Mostrando entradas con la etiqueta Concello de Zaragoza. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Concello de Zaragoza. Mostrar todas las entradas

viernes, 12 de diciembre de 2025

Lo litonero d'o Bruil, arbol de l'anyo en un parque ixuplidau

No sé guaire de botanica ni de chardinería ni d’arbols. Lo chustet pa diferenciar-ne los mas comuns. Manimenos sí que tiengo muitos que se me fan especials; los arbols de l’amor d’a carrera Universidat, que en fer flors deixan una carrera rebonica y marcan l’empecipie d’a primavera; la ciresera chaponesa con una branca borde d’a ciresera d’aquí que i hai en lo chardín de l'Ada Byron; la carrasca d’o Bruil, que en planté bel glan y medró en a mía terraza; lo Phitolacca de Cambrils a on que chugaba de chiquet; y asinas-asinas cuantos mas. Pero si n’hese de decir un que siga lo mío arbol favorito, ixe ye lo litonero d’o Bruil. Y no en soi l’unico, ya que ye nominau a arbol de l’anyo con l’empente de vecinas d’o barrio y usuarias d’o parque. Podez votar-lo aquí y tos animo a fer-lo.

Tot lo Parque Bruil ye especial pa yo. Dende chiquet, a on que chugaba de cabo ta cuan y mas que mas en Pilars cuan i meteban actividaz pa la cachimalla. Pero sobre tot cuan facié casamuda t’o miollo d’a Madalena y lo teneba a tocar de casa. Lo parque m’ha aculliu en a-saber-las ocasions. Ye lo puesto a on que baixamos Arale y yo a fer una gambada, a peteniar por la ribera d’a Uerva u a estar-nos baixo la brempa de bel arbol tranquilez, leyendo u charrutiando. En o suyo quiosco hemos feito un ciento de bieras, en as etapas que ha estau ubierto. Cuan soi triste u tiengo problemas, marcho a pensar-los t’a placha que fa lo ríu chunto a lo puent que lo traviesa cara a la Alberto Maestro. Las fiestas d’o barrio, dica que se fació la reforma, i feban la chera, lo suyo acto central y con mas participación, t’a on que veniba chent de toda la ciudat. 

Manimenos, tot l’amor que le tiengo a iste parque esdevien desidia u mesmo se diría que odio de man d’o concello zaragozano. No nomás d’iste. Los problemas vienen d’antes mas. Lo parque ha iu perdendo arbols dende habe decadas. Muitos por simpla y natural muerte, pero que no se’n plantaba d’atros. Las vecinas febanos, de cabo ta cuan, bella plantación y chornada reivindicativa, con radida respuesta de l’administración. La reforma de 2010 se fació, como tantas atras, sin contar con os vecins, que tasament podiemos fer bella aportación a zaguer hora. Lo quiosco, un d’os suyos equipamientos mas sinyalers y disfrutaus por lo vecindau, se zarra terne que terne, sin que sepamos cada primavera si ixe verano podremos estar-nos-ie. Los zaguers que lo menoron, deixoron un forau de 80.000 euros y marca que en 2025 habremos de fer vermú en l’Isabelo, lo bar mas cercano.

Pero la rematadera ha estau baixo lo gubierno de Hueca, qui ha manteniu una situación critica en o parque durant meses, entre que iba fendo-se selfies de cazurrada en cazurrada por toda la ciudat. La chent sin casa que no le quedaba atra que dormir en un parque rodiau de viviendas vuedas, s’ha fotiu meses y meses sin que dengún de l’administración s’ocupase d’els, sin dar-les garra alternativa ni solución y deixando que lo problema se fese mas y mas grieu. Fa bella semana los han feito fuera y han cletau tot lo parque pa una limpieza una mica sospeitosa. A qui i malviviban, los han trasladau por agora, seguindo sin alternativa ni solución a curto-meyo plazo. Nyapas y mas nyapas. Ni una solución. Entremistanto, una chanflonada pa las luces de nadal. Si i hai un solo cristiano que s’estime mas malfurriar ixas perras en horteradas antes que no furnir de teito a la chent, por favor, que torne Chesús y l’encorra a zurriagazos dica l’infierno. Cuan s’inventó la fotografía bi heba qui creyeba que te quitaba l’alma. Talment tenese una mica de razón y beluna, a pur de fotos, le ha sacau lo poco que le quedaba d’alma a lo concello. Misticismos aparte, que l’administración permita istas situacions ye cualcosa que cal denunciar por cada día. Garra persona habría d’estar obligada a vivir asinas.

A pesar de toda ista penible situación y historia, u puet estar tamién una mica a resultas d’ixo, lo carinyo que le tiengo a lo parque y a los suyos arbols ye bien firme. Y chusto a ixe litonero, agora candidato a arbol de l’anyo, mas. Baixo la suya brempa, m’he fotiu rebonicos ratos solo, con Arale y mesmo con Kurt, lo nuestro gato, las pocas vegadas que prebemos de fer-lo salir de casa a descubrir lo mundo. Refirmau en o tronco suyo m’he leyiu libros bien pinchos, antes de que le clavasen lo cletau pa salvar las suyas venas. Aproveitabanos lo cubil que nos da pa meter astí lo puesto d’a organización en las tres edicions de A tot estrús y dende astí saliba la corrida que yera l’acto central d’a chornada.

Tanto ye parte d’a vida mía que decidié de dar-le un papel en «Parola de diaplerona», lo mío tercer libro en aragonés y ye que Litoneria 36, la casa d’un d’os protagonistas, ye en un d’os camals d’ixe litonero. Una miqueta mas t’alla, tamién en o parque, i ye Molinia, unatro d’os escenarios principals d’a novela.

Bel día las vecinas d’a Madalena recuperaremos lo parque pa lo nuestro disfrute. No sé cuán ni cómo, pero ixo ha de pasar, porque ye una parte bien important d’o nuestro patrimonio y d’o nuestro barrio. Talment podamos empecipiar a querer-nos un poquico si femos d’un arbol, d’ixe litonero tan rebonico y guallardo, con o suyo gran piet d’elefant y la patacada de litons y fuellas serradas asimetricas, l’arbol de l’anyo.

(Aquí podez votar dica lo 17 d'aviento por “El almez del Parque Bruil”).

viernes, 13 de junio de 2025

Seguro d'ir en bici

Cuan miro d’entender por qué lo facherío le tien tanta quimera a las bicicletas, a sobén arribo a la conclusión de que ha de tener bella relación con bel complexo, que talment no sepan montar en bici, u que, dende l’interior d’os suyos SUVs, encarranyaus por lo pando que va lo trafico, le jode veyer como las ciclistas, con cuatre fierros y dos ruedas, les pasemos debant como lo correcamins a lo coyote d’os dibuixos. Cuento que ye condescendient, ixa manera mía de pensar, pero de verdat que no le trobo garra sentiu a ixa guerra que nos han declarau y que m’entrefilo que fa mas parte d’o simbolico y d’a batalla cultural que no pas d’una alternativa urbanistica.

Lo zaguer capitol s’escribiba istos días, con l’aprebación d’una esmienda de CHA en lo Congreso d’os Diputaus d’Espanya, que vulcaba la obligatoriedat d’o seguro pa las bicis en Zaragoza. La nuestra teneba la vergüenya d’estar la sola ciudat d’Europa a on que pasaba isto. Antes, las asociacions en desfensa d’as ciclistas y la FABZ heban levau t’os chuzgaus ixa lei y encara somos aguardando a que lo Tribunal Superior de Chusticia d’Aragón -no ixuplidemos las suyas loquismas sentencias- se i prenuncie.

En cualsequier caso, y pase lo que pase, la responsable d’ixe zancocho, la concellera Tatiana Gaudes, tien a saber qué motivos pa dimitir. Salió, a l’inte de conoixer-se que le vulcaban lo concieto anti-ciclista, a decir que lo seguro no yera obligatorio en realidat porque los seguros de casa ya lo cubriban. No ye asinas, como han contrimostrau cualques vegadas ya, pero si fuese asinas, ¿pa qué se fa la lei pues? ¿por qué dende que s’aprebó, y mesmo los días d’antes, la policía iba demandando lo seguro a las ciclistas? ¿por qué cal levar-lo dencima?

En lo personal, no m’afectaba dreitament ista decisión. Soi socio d’a Ciclería dende habe una patacada d’anyos y la conduta, entre atras cosas, incluye un seguro de responsabilidat. Manimenos en istos meses d’incertidumbre, he visto como a companyers de treballo y amigos les feba miedo salir con la bici por la ciudat por si lo suyo seguro de casa no les cubriba y la policía les clavaba la pinyoreta.

Agora que pierden la batalla dicen que no la yeran luitando, pero todas sabemos que sí, que lo d’o seguro obligatorio ye una cunyadada que cualsequier que faiga servir la bici como vehiclo de cutio ha sentiu en boca d’os cochistas encarranyaus d’o mundo. Que si els pagan no se cuántismos impuestos, que nos jodamos y paguemos no sé cuantos atros. Venganza. “Que se jodan las de mi pueblo”, que deciba la moza aquella d’Oregón TV. Una chirrintela mas propia d’un borche que no d’una concellera.

L’actitut hostil ent’a bicicleta ye caboliosa en iste gubierno local. Facioron los carrils pacificaus en l’anterior lechislatura, que nunca no sirvioron pa cosa y dimpués n’esborroron lo de Echegaray y Caballero, malfurriando diners en unatra d’as suyas vendettas anticiclistas. En ixa mesma carrera, podemos trobar-nos con l’absurdo d’os 40 metros a peu en lo cruce con lo Puent de Piedra, que contina sin una solución y con la policía metendo pinyoras a las bicis en un puesto a on que buses, taxis y autos se blincan l’ambar terne que terne con impunidat total. Un poquet mas luent, en la Plaza Sant Francho, nos obligan a traviesar las vías d’o tramvía dos vegadas en trenta metros, en un entorno universitario, pa forro de bota.

La popularización d’os patinez y d’as bicis, convencionals y electricas, chunto con los problemas cheneraus por los autos en la salut y la seguridat d’os ciudadans, obligan a repensar las ciudaz. La bicicleta no creya garra problema y lo suyo uso en soluciona cuantos. Meter entrepuces va en contra d’o interés cheneral, tamién d’os usuarios d’autos. Gaudes y lo PP, si tenesen una miqueta de responsabilidat y perspectiva, habrían de deixar-se de sectarismos y cuestions identitarias y promocionar l’emplego d’a bicicleta, facilitando-nos las cosas a las usuarias. Pero cuento que, a lo menos en l’ecosistema politico actual, ixo ye imposible, y que habremos de continar ganando las batallas a pur d’activismo politico y social como oposición a la suya sinrazón y carranya.

martes, 11 de marzo de 2025

O Dichital y capezutos en luita. Tierra de barrenaus 11x13

Amanau a los diez anyos de comunicación radiofonica en aragonés, de cabo ta cuan he sentiu una sensación de soledat en tener poqueta chent arredol que faiga lo mesmo. Por ixo, cada vegada que naixe una nueva iniciativa que mira de trencar ixa comunicación y d’ixamplar las canals en aragonés, me foi bien contento de caminar mas acompanyau. En lo programa nuevo entrevistamos a Lorien, un d’os miembros de O dichital, un nuevo medio en aragonés d’información cheneralista que naixió fa bel mes.

Tanimientres, la mía ciudat pateixe una alcaldesa encerrinada en acotolar cualsequier forma de cultura y borina popular. Entre que regala la ciudat a franquicias y eventos absurdos, l’autochestión y la iniciativa ciudadana no se troba que entrepuces, pinyoras u prohibicions. La zaguer, la tasa que se miró de cobrar a una comparsa de capezutos, ha provocau las criticas de toda una ciudat que creixió con ixos monyacos encorrendo-los. Sisquiá faiga honra pa empecipiar a debatir sobre l’uso publico d’as carreras.

Y, como de cutio, buena mosica y convocatorias arrienda con una patacada de conciertos por debant. Ixo, entre que nos enfilamos t’o deceno aniversario de Tierra de barrenaus radio que se fará en iste mes d’abril. ¡Nos ascuitamos!

Recuerda que puez ascuitar toz los programas en IvooxSpotify y la web de Radio Topo.

Programa #186

 

lunes, 3 de marzo de 2025

Cincomarzada popular y con birolla (Editorial TdB 11x12)

En empecipiar l’anyo, los colectivos y tot lo teixiu asociativo zaragozano escomenza a aprestar la suya presencia en la Cincomarzada, ixa fiesta que, cuasi ixuplidau lo suyo sentiu historico, s’ha resignificau como una trobada y amostranza de l’asociacionismo d’a nuestra ciudat. Una festividat laica a on que organizacions de toda mena pueden difundir los suyos mensaches, reivindicacions y actividaz, fer pocha pa autofinanciar-se y prener contacto con la ciudadanía y atras entidaz.

Una fiesta popular, una celebración de l’autochestión, un eixemplo d’a fuerza d’as organizacions de base… que prou que lo capitalismo no puet deixar sin malmeter, emporcar y esbafar.

Y ye que, dende habe anyos, de man d’o Concello de Zaragoza, s’ha mirau de meter entrepuces a l’esprito d’a fiesta y a tot lo suyo potencial. Soi convenciu de que, si no s’ha sacau dreitament d’o calendario festivo encara ye por la pitera que encara tenemos los colectivos socials y vecinals, por la presencia d’as penyas y por la impresionant respuesta d’a ciudadanía que imple los parques toz los anyos.

S’empecipió con los cambios continos de parque, en ixos anyos de Belloch, qui s’acollonó por la branca que le cayió cerqueta y nos tenió anyos fendo turismo por lo Parque d’Orient y lo Luis Buñuel. Mesmo arribó a contraprogramar-la con unas fiestas goyescas y costodias parellanas. Dimpués, y gracias entre atras cosas a la absurda Lei de Festellos Lambanista, mirar de vender un pincho de tortilla en lo parque s’ha feito cosa imposible.

La birolla yera una d’as partes esencials d’a fiesta. D’una man, porque muitos d’os colectivos de personas migrants lo feban servir pa amostrar la suya cultura gastronomica. D’atra man, porque tanto ixas organizacions como muitas atras, podeban financiar parte d’a suya actividat a traviés d’a venda d’ixa minchaga. Isto ya fa tiempo que no ye posible. ¿U sí?

Si i hai negocio, prou que ye posible. Tot ye posible si se pasa por caixa en ista rebonica sociedat que se nos ye quedando. Y ye que no se puet vender birolla a no estar que tiengas un negocio d’hostelería dezaga. Ye decir, la sola alternativa que se deixa a las organizacions socials ye subcontratar la barra, convertindo a la fin la cincomarzada en una d’ixas ferias de foodtrucks que tanto goyo fan a Chuecas y Bellochs. Una politica, prou que sí, refirmada por los empresarios locals d’a hostelería, siempre dando ferrete con que nomás se pueda consumir birolla y bebida en los suyos locals.

Igual pasó con las chentas d’a Semana Cultural d’a Madalena, vedadas dende fa anyos, con la enchaquia d’a seguridat alimentaria. Una seguridat que nomás importa cuan qui organiza ye un colectivo social u politico. Ixos a los que se les aplican las leis contra rudios que no operan pa las organizacions cristianas u a las carpas y ferietas pa las que i hai alfombra roya y mesmo privatización de parques.

Muitas y muitos creixiemos veyendo en la Cincomarzada a-saber-los colectivos y organización que nos daban información d’a suya fayena de vez que nos furniban de biera, minchanga y borina pa financiar-se. Muitas ibanos dimpués t’os suyos centros socials u nos embrecabanos en los suyos prochectos y luitas. La cultura y la fiesta popular ye un periglo pa los intereses d’o capitalismo como toda forma d’organización autochestionada que s’eslampe d’o control suyo. Por ixo fiestas como la cincomarzada u las fiestas d’a Madalena son modelos a exterminar.

Fa falta una respuesta colectiva en defensa d’as nuestras fiestas, de man d’as organizaderas, prou que sí, pero tamién de todas las personas que i participan.

¡Y garra fiesta sin gaiter!