana y que cuento que aplicamos muitas bien a sobén. ¿Cuántas vegadas nos hemos habiu d’aconhortar con lo que i hai, a lo menos de manera temporal? Y a l’atro día, seguiré luitando por cambiar-lo, por no haber d’aconhortar-me. Pero lo domingo faré lo que pueda pa abanzar u lo menos no recular. 

Votaré y no me creyeré millor que no dengún. Ni pior. A l’atro día toz, las que votemos y las que s’abstengan tienen tot lo dreito d’o mundo a queixar-se independientement d’o que haigan feito iste domingo. Y unas y atras habremos de seguir dando ferrete con as nuestras luitas y lo nuestro treballo cutiano pa cambiar Aragón y lo mundo.

jueves, 5 de febrero de 2026

Silencio

Cal que tienga cosa a veyer con vivir en un barrio tan sorolloso como La Madalena, pero por cada día m’estimo mas lo silencio. Deixo l’estrapalucio pa conciertos y borinas y la resta d’o tiempo m’aganaría d’estar-me sin que se sienta una mosca. Y como me voi aviellando y me foi mas ronyazas, m’encarranyo cuan cualcún fa un soniu que, en a mía opinión, no cal.

Ya me jodeba a saber-lo, dende habe tiempo, que me parlasen en o treballo. Soi de facil espiguardar y me cuesta isolar-me. Tenié una companyera que locutaba en directo tot lo que feba: «ubro la excel, a veyer, nombre, fuleno fulenez, uy que nombre mas curioso, ordenar, alfabeticament, sí, aguarda que claman». Tanimientres heba de leyer-me tres vegadas lo mesmo paragrafo porque yera incapable de concentrar-me. 

Las bibliotecas son un paradiso. Por los libros, prou que sí, y por l’obligatorio silencio que, con tot y con ixo, siempre i hai cualque carnuz que no respeta y que mesmo responde clamadas telefonicas.Remero de cuan estudiaba que yera prou diferent fer-lo en una u atra facultat. No se pareixeba mica Filosofía y letras, a on que no se sentiba oste ni moste, a la mía, la d’Incheniería, a on que bi heba una mormor contina porque yeranos explicando-nos los problemas uns a atros.

Sisquiá lo silencio fuese norma tamién en atros puestos como los chimnasios. I voi pa relaxar-me y estar tranquilet, como siempre que foi esporte. Ye inevitable sentir bel chemeco de qui ye fendo un poder, u lo soniu d’os pesos cayendo. Pero entre la chent que i va pa capaciar y los que aproveitan pa charrar por telefono con toda la suya achenda, no’n puedo con o mundo. Que porto auriculars con mosica pa no sentir la d’o chimnasio y con tot y con ixo se les siente. Sé que lo problema ye mío, pero si los rez social no son pa compartir las nuestras mierdas, no sé pa qué valen.

Lo Bluetooth, un d’os piors inventos d’a humanidat, ha trayiu tamién los altavoces con qui tanta chent nos consella mosica. Y ya ye casualidat que nunca no acierten con cosa que m’agrede, a yo, que soi de gustos amplos y variaus.

Soi viello, sí, pero isto no ye cuestión d’edat. Talment lo faiga mas la chovenalla, porque ye d’expresar-se asinas, que yo tamién lo facié y me la bufaban que me clamasen l’atención. Talment ye porque encara no han teniu tiempo, en cheneral, de buscar ixe silencio y fer-le aprecio. Pero aquí no se libra ni Blas y eixemplos en he sufierto de todas las edaz.

Un d’os placers que mas goyo me fa ye lo de baixar-me ta bel bar a leyer con una charra de biera y bel bocau. De verano no goso tener guaire problema, porque ye de buen trobar bel velador que no tienga guaire chent. Pero agora, d'hibierno, ye increible l’escatapurcio que se puet montar en cualsequier guariche encara que no bi haiga que cuatre personas.

Somos un pueblo rudioso, me cal asumir-lo. S’ha feito chanza una y mil vegadas con a chent que va en o transporte publico, u por la vida en cheneral, esverrecando con o mobil. Las normativas me fan pampurria y, veyendo qui las ha d’aplicar, cuasi m’estimo mas de que ni existan. Asinas que caldría un cambio cultural, un que fese entrar en muitos tozuels que lo rudio suyo ye una invasión de l’espacio d’otri. Ixo, como tot cambio cultural, si nunca plega, tardará prou. Cuento que me tocará seguir ronyando como lo viellaz que soi y desfogar-me con las lectoras d’o blog.

miércoles, 4 de febrero de 2026

Mutants d'antes mas

Si creyez que l’universo cinematografico de Marvel ye en decadencia y que las pelis d’agora no molan tanto como las d’antes, ye porque no leyez los comics. Astí ye mesmo pior. Levo coleccionando series de mutants (X-Men y companyía) dende que teneba nueu u diez anyos. Entre ixo y reedicions me l’he leyiu cuasi tot. Y ye verdat que lo material actual ye prou floixo, sobre tot si lo contimparamos con a etapa australiana u con a de Claremont y Byrne. No tot ye furrufalla. No fa guaire, Jonathan Hickman firmó l’empecipie d’a etapa Krakoana, en una miniserie que nos deixó a todas enarcadas y que, dica que se les fue la flama, recuperaba la emoción y epica d’as historias de l’homo superior.

Manimenos ixo no ye que la excepción y la mayoría d’os comics Marvel d’os zaguers tiempos son, como poco aburrius. Muitos pateixen de manera bien grieu lo que Alvaro Wasabi clama efecto Dragon Ball: poders cada vegada mas impresionants que convierte a los personaches en semidioses (lo que han feito con Storm / Tronada no tien nombre) y la certeza de que garra muerte no durará guaire. Cuan Magneto renunció a la resurrección en Arakko todas empecipiemos a contar los meses que quedaba pa que lo trayesen de tornada. 

Asinas que podría prener ixa actitut de «tot lo d’antes yera millor y lo d’agora una mierda» que tan cultureta queda y tan «autentico lector de comics». Pero me pienso que ixo nomás lo puet fer cualcún que no s’haiga leyiu ixos numeros. Ahiere, antes de dormir, me leyé lo X-Men #40, de 1968, escrito por Roy Thomas y dibuixau por Don Heck. En ixa historia la Patrulla-X luita contra lo monstruo de Frankenstein. L’has leyiu bien. Veniban d’una saga que no yera guaire millor, la de Factor 3, una cosa sinsentiu y prou aburrida que acababa con un pulpo espacial y con Jean Grey regalando a la resta de l’equipo los suyos nuevos traches. Leyendo ista historias lo que me sorprende ye que la colección encara aguantase vintitantos numeros mas.

Me costaría prou de trobar bel eixemplar d’os zaguers vinte anyos que fuese pior que lo que me minché ahiere. Asinas que prou d’idealizar los comics d’antes mas, porque i hai de tot: de bueno, de malo y de ni fo ni fa. Y que pende a saber-lo d’a edat que tenebas en leyer-lo por primer vegada y de cuánto hebas leyiu antes. Soi seguro de que si lo primer que m’hese leyiu d’os X-Men hese estau la Era d’Apocalipsi, la preferiría a Claremont, Australia, Inferno y mesmo a los comics de Nicieza y Lobdell que continoron y que tamién disfruté firme.

A fe que d'aquí a vinte u trenta anyos se reivindica la saga de «X de espadas» que, en a mía opinión, marcó lo prencipio d'o declive d'a etapa krakoana. Aspero que dengún no siga reivindicando la de Factor 3.

martes, 3 de febrero de 2026

La simpleza d'as ciudaz

Por un regular foi que los míos libros y relatos transcorran en Zaragoza. Por reivindicación d’a ciudat que amo, pero sobre tot porque ye lo que millor conoixco. Ambientar l’acción en atro puesto siempre se me fa mas dificil en haber viviu aquí toda la mía vida. En a historia que soi escribindo agora he arribau a una escena que quiero ambientar en un lugar y me trobo con a dificultat de decidir qué mena de lugar.

Porque las ciudaz son todas pareixidas a livel narrativo. I hai historias que importaría prou poco ambientar-las en una u atra si no por detalles que gosan estar de buen enguiliar. Si l’autor se decide por una en concreto a sobén ye porque quier dar detalles d’a urbe que siga. Ixo que se charra tanto de que l’escenario siga «un personache mas». Pero l’entorno urbano tien una parrafiquera de caracteristicas comuns que, precisament, son lo que definen una localidat como ciudat. Contra menos se cumplen mas «rural» ye.

Hechos de tinta, la mía primer novela en castellano, ye ambientada en una ciudat que, a exprés, no menciono en tot lo libro. Ni i foi garra referencia. L’escenario tien igual en a historia, pero ye bien esclatero que ye entorno urbano sin que lo diga nunca. Ni ixo ni lo contrario. Ye simplament una historia de mal ubicar en un entorno rural.

Una vegada definiu ixe entorno urbano con uns parametros que no son l’obchetivo d’iste post, pero que cuento que serán en a ment de cualsequier lectora, ¿cómo definimos ixe entorno rural? Creigo que nomás por oposición, por lo que no ye. Porque me cuesta trobar elementos comuns y universals pa cualsequier lugar. Y ixo nomás charrando d’Aragón, sin salir d’o país.

Lo que clamamos «entorno rural» replega realidaz tan diferents que, cuan voi a ambientar iste par de capitols en un lugar, la primer cosa que he de decidir ye qué mena de lugar. Una decisión que no habría de prener si fuese una ciudat. ¿Qué recursos tien? ¿I hai comercio u bars? ¿De qué vive? ¿Ye agroganadero? ¿Ye turistico? ¿Tien bella fabrica? ¿Cómo ye l’ocio d’os habitants? ¿Cuál ye la suya vida cultural? ¿Cómo vive la despoblación? ¿Tien bel conflicto con l’administración que condicione la suya vida? I hai un ciento de preguntas que pueden fer un lugar de tot diferent a atro, que la historia que recuente en un no tienga sentiu en l’atro u haiga de transcorrir de manera diferent. Prou que puedo fer cullebretas narrativas pa no topetar-me con ixos temas y centrar-me en l’acción. Talment lo faiga si no me puedo decidir, pero lo mas probable ye que, tot y que sin nombrar-lo, acabe ambientando-lo en belún d’os lugars que millor conoixco.

Asinas que cada vegada que siento ixo de «entorno rural» como si fuese cualcosa homochenia a on que se puedan aplicar solucions universals me pienso que qui charra tien encara menos conoiximiento que no yo. L’entorno rural ye bien diverso y lo que puet funcionar en bel lugar u comarca, en l’atra ye un zancocho garantizau. Lo mesmo pa los suyos habitants: tener-los por cazurros u idealizar-los como aborichens en perfecta comunión con a naturaleza, ixo sí que ye una cazurrada.

La ruralidat, pa un zaragoceta como yo, ye un fenomeno complexo, bella vegada hostil y belatra acullidor, inabracable y, sobre tot, apasionant. Aspero fer-le chusticia y que dengún no s’encarranye cuan veiga que ixa parte d’o mío libro no reflexa «la suya ruralidat».

lunes, 2 de febrero de 2026

Preguntas de domingo

Me dispierto un maitín de domingo, de nuevas, con resequera. De nueits bi heba habiu un tributo a Extremoduro y hebanos quedau la chent de l’insituto a remerar los tiempos de cantar-las limpio chilar en l’Atrio y, de vez, despedir-nos de Robe de bella manera. M’emboliqué mas d’o que me pertoca y ixo se paga. La primer pregunta, entre que quito una pindola d’ibuprofeno d’a caixa, ye por qué contino fendo-me isto tot columbrando los cincuanta.

Una horeta de clucaceta mas y me devanto. Tampoco no voi tan malament. Me desayuno, me ducho ascuitando un disco de Suede y me acoflo en o sofa a reveyer la primera de Andor porque ya ni m’alcuerdo de qué iba y diz que la segunda ye de pistón. Pa tanimientres me sirvo lo mío «almuerzo narancha», una tradición que sigo dende fa decadas pa los maitins de resequera: ganchitos y una Mirinda de narancha. Me pregunto d’a ón vendrá ixe costumbre que tiengo, si obedeixe a bella necesidat fisica u ye pura lambrotería y qué relación guardará con os míos resultaus d’as analisis.

Deixo a Diego Luna contactando con a Rebelión y me’n baixo. He quedau con Arale en a Carrera Asalto, en a parte que se chunta con Paseyo La Mina y la Plaza sant Miguel. I hai uns veladors que gosa dar lo sol y lo maitín ha saliu bueno. La carrera ye plena a pirol. Cuasi no queda siellas libres. Diz que en Zaragoza somos muit de vermutiar y de fer gambadas malas que i hai una rayada. Entre que demando una biera, porque no he aprendiu res d’a nueit d’antes, y pincho de queso en aceite con chorizo picant, porque i hai gana, me pregunto en qué se basará ixa afirmación, si de verdat i hai datos u ye d’ixas aseveracions que se fan en todas las ciudaz.

Dimpués d’a chenta toca siesta, que pa ixo ye domingo. En a tele, una cinta que ya hemos visto un ciento de vegadas. Ni m’alcuerdo cuál estió porque a los cinco minutos yera ronquiando. Cuan me dispierto la peli ha rematau y recuerdo toz ixos que dicen que las clucadetas han d’estar de vinte minutos, que mas ye malo. Pues dos horas, ya nos n’habremos pretau. Femos cosas d’a casa, escribo un rato y metemos una peli, agora sí que pa veyer-la: A complete unknown, un biopic de Bob Dylan. La cinta, ni fo ni fa. Curiosa, como cuasi toz los biopics de mosicos, pero una mica lenta y mas pa qui, como nusatros, no conoixe guaire a Dylan. Me pienso que lo guion no lo deixa guaire bien y me pregunto cuánto podemos permitir a los chenios estar uns cretinos y si lo uno disculpa lo atro. L’eterno debat de separar artista d’obra.

A l’atro día ye lunes. «No odio los luns, odio lo capital», dicen Los Chikos del Maíz, como si fuesen odios incompatibles. Nos chitamos en o leito. Leigo una miqueta y se me zarran los uellos. Deixo lo libro y me deshoro. Y me foto firme rato chira que chira entre los linzuelos sin pillar lo suenio. Me pregunto si tienen razón los de que mas de vinte minutos de siesta ye malo y si por ixo no duermo. U si ye porque a l’atro día empecipia la parte mala —y larga, larguiza— d’a semana. Entre chiros me vaga de seguir remugando preguntas. Me pregunto si tendré soniaderas, como tantas nueits. Me pregunto cómo seguir con o libro que soi escribindo. Me pregunto cuál será la siguient barbaridat de Trump, si he amortau la calefacción, qué entreno fer la tarde d'o luns u cuán quedaré con un amigo que fa tiempo que no veigo.

Me pregunto qué escribiré lo luns en o blog. Pues isto.