Mostrando entradas con la etiqueta historias d'un chobenallo. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta historias d'un chobenallo. Mostrar todas las entradas

lunes, 4 de abril de 2022

Las fulenadas. Historias d'un chobenallo (3)

Fa uns días, en la manifestación d’o 8M, la colleta que fuemos chuntas teniemos un d’ixos debatz que dende fa anyos son cutianos en los actos d’a izquierda arredol d’a batucada que nos iba aturmentando. N’i heba qui quereban estar-ie cerca, porque les fa gracia y atras que quereban aluenyar-se en estar-ne fartas. Lo debat no ye una simpla qüestión de si te fan goyo u no pas. N’i heba qui le’n feba pero que consideraba que una manifestación talment no ye lo millor puesto pa ixa mena de manifestacions artisticas. Ni pa muitas atras bien ixemenadas dende habe anyos. Performances, pancartas chuzonas, disvraces u acompanyamientos mosicals son motivo de polemica y de debat adintro d’as nuestras movilizacions y, como en tantas atras qüestions, no acabo de tener una postura radical enta un u atro costau. Me pienso que a la fin pende d’o momento, oportunidat, esprito y d’o que quiera comunicar la organización d’o acto, que a sobén no ye lo mesmo que quier comunicar qui bi asiste. 

Ixas cosas, batucadas, teatretz, “personaches”... gosan d’estar la imachen que acaba publicando-se en los medios de comunicación. Las periodistas, por voluntat propia, u porque los suyos chefes les ne dicen, buscan fotos que clamen l’atención, que sigan fuents de clickbait. Y todas sabemos que las manifestacions y qualsequier acto de protesta, dende fa decadas, busca sobre tot repercusión mediatica. Una manifestación que provoque una buena foto amaneixerá en medios. Un viache por las carreras d’a ciudat sin mica parafernalia, por muita chent que i vaiga, por muit chusta que sigan las suyas demandas, por muitas personas que se i puedan veyer representadas, pasará a sobén de bislai por los medios y por nuestros dispositivos.

D’isto n’aprendié, por exepiencia propia, en los anyos de Chobenalla. La organización tenió momentos d’a-saber-la militancia. Meses en los que en cada una d’as reunions d’os lunes hebanos de fer un rolde de presentacions ya que siempre amaneixeba bella persona nueva con gana d’apuntar-se a un colectivo que no feba que creixer. Pero tamién tenió atros tiempos que no i quedabanos que quatre incombustibles. Que en las reunions tirabanos de calendario y procedimiento y nos chuntabanos las mesmas personas en la siede de CHA los lunes que lo sabado en lo Crápula, l’Atrio u lo Dispierta Fierro. En ixe tiempo, de baixa militancia y quan encara la relación con lo partiu yera meyo buena, surtió una manera de fer actos que aprecisasen poco treballo y tenesen firme repercusión en medios. Istos gosaban estar ideya d’un treballador d’o partiu a qui clamaremos Fuleno y, en la suya honor, clamabanos a ixa mena d’actos “fulenadas”.

Istos actos yeran enfilaus de tot ent’a prensa. Plegabanos t’a on que fuese dos u tres chobenallos chunto con Fuleno, febanos la momenaza que pertocase, los medios nos tiraban unas foticos y a l’atro día chunto con la foto en lo periodico publicaban parte d’a nota de prensa que previament les hebanos ninviau. No arroclabanos guaires personas porque ni en tenebanos entre las nuestras filas ni yera l’obchectivo d’o teatret. Con que venise bell periodista de bella achencia, y siempre en veniba, hebanos cumpliu.

En l’atro costau yera la resta d’actividatz de Chobenalla: chornadas, charradas, conciertos… que levaban treballo a boticiegas, horas y horas de fochar, de demandar favors, de buscar financiación - CHA nunca no se creyió que ixo fuese una inversión de futuro -, d’embolicar a chent, etc que, encara que plenasenos salas de centros civicos y aulas de facultatz, dimpués dengún no en daba treslau. Por contra, en ixas ocasions yera a on que aconseguibanos ixamplar la nuestra organización, humanament y ideolochica. Quasi todas las nuevas incorporacions veniban d’ixos actos a qui levaba poco tiempo le feba honra pa fer vinclos con la resta y formar-se politicament.

No son incompatibles las primeras con las segundas, pero tiengo claro quals m’estimo mas. D’as fulenadas no queda so que las breus noticias que nos adedicaba lo Heraldo. Dubdo que a dengún no le cambiasen la vida, ni le fese chirar lo suyo sentiu de voto, ni le planteyase dubdas vitals ni politicas. Tampoco no me pienso que las segundas represienten una gran revolución, que haigamos cambiau lo destín d’Aragón, ni costodias asinas. Manimenos, sí que cambioron la vida d’as que i participemos y de beluna d’as que consiguiemos embrecar.

Antes yeran los breus de prensa d’as fulenadas. Agora son los trending topic conseguius a pur de zasca. Pero las experiencias que cambean vidas, los aprendizaches que duran muito mas que una story, son a ormino bien aluenyaus d’os focos mediaticos y los retz socials. No digo que no siga important ixa repercusión mediatica, que en ye, pero l’acción d’a izquierda transformadera ha d’estar en ixe atro treballo d’ixamplar base, de formación ideolochica y de creación d’identidat colectiva. Fayena que, tot y que calga fer a moniquet y sin estrapalucio, acaba fendo millors fruitos que no las flors d’un día.

viernes, 3 de enero de 2020

Historias d'un chobenallo (2): La mani antitravase de Madrit

En 2001, quasi toda l'actualidat politica chiraba arredol d'o trasvase previsto en lo Plan Hidrolochico Nacional (PHN) y los entibos que lo feban posible. Prou que sí, l'actividat de Chobenalla Aragonesista, tamién. Yeran tiempos de muitismo creiximiento de l'aragonesismo. Levaba poquismo tiempo militando-ie y cada semana entraba chent nueva. Totz los lunes se feba reunión y caleba empecipiar-la con un rolde de presentacions ya que nos adubibanos a aprender-nos los nombres de toda ixa chent que acababanos de conoixer. La movilización contra lo trasvase yera constant. Practicament todas las semanas se feba bella cosa de mayor u menor entidat. Una d'as mas grans movilizacions que bi habió en ixos diyas estió la manifestación en Madrit contra lo PHN que achuntó a una patacada d'opositoras a lo travase, mas que mas, aragonesas.

La manifestación prometeba estar historica y qualsiquier entidat, dende partius politicos dica asociacions de vecins, s'organizó pa fer arribar a Madrit a toda la suya chent. No recuerdo quántos autobuses montó CHA, pero en yera buen fascal. D'ells, lo menos uno yera organizau por Chobenalla. Los billetz los vendiemos a escape. Nomás la chent que yeranos activos en aquellas envueltas ya en plenabanos quasi uno. A nusatras se sumoron muitas atras personas que no yeran d'a organización. Muita chent que no heba militau en cosa y beluns que hue siguen sin haber-lo feito. Astí nos chuntabanos personas muit compromesas que hebanos estau en un ciento de movilizacions y atras que quasi yera la primer manifestación que iban. La media d'edat yera bien baixa estando yo un d'os mas viellos con los vintidos anyos que teneba alavez.

Lo maitín empecipió bien luego. Faltaba buen rato pa que amaneixese quan ocupemos los nuestros posientos en l'autobús. Con tot y con ixo, belún ya heba ubierto la botella de pacharán a ixas horas. Los primers ratos estioron de muitas presentacions y d'as primers cancions aragonesistas, que continarían dica arribar a Madrit.

Ya en la metropoli espanyola, empecipiemos a (des)organizar-nos. La manifestación la feban en directo Antena Aragón, predecesora de l'actual Aragón TV .Muitas creyebanos que yera una sobrebuena oportunidat pa fer-nos bien visteras. Parte de nusatras decidiemos d'alcorzar y tirar dreitament t'a fin d'o recorriu, que remataba en la Puerta del Sol. Pillemos la pancarta y empecipiemos lo nuestro viache por astí. Por lo camín ibanos dando pasquins informativos a qui nos trobabanos. Muitos d'os receptors nian sabeban guaire bien de qué iba tot ixo y, prou que quasi denguno no sabeba nian que existise l'aragonés, la luenga en que yeran escritos por un d'os dos costaus. Atra d'as cosas que gosabanos de fer t'a part d'alavez yera bella mena de pirotecnia zaborrera que personalment no le trobaba mica sentiu, pero que a muitas compas les encantaba. Mezclabanos no se qué producto que mercabanos en Gilca con zucre y ixo feba un fumo que nos creyebanos que yeranos en los conflictos d'a minería asturiana. A ixo s'anyadiba buena cosa d'ixos petardos que tanto odiaba y odio. Con lo poco talento que tenebanos, encara me foi cruces de que no hesenos de rematar bella manifestación en l'hespital con bell cremau. La ropa y los sinyals, ixo sí, siempre acababan con bell forau.

La primer anecdota vinió en lo Congreso d'os Diputaus a on que un d'os companyers creyió que yera buena ideya de pintar una estrelada. Los dos antidistubrios que yeran a lo canto no compartioron lo suyo criterio y, quan le pilloron fendo-la le metió una pinyora que habió de pagar bell mes dimpués. Prou que sí, le confiscoron los tres kilos d'o "polvo de fer fumo" y las dos botellas de pacharán que levaba en la mochila.

Dimpués de firme rato dondiando por las carreras madrilenyas a la fin arribemos a la Puerta del Sol. Nueva performance con lo fumo y tiempo pa unatra d'as cosas sin guaire sentiu que febanos alavez: chitar un colorant en las fuents pa que l'augua prense una color d'un morau fosco. En la televisión bell saputo comentó que i hebanos chitau tinto. ¡Pa malfurriar vin que yeranos en aquellas envueltas! L'obchectivo de fer-nos visteros, a lo menos en TV, se consiguió. Antena Aragón heba d'emplir la programación con bella cosa y entre que arribaba la resta d'a manifestación nos fació planos a embute.

La manifestación yera en contra d'o PHN, pero no pas de pantanos como Yesa, Santaliestra y Biscarrués a los que nos oposabanos tamién. Asinas que i acudió a-saber-la representación pantanera. Entre ells, prou que sí, Marcelino Iglesias y Jose Angel Biel, president y vicepresident d'Aragón. Bi heba un scenario d'a TV a on que se facioron actuacions mosicals (recuerdo a Petisme y Labordeta, entre atros). En bell momento, totz dos i puyoron a que les fesen una entrevista. Un d'os chobenallos, con una puntería envidiable, quasi encierta con un uego a Marcelino, y ixo que yeranos bien luent.

De tornada, chentaus y mas d'una una mica pifola, nos trobemos con la chent que heba feito tot lo recorriu, recontando-nos tot lo que nos heba pasau a unas y atras. Las chobenallas, prou que sí, aproveitabanos pa fer una mica de proselitismo, a mirar si belún se uniba a la organización. Y, de feito, con beluna lo consiguiemos. A muitas atras, manimenos, no tornemos a veyer-las por garra cabo.

Pa yo, y pa muitas d'a mía cheneración politica, ixa estió una d'as manifestacions mas intensas d'a nuestra vida. Nos pilló en una edat muit choven, quan vivencias asinas te marcan pa cutio. Y en un momento historico a on que l'aragonesismo yera bien fuerte y las organizacions creixebanos muito en muit poco tiempo. Dimpués arribaría lo tiempo de perder a un porcentache muit gran d'ixa militancia poco ideolochizada, ye cabolioso. Pero muitas d'as que nos i quedemos no yeranos conscient de tot lo recorriu que tenebanos por debant.

La sincusa d'o PHN feba muita honra pa prebar de "colocar" la resta d'o "paquet aragonesista". Muitismas d'as personas que se nos acercaban en ixos anyos, lo feban simplament por la oposición a lo trasvase que yera en la tele y los medios 24/7. Nusatras prebabanos d'explicar-les atras d'as nuestras reivindicacions: la luita contra las grans obras hidraulicas, l'aragonés, los dreitos historicos u mesmo la luita antitaurina u la despenalización d'o cannabis que tant presents yeran en Chobenalla. Si lo consiguiemos u no pas, y en qué grau, le pertocaría a atro que faiga servir bella metodolochía que vaiga dillá d'os míos recuerdos y opinions.

Vendría en los meses de dimpués mas manifestacions d'ixa mena. La siguient, en Barcelona, a on que, lochicament, la presencia d'as organizacions antitrasvase catalanas estió muito mas important.. Valencia y Mallorca tamién n'acullioron las suyas propias. Muitas atras, adintro d'un Aragón que, antimás d'o trasvase, vivió un tiempo de muito debat social sobre un ciento de temas que la mayoría continan sin solucionar-se. Muitas de nusatras tenebanos poca u mica experiencia ni formación politica y en istas movilizacions empecipiabanos a conoixer atras envistas que no se gosaban de trobar en los medios de comunicación de masas.

NOTA: Tot lo que recuento aquí son recuerdos de fa quasi vinte anyos, pasaus por lo recosiro y ruixiaus con pozals d'alcohol, asinas que probablement bi haiga mas d'una inexactitut y omisions arrienda. Teneba grabau tot lo programa d'a retransmisión d'a mani, pero lo he cacegau, asinas que tampoco no he puesto repasar las imachens. Senti-te libre de, con la educación que sin dubda tendrás, comentar-las y anyadir lo que creigas.



miércoles, 29 de agosto de 2018

Historias d'un chobenallo (1): Planta Baja, Resistencia y antifaixismo

Chobenalla Aragonesista estió la primer organización a on que milité de verdat. Pero d’organizacions en tenié una antes. Efimera de tot. Nian lo suyo nombre recuerdo con seguridat, pero creigo que se dició Resistencia. Debió d'estar en bell momento entre lo 95 y lo 98. L’ambient politico mio yera alavez basicament l’antifaixismo. L’arribada en l’instituto me fació trobar-me con una colleta de nazis que tenebanos en lo Medina Albaida. Yeran pocos y poco importants, pero daban muito mal. Y lo que ye pior, de cabo ta quan, se sorteyaba bell sobo. Yo me iba librando - d’uno por muit poco- pero sabeba que me podeba tocar qualsiquier dia.


Difuera de l’instituto, me pasaba la vida en lo Planta Baja, mitico bar d’a carrera Vasconia, que yera tocando con atro mitico: l’Ifi. Astí nos chuntabanos buena parte d’a mainada antifaixista. Y digo mainada, porque d’a colleta mia bien pocos yeran mayors d’edat. Gosabanos de quedar sobre las cinco, febanos botellada por astí cerca, y a ixo d’as 19 que s’ubriba lo “Planta”, ya yeranos en la puerta, prestas a aduyar a escobar si caleba, por tal de que ubrisen bell rato antes, y porque bella vez, lo cambrero nos convidaba a un pozalico de tinticola. Astí sentibanos DEF CON DOS, La Polla, Reincidentes, y lo que yera de moda alavez. Y charrabanos. Charrabanos muito. D’o que charran los adolescents y sobre tot de politica. Astí fue aprendendo lo que yera, u lo que creyebanos que yera, l’anarquismo, lo comunismo, y la izquierda en tot lo suyo amplo espectro.


En la mesma carrera, a bella ventena de metros como muito, yera El Rollo. Un guariche que teneba un publico composau por militars, faixistas y militars faixistas. Quasi cada nueit acababa en bell empandullo con ixa chentucia. Mas d’una vegada habiemos de baixar la persiana d’o Planta pa acubillar-nos-ie. Cuento que tamién les faríanos bell zancocho, pero no me’n alcuerdo de garra. Tamién son anyos que, por efecto de l’alcohol, he perdiu a saber qué detalles y recuerdos.


En ixe ambient, bells quantos d’os que nos i chuntabanos tenebanos ganas de militar en bella cosa, pero tampoco no sabebanos guaire bien cómo fer-lo ni a ón. Belún yera d’o SEI (Sindicato de Estudiantes de Izquierdas) que t’a part d’alavez yera bien fuerte en los institutos y entre la choventut en cheneral. Tampoco no conoixebanos guaire lo teixiu social y politico d’a ciudat ni d’o país. Y antimás, cadaún yera d’una coda diferent. I yeranos anarquistas, comunistas de diferents corrients y belun que no s’adscribía ni a uns ni a atros. Yeranos tot lo anarquistas y comunistas que se puet estar con la formación que tenebanos que, en muitos casos, como lo mio, tendeba a zero.


A la fin, tres u quatre zagals, que yeran un poquet mas mayors que no yo, decidioron de fer un colectivo antifaixista. Creigo que le clamemos “Resistencia”. La primer reunión la faciemos en Liberagoza, un local que zarró fa no guaires anyos, que yera en la carrera Palafox. Yera un d’ixos locals que feba servir colectivos politicos y socials a embute pa reunions, elaboración de materials y cosas asinas. Teneba un chiquet bar que se petaba pa Pilars, y bella sala de reunión adintro. En ixa primer reunión, i estiemos bella quincena de personas. Charremos bien de rato, de las nuestras diferencias, pero sobre tot, de lo que nos uniba que yera basicament l’antifaixismo. Y decidiemos d’empecipiar una campanya de cartels. Sé que yera contra los nazis, pero no recuerdo que i meteba exactament. Si belun lo tenese por casa le’n agradeixería de tot que me lo fese arribar.


La campanya estió bien pincha y apeguemos buena cosa de cartels, que estioron los primers cartels que apegué yo en la mia vida. Cada vegada que iba por la carrera y me trobaba con belun, me feba bien argüelloso. La segunda reunión la faciemos con atros colectivos. No recuerdo quals, pero la sensación que me levé yera de que no alportabanos cosa nueva a la luita antifaixista y que faríanos mas honra integrando-nos en belún d’os colectivos que existiban en Zaragoza que no pas fendo-ne uno nuevo..


En aquell momento no entendeba que la nuestra existencia como colectivo tampoco no teneba sentiu y que, efectivament, hese estau prou mas util que entrasenos en qualsiquier d’as organizacions chovens antifaixistas que yeran luitando en la ciudat y en lo país. Me quedé prou chafau. Creyeba que lo mio colectivo yera lo millor y que ibanos a petar-lo y que la resta d’organizacions reconoixerían a escape la nuestra chenialidat y me trobé con que lo mesmo que querebanos fer, ya lo feban atros. Que no hebanos inventau la rueda precisament. Alavez no lo entendié.


En la tercer reunión ya no i estiemos que dos d’os que heban teniu la ideya, un compa de clase que me i levé, y yo. Meyo deprimius, estiemos charrando de tot una miqueta. Recuerdo que un d’ells nos estió charrando d’a historia real d’a bruixería y de como s’untaban drogas en l’escopallo pa surber-las por la totera y colocar-se. Nos faciemos bell hordio, y nos ne fuemos de borina por astí.


Ixa estió la mia primer militancia “real”. En l’instituto, de vez, la clica que ibanos chuntas ta las manifestacions, siempre nos metebanos bell nombre de colectivo gracioso, remedando lo que feba DEF CON DOS en los suyos discos. Asinas naixioron lo Komando Jokoso Festivo, u la Asociación Kuidadico Konmigo Ke Soy De Aragón que nunca no pasoron d’una groma u bell pegallo handmade de Pilars.


En tiempo d’adolescent tardaría muito a tornar a sentir-me parte d’una organización. En Resistencia vivié las mias primers reunions, los mios primers cartels y panfletos, y la mia primer militancia. En lo Planta Baja, la vida siguió igual dimpués d’aquell colectivo. Las mesmas zorreras, la mesma mosica y las mesmas pleitinas con los nazis de El Rollo y de dillá. De toda aquella chent, muita acabó en organizacions de toda mena. Atros deixoron la militancia poco dimpués. A belun me lo contino trobando por las luitas y de muitos no n’he tornau a saber cosa.


ACTUALIZACIÓN: Dimpués d’escribir la primer versión d’isto, quedé con un d’os miembros de Resistencia que me confirmó lo nombre d’o colectivo y corrichió bell dato erronio que he sacau d’o texto orichinal. Lo cartel efectivament yera d’una campanya antifaixista pero, por agora, no n’hemos trobau copia.

martes, 28 de agosto de 2018

Historias d'un activista (0). Presentación

Teneba dondiando por la mia capeza dende fa tiempo empecipiar a recontar la mias experiencias en l’activismo, tanto politico, basicament en l’aragonesismo, como cultural, en la defensa de l’aragonés. Me faltaba un chiquet empentón, y una nueit de Pottokeo Aragonando me lo va dar. Asinas que dende agora, a las “Historias d’un cole de mosens” y las “Historias d’un IES publico”, se suman dos nuevas coleccions d’historias: Historias d’un chobenallo y historias d’un estudiant d’aragonés. Iré china-chana calando posts sobre tot lo que me ha iu pasando en totz istos anyos, sobre tot de lo más aluenyau en lo tiempo, que cuento que ye mas intresant y fará mas honra.


Todas dos experiencias empecipioron en calendatas pareixidas. Finals d’os novanta - primers d’os 2000. Estié d’ixos que mercoron tot lo pack: aragonesismo politico, luenga aragonesa, mosica folk, … Tot lo que levaba asociau la Chobenalla d’aquellas envueltas. Agora me pareixe toda una vida, pero en realidat nomas pasé en Chobenalla bell poco mas de quatre anyos. Dimpués sí que continé mas tiempo en Universidat - Colectivo Aragonesista, la organización estudiantil que tenebanos alavez.


Quanto a l’activismo cultural, estié bell tiempo prebando d’aprender aragonés de manera autodidacta, con materials que m’heban deixau y bell libro. Reblé a escape y decidié d’apuntar-me a clases. Acabé en Nogara, a on que cursé los dos cursos que s’ufriban y me’n facié socio malas que los rematé. Afortunadament, Nogara no tenió la mesma suerte que Chobenalla y hue contina estando la mia asociación.


La mia memoria ye horrible. Antimás, diz que lo cerebro humano preba d’amagar las experiencias dolorosas y, beluna d’as cosas que i vivié no estioron precisament dulzas. Prebaré de documentar-me en lo posible, pero la mayoría d’o treballo lo faré con los mios recuerdos, asinas que ye mas que prebable que m’entivoque u dé bell dato malament. Si ye asinas, comentatz-me-lo y prebaré de correchir-lo.

viernes, 4 de agosto de 2017

Historia de una foto de Boltanya


Hebanos puyau las costeras d'as carreras boltanyesas y levabanos tot lo diya dando mal. Belún dició de pillar bieras ta totz en un d'os bars d'a plaza. La resta nos vam posar en unas escaleras ta descansar-nos. Pero ni los chilos reivindicativos, ni lo ondiar d'as quatribarradas se preneban ixe descanso. Entre que plegaba lo refresco y no, un periodista debió de pasar por asti y nos va tirar una foto que va apareixer a l'atro diya en la portalada d'o Heraldo de Huesca. Fa bell diya la va trobar en casa mai y me van venir t'o tozuelo recuerdos a xarramata.

En l'adolescencia y la primer choventut vivimos las cosas con firme intensidat. Los mios anyos d'instituto y FP van estar an que va prencipiar de verdat a tener una militancia politica, cultural y social. En 1999, l'anyo d'a foto, yera empecipiando a estudiar aragonés. Heba iu ta bell acto contra los pantanos y ya alternaba con la chent d'a cucha aragonesista en fiestas y locals. Pero probablement lo que va vivir en ixa chornada va estar un gran empentón ta decidir-me a tener un compromís mayor con muitas luitas.

L'uno de mayo de 1999, se va convocar en Boltanya una chornada "Por a Dignidat d'a Montanya". Se feban actos arrienda y s'acababa con un concierto con Labordeta, La Ronda de Boltaña, La Orquestina del Fabirol y Ixo Rai. La chornada va estar historica, acorando-se las entradas ta un concierto que beluns van haber de sentir dende difuera.

Me va enterar d'a convocatoria por un panfleto en un bar, que ye como s'enteraba la chent d'as cosas en la era pre-internet. Conoixeba a La Ronda de Boltaña dende feba relativament poco tiempo y me flipaba tot lo mundo que m'amostraban en las suyas cancions. La mia parella compartiba ixe gusto mosical, las reivindicacions, y tamién l'encantaba lo Pirineu. Asinas que yera un planazo lo que tenebanos debant.

I vam puyar, nos vam instalar en lo camping y vam marchar de borina. La mia parella yera muit amiga de una moza de Chobenalla. Por la mia parte, encara no teneba confianza con la chent d'a cucha aragonesista, pero nos conoixebanos de trobar-nos en las manis y, sobre tot, en los bars y locals como La Espelunga. De camin, nos vam chuntar con ells. Yeran un poquet mayors que no yo, y pareixeba que conoixesen lo lugar millor que casa suya. Vam ir ta un bar a fer uns hordios, y van prencipiar os canticos:

Entre la Plaza d'Espanya y la Plaza d'Aragón, s'encuentra la Independencia, que las separa a las dos!!! Ai, taaaaa chun tararachun ai ta chun tarara....

... y tornaban

Entre la Reina Sofía y Felipe de Borbón, estamos hasta los huevos de tanto Rey español!!!
Ai, taaaaa chun tararachun ai ta chun tarara....

Y asinas firme rato. Dimpués, S'ha feito de nueit, Baixando t'a escuela, Más magra, Aqueras montanyas, .... totz los greatests hits d'alavez.

Entre biera y biera, charrabanos de l'aragonés, d'as montanyas, d'a Chunta, de la independencia, .... u somardeabanos con belun.

Tocabanos quasi a sinyal por persona. Y a bota de vin. La mia quatribarrada, la portaba en la mochila porque no teneba palo encara. De bota, ni en teneba. Ixo sí, lo vin me rulaba terne que terne. En puyando la costera t'o lugar, vam aturar en l'auto d'un d'os chobenallos, no sabeba guaire bien por qué. Va ubrir lo maletero y va descubrir un amiro de botellas de vin ta ir replenando as botas, que ya iban todas bien esmediadas. Me feba cruces con lo grau d'autochestión d'aquella chent. Profesionals de la luita y la borina. ¡Y yo que me pensaba que me lo montaba bien!

Vam continar asinas tot lo diya. De nueitz, lo concierto yera a rebutir. La reivindicación yera present por tot. Por cada canción se coreaban lemas contra los pantanos y por la dignidat de la montanya. Y tamién os Aragón ye nación y mesmo bell In-Inde-Independencia. Pegallos en toda la nuestra ropa, quatribarradas a bando y muita, muita emoción. Las letras de Labordeta, La Ronda, Ixo Rai y La Orquestina nos daban alas ta soniar con un Aragón diferent, renaixiu, conscient de si mesmo, y argüelloso, que se concaraba con un modelo colonial que nos viyeba como fuent de recursos, y con una capital que yera complice d'ixe modelo.

No guaire tiempo dimpués, va prencipiar a militar en Chobenalla Aragonesista, va rematar los cursos d'aragonés y va fer-me socio de Nogara. No va estar ista, lochicament, a sola experiencia que me va levar a fer-lo. Pero aquella chornada, tot l'esprito que se i alentaba, y todas las movilizacions que van plegar dimpués van estar claus en la conformación d'a mia experiencia politica y d'as ideyas que hue tiengo.

Muitos anyos dimpués, fa bella semana, va tornar ta Boltanya por las chornadas que se van fer-ie ta celebrar os 25 anyos de La Ronda. En plegar t'a plaza d'alto, va viyer aquellas escaleras y va fer memoria d'aquell diya. Toda aquella ilusión, tot ixe mundo que se ubriba debant de los mios uellos, contrastaban con la cansera de seguir luitando por lo mesmo 18 anyos dimpués, de no haber conseguiu cambiar tot lo que querebanos. D'ilusión ya no bi'n ha tanta, ye cierto. Pero veigo a la chent que agora fa vintitantos y, tot y que actualizau a totz os cambios que bi ha habiu, las ganas de luitar y boriniar son las mesmas.

Ixa ye la parte mas emocional. En la parte historica y politica, aquellos yeran os primers pasos de tot un movimiento por una nueva cultura de l'augua y por la dignidat d'un territorio que viyeba como las metropolis aragonesa y espanyola no se'n alcordaban que ta explotar-lo. L'archivo documental d'a web Yesano ye un sobrebuen fundo ta prencipiar a conoixer ixas luitas en aquellas envueltas. En ixos diyas protestabanos principalmente contra os pantanos de Santaliestra, Chanovas, Biscarrués y lo recreiximiento de Yesa. En istos anyos, bella cosa s'ha conseguiu, pero a pur d'una fayenada que no habría de caler en un mundo que metese a las personas por debant d'a especulación. Como siempre, aprendamos d'o pasau ta estar mas eficients en las luitas actuals y futuras.



P.D.: En repasar bell dato ta escribir isto, m'he trobau con iste video, y m'han veniu un ciento memorias t'o tozuelo, asinas que la quinta mia, cuento que lo mesmo tos pasará....