Mostrando entradas con la etiqueta La Enredadera. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta La Enredadera. Mostrar todas las entradas

martes, 2 de enero de 2018

Historia d'una canción de fa 17 anyos

Allá ta l'anyo 2000, encara no levaba la vida tant atabalada como agora. Antimás, yera mas choven y lo cuerpo encara me permitiba salir dos u tres diyas por semana. Un sabado no teneba plan. Talment ixe estió d'os zaguers sabados que no teneba plan. La mia parella yera una universitaria de difuera de Zaragoza que viviba aqui con atras dos companyeras de piso. En casa suya, fendo-nos unos hordios, le facié una uellada a bella revisteta que teneban con la programación de las salas d'a ciudat. Talment estase lo CIPAJ, no me'n alcuerdo. Astí, s'anunciaba un concierto en lo Centro Civico Delicias. Dos collas que yeran empecipiando presentaban los suyos discos: Azero "Rock de pueblo" y Seaphones "La chica que escupió al mar" (sic). No conoixebanos a garra d'as dos collas, pero yera millor plan que no salir t'o bar de cutio y fer lo de todas las nueitz. Si no me'n alcuerdo mal, nos costó 300 euros la entrada. Astí empecipioron varias historias.

La una, la d'a mia pasión por Azero. Encara que aquell primer concierto me fació a saber que goyo, no me pillé lo disco porque Mayte, la companyera de piso d'a mia parella sí que se lo mercó y pensé grabar-me-lo d'ella, entre que yo me merqué lo disco d'os Seaphones que a ella no le heban feito guaire goyo. Dimpués d'ixe disco y ixe concierto en vendría un puntal. Qué voi a contar d'Azero que no haiga contau ya! Talment siga la colla que mas vegadas haiga visto en directo en la mia vida.

La segunda ye la de "Esperando el autobús", una d'as cancions que saliba en aquell "La chica que escupió el mar" de Seaphones. La colla no debió de durar guaire. Yo no los he tornau a viyer sisquiera anunciaus. Asinas que cuento que aquell disco debió d'estar lo zaguer. En aquellas envueltas estió un d'os mios discos favoritos. Mas que mas la debantdita canción y "El espíritu de Sid". Ista zaguera gosaba de meter-la quan me deixaban trigar la mosica t'as fiestas de Chobenalla Aragonesista. 

A poquet a poquet, colla y canta fueron esfendo-se en la mia memoria, y lo disco quedó apedecau entre la muntonera de CD's d'os repalmars d'una d'as cambras de casa mia. 

En 2015, lo mitico programa de Radio Topo, La Enredadera, yera amanau a despedir-se. Nacho se presentaba a las eleccions, antes de que dengún barruntasenos que acabaría presidindo Podemos Aragón. Ta celebrar los quince anyos de programa, los mesmos que aquella canta, facioron un chiquet festival con las actuacions de Le petit tour de chant, Dadá, Comando Cucaracha y Gran Bob. A iste zaguer no lo conoixeba que por bella canta que le heba sentiu d'o disco que facioron ta Malavida. Roberto Artigas, que ye lo suyo nombre real, puyó t'o scenario y empecipió a fer sonar la suya armonica y guitarra. 

De momento, unas notas me trayoron a saber que alcordanzas. "Esperando al autobús" yera sonando en ixa guitarra de Roberto. Poco dimpués tamién lo faría "El espíritu del Sid". Con la primera pensé que yera una versión, pero en estar-ne dos me quedé sin sangre en la pocha. Le pregunté a un d'os Malavida, y me explicó que ell yera un d'os integrants d'aquells Seaphones que tant poqueta chent remeraba encara. Efectivament, en plegar en casa, rechiré por lo repalmar, le saqué lo polvo a lo CD de Seaphones, y ubrié lo libreto. Astí yera la foto de Roberto, quantos anyos mas chovenet. Y astí yeran recuerdos a brozuecos d'ixos anyos quan encara iba t'os conciertos por pura curiosidat. Qui me iba a decir que quince anyos dimpués tornaría a sentir en directo aquella canción!

Probablement ni Seaphones, ni Esperando al autobús pasarán t'a historia d'a mosica aragonesa. Pero fan parte d'a mia banda sonora vital. En iste zaguer Tierra de barrenaus, recupero aquella canta, reivindicando ixa curiosidat que nos fa ir ta conciertos "a prebar" y que acaba formando-nos recuerdos y fendo-nos trobar sonius que pasarán a convivir con nusatras por muitas anyadas.

domingo, 31 de mayo de 2015

Enreligau en A liedrera

Fa bells siet u ueito anyos Nacho me gritó pa ufrir de fer una sección en o suyo programa de radio, La Enredadera de Radio Topo. Yo tasament conoixeba o programa. Heba estau profe suyo d'aragonés un verano y hebanos coincidiu en un programa de televisión que se fació lo verano de 2007. En ixas envueltas adubiba con tot y le dicié que prou que sí, que quan querese prencipiabanos...

Quan prencipié a escribir iste post creyeba que heba prencipiau más tarde, pero be-te-me que m'he trobau con que en aviento de 2007, ya saliba la sección que deba en l'antigo blog de La Enredadera, asinas que cuento que ixe mesmo agüerro empecipié con L'aragonés ye bien vivo. A sección prebaba de fer conoixer l'actualidat arredol d'a luenga aragonesa. As noticietas de l'aragonés, que gosabanos decir-le.

A sección pasó por tot. De quincenal a mensual. De quasi no aprestar-me-la a fer cosas una miqueta más pinchetas. Tot fendo-lo como buenament podeba. Sobre tot en os primers tiempos, que ixo d'a radio no lo conoixeba guaire. Agora, mirando-me enta dezaga, cuento que lo podría haber feito millor. Aspero que, a lo menos, "L'aragonés ye bien vivo" haiga feito buena honra ta que más chent conoixca l'aragonés, ta que haigan puesto ascuitar-lo de cutio en a radio y ta haber espardiu as convocatorias que caleba.

Antimás d'as noticias de l'aragonés y convocatorias, tamién vagó de fer bella cosa una mica más pincha. Un anyo lo adediquemos a charrar de atras luengas minorizatas. Una en cada programa. Atro metebanos cantas en aragonés de collas que no lo fan servir de cutio. D'ideyas, bi'n heba arrienda, encara que muitas se quedarán t'atra vegada.


En totz istos anyos, Nacho se ocupó de que antimás de un programa de radio, La Enredadera fese comunidat. Asinas, as colaboradoras que ibanos pasando y a chent que asistibanos a tot ixe trapacil de movidas que organizaba de cabo ta quan, nos ibanos fendo una miqueta familia. Tenié a suerte, gracias a lo programa, de conoixer a grans artistas y expertos en os suyos campos. D'ixamplar a mia uellada sobre temas que a soben desconoixeba. Y de poder fer tot ixo dende aintro.

De momentos miticos, bi'n ha habiu arrienda. Tenié a oportunidat d'entrevistar a Anchel Conte en o 10eno cabo d'anyo d'o programa, en un especial gravau en a Plaza d'a Madalena, a on que, sino m'alcuerdo mal s'estrenó la canta que les adedicó o Comando Cucaracha y que escribió Sonero en A Flama. M'esmeliqué con Jota y Encarni de Dadá, imitando a Rabanaque, probablement o millor poeta que bi ha agora mesmo en Zaragoza. Me emocioné con o especial sobre garcholas que se fació fa no guaire, y que esdevinió un d'os millors programas que fació La Enredadera. Sobrebuenos estioron os capazos en o despachet d'a radio con a chent de Vegetal Jam, Antena Dislocada, .... y tantas personas y colectivos que conoixie fendo tiempo antes d'a sección.

Como La Enredadera yera muito más que no un programa de radio, de grans momentos en vivié bells quantos atros difuera d'a radio. As dos visitas ta Nuez, una ta una chenta que se prolargó y atra t'o sobrebuen festival d'EcoNuez. A cursa t'Aguaron a conoixer a Casa d'o Gaiter. U os diyas d'o libro que organizaba la Biblioteca Frida Kahlo. Siempre rodiau de lo millor de lo millor de l'activismo y d'a cultura militante zaragozana.

Remeraré siempre tamién, como no, haber teniu a oportunidat de conoixer a Ruben Vidriera a tiempo de poder disfrutar d'a suya companyía antes que nos deixase ta cutio. Ell replegó a ideya d'a propuesta de que todas as collas de mosica d'Aragón fesen una canta en aragonés y en fació una, "Sobre una chisla de cierzo". Nos conoixiemos de casualidat en a emisora mientres feba a sección. Dimpués quedemos ta treballar sobre a canta, y mesmo prebemos de ir alicatando a atras collas ta que fesen lo mesmo, creyando "A nuestra canta en aragonés" con muita atra chent. Antimás, como buen inquieto que yera, nos trobabanos por toda mena de puestos, manis, actos y movidas. En as XX Chornadas de Nogara teniemos a honor de viyer-le actuar en o Centro Las Armas en un concierto que nunca no ixublidaremos. Ruben nos deixó, pero aprendiemos muito d'a suya rasmia, que nos ne ampró una miqueta.


En una d'as decisions más absurdas que haiga preso Radio Topo, Nacho habrá de deixar La Enredadera iste mayo. O 7 de chunyo ferá la suya despedida en Las Armas. Muitas lo trobaremos a faltar. A luita por ixe mundo millor que todas queremos, lo clamemos como lo clamemos, ha perdiu un altavoz d'as suyas demandas. Nacho prencipia unatro camín a on que asperemos que lo faiga tant bien como en a radio.

"A liedrera" deixa d'emitir-se, pero que no deixa de creixer, pues os vinclos que muitas hemos teixiu gracias a iste programa son de muit mal crebar. Y aprender, como hemos aprendiu, a sumar fuerzas, a superar "recelos", a entender a l'atro y a endrezar ixas sinerchias ent'o bien común, ye qualscosa que no ixublidaremos.

Tot ye temporal, asinas que cuento que bell diya, antes u dimpués, as ondas de Zaragoza tornarán a emplir-se de La Enredadera.


NOTA: Iste post s'escribió as semanas d'o 11 y o 18 de mayo. No se publicó dica o 31 de mayo, entre que s'emitiba o zaguer programa (por agora) de La Enredadera, ta escusar-me susceptibilidatz



Si quiers ascuitar as colaboracions, recuerda que puetz sentir-ne quasi todas en a canal mia de Ivoox. As fotos son todas ampradas d'o blog y os retes socials de La Enredadera.

domingo, 22 de marzo de 2015

TdB Radio. Un nuevo prochecto

A primer vegada que estié en una emisora de radio teneba bells 16 anyos. Yera Radio La Granja, en o programa "El hombre mosca" que feba un amigo d'ixas envueltas. Dimpués visité bella vegada más a radio, pero no estió dica 2009 que prencipié a colaborar-ie de traza cutiana. La Enredadera m'ufrió de fer una sección sobre a luenga aragonesa y les dicié que prou que sí. A sección fue cambiando china chana y hue contina fendo-se cada mes, recontando as noticias que bi ha en o mundet de l'aragonés. De vez, y tamién en Radio Topo, colaboré en bell programa de Fendo Orella y mesmo en l'Acorazado Topemkin. Y, prou que sí, en as diferents edicions de D'estrela a estrela. Buena parte d'ixas colaboracions las podetz ascutiar en a mia canal de Ivoox.

Antimás d'a radio "normal", prencipié fa bells anyos a ascuitar podcast por internet. Asinas conoixié Charrando de tebeos, La Órbita de Endor u Podcast de Hielo y fuego, entre muitos atros. A radio, que yera un medio que de chicorron quasi ni sentiba, se me fació cada diya más important en a vida mia y hue me foto firmes horas cada semana ascuitando-la.

Asinas que, dimpués de tanto tiempo en La Enredadera, y dimpués de tantos buenos ratos en a emisora, decidié fa tiempo de fer un programa propio. Con todas as cosas que siempre soi embrecau no he adubiu dica fa poco a trobar tiempo ta fer-lo. Me ha caliu deixar bella coseta, pero no m'adubiba a estar-me atra temporada sin fer iste programa que tanto heba barruntau. 

A la fin, Tierra de barrenaus radio ya ye una realidat. O primer programa se podrá ascuitar o venient 2 d'abril de 23 a 1, entre que en Andorra se "rompe a hora". A l'atro diya, si tot va bien, y os electrofolletz no me la chugan, podretz ascuitar-lo en ista mesma pachina. Tanimientres, astí va la falca radiofonica que ya leva bell diya fendo-se por a radio.

O programa levo ideya de que siga alto u baixo como lo blog. Charrar de qualsiquier cosa que m'agane. Asinas que tos trobaretz una mica de tot. Os programas serán tematicos y prebaré de que sigan lo más atemporals posibles ta que podamos disfrutar-los en qualsiquier inte. Aspero que tos faiga goyo y aguardo os vuestros comentarios, ideyas, propuestas, etc...


jueves, 9 de enero de 2014

En ascuitando: Sois ejemplo, de Habeas Corpus

Marcha contra la macrogarchola de Zuera
(Foto: Arainfo)
Fa bells diyas, La Enredadera feba un especial bien pincho sobre as garcholas. Ta ixe programa me tocaba de fer a sección de L'aragonés ye bien vivo. En ista temporada, y como Fendo Orella ye de vacanzas, decidié de traducir una canta cada mes y, de casualidat, a tematica coincidiba porque levaba ista canta de Habeas Corpus sobre as presas y presos. A la fin no podió salir por qüestions de tiempo, pero salió a l'atro mes. Ye un tema de dificil tractar, y muitas vegadas me trobo con muita incomprensión mesmo de chent que se suposa de cuchas, y de cuchas "alternativas".Tos recomiendo muito o programa que facioron, a on que se replegan muitos testimonios muito intresants (y a soben emocionants), y prou que sí, ista graniza canta que facioron Habeas Corpus, colla que cada diya me fa más goyo y que retrobé gracias a lo prochecto Riot Propaganda que facioron de conchunta con Los Chikos del Maíz.

Sotz eixemplo:

Toda una vida en prisión, concarando a terror
luitando contra o silencio, l’ixubliu y a represión
someso a la pior traza de rebaixada
sin acochar o tozuelo ni porqué demandar perdón

Chusto astí a on que a dolor fa más mal
a on que o corazón s’achica
pero la dignidat no pas
y hue por ixo sotz eixemplo y sotz lición
sotz eixemplo de corache, sotz lición contra la horror

Anyos que penar lo que no ye escrito y más
anyos y anyos invertius en querer-nos achenullar
como estase importaba igual
lo important yera ganar la baralla a lo compromís
y a la solidaridat

[Si me preguntasetz que ye a garchola tos respondería
sin dubdar que ye o vasuerer
d’un prochecto socioeconómico determinau
a on que avientan a todas ixas personas
que fan estorbo aintro d’a sociedat]

Sotz a voz d’un acotole pando
pero decidiu, que nunca le’n ye prou
o más gran d’os sacrificios.

Sotz a voz d’un acotole implacable consentiu
pero también l’asperanza
a deleria, a fé y a rabia
o vuestro eixemplo ye a millor lición


lunes, 15 de abril de 2013

L'aragonés ye bien vivo (abril 2013)


Penica que fa, pero cal prencipiar una atra vegada “L’aragonés ye bien vivo” con noticias de lingüicidas. Bien se vale que en l’atro cabo continamos as que luitamos por l’aragonés sin minar a dengún y prebando de pensar en a luenga y no pas en os concietos y delerias personals que tiengamos. Remeratz que L'aragonés ye bien vivo ye una sección d'o programa La Enredadera de Radio Topo y que podetz ascuitar-lo en iste vinclo.

Subvencion ta “l’aragonés oriental”Arredol daba la noticia d’a concesión d’una subvención ta un libro de l’asociación FACAOista Lo timó (no feré o chiste facil...). O libro, titulau Antolochía Lliteraria en Aragonés Oriental II” ye editau por ista asociación que esfiende que lo que charran en Altorricón (Aragón) ye una luenga diferent a lo que se charra en Almacelles (Catalunya) nomás porque en o meyo bi ha una muga administrativa (sisquiá estatal). A lo catalán charrau astí le claman aragonés oriental en contra de qualsiquier criterio scientifico y filolochico. En realidat no ye que una cortina de fumo ta lo pior espanyolismo que s’alimenta y muito d’a catalanofobia que bi ha tan estendillada en iste país.

O gubierno fa asinas más esclatero encara o suyo refirme ta ista mena d’asociacions y ta ixe discurso espanyolista, antiscientifico y catalanofobo que ye o que a inspirau a suya quiesta lei de no luengas. Cal decir, ta estar chustos, que l’anterior gubierno ya subvencionó a primer parti d’o libro, asinas que Marcelino y cía tampoco no son libres de culpa. En ixa mesma subvención, ya prou retallada bi heba atra mena de prochectos, como os de Rolde d’Estudios Aragoneses que sí se levoron subvencion, u muitas atras asociacions en esfensa d’a luenga que se’n quedoron difuera.

Como siempre, recomiendo o blog Lo cacao de la FACAO ta qui no conoixca guaire qui ye ista chentucia.

"L’afer Ferrando"
En Arredol tamién veniba a reacción t’as parolas de Ferrando. Ta qui no lo sepa, Maria Jose Ferrando ye qui coordina la ponencia d’a lei de no luengas. Ye decir ye a persona encargada de coordinar o debat y as esmiendas en un foro a on que son representants d’os cinco partius politicos con representación en as Cortz. En presentar as esmiendas a oposición, a diputada d’o PP, fació unas declaracions decindo que ixas esmiendas plenarían de “pinganillos” Aragón y que a lei de luengas que quereba PSOE-CHA-IU costaría decenas de millons d’euros. No alportó garra dato ni estudio de como heba plegau en ixas cifras, ni en la d’os 1500 traductors que caldría (quasi dos por cada municipio aragonés).

Dende a oposiciónas criticas no tardoron guaire. Totz os partius demandoron sincusas y CHA, IU y Puyalón a dimisión d’a diputada como coordinadera d’a ponencia. Prou que ista no dimitió y fa poco PSOE, CHA y IU deixoron a ponencia. Isto no sirve que ta conservar a dignidat, que ya ye prou, pero a lei de no luengas continará o suyo curso. De feito, en eixemplos como lo d’os premios literarios ya se vei como han prencipiau a aplicar-lo.

Diya de l’argüello diaple
O pasau 6 d'abril se fació o diya de l’argüello diaple, una chornada ta conoixer y reconoixer a faina d’ista colla de diaples que han levau a polvora, a mosica y l’espectaclo por tot Aragón y dillá d’as nuestras mugas. Vinte anyadas son fendo en 2013. Mientres tot lo diya facioron chuegos tradicionals en a ribera de l’Ebro, charradas en o local social Treziclo, recontando a suya historia y os suyos prochectos, entre os que bi ye a producción d’un video sobre istas 20 anyadas.


Chornadas arredol de l’aragonés
En a Casa Aragonesa de Barcelona bi ha prou movimiento en as zaguers anyadas. No ye raro que totz os anyos bi haiga dos, tres u quatre chornadetas con mosica, presentacions. En ista ocasión, en as chornadas "Luenga biba" (sic), organizada por a Colla de charradors “O Corrinche”, o Rolde Aragonés de Barcelona y Can Basté – TASC se fació se tractaba d’una lectura de poemas, a prochección de Cosetas d’adentro (curtometrache en aragonés ribagorzano) y o concierto de Prau y Gaire, con una sesión de DJ Valle Nato. Grandisma programación ta una borina en qualsiquier puesto y cuento que t’os aragoneses que i viven, tot un luxo. Por lo que me han contau, antimás, bi habió un ambient sobrebueno y muita muita borina.

Chornadas en Graus
En Graus y redolada tamién ye a luenga prou viva y entre o 18 y o 20 d’abril celebran as Chornadas d’as luengas d’o Pirineu, antismas Chornadas d’as luengas d’a Ribagorza. En ista edición bi habrá un taller de lectura, se presentará o numer 4-5 de De Lingua Aragonensi y o Metodo de Gaita de boto, se ferá a entrega de premios d’o XII concurso Condau de Ribagorza y rematarán con un concierto de man de Carbonell y Eduardo Paz, aprofeitando-se, como siempre, d’a figura de Labordeta, en lo que entienden como un homenache. 
Que se faigan istas chornadas dignificando a luenga en os lugars a on que se charra vale un valer. Asperemos que continen muitas anyadas y que en totz os lugars a on que no se fan, s’enceten iniciativas parellanas.

Concurso de cuentetz y falordias ta ninos
L’asociación O Trango, que fa cursos d’aragonés en Zaragoza, organiza por primer anyada, un concurso prou orichinal, en estar, que yo sepa, o primer endrezau ta ninas y ninos, d’entre 6 y 12 anyadas. Cal ninviar un texto chiquet, de nomas 2 a 6 pachinas, en aragonés. Os premios son dentradas ta Parques d’Atraccions que a mainada se gronxiará a-saber-lo. Me pareix una traza sobrebuena d’acostumbrar a las zagalas dende chicotas a escribir y a fer-lo en aragonés.

A canta en aragonés
O programa lo querié rematar con Ixo Rai. Ya han pasau por “L’aragonés ye bien vivo” arrienda collas que han feito bella canta en aragonés y encara no heba charrau d’uns d’os pioners. No cal presentar-los, cuento que tot lo mundo los conoix, pero si que cal remerar que estioron d’os primers en reivindicar as particularidatz d’o castellano d’Aragón y con “A fuesa universal” nos facioron conoixer l’aragonés a muitismas personas. Encara beluna más en aragonés y una atra “Molt de soroll”, en catalán. Mesmo les vagó de traducir María ta l’asturiano, que ye como la sintié yo en muitos d’os suyos conciertos, amostrando ixa sensibilidat por a cultura y as luengas minorizatas que teneban. Entalto Ixo Rai! Como tos trobamos a faltar.....


Remero que ista anyada o reto de L'aragonés ye bien vivo ye que bella colla faiga una canta en aragonés. Qualsiquier colla, de qualsiquier puesto, en qualsiquier estilo. Si tos cal aduya, contatz con la mía ta traducir u adaptar lo que calga.

lunes, 4 de marzo de 2013

L'aragonés ye bien vivo (marzo 2013)

Presentación de Cosetas d'adentro,
 en La Pantera Rossa de Zaragoza
Torna L'aragonés ye bien vivo, d'o mes de marzo a bells pocos diyas d'a cincomarzada a on que, si a plevia nos deixa, serán Nogara, Fablans y atras asociacions que treballan por l'aragonés, espardindo a suya faina.

Diya internacional d’a luenga materna
Sin pena ni gloria pasó o diya internacional d’a luenga materna, o 21 de febrero, por Aragón. Garra refirme institucional y nomás bellas poquetas actividatz de man de REA y Consello facioron vistero iste diya. 


En Zaragoza, se presentó en La Pantera Rossa, o libro y DVD de Cosetas d’Adentro, curtometrache y relato de Lola García. Una atra vegada más La Pantera Rossa se quedó chicota ta acullir-ie a tantisma chent. Ta que dimpués digan que l’aragonés no intresa. Me fería goi de saber quantos libros en castellano fa rebutir tantismo a sala. O viernes en Taust se tornó a presentar “Mesaches” de Chuse Inazio Nabarro, que’n he charrau ya qualques vegadas y o lunes 25 en Uesca se fació una mesa redonda sobre “La biblioteca d’as luengas d’Aragón” con a presencia de Ignacio López Susín, Pilar Benítez, Óscar Latas, Francho Nagore y Rafel Vidaller.


Programa Nieus Lucia Dueso
Se ha presentau ya as actividatz incluyidas en o Programa Nieus Lucía Dueso t’a promoción de l’aragonés en os centros educativos “sostenius con fundos publicos”, ye decir, os publicos y os privaus que reciben dreitament diners de l’administración. Iste programa permite a los centros demandar actividatz relacionadas con l’aragonés y conta con a colaboración de Nogara, Fablans, CFA, REA, Gara d’edizions y Xordica. As actividatz, las podetz consultar en o folleto informativo que han penchau y ya viyeretz que bi ha muitisma variedat: cine, charradas, esporte, mosica, ...


Junto al fogaril y Condau de Ribagorza
Continan as convocatorias de premios literarios a tamás d’a crisi y d’o penible eixemplo que da o Gubierno d’Aragón, matando los premios en as luengas minorizatas d’Aragón. Os concellos de L’Aínsa, Graus, Fonz y Estadilla no continan por ixa endrecera y sí que convocan os suyos premios.
Un d’ells, Junto al fogaril, certamen de cuentos y relatos breus organizau por o concello de L’Aínsa. As bases se pueden consultar aqui. As obras inviadas han de tener entre 3 y 12 fuellas, asinas que qualsiquier que escriba bell poco en aragonés, puet presentar-se-ie. O primer premio ye de 800 €, que siempre fan honra. O plazo remata o 15 de marzo.

L’atro ye O condau de Ribagorza, re relatos curtos y poemas en baixoribagorzano. As bases son prou parellanas. En iste caso, lo organizan los concellos de Graus, Estadilla y Fonz, a extensión ye d’entre 4 y 6 fuellas, y o plazo remata o 22 de marzo. Bi ha 600 euros de premio t’o millor relato y 300 t’o ganador d’o concurso de poemas

Seminario t’o profesorau de luenga aragonesa
O CPR de Uesca organiza un seminario t’o profesorau de luenga aragonesa prou pincho. Mientres tres sesions se i charrará de temas muito utils t’o profesorau y se compartirán experiencias y recursos como as nuevas tecnolochías u os recursos bibliograficos de man d’as principals editorials (Xordica, Gara d’edizions y CFA). T’apuntar-se-ie, cal fer-lo a traviés d’a web d’o CPR. No cal estar funcionario, simplament estar profesor d’aragonés u profesor de lo que siga, intresau en l’aragonés.

El catalá de La Codonyera
Iste 13 de febrero se presentaba en Zaragoza El catalá de La Codonyera, libro publicau por Gara d’edizions y escrito por Artur Quintana i Font. O libro, que surtió dende a tesi de l’autor, y que se publicó por primer vegada en 1986 en Barcelona, plega agora enamplau y con una nueva edición pincha de tot que incluye toponimia, atlas lingüistico, literatura popular y asinas asinas. Un sobrebuen libro ta qui quiera conoixer o catalán d’ixa parti d’Aragón y a realidat bilingüe d’a redolada.

Premios d’a mosica. Prau
Os Premios d’a mosica estioron entregaus en a gala d’o pasau 18 de febrer. Entre os premios, un d’ells ye adedicau a las luengas minorizatas aragonesa que, ista anyada, l’han baltizau como “millor canta en luenga autoctona”. Os nominaus estioron Prau con as cantas Mosica, parola y movimiento y Os pietz en a tierra, Angel Villalba por Olivera d’Aragó y Jesús Viñas por “A mía tierra”. O ganador, muito chusto en a mia opinión, estioron Prau por Os pietz en a tierra, sobrebuena canta que da titol a o disco. En replegando o premio, Chavi, baixista d’a colla, agradeixió a las collas de mosica que fan servir l’aragonés, a bells prochectos culturals como A Enrestida, Nogara u Arrebato y de traza somarda a Rudi, Biel y Belloch por “a suya esfensa de l’aragonés”.

Canta en aragonés. Comando Cucaracha
Contina o reto de que nos invien cantas en aragonés, cantas en qualsiquier luenga ta que les ne traduzcamos, … de que os mosicos apuesten por l’aragonés. Una d’as collas que, dende o primer disco lo fació, estió Comando Cucaracha qui han incluyiu cantas en aragonés en los dos discos publicaus dica agora y qui fan servir arrienda parolas en aragonés en toda la resta de cantas que fan. M’ha dito, antimás, un muixonet, que son parando ya un nuevo disco que asperemos graven antis con antis. A canta trigada ta iste mes ye d’o primer disco y se diz Balbino Pedo, una historia etilica con a colaboración de Juanito Ferrández de Ixo Rai!.





lunes, 4 de febrero de 2013

L'aragonés ye bien vivo (febrero 2013)

Segundo "L'aragonés ye bien vivo" de l'anyada que prencipia con malas noticias de man de l'administración, como no. En l'atro cabo somos a chent que continamos luitando por a dignidat de l'aragonés. Contino pencho o resumen de contenius de ista segunda sesión, y aprofeito ta penchar iste vinclo a lo programa de Fendo Orella, a on que estié fa bellas semanas charrando sobre l'apostasía.

 

Sacan o premio Arnal Cavero


Como informaba Heraldo, o blog de Fablans y Arredol, a D.Ch.A. contina con a suya enrestida contra l’aragonés, o catalán, a sciencia y o sentiu común. Talment a enrestida (simbolica y no simbolica) más gran que nunca no haiga conoixiu l’aragonés en as zaguer decadas. A zaguera ye que os premios Arnal Cavero y Guillem Nicolau t’a literatura en aragonés y catalán, una d’as pocas cosetas que feba o gubierno por as nuestras luengas, se fusionarán en uno solo. Un rebullo a on que i cullirá tot lo que no siga castellano. U talment lo castellano tamién, ves-te-ne tu a saber.


Continan pues, esfendendo as tesis d’a extrema dreita y de dengún más, pues garra filologo meyo serio esfiende as suyas posicions que no son que o sinyal d’un nacionalismo extremo (iste sí) que preba d’acotoloar tot lo que no sía la patria, cultura, luenga y pensamiento unico (que no común).

L’aragonés present en o V Festival de teatro solidario con Chiapas


Ista anyada, a buena chent de Caracol Zaragoza querió convidar a bellas luitas d’aquí a compartir o Festival de teatro solidario con Chiapas que organizan dende fa cinco anyadas. Bi estioron a luita contra os transchenicos, l’antifaixismo, a luita d’Artieda contra o recreiximiento de Yesa y tamién l’aragonés. Entre dos actuacions representants de cadaguna d’as luitas puyaban a fer-las visteras. En o caso de l’aragonés, dos personas leyoron un comunicau y dimpués se prochectó un video a on que se replegaban imachens de todas as formas de luitar por l’aragonés. Tamién nos sorprendió Daniel Rabanaque, qui feba de mayestro de ceremonias, leyendo-se un poema en aragonés. Tenetz cronica y videos en iste mesmo blog.


Cal agradeixer a lo Caracol que haigan teniu ista iniciativa y que contrimuestren a tanta chent que luitar por cosas aluenyadas cheograficament no significa ixublidar as que tenemos amanadas que, a soben, son las mesmas.

Coleccionable en El Periodico de Aragón


Talment a noticia (buena) d’o mes haiga estau a publicación de “El aragonés: una lengua románica”, un coleccionable que darán cada domingo de baldes con El periodico de Aragón. Ye una sobrebuena traza de fer plegar ista luenga nuestra ta un fascal de chent que no se’n intresaría d’atra traza, u que ye masiau galvana ta ir a informar-se ta qualsiquiera d’as asociacions. U que no puet por qualsiquier razón, que tamién bi’n habrá.


Nomás he puesto fer-le una uelladeta, pues me niego a mercar coleccionables, encara que me mercaré o libro quan lo editen encuadernau. Os textos son en castellano y pareix que tampoco no meterá guaire “canya”, pero prou que cuento que ferá buena honra ta la espardidura de l’aragonés u, a lo menos, ta que a chent sepa que existe. ¿Que se podría haber feito millor? Prou que sí. Y pior tamién. Y lo pior de tot, que no s’hese feito. L’emplego d’a grafía d’o 87 tampoco no ye raro, venindo de qui vien (Consello y REA), asinas que no en feré más comentarios ta no fer sangre.


O coleccionable bi incluye un diccionario, que por lo que he visto ye o Vocabulario Martínez, ta qui lo conoixcatz. As ventas, por lo que he puesto sentir son muito buenas y en El Periodico de Aragón han habiu de fer una atra tongada d’o primer numer por a demanda que bi ha habiu, lo que confirma que sí que bi ha intrés en Aragón por as nuestras luengas.


Bienplegada siga ista obra y sisquiá más prochectos editorials de masas apostasen por l’aragonés que bien que le cal.

 

Chornadas de meyos de comunicación en luengas minorizatas


Entre os diyas 10 y 12 de chiner se facioron en A Enrestida, en Zaragoza as chornadas sobre meyos de comunicación en luengas minorizatas a on que mientres os tres diyas se i facioron conoixer prochectos comunicativos d’Aragón y de Euskal Herria.


A chornada prencipió con Fendo Orella que fació un repaso d’a suya trachectoria y que tenió una introducción a cargo de Marshall qui contó como s’ha visto historicament a l’aragonés en Radio Topo. Os audios y una breu cronica se pueden sentir y leyer en Arredol.

Continoron as chornadas con Arredol y Arainfo, que presentoron os suyos respectivos prochectos. D’Arredol cuento que no cal charrar-ne más. Si yes leyendo iste blog y no conoixes Arredol, visita a suya web y no tornes dica que no sigas farto de leyer as suyas noticias.


Arainfo explicó a suya historia y filosofía y esfendió l’emplego de l’aragonés en un meyo que por un regular fa servir o castellano y a comunicación d’as noticias arredol d’as luitas por l’aragonés y o catalán en Aragón.


As chornadas rematoron con Radio Matarranya, qui levan ya bellas quantas anyadas emitindo en a suya redolada y tamién por internet de tot en catalán, Comunica’n Roll y Magofermín, dos prochectos quasi chirmans que empentan a los mosicos y a la mosica en aragonés y catalán y con Kafe Antzokia qui, entre muitas atras cosas, estioron a primer radio en euskera de tot Bilbau. As chornadas rematoron a nueit d’o sabado con una borina en La Botica, como ye costumbre.
 

A cronica d’o primer y o tercer diya la podetz leyer en o blog d’A Enrestida a on que tamién podetz viyer bella foto.

O gallego y l’asturiano en luita
Dende atros países nos plegan tamién noticias de luita. A lei Wert y os gubiernos espanyolistas por tot l’estau no son fendo que zancochos igual como nos ne fan por aquí.


Ye o caso de Asturias, como informaba Arredol, a on que L’academia de l’asturiano (Academia de la Llingua) s’ha uniu a la comunidat educativa, asociacions de pais y d’alumnos y sindicatos de profesors y treballadors de l’amostranza ta reivindicar os suyos dreitos lingüisticos. Debant d’as enrestidas d’a Lei Wert y d’a espanyolización anunciada por o ministro y as suyas retalladas (en lo que quier retallar), dende Asturias demandan a oficialidat de l’asturiano y a cheneralización d’a ufierta en totz os centros de l’asignatura de asturiano.


Cal remerar que ista luenga no tien caracter oficial agora mesmo, encara que l’administración asturiana sí que reconoix a suya existencia a la suya academia y bi fan clases d’asturiano en os centros publicos, encara que no ye por agora que una optativa más.

D’atra man en Galicia, a plataforma Queremos Galego se manifestoron en Santiago contra o malclamau “Decreto d’o plurilingüismo” que preba de que o gallego tienga menos presencia en as aulas escolars. A manifestación implió as carreras a tamás d’as plevias que bi habió y facioron vistero o refirme d’iste pueblo a la suya luenga.
 


Camille presenta “Xuto”

A la fin, dimpués de muito tiempo, una atra colla se decide a fer servir l'aragonés en as suyas cantas. Ye Camille, qui presentan o suyo soniu como "sauna-core" fendo-se a mofla d'a calor que pasaban en o local d'ensayo. Iste mes presentoron en Arrebato o suyo nuevo EP conceptual sobre l'augua a on que dos d'as quatre cantas tienen a letra en aragonés. A noticia la podetz leyer en Arredol y antimás podetz sentir-los en a entrevista que les facioron en Fendo Orella bells diyas antis d'o concierto.

O EP ye de baldes, con licencia Creative Commons, editau por Magofermin y lo podetz ascuitar en o bandcamp de Camille.

Carnavals

Carnaval ya ye arribau t'os Pirineus!!! Iste mesmo cabo de semana se fació en Agüero a Fiesta d'as mascaretas, recuperada en 2008. Entre o 7 y o 10 Bielsa será la protagonista con totz os suyos personaches. T'a Val d'a Fueva, o carnaval plegará o 16 con un cartel en aragonés a on que marcan o recorriu y as horas que se pasará por cada lugar. Tamién bi habrá carnavals en Chistén, Nerín, Sant Chuan de Plan, Boltanya, Graus, Fiscal, Plan, Broto u Torla, por eixemplo.

Canta d'o mes: O cauz, de Camille.

A canta d'o mes ye, como no, de Camille, que'n he charrau más alto. Han feito antimás un video grabau "quasi-artesanalment" por ells mesmos que tos deixo penchau contino:






martes, 27 de noviembre de 2012

L'aragonés ye bien vivo (noviembre 2012)

De tornada ta La Enredadera de Radio Topo, que tos remero podetz sentir dende o suyo blog, dimpués de una chiqueta colaboración con atro programa, El Kantamañanas, a on que estié charrando bell poquet sobre a homeopatía. Contino tenetz o resumen de contenius d’ista edición de “L’aragonés ye bien vivo”.

Peli d’o Bandiu Cucaracha
O primer largometrache aragonés d’animación podría fer-se en aragonés. A historia de Mariano Gavín, o bandiu Cucaracha podría blincar t’a gran pantalla si os suyos creyadors, Hector Pisa y Juan Alonso consiguen os diners ta fer-la. A financiación se ye fendo a traviés de micromecenazgo u crowdfunding. Ta qui no sepa qui ye, se tracta d’una traza muito emplegada en zagueras ta financiar obras d’arte como discos u pelis. Qui quiera refirmar a financiación dentra en una web y ingresa una cantidat. Ixa cantidat dimpués da dreito a una copia d’o disco, por eixemplo, u entradas t’o concierto presentación u t’a devantadera d’a cinta y asinas asinas.
A cinta será rodada de raso en aragonés y dimpués traducida t’o castellano, l’anglés y o francés. Contará con a colaboración de personaches conoixius d’o mundo d’a scena como Javier Coronas, Pepín Banzo, Joaquín Sorribas, Sho Hai, Isidro Ferrer, Francisco Palomares u Fran Fraguas.
A peli promete accion y aventuras con muito ficacio en o tractamiento estetico y visual d’a epoca y será feita con monyacos de latex movius por os creyadors.
Ta qui encara no conoixca a Mariano Gavín, o Bandiu Cucaracha, remerar que estió un bandoler d’o sieglo XIX que, en a Sierra d’Alcubierre, diz que furtaba a os ricos ta dar-les-ne a los pobres, como un Robin Hood aragonés, y que remató muerto por balazos d’a Guardia Civil, de conchunta con a resta d’a banda suya. Y si queretz conoixer a suya historia lo millor ye sentir a sobrebuena canta que fació fa muitas anyadas La Orquestina del Fabirol.
A mosica d’a cinta tamién será de luxo con nombres como Moby, Lurte u Trivium Klezmer.

La cursa del submarino
La cursa del submarino ye o nombre d’un curtometrache feito por os ninos d’a Escuela de Sant Chuan o curso pasau y que participará en o “Certamen Nacional de Encuentro de Escolares”. Bi participan ueito curtos aragoneses más, pero iste ye l’unico feito de raso en aragonés.
O curto reconta a historia d’o capitán Pifolo y os suyos repatans a bordo d’un submarino y d’as aventuras que les pasan. O resultau ye una falordieta de quatre minutos bien pincha y muito bien montada. Sobrebuena iniciativa d’a Clica del Cinca-Cinqueta y asperemos que ganen!       


 

Zaragoza sinya o manifiesto por un Aragón trilingüe
Fa bellas pocas semanas conoixebanos o refirme d’o concello de Zaragoza a lo manifiesto Aragón Trilingue, a iniciativa de CHA. Ista refirme ye aintro d’una politica de mover ixe manifiesto en as institucions a on que ixe partiu ye present. S’ha conseguiu en bells poquetz, como en Zaragoza, a on que a suma de CHA, IU y PSOE lo ha feito posible. En atras institucions con mayorías PP-PAR u a on que lo PSOE ha dau libertat de voto, no ye estau posible.
Cal remerar que o debandito manifiesto sale d’a Coordinadera por un Aragón Trilingüe que se ye tornando a achuntar dende ista primavera y a on que bi ha organizacions de toda mena: politicas, culturals, sindicals, … O manifiesto denuncia o tracto que son tenendo as luengas de man d’o nuestro gubierno y apuesta por continar treballando ent’a oficialidat que ordena la UNESCO y por a suya amostranza y refirme dende as institucions.
L’anterior vegada que se fació qualcosa parellana estió quan se fació o manifiesto “Chuntos por l’aragonés” que levó t’o II Congreso por l’aragonés, y que lo refirmoron buena cosa de concellos, diputacions provincials y organizacions que iban dende penyas dica l’IEA pasando por asociacions, partius, sindicatos, collas de mosica, miles de personas a ran individual...
 
D’estrela a estrela
Ya plega a segunda edición de D’estrela a estrela, una chornada a on que toda a emisión de Radio Ropo será de raso en aragonés. L’anyo pasau estió a primer edición con más de 10 horas de emisión en aragonés a on que participoron programas como La Enredadera, El Kantamañanas, Rueda libre, Hijos del agobio y, prou que sí, a chent de Fendo Orella.
Ista anyada a respuesta ye estada mesmo millor y son bells 17 programas los que se ferán en más de 15 horas que bi ha programadas. Como novedat, antimás, tamién se ferá servir o catalán en belun d’os programas.
O venient diya 1 d’aviento a las 8 d’o maitin prencipia a emisión, que rematará con una fiesta en l’Arrebato a on que podremos chuntar-nos totz los que encara continemos de piet y enteros.
 
 
 


Día del patués
A val de Benás contina contrimostrando as suyas ganas d’esfender o patrimonio lingüistico y lo fa con o día del patués, una iniciativa que chuntó a lo lugar en esfensa d’iste dialecto de l’aragonés tan particlar.
Os actos, que se facioron en o Palacio d’os Condes d’a Ribagorza, prencipioron con una chicolatada con torta, continoron con una actuación de man de l’alumnalla d’o CRA (Centro Rural Agrupau) Alta Ribagorza y d’a suya profesora Carmen Castán. Dimpués, a las ueito, se fació prochección d’un curtometrache realizau por l’alumnalla d’o CES “Valle de Benasque”. A chornada remató con a lectura de bellas partis d’as obras ganaderas d’a sección “Poesía y Narrativa en Patués” d’o premio literario “Villa de Benasque”.

 

Feria d’o Libro Aragonés de Monzón
Plega ya a Feria d’o Libro Aragonés, una d’as primers cosas que’n charré en iste blog, fa ya quasi seis anyadas, y una d’as fitas fixas de todas as anyadas.Se fa a XVIII edición y han trigau como tema central “As escritoras aragonesas” qui protagonizarán dos exposicions en a parti d’abaixo d’a zucrera de Monzón.
Entre os expositors, como todas as anyadas, bi serán asociacions, editor y botiguers con arrienda materials en aragonés y sobre a cultura aragonesa. Por un regular gosan d’estar-ie Nogara, Fablans, Consello d’a Fabla, Xordica, Gara d’Edizions, Mira editores, Rolde d’Estudios Aragoneses / Aladrada, Asociación de Gaiters d’Aragón, Editorial Pirineos, y muitos atros, que encara que no tocan o tema de l’aragonés fan cosas bien pinchas: Eclipsados, GP Ediciones, Onagro, Malavida, …
No s’ha anunciau encara si ista anyada bi habrá o tren d’a cultura que gosa de puyar-ie dende Zaragoza. O cambio de dirección en o Patronato a trayiu cambios tamién en a Feria. Se ferán menos presentacions ixamplando o tiempo de cadaguna. Bi habrá una pregonera d’a Feria que iste anyo será Luz Gabás y se ferá a entrega de dos premios, que encara no se conoix a ganadora.
Tamién s’ha feito promocionar a feria mientres iste mes con un ciclo de trobadas con autoras por a on que son pasadas Ángeles de Irisarri, Patricia Esteban, José Antono Adell u Ros Beret. A novedat, talment buena t’atros, pero penible ta yo, que me l’habré de trusquir, ye a coincidencia d’a FLA con atra feria, Navideas, a on que os comerciants locals prebarán de sacar treslada vendendo cosas de nadal. Ixo sí, caldrá prebar a pista de chelo, que no se tien a oportunidat guaire asoben...

Rematemos con o reto de que bella colla faiga una canta en aragonés, que ista vegada, puet estar que tienga exito. Ta ixo remeremos a versión que fació Ángel Petisme de Ixo Rai de "Te debo una canción" y que s'editó en o disco tributo Nueba Cozina.

Y ta despedir-nos tos deixo con o video promocional de D'estrela a estrela d'ista anyada.
 
 

martes, 13 de noviembre de 2012

Zarrau por vada

Poco puedo alportar que no s'haiga dito ya sobre a vada que bi ha o 14 de noviembre. Talment me quede con a frase de Javier Gallego en a suya Declaración de vada, que escribiba hue en El Diario: "Ista vada ye un deber porque de dreitos, no nos ne queda".

 

Asinas que simplament remerar a todas as lectoras d'iste quiesto blog que maitin tenetz a oportunidat de concarar-tos con todas as inchusticias que sotz viyendo arredol vuestra. Maitín podetz esleixir a luita contra qui han esfendiu os desahucios dica ahiere y que no han prencipiau a reblar dica que tres personas han muerto. Podetz esleixir luitar contra qui tos quieren sacar o dreito a la sanidat y a la educación, contra qui quiere que nunca no podatz tener un treballo digno y seguro ta que siempre pendatz de l'amo. Contra qui retalla d'a necesidatz más alazetals entre que financia relichions, torturas animals y campanyas nacionalistas en esfensa d'o castellano. Maitin mesmo podetz esleixir fer vistera ixa critica que tanto cal a los sindicatos mayoritarios espanyols, participando en toda a graniza cantidat d'actos que han programau organizacions de toda mena y que mica no'n tienen que viyer con as suyas malas trazas. Maitin podetz dar un trango enta debant y, sí, cambiar o mundo.

Porque as vadas fan honra. Porque as vadas pueden cambiar y han cambiau as cosas mientres toda a nuestra historia. Porque a vada ye l'arma más poderosa de qui no tenemos atra arma que lo treballo nuestro. Pero sobre tot porque o chueves, y o viernes, y a resta de diyas d'a tuya vida podrás estar argüelloso d'haber teniu dignidat y haber estau parti d'a luita por os nuestros dreitos. Y, si yes como yo, simplament porque no te'n queda atra,  porque no sabes vivir d'atra traza.

A info la tenetz por tot, pero tos deixo bellas pachinas y articlos que tos ferán honra:
Arredol
Arainfo
Radio Topo

Vada en La Enredadera 
Vada en Fendo Orella