jueves, 5 de febrero de 2026

Silencio

Cal que tienga cosa a veyer con vivir en un barrio tan sorolloso como La Madalena, pero por cada día m’estimo mas lo silencio. Deixo l’estrapalucio pa conciertos y borinas y la resta d’o tiempo m’aganaría d’estar-me sin que se sienta una mosca. Y como me voi aviellando y me foi mas ronyazas, m’encarranyo cuan cualcún fa un soniu que, en a mía opinión, no cal.

Ya me jodeba a saber-lo, dende habe tiempo, que me parlasen en o treballo. Soi de facil espiguardar y me cuesta isolar-me. Tenié una companyera que locutaba en directo tot lo que feba: «ubro la excel, a veyer, nombre, fuleno fulenez, uy que nombre mas curioso, ordenar, alfabeticament, sí, aguarda que claman». Tanimientres heba de leyer-me tres vegadas lo mesmo paragrafo porque yera incapable de concentrar-me. 

Las bibliotecas son un paradiso. Por los libros, prou que sí, y por l’obligatorio silencio que, con tot y con ixo, siempre i hai cualque carnuz que no respeta y que mesmo responde clamadas telefonicas.Remero de cuan estudiaba que yera prou diferent fer-lo en una u atra facultat. No se pareixeba mica Filosofía y letras, a on que no se sentiba oste ni moste, a la mía, la d’Incheniería, a on que bi heba una mormor contina porque yeranos explicando-nos los problemas uns a atros.

Sisquiá lo silencio fuese norma tamién en atros puestos como los chimnasios. I voi pa relaxar-me y estar tranquilet, como siempre que foi esporte. Ye inevitable sentir bel chemeco de qui ye fendo un poder, u lo soniu d’os pesos cayendo. Pero entre la chent que i va pa capaciar y los que aproveitan pa charrar por telefono con toda la suya achenda, no’n puedo con o mundo. Que porto auriculars con mosica pa no sentir la d’o chimnasio y con tot y con ixo se les siente. Sé que lo problema ye mío, pero si los rez social no son pa compartir las nuestras mierdas, no sé pa qué valen.

Lo Bluetooth, un d’os piors inventos d’a humanidat, ha trayiu tamién los altavoces con qui tanta chent nos consella mosica. Y ya ye casualidat que nunca no acierten con cosa que m’agrede, a yo, que soi de gustos amplos y variaus.

Soi viello, sí, pero isto no ye cuestión d’edat. Talment lo faiga mas la chovenalla, porque ye d’expresar-se asinas, que yo tamién lo facié y me la bufaban que me clamasen l’atención. Talment ye porque encara no han teniu tiempo, en cheneral, de buscar ixe silencio y fer-le aprecio. Pero aquí no se libra ni Blas y eixemplos en he sufierto de todas las edaz.

Un d’os placers que mas goyo me fa ye lo de baixar-me ta bel bar a leyer con una charra de biera y bel bocau. De verano no goso tener guaire problema, porque ye de buen trobar bel velador que no tienga guaire chent. Pero agora, d'hibierno, ye increible l’escatapurcio que se puet montar en cualsequier guariche encara que no bi haiga que cuatre personas.

Somos un pueblo rudioso, me cal asumir-lo. S’ha feito chanza una y mil vegadas con a chent que va en o transporte publico, u por la vida en cheneral, esverrecando con o mobil. Las normativas me fan pampurria y, veyendo qui las ha d’aplicar, cuasi m’estimo mas de que ni existan. Asinas que caldría un cambio cultural, un que fese entrar en muitos tozuels que lo rudio suyo ye una invasión de l’espacio d’otri. Ixo, como tot cambio cultural, si nunca plega, tardará prou. Cuento que me tocará seguir ronyando como lo viellaz que soi y desfogar-me con las lectoras d’o blog.

miércoles, 4 de febrero de 2026

Mutants d'antes mas

Si creyez que l’universo cinematografico de Marvel ye en decadencia y que las pelis d’agora no molan tanto como las d’antes, ye porque no leyez los comics. Astí ye mesmo pior. Levo coleccionando series de mutants (X-Men y companyía) dende que teneba nueu u diez anyos. Entre ixo y reedicions me l’he leyiu cuasi tot. Y ye verdat que lo material actual ye prou floixo, sobre tot si lo contimparamos con a etapa australiana u con a de Claremont y Byrne. No tot ye furrufalla. No fa guaire, Jonathan Hickman firmó l’empecipie d’a etapa Krakoana, en una miniserie que nos deixó a todas enarcadas y que, dica que se les fue la flama, recuperaba la emoción y epica d’as historias de l’homo superior.

Manimenos ixo no ye que la excepción y la mayoría d’os comics Marvel d’os zaguers tiempos son, como poco aburrius. Muitos pateixen de manera bien grieu lo que Alvaro Wasabi clama efecto Dragon Ball: poders cada vegada mas impresionants que convierte a los personaches en semidioses (lo que han feito con Storm / Tronada no tien nombre) y la certeza de que garra muerte no durará guaire. Cuan Magneto renunció a la resurrección en Arakko todas empecipiemos a contar los meses que quedaba pa que lo trayesen de tornada. 

Asinas que podría prener ixa actitut de «tot lo d’antes yera millor y lo d’agora una mierda» que tan cultureta queda y tan «autentico lector de comics». Pero me pienso que ixo nomás lo puet fer cualcún que no s’haiga leyiu ixos numeros. Ahiere, antes de dormir, me leyé lo X-Men #40, de 1968, escrito por Roy Thomas y dibuixau por Don Heck. En ixa historia la Patrulla-X luita contra lo monstruo de Frankenstein. L’has leyiu bien. Veniban d’una saga que no yera guaire millor, la de Factor 3, una cosa sinsentiu y prou aburrida que acababa con un pulpo espacial y con Jean Grey regalando a la resta de l’equipo los suyos nuevos traches. Leyendo ista historias lo que me sorprende ye que la colección encara aguantase vintitantos numeros mas.

Me costaría prou de trobar bel eixemplar d’os zaguers vinte anyos que fuese pior que lo que me minché ahiere. Asinas que prou d’idealizar los comics d’antes mas, porque i hai de tot: de bueno, de malo y de ni fo ni fa. Y que pende a saber-lo d’a edat que tenebas en leyer-lo por primer vegada y de cuánto hebas leyiu antes. Soi seguro de que si lo primer que m’hese leyiu d’os X-Men hese estau la Era d’Apocalipsi, la preferiría a Claremont, Australia, Inferno y mesmo a los comics de Nicieza y Lobdell que continoron y que tamién disfruté firme.

A fe que d'aquí a vinte u trenta anyos se reivindica la saga de «X de espadas» que, en a mía opinión, marcó lo prencipio d'o declive d'a etapa krakoana. Aspero que dengún no siga reivindicando la de Factor 3.

martes, 3 de febrero de 2026

La simpleza d'as ciudaz

Por un regular foi que los míos libros y relatos transcorran en Zaragoza. Por reivindicación d’a ciudat que amo, pero sobre tot porque ye lo que millor conoixco. Ambientar l’acción en atro puesto siempre se me fa mas dificil en haber viviu aquí toda la mía vida. En a historia que soi escribindo agora he arribau a una escena que quiero ambientar en un lugar y me trobo con a dificultat de decidir qué mena de lugar.

Porque las ciudaz son todas pareixidas a livel narrativo. I hai historias que importaría prou poco ambientar-las en una u atra si no por detalles que gosan estar de buen enguiliar. Si l’autor se decide por una en concreto a sobén ye porque quier dar detalles d’a urbe que siga. Ixo que se charra tanto de que l’escenario siga «un personache mas». Pero l’entorno urbano tien una parrafiquera de caracteristicas comuns que, precisament, son lo que definen una localidat como ciudat. Contra menos se cumplen mas «rural» ye.

Hechos de tinta, la mía primer novela en castellano, ye ambientada en una ciudat que, a exprés, no menciono en tot lo libro. Ni i foi garra referencia. L’escenario tien igual en a historia, pero ye bien esclatero que ye entorno urbano sin que lo diga nunca. Ni ixo ni lo contrario. Ye simplament una historia de mal ubicar en un entorno rural.

Una vegada definiu ixe entorno urbano con uns parametros que no son l’obchetivo d’iste post, pero que cuento que serán en a ment de cualsequier lectora, ¿cómo definimos ixe entorno rural? Creigo que nomás por oposición, por lo que no ye. Porque me cuesta trobar elementos comuns y universals pa cualsequier lugar. Y ixo nomás charrando d’Aragón, sin salir d’o país.

Lo que clamamos «entorno rural» replega realidaz tan diferents que, cuan voi a ambientar iste par de capitols en un lugar, la primer cosa que he de decidir ye qué mena de lugar. Una decisión que no habría de prener si fuese una ciudat. ¿Qué recursos tien? ¿I hai comercio u bars? ¿De qué vive? ¿Ye agroganadero? ¿Ye turistico? ¿Tien bella fabrica? ¿Cómo ye l’ocio d’os habitants? ¿Cuál ye la suya vida cultural? ¿Cómo vive la despoblación? ¿Tien bel conflicto con l’administración que condicione la suya vida? I hai un ciento de preguntas que pueden fer un lugar de tot diferent a atro, que la historia que recuente en un no tienga sentiu en l’atro u haiga de transcorrir de manera diferent. Prou que puedo fer cullebretas narrativas pa no topetar-me con ixos temas y centrar-me en l’acción. Talment lo faiga si no me puedo decidir, pero lo mas probable ye que, tot y que sin nombrar-lo, acabe ambientando-lo en belún d’os lugars que millor conoixco.

Asinas que cada vegada que siento ixo de «entorno rural» como si fuese cualcosa homochenia a on que se puedan aplicar solucions universals me pienso que qui charra tien encara menos conoiximiento que no yo. L’entorno rural ye bien diverso y lo que puet funcionar en bel lugar u comarca, en l’atra ye un zancocho garantizau. Lo mesmo pa los suyos habitants: tener-los por cazurros u idealizar-los como aborichens en perfecta comunión con a naturaleza, ixo sí que ye una cazurrada.

La ruralidat, pa un zaragoceta como yo, ye un fenomeno complexo, bella vegada hostil y belatra acullidor, inabracable y, sobre tot, apasionant. Aspero fer-le chusticia y que dengún no s’encarranye cuan veiga que ixa parte d’o mío libro no reflexa «la suya ruralidat».

lunes, 2 de febrero de 2026

Preguntas de domingo

Me dispierto un maitín de domingo, de nuevas, con resequera. De nueits bi heba habiu un tributo a Extremoduro y hebanos quedau la chent de l’insituto a remerar los tiempos de cantar-las limpio chilar en l’Atrio y, de vez, despedir-nos de Robe de bella manera. M’emboliqué mas d’o que me pertoca y ixo se paga. La primer pregunta, entre que quito una pindola d’ibuprofeno d’a caixa, ye por qué contino fendo-me isto tot columbrando los cincuanta.

Una horeta de clucaceta mas y me devanto. Tampoco no voi tan malament. Me desayuno, me ducho ascuitando un disco de Suede y me acoflo en o sofa a reveyer la primera de Andor porque ya ni m’alcuerdo de qué iba y diz que la segunda ye de pistón. Pa tanimientres me sirvo lo mío «almuerzo narancha», una tradición que sigo dende fa decadas pa los maitins de resequera: ganchitos y una Mirinda de narancha. Me pregunto d’a ón vendrá ixe costumbre que tiengo, si obedeixe a bella necesidat fisica u ye pura lambrotería y qué relación guardará con os míos resultaus d’as analisis.

Deixo a Diego Luna contactando con a Rebelión y me’n baixo. He quedau con Arale en a Carrera Asalto, en a parte que se chunta con Paseyo La Mina y la Plaza sant Miguel. I hai uns veladors que gosa dar lo sol y lo maitín ha saliu bueno. La carrera ye plena a pirol. Cuasi no queda siellas libres. Diz que en Zaragoza somos muit de vermutiar y de fer gambadas malas que i hai una rayada. Entre que demando una biera, porque no he aprendiu res d’a nueit d’antes, y pincho de queso en aceite con chorizo picant, porque i hai gana, me pregunto en qué se basará ixa afirmación, si de verdat i hai datos u ye d’ixas aseveracions que se fan en todas las ciudaz.

Dimpués d’a chenta toca siesta, que pa ixo ye domingo. En a tele, una cinta que ya hemos visto un ciento de vegadas. Ni m’alcuerdo cuál estió porque a los cinco minutos yera ronquiando. Cuan me dispierto la peli ha rematau y recuerdo toz ixos que dicen que las clucadetas han d’estar de vinte minutos, que mas ye malo. Pues dos horas, ya nos n’habremos pretau. Femos cosas d’a casa, escribo un rato y metemos una peli, agora sí que pa veyer-la: A complete unknown, un biopic de Bob Dylan. La cinta, ni fo ni fa. Curiosa, como cuasi toz los biopics de mosicos, pero una mica lenta y mas pa qui, como nusatros, no conoixe guaire a Dylan. Me pienso que lo guion no lo deixa guaire bien y me pregunto cuánto podemos permitir a los chenios estar uns cretinos y si lo uno disculpa lo atro. L’eterno debat de separar artista d’obra.

A l’atro día ye lunes. «No odio los luns, odio lo capital», dicen Los Chikos del Maíz, como si fuesen odios incompatibles. Nos chitamos en o leito. Leigo una miqueta y se me zarran los uellos. Deixo lo libro y me deshoro. Y me foto firme rato chira que chira entre los linzuelos sin pillar lo suenio. Me pregunto si tienen razón los de que mas de vinte minutos de siesta ye malo y si por ixo no duermo. U si ye porque a l’atro día empecipia la parte mala —y larga, larguiza— d’a semana. Entre chiros me vaga de seguir remugando preguntas. Me pregunto si tendré soniaderas, como tantas nueits. Me pregunto cómo seguir con o libro que soi escribindo. Me pregunto cuál será la siguient barbaridat de Trump, si he amortau la calefacción, qué entreno fer la tarde d'o luns u cuán quedaré con un amigo que fa tiempo que no veigo.

Me pregunto qué escribiré lo luns en o blog. Pues isto.

domingo, 1 de febrero de 2026

Lo Perroverso y las suyas audiencias

En os comics d’os X-Men i hai un personache que se diz Mojo. Ye un alienichena que gubierna en o Mojoverso, una dimensión a on que reina qui tien un mayor endiz d’audiencia televisiva. A sobén secuestra u fa servir de bella manera a los mutants d’a Tierra pa gravar bel show y conseguir mantener-se en o poder. Naixió en os anyos ueitanta como critica a lo mundo televisivo yankee y ha habiu d’ir adaptando-se a los cambios tecnolochicos que bi ha habiu, pero siempre mantenendo ixe principio de que qui controla las audiencias controla lo poder.

Dende la revolución de RTVE que tenió lo suyo maximo representant en o fichache de Broncano, lo PSOE va bambiando-se de que los suyos contenius son petando l’audiencia, fueras de bel fracaso sonau como lo de La familia de la tele. Intxaurrondo y companyía son fendo cifras records y metendo bien niervuda a una Ana Rosa feita una fuina y a los abdominals de Pablo Motos que perdió los ingresos publicitarios durant meses pa poder competir.

Tienen razons pa estar contentas. En un ecosistema mediatico a on que fa pampurrias enchegar la tele por l’altisma probabilidat —cuasi certeza— de trobar-te a bel facha decindo cosas de fachas, ye tot un goyo que bi haiga atra mena de contenius que, sin estar Lo capital, a lo menos no suenan a cunyau farto de conyac en a cena d’interpresa. Lo suyo relato politico tien agora un espacio televisisivo amplo y que arriba a a saber-la chent.

Pero me pienso que son masiau contentas. Isto no ye lo Mojoverso. Lo Perroverso, en iste caso. Aquí no controla lo poder qui tien mas audiencia. U talment sí, pero astí caldría parar cuenta de que por muito que l’informativo de TVE siga lo mas visto, la suma d’a resta ye prou superior. Y que ya i hai masiadas personas que ni recuerdan lo que ye un informativo de tv, que las canals d’información politica son atras.

D’atra man, muitas d’as personas que veyen TVE lo fan precisament fuyindo d’o facherío, con lo que ya yeran convencidas d’antes de no votar a ixas opcions. En o caso mío, ye asinas de tot. Cuasi heba de deixau de veyer programas. Nomás consumiba series y pelis. Agora tampoco no ye que siga tot lo día con o catatico enchegau, pero sí que de cabo ta cuan me miro belún d’o ciento de formatos que i han calau. Prou que dengún d’els m’ha feito chirar lo voto. Habrían de remerar que, en radio, la SER leva decadas estando la radio mas ascuitada y ixo tampoco les ha valiu pa guaire.

Toda piedra fa paret y lo PSOE ha trigau una buena estratechia por una vegada. A diferencia d’as ministras-candidatas, que ixa cagada da pa un post propio. Pero no habría de confiar-se guaire ni pensar-se que la ocupación / liberación de TVE puet fer chirar por si mesma lo sobo electoral d’a dreita que s’acerca por cada día. Pa ixo, antimás de tele y radio cal politicas y alianzas que no cuento que no s’atrive, no sabe, no puede u no quier fer.

lunes, 15 de diciembre de 2025

«Los chovens ya no leyen», dició lo viello escritor

L’escritor superventas, con la suya reputación de saputo y una fachenda que imple tot lo pabellón a pesar de l’altaria d’os suyos teitos, puya ta l’escenario y s'acofla en un d’os posillons. Se fa la bamba con a cantidat de publicacions que tien. No me salen las cuentas. No vive nomás d’ixo, lo sé, lo sabemos todas las presents. Ixa producción no ye posible si no porque bi haiga belún que le faiga la fayena y él nomás lo firme. Pero cal que no. Me quedaría mocau si tot un gran d’as letras como él fese cualcosa asinas. Dimpués refusa la obra d’otri. La resta lo fa muit malament. Estió un innovador en a suya aria y tot lo de demás ye furrufalla. En atro posillón, atra superventas asiente: «lo treballo d’otri, yo lo refuso mesmo mas». Se quieren a si mesmos y, en publico, la uno a l’atro.

Contino empecipia la matraca d’os chovens: «en a universidat, cada anyo ha iu a pior». Sin excepcions, sin matices. Una pendient contina entabaixo dende la excelencia d’o día que fació clase por primer vegada dica la semana pasada, a on que l’alumnau, probablement, yera una masa d’analfabetas que heba teniu problemas mesmo pa trobar l’aula. Ye una trachedia cultural. «Los chovens ya no leyen», asegura, a pesar de que todas las cifras digan chusto lo contrario. Talment no ha completau la frase, u no l’he sentiu yo, que m’espiguardo facil, y lo que quereba decir ye «Los chovens ya no leyen los míos libros». Sí, a fe que yera ixo. «Nomás cal veyer la chent que soz en o publico», anyade, debant d’un auditorio a on que la media d’edat ye la suya. La profecía autocumplida. Las solas personas que leyen son las que LE leyen.

Tot mal, tot fatal. La literatura acabó lo día que firmó la suya zaguer novela. Fueras d’os libros d’as atras escritoras presents, prou que sí. «Recomenda-nos-ne un», le convida la moderadora y l’escritor superventas tira de parient. Ixo ye amor por la familia, cualcosa que puet estar que tamién trobe a faltar entre los chovens.

«A yo lo que mas me preocupa ye la politización d’a cultura. Agora tiens lo periglo d’a cancelación», diz atra superventas sin guaire concreción mas. M’entrefilo que charrará de Pablo Hassel, que ha minchau garchola por los suyos versos. U de que no deixen que suene Kortatu en El Sadar. U de l’exilio ta Madrit de Mark Bray por las menazas d’o trumpismo por las suyas publicacions antifaixistas. La insurgencia, los titiriteros, Fermín Muguruza, Nacho Carretero, Héctor de Miguel… de casos, n’i hai a trompicuesco. No le falta razón: la cultura d’a cancelación ye preocupant.

«Toz nos pensabanos que “suceso historico” yera verdat dica que tu nos contrimostrés que no», le diz a l'escritor superventas sobre un suceso historico que fa decadas que se sabeba que yera un mito. Y contino se fa la bamba de documentar-se abundante. «Cal conoixer como se vestiba en lo sieglo nosecuantos». Ixo. Y datos basicos sobre historia cheneral, como lo que acabas de comentar, tamién.

«Cal ir acabando que agora vienen atros actos», avisa la presentadora. Lo micro ye de mal soltar, pareixe. Se quieren. ¡Cuánto se quieren! ¡Quí tenese una autoestima asinas! La de perras en terapia que nos escusaríanos. Entre aplausos abandonan l’escenario, que toca firmar. Pasa cerca d’a mesa mía. Yo tampoco no vendié guaire entre los chovens ixe día. Ni entre garra atro grupo poblacional. Vai, ya tenemos cualcosa en común.

Remero los libros suyos que m’he leyiu. Belún, de bien bueno. Belatro, de bien malo. Miro de fer ixe exercicio tan dificil de separar autor y obra, pero, d’os pecaus capitals, lo d’a soberbia ye lo que menos perdono. Fa tiempo que no leigo cosa suya. ¿Será que soi mas choven que no me’n pienso?

viernes, 12 de diciembre de 2025

Lo litonero d'o Bruil, arbol de l'anyo en un parque ixuplidau

No sé guaire de botanica ni de chardinería ni d’arbols. Lo chustet pa diferenciar-ne los mas comuns. Manimenos sí que tiengo muitos que se me fan especials; los arbols de l’amor d’a carrera Universidat, que en fer flors deixan una carrera rebonica y marcan l’empecipie d’a primavera; la ciresera chaponesa con una branca borde d’a ciresera d’aquí que i hai en lo chardín de l'Ada Byron; la carrasca d’o Bruil, que en planté bel glan y medró en a mía terraza; lo Phitolacca de Cambrils a on que chugaba de chiquet; y asinas-asinas cuantos mas. Pero si n’hese de decir un que siga lo mío arbol favorito, ixe ye lo litonero d’o Bruil. Y no en soi l’unico, ya que ye nominau a arbol de l’anyo con l’empente de vecinas d’o barrio y usuarias d’o parque. Podez votar-lo aquí y tos animo a fer-lo.

Tot lo Parque Bruil ye especial pa yo. Dende chiquet, a on que chugaba de cabo ta cuan y mas que mas en Pilars cuan i meteban actividaz pa la cachimalla. Pero sobre tot cuan facié casamuda t’o miollo d’a Madalena y lo teneba a tocar de casa. Lo parque m’ha aculliu en a-saber-las ocasions. Ye lo puesto a on que baixamos Arale y yo a fer una gambada, a peteniar por la ribera d’a Uerva u a estar-nos baixo la brempa de bel arbol tranquilez, leyendo u charrutiando. En o suyo quiosco hemos feito un ciento de bieras, en as etapas que ha estau ubierto. Cuan soi triste u tiengo problemas, marcho a pensar-los t’a placha que fa lo ríu chunto a lo puent que lo traviesa cara a la Alberto Maestro. Las fiestas d’o barrio, dica que se fació la reforma, i feban la chera, lo suyo acto central y con mas participación, t’a on que veniba chent de toda la ciudat. 

Manimenos, tot l’amor que le tiengo a iste parque esdevien desidia u mesmo se diría que odio de man d’o concello zaragozano. No nomás d’iste. Los problemas vienen d’antes mas. Lo parque ha iu perdendo arbols dende habe decadas. Muitos por simpla y natural muerte, pero que no se’n plantaba d’atros. Las vecinas febanos, de cabo ta cuan, bella plantación y chornada reivindicativa, con radida respuesta de l’administración. La reforma de 2010 se fació, como tantas atras, sin contar con os vecins, que tasament podiemos fer bella aportación a zaguer hora. Lo quiosco, un d’os suyos equipamientos mas sinyalers y disfrutaus por lo vecindau, se zarra terne que terne, sin que sepamos cada primavera si ixe verano podremos estar-nos-ie. Los zaguers que lo menoron, deixoron un forau de 80.000 euros y marca que en 2025 habremos de fer vermú en l’Isabelo, lo bar mas cercano.

Pero la rematadera ha estau baixo lo gubierno de Hueca, qui ha manteniu una situación critica en o parque durant meses, entre que iba fendo-se selfies de cazurrada en cazurrada por toda la ciudat. La chent sin casa que no le quedaba atra que dormir en un parque rodiau de viviendas vuedas, s’ha fotiu meses y meses sin que dengún de l’administración s’ocupase d’els, sin dar-les garra alternativa ni solución y deixando que lo problema se fese mas y mas grieu. Fa bella semana los han feito fuera y han cletau tot lo parque pa una limpieza una mica sospeitosa. A qui i malviviban, los han trasladau por agora, seguindo sin alternativa ni solución a curto-meyo plazo. Nyapas y mas nyapas. Ni una solución. Entremistanto, una chanflonada pa las luces de nadal. Si i hai un solo cristiano que s’estime mas malfurriar ixas perras en horteradas antes que no furnir de teito a la chent, por favor, que torne Chesús y l’encorra a zurriagazos dica l’infierno. Cuan s’inventó la fotografía bi heba qui creyeba que te quitaba l’alma. Talment tenese una mica de razón y beluna, a pur de fotos, le ha sacau lo poco que le quedaba d’alma a lo concello. Misticismos aparte, que l’administración permita istas situacions ye cualcosa que cal denunciar por cada día. Garra persona habría d’estar obligada a vivir asinas.

A pesar de toda ista penible situación y historia, u puet estar tamién una mica a resultas d’ixo, lo carinyo que le tiengo a lo parque y a los suyos arbols ye bien firme. Y chusto a ixe litonero, agora candidato a arbol de l’anyo, mas. Baixo la suya brempa, m’he fotiu rebonicos ratos solo, con Arale y mesmo con Kurt, lo nuestro gato, las pocas vegadas que prebemos de fer-lo salir de casa a descubrir lo mundo. Refirmau en o tronco suyo m’he leyiu libros bien pinchos, antes de que le clavasen lo cletau pa salvar las suyas venas. Aproveitabanos lo cubil que nos da pa meter astí lo puesto d’a organización en las tres edicions de A tot estrús y dende astí saliba la corrida que yera l’acto central d’a chornada.

Tanto ye parte d’a vida mía que decidié de dar-le un papel en «Parola de diaplerona», lo mío tercer libro en aragonés y ye que Litoneria 36, la casa d’un d’os protagonistas, ye en un d’os camals d’ixe litonero. Una miqueta mas t’alla, tamién en o parque, i ye Molinia, unatro d’os escenarios principals d’a novela.

Bel día las vecinas d’a Madalena recuperaremos lo parque pa lo nuestro disfrute. No sé cuán ni cómo, pero ixo ha de pasar, porque ye una parte bien important d’o nuestro patrimonio y d’o nuestro barrio. Talment podamos empecipiar a querer-nos un poquico si femos d’un arbol, d’ixe litonero tan rebonico y guallardo, con o suyo gran piet d’elefant y la patacada de litons y fuellas serradas asimetricas, l’arbol de l’anyo.

(Aquí podez votar dica lo 17 d'aviento por “El almez del Parque Bruil”).