miércoles, 6 de enero de 2016
As luitas en desfensa de l'aragonés en os 80. Tierra de barrenaus 2x04
miércoles, 10 de septiembre de 2014
Sobre as grafías de l'aragonés moderno. Reflexions y opinions.
![]() |
| Texto en aragonés medieval |
Una academia no se triga en
asambleya
Una solución (civilizada) t’o
problema grafico
Una solución (no civilizada)
t’o problema grafico
jueves, 19 de septiembre de 2013
"Una propuesta aragonesa ta fer a Constitución de 1855", en a revista Rolde de 1983
O primer d'ells, ye iste texto que meto contino, publicau en a revista Rolde, quan o REA encara yera RENA (a N ye de nacionalista) en 1983. Lo firma Vicente Pinilla, quan encara yera Bizén Pinilla y charra sobre os editorials d'un periodico aragonés de 1854 y l'anvista que se teneba d'os nuestros fueros y libertatz alavez. T'as frikis d'a historia, y yo en soi una, ye un texto bien pincho y eixemplo d'ixe aragonesismo latent y alto u baixo articulau que siempre ha existiu con y sin estau propio.
"Una propuesta aragonesa ta fer a Constitución de 1855".
Dica las anyadas d'o sexenio revolucionario no se puede charrar encara d'o naiximiento de l'aragonesismo politico contemporanio, manimenos en a prensa aragonesa de mediaus d'o XIX no son raras as mencions a l'antigo reino d'Aragón, valurando por un regular como paradigmatico territorio d'as libertatz. Yera más que más en a prena más liberal a on que más a soben, y ta refirmar as pretensions politicas d'iste matiz, se charraba de l'antiga "libertat" que teneba o Reino d'Aragón y d'o goi que les feba a los suyos habitadors. A historiografía romantica no feba que enfortir istas argumentacions.
No ye raro, alavez, que charremos en as pachinas de La Libertad, periodico amanau a las ideyas d'o partiu progresista, una propuesta constitucional endrezada a la futura Asambleya Constituyent, que heba de reunir-se ta completar a obra d'a revolución de chulio de 1854, basada en l'antiga "Constitución aragonesa, y que apareixió o 18 de setiembre de 1854 como editorial d'o debantdito periodico.
Prencipiaba l'editorial reafirmando a voluntat nacional como o prencipio basico que heba de rechir a elaboración d'a futura constitución: ye decir, dando a ixa Asambleya un poder que yera por dencima d'o mesmo d'a monarquía. Ista ideya yera aintro d'a polemica que t'a part d'alavez existiba sobre si l'Asambleya Constituyent teneba autoridat u no pas ta decidir sobre o futuro d'o trono. Cuanto a isto, los progresistas más extremaus y os democratas compartiban a convicción de que l'Asambleya no yera chusmesa a la monarquía, ya que yera naixida como conseqüencia d'una "revolución", la de chulio de 1854, que se consideraba heredera dreita d'a voluntat nacional, que yera asinas elevada a prencipio soberano basico. T'o periodico La Libertad no bi heba dubdas sobre iste afer:
"A voluntat nacional debe cumplir-se, y a ista corresponde decidir la suerte d'a monarquía mesma, bien asegurada en as preocupacions d'a chent sencilla y en os habitos seculars d'o país nuestro. Y charramos asinas, porque paramos cuenta de que fa más d'un sieglo vivimos baixo la dominación d'a raza forana que sacó los fueros d'o nuestro reino en o suyo plegar en o trono castellano; y porque as leis d'a conquista sucedioron, por fuerza d'armas, a lo venerau codigo d'o Sobrarbe."
Ista argumentación, present más tardi en tantos textos aragonesistas d'o sieglo XX, se feba servir ya en 1854 ta chustificar que o rei heba crebau alavez o caracter paccionario d'a monaqrquía y que, allora, os suyos subditos quedaban libres d'ixe pacto, por lo que yera posible que en as nuevas rufiertas constitucionals se votase a continación u no pas d'a dinastía, más como preba d'o poder soberano de l'Asambleya que como voluntat efectiva de rematar con a mesma, como reconoixeba o periodico.
" Por ixo nos truca tanto lo ficacio a los fillos d'iste antigo reino, que no hemos ixublidau a historia suya, que os nuestros consocios os castellanos manifiesten tan extranyo refús a charrar con bell periodico d'a coronilla, no ya sobre a institución d'o trono, punto discutible como qualsiquier atro, sino lo que ye más ni sobre a familia que por tan raros medios i plegó, y que tan mala cuenta ha feito de l'exercicio d'o poder".
Continaba dimpués l'editorial expresando a suya preocupación porque en a futura constitución no se regulase bell mecanismo que guarenciase empachar abusos de man d'os monarcas, metendo como eixemplo a figura d'o Chusticia en l'antigo Aragón en haber sabiu iste, seguntes o periodico, "levar t'o buen camin a los deslumbraus monarcas, que tan de malas trazas s'heban esbarrau d'o camín constitucional".
Se i presentaba alavez, l'antiga "constitución" aragonesa como alazet ta fer una nueva constitución espanyola, mesmo reconoixendo "os resabios aristocraticos y mesmo feudals" d'aquella, planteyando-se alavez o suyo acomodo t'os nuevos prencipios d'ixas envueltas. Como afirmaba o propio editorial, a prebatina no yera atra que a de "resenyar as bases d'una constitución quirada de l'esprito d'os nuestros antigos fueros, con as modificacions consiguients a lo pensamiento de fer-las adaptables a la nuestra situación d'agora".
Dimpués d'exposar istas bases, remataba asinas lo texto, afirmando l'esprito democratico que guidaba as debantditas bases constitucionals:"Democratica por demás pareixerá a belun la constitución que proposamos pero en ista parti seguimos l'eixemplo d'os nuestros mayors, a qui pareixeban pocas todas las guarancias que inventaban ta librar-se d'a tiranía, quan a la fin de prous anyadas y de muitas dubdas y consultas se decidioron a trigar un rei que los gubernase."
A propuesta que hemos analizau en istas ringleras teneba una rancia sabor medievalista y destacaba por as suyas radidas posibilidatz de estar tenida en cuenta. A suya anvista romantica d'a historia medieval aragonesa yera muito clara, y un editorial publicau nomás dos semanas dimpués no feba que tornar a dar ferrete con lo que se consideraba o platero caraceter liberal de l'antiga "constitución aragonesa".
"Seguros como en somos de que o moderno constitucionalismo nunca no pasará d'estar una farsa, queriemos remerar a los nuestros paisanos os establimientos y privilechios politicos que tant gran facioron a la Monarquía aragonesa y que tan luen d'a tiranía mantenioron os dreitos populars".
(Texto d'o cuatrón)
Bases t'a nuestra Constitución politica
Trono
Monarquía paccionada hereditaria: fuero de sucesión sacando-ne a tot fornao: sin churisdicción en o sucesir d'o zaguer monarca dica dhurar en mans d'o Chusticia y estar reconoixiu por o pueblo: con as atribucions designadas d'antis más: sin lista vicil, sin exercito permanent t'a suya devoción: con libre facultat de nombrar a los suyos oficials reyals con naturaleza en istos reinos, pero privaus de tot dreito politico.
Chusticiazgo
Iste machistrau exercería a suya churisdicción:
Contenendo con as suya inhibicions as demasías d'o poder.
Entendendo en os procesos forals de manifestación y firma, como guarancia personal y real d'o ciudadan.
Decidindo as dubdas y controversias churisdiccionals d'o monarca con o reino u os particulars: con potestat executiva ta leva a efecto as suyas providencias.
Convocando u apellidando a lo pueblo y metendo-lo en armas en esfensa d'as libertatz publicas.
Interpretando y explicando los fueros y tenendo fuerza de tals as suyas interpretacions y explicacions: aduyando-se en o suyo oficio de Lugartenients letraus responsables a querella de parte debant d'o diecisiet chudicants.
O cargo d'o Chusticia de nombramiento reyal u millor d'as Cortz igual como en os primitivos tiempos d'a nuestra monarquía: inamovible vitalicia: a suya dotación d'o reino.
Cortz.
A suya reunión anyal: a suya organización acomodada a l'esprito d'o sieglo: a suyas sesions publicas: a suya prorogación u suspensión de l'arbitrio d'o monarca, pero no podendo cobrar subsidios no votaus, ni mesmo istos si en prorogar-se u suspender-se as Cortz quedasen por decidir negocios proposaus por a iniciativa reyal u popular.
Diputación permanent como custodio supremo d'os fueros.
Poder chudicial.
Independencia d'iste poder: nombramiento de chueces popular u millor por insaculación, prebada l'aptitut y mereiximientos d'os insaculaus.
O chuicio por churaus en lo civil y criminal en estar iste metodo muito acomodau a las practicas d'o reino, como lo preban o Chusticiazgo, y más o tribunal d'os 17 y o d'os 20: y la vieda de que entendesen letraus en a decisión d'os pleitos.
Municipalidatz
Organización, independient administrando baixo a residencia d'os vecins suyos, os intreses municipals; cobrando as contribucions: o suyo nombramiento popular.
Contribucions:
Una dirceja y os arancels d'aduanas, ye decir, as antigas cheneralidatz
En caso de vuedar-se o trono porque a lei de sucesión deixase dubdas sobre o sucesor, a diputación permanent gubernará o reino entre que se implise a vacant. As Cortes convocadas por ista en ixe caso, nombrarán a o monarca u a lo churau que hese de decidir a controversia de sucesión si bi'n hese.
"La Libertad", Diario de Zaragoza. 18 de setiembre de 1854.
PD: En rematando a traducción, tenié una chiqueta pleitina tweetera con a cuenta d'o REA, en haber retwitteau un tweet d'o PAR dando-les canya a las editorials catalanas y tal por lo de siempre. Me fa bell poco de pena que o REA haiga esdeveniu lo que ha esdeveniu, aconortau con estar un brazo cultural d'a CHA y no pas a vanguardia cultural y politica que habría d'estar y que'n estió. Ixe papel fa tiempos que lo deixó y, por agora no ye claro si belun plenará o forau deixau.
Me fa bell poco de pena, entre atras cosas, porque muito de lo que he aprendiu de historia d'Aragón y de l'aragonesismo, ye leyiu de libros editaus por REA, que son os referents obligatorios de qualsiquier que quiera embrecar-se en a cultura aragonesa.
Si belun quier qualsiquier d'as dos imachens en millor resolución, puedo ninviar-le-ne.
lunes, 4 de marzo de 2013
L'aragonés ye bien vivo (marzo 2013)
![]() |
| Presentación de Cosetas d'adentro, en La Pantera Rossa de Zaragoza |
Diya internacional d’a luenga materna
Sin pena ni gloria pasó o diya internacional d’a luenga materna, o 21 de febrero, por Aragón. Garra refirme institucional y nomás bellas poquetas actividatz de man de REA y Consello facioron vistero iste diya.
En Zaragoza, se presentó en La Pantera Rossa, o libro y DVD de Cosetas d’Adentro, curtometrache y relato de Lola García. Una atra vegada más La Pantera Rossa se quedó chicota ta acullir-ie a tantisma chent. Ta que dimpués digan que l’aragonés no intresa. Me fería goi de saber quantos libros en castellano fa rebutir tantismo a sala. O viernes en Taust se tornó a presentar “Mesaches” de Chuse Inazio Nabarro, que’n he charrau ya qualques vegadas y o lunes 25 en Uesca se fació una mesa redonda sobre “La biblioteca d’as luengas d’Aragón” con a presencia de Ignacio López Susín, Pilar Benítez, Óscar Latas, Francho Nagore y Rafel Vidaller.
Programa Nieus Lucia Dueso
Se ha presentau ya as actividatz incluyidas en o Programa Nieus Lucía Dueso t’a promoción de l’aragonés en os centros educativos “sostenius con fundos publicos”, ye decir, os publicos y os privaus que reciben dreitament diners de l’administración. Iste programa permite a los centros demandar actividatz relacionadas con l’aragonés y conta con a colaboración de Nogara, Fablans, CFA, REA, Gara d’edizions y Xordica. As actividatz, las podetz consultar en o folleto informativo que han penchau y ya viyeretz que bi ha muitisma variedat: cine, charradas, esporte, mosica, ...
Junto al fogaril y Condau de RibagorzaContinan as convocatorias de premios literarios a tamás d’a crisi y d’o penible eixemplo que da o Gubierno d’Aragón, matando los premios en as luengas minorizatas d’Aragón. Os concellos de L’Aínsa, Graus, Fonz y Estadilla no continan por ixa endrecera y sí que convocan os suyos premios.
Un d’ells, Junto al fogaril, certamen de cuentos y relatos breus organizau por o concello de L’Aínsa. As bases se pueden consultar aqui. As obras inviadas han de tener entre 3 y 12 fuellas, asinas que qualsiquier que escriba bell poco en aragonés, puet presentar-se-ie. O primer premio ye de 800 €, que siempre fan honra. O plazo remata o 15 de marzo.
L’atro ye O condau de Ribagorza, re relatos curtos y poemas en baixoribagorzano. As bases son prou parellanas. En iste caso, lo organizan los concellos de Graus, Estadilla y Fonz, a extensión ye d’entre 4 y 6 fuellas, y o plazo remata o 22 de marzo. Bi ha 600 euros de premio t’o millor relato y 300 t’o ganador d’o concurso de poemas
Seminario t’o profesorau de luenga aragonesa
O CPR de Uesca organiza un seminario t’o profesorau de luenga aragonesa prou pincho. Mientres tres sesions se i charrará de temas muito utils t’o profesorau y se compartirán experiencias y recursos como as nuevas tecnolochías u os recursos bibliograficos de man d’as principals editorials (Xordica, Gara d’edizions y CFA). T’apuntar-se-ie, cal fer-lo a traviés d’a web d’o CPR. No cal estar funcionario, simplament estar profesor d’aragonés u profesor de lo que siga, intresau en l’aragonés.
El catalá de La Codonyera
Iste 13 de febrero se presentaba en Zaragoza El catalá de La Codonyera, libro publicau por Gara d’edizions y escrito por Artur Quintana i Font. O libro, que surtió dende a tesi de l’autor, y que se publicó por primer vegada en 1986 en Barcelona, plega agora enamplau y con una nueva edición pincha de tot que incluye toponimia, atlas lingüistico, literatura popular y asinas asinas. Un sobrebuen libro ta qui quiera conoixer o catalán d’ixa parti d’Aragón y a realidat bilingüe d’a redolada.
Premios d’a mosica. Prau
Os Premios d’a mosica estioron entregaus en a gala d’o pasau 18 de febrer. Entre os premios, un d’ells ye adedicau a las luengas minorizatas aragonesa que, ista anyada, l’han baltizau como “millor canta en luenga autoctona”. Os nominaus estioron Prau con as cantas Mosica, parola y movimiento y Os pietz en a tierra, Angel Villalba por Olivera d’Aragó y Jesús Viñas por “A mía tierra”. O ganador, muito chusto en a mia opinión, estioron Prau por Os pietz en a tierra, sobrebuena canta que da titol a o disco. En replegando o premio, Chavi, baixista d’a colla, agradeixió a las collas de mosica que fan servir l’aragonés, a bells prochectos culturals como A Enrestida, Nogara u Arrebato y de traza somarda a Rudi, Biel y Belloch por “a suya esfensa de l’aragonés”.
Canta en aragonés. Comando Cucaracha
Contina o reto de que nos invien cantas en aragonés, cantas en qualsiquier luenga ta que les ne traduzcamos, … de que os mosicos apuesten por l’aragonés. Una d’as collas que, dende o primer disco lo fació, estió Comando Cucaracha qui han incluyiu cantas en aragonés en los dos discos publicaus dica agora y qui fan servir arrienda parolas en aragonés en toda la resta de cantas que fan. M’ha dito, antimás, un muixonet, que son parando ya un nuevo disco que asperemos graven antis con antis. A canta trigada ta iste mes ye d’o primer disco y se diz Balbino Pedo, una historia etilica con a colaboración de Juanito Ferrández de Ixo Rai!.
lunes, 4 de febrero de 2013
L'aragonés ye bien vivo (febrero 2013)
Sacan o premio Arnal CaveroComo informaba Heraldo, o blog de Fablans y Arredol, a D.Ch.A. contina con a suya enrestida contra l’aragonés, o catalán, a sciencia y o sentiu común. Talment a enrestida (simbolica y no simbolica) más gran que nunca no haiga conoixiu l’aragonés en as zaguer decadas. A zaguera ye que os premios Arnal Cavero y Guillem Nicolau t’a literatura en aragonés y catalán, una d’as pocas cosetas que feba o gubierno por as nuestras luengas, se fusionarán en uno solo. Un rebullo a on que i cullirá tot lo que no siga castellano. U talment lo castellano tamién, ves-te-ne tu a saber.
Continan pues, esfendendo as tesis d’a extrema dreita y de dengún más, pues garra filologo meyo serio esfiende as suyas posicions que no son que o sinyal d’un nacionalismo extremo (iste sí) que preba d’acotoloar tot lo que no sía la patria, cultura, luenga y pensamiento unico (que no común).
L’aragonés present en o V Festival de teatro solidario con Chiapas
Ista anyada, a buena chent de Caracol Zaragoza querió convidar a bellas luitas d’aquí a compartir o Festival de teatro solidario con Chiapas que organizan dende fa cinco anyadas. Bi estioron a luita contra os transchenicos, l’antifaixismo, a luita d’Artieda contra o recreiximiento de Yesa y tamién l’aragonés. Entre dos actuacions representants de cadaguna d’as luitas puyaban a fer-las visteras. En o caso de l’aragonés, dos personas leyoron un comunicau y dimpués se prochectó un video a on que se replegaban imachens de todas as formas de luitar por l’aragonés. Tamién nos sorprendió Daniel Rabanaque, qui feba de mayestro de ceremonias, leyendo-se un poema en aragonés. Tenetz cronica y videos en iste mesmo blog.
Cal agradeixer a lo Caracol que haigan teniu ista iniciativa y que contrimuestren a tanta chent que luitar por cosas aluenyadas cheograficament no significa ixublidar as que tenemos amanadas que, a soben, son las mesmas.
Coleccionable en El Periodico de Aragón
Talment a noticia (buena) d’o mes haiga estau a publicación de “El aragonés: una lengua románica”, un coleccionable que darán cada domingo de baldes con El periodico de Aragón. Ye una sobrebuena traza de fer plegar ista luenga nuestra ta un fascal de chent que no se’n intresaría d’atra traza, u que ye masiau galvana ta ir a informar-se ta qualsiquiera d’as asociacions. U que no puet por qualsiquier razón, que tamién bi’n habrá.
Nomás he puesto fer-le una uelladeta, pues me niego a mercar coleccionables, encara que me mercaré o libro quan lo editen encuadernau. Os textos son en castellano y pareix que tampoco no meterá guaire “canya”, pero prou que cuento que ferá buena honra ta la espardidura de l’aragonés u, a lo menos, ta que a chent sepa que existe. ¿Que se podría haber feito millor? Prou que sí. Y pior tamién. Y lo pior de tot, que no s’hese feito. L’emplego d’a grafía d’o 87 tampoco no ye raro, venindo de qui vien (Consello y REA), asinas que no en feré más comentarios ta no fer sangre.
O coleccionable bi incluye un diccionario, que por lo que he visto ye o Vocabulario Martínez, ta qui lo conoixcatz. As ventas, por lo que he puesto sentir son muito buenas y en El Periodico de Aragón han habiu de fer una atra tongada d’o primer numer por a demanda que bi ha habiu, lo que confirma que sí que bi ha intrés en Aragón por as nuestras luengas.
Bienplegada siga ista obra y sisquiá más prochectos editorials de masas apostasen por l’aragonés que bien que le cal.
Chornadas de meyos de comunicación en luengas minorizatasEntre os diyas 10 y 12 de chiner se facioron en A Enrestida, en Zaragoza as chornadas sobre meyos de comunicación en luengas minorizatas a on que mientres os tres diyas se i facioron conoixer prochectos comunicativos d’Aragón y de Euskal Herria.
A chornada prencipió con Fendo Orella que fació un repaso d’a suya trachectoria y que tenió una introducción a cargo de Marshall qui contó como s’ha visto historicament a l’aragonés en Radio Topo. Os audios y una breu cronica se pueden sentir y leyer en Arredol.
Continoron as chornadas con Arredol y Arainfo, que presentoron os suyos respectivos prochectos. D’Arredol cuento que no cal charrar-ne más. Si yes leyendo iste blog y no conoixes Arredol, visita a suya web y no tornes dica que no sigas farto de leyer as suyas noticias.
Arainfo explicó a suya historia y filosofía y esfendió l’emplego de l’aragonés en un meyo que por un regular fa servir o castellano y a comunicación d’as noticias arredol d’as luitas por l’aragonés y o catalán en Aragón.
As chornadas rematoron con Radio Matarranya, qui levan ya bellas quantas anyadas emitindo en a suya redolada y tamién por internet de tot en catalán, Comunica’n Roll y Magofermín, dos prochectos quasi chirmans que empentan a los mosicos y a la mosica en aragonés y catalán y con Kafe Antzokia qui, entre muitas atras cosas, estioron a primer radio en euskera de tot Bilbau. As chornadas rematoron a nueit d’o sabado con una borina en La Botica, como ye costumbre.
A cronica d’o primer y o tercer diya la podetz leyer en o blog d’A Enrestida a on que tamién podetz viyer bella foto.
O gallego y l’asturiano en luita
Dende atros países nos plegan tamién noticias de luita. A lei Wert y os gubiernos espanyolistas por tot l’estau no son fendo que zancochos igual como nos ne fan por aquí.
Ye o caso de Asturias, como informaba Arredol, a on que L’academia de l’asturiano (Academia de la Llingua) s’ha uniu a la comunidat educativa, asociacions de pais y d’alumnos y sindicatos de profesors y treballadors de l’amostranza ta reivindicar os suyos dreitos lingüisticos. Debant d’as enrestidas d’a Lei Wert y d’a espanyolización anunciada por o ministro y as suyas retalladas (en lo que quier retallar), dende Asturias demandan a oficialidat de l’asturiano y a cheneralización d’a ufierta en totz os centros de l’asignatura de asturiano.
Cal remerar que ista luenga no tien caracter oficial agora mesmo, encara que l’administración asturiana sí que reconoix a suya existencia a la suya academia y bi fan clases d’asturiano en os centros publicos, encara que no ye por agora que una optativa más.
D’atra man en Galicia, a plataforma Queremos Galego se manifestoron en Santiago contra o malclamau “Decreto d’o plurilingüismo” que preba de que o gallego tienga menos presencia en as aulas escolars. A manifestación implió as carreras a tamás d’as plevias que bi habió y facioron vistero o refirme d’iste pueblo a la suya luenga.
Camille presenta “Xuto”A la fin, dimpués de muito tiempo, una atra colla se decide a fer servir l'aragonés en as suyas cantas. Ye Camille, qui presentan o suyo soniu como "sauna-core" fendo-se a mofla d'a calor que pasaban en o local d'ensayo. Iste mes presentoron en Arrebato o suyo nuevo EP conceptual sobre l'augua a on que dos d'as quatre cantas tienen a letra en aragonés. A noticia la podetz leyer en Arredol y antimás podetz sentir-los en a entrevista que les facioron en Fendo Orella bells diyas antis d'o concierto.
O EP ye de baldes, con licencia Creative Commons, editau por Magofermin y lo podetz ascuitar en o bandcamp de Camille.
Carnavals
Carnaval ya ye arribau t'os Pirineus!!! Iste mesmo cabo de semana se fació en Agüero a Fiesta d'as mascaretas, recuperada en 2008. Entre o 7 y o 10 Bielsa será la protagonista con totz os suyos personaches. T'a Val d'a Fueva, o carnaval plegará o 16 con un cartel en aragonés a on que marcan o recorriu y as horas que se pasará por cada lugar. Tamién bi habrá carnavals en Chistén, Nerín, Sant Chuan de Plan, Boltanya, Graus, Fiscal, Plan, Broto u Torla, por eixemplo.
Canta d'o mes: O cauz, de Camille.
A canta d'o mes ye, como no, de Camille, que'n he charrau más alto. Han feito antimás un video grabau "quasi-artesanalment" por ells mesmos que tos deixo penchau contino:
jueves, 2 de diciembre de 2010
Novedatz en aragonés
Quan feba clases d'aragonés, asoben prebaba d'explicar a l'almunalla as razons ta aprender aragonés. Entre muitas atrás, una d'ellas, chicota pero important, ye poder leyer a literatura que se fa en ista luenga. Y que, por un regular, no se traduz enta atras luengas. En zagueras he puesto leyer bellas cosetas en aragonés que me han feito bien de goi, y que querría recomendar-tos de leyer. En a venient Feria d'o Libro Aragonés de seguras que podretz mercar-los y sino i puyatz, en Nogara las tienen.
Charrando d'a Feria d'o Libro Aragonés, tos remero que se fa iste cabo de semana (4, 5 y 6) en Monzón y que bi serán todas as editorials principals de l'aragonés y d'Aragón. Nogara, Fablans, Xordica, Gara d'edizions, Consello d'a Fabla (carranyaus), REA y asinas asinas. Torna a puyar-ie o tren d'a cultura, o diya cinco, y tornan a fer-se os conciertos as nueitz d'o sabado y o domingo. O programa lo podetz consultar en a suya web.
Alas de papel. Gernika 1937. De Fernando Romanos. Estió o ganador d'o seiseno premio “Ziudá de Balbastro”. Un libro sobre o bombardeyo de Gernika en a Guerra Civil espanyola, dende l'anvista d'un mocet chicorrón a qui le fan a saber-lo de goi os avions. I describe a vida cutiana d'o mocet y de toda a comunidat en ixas envueltas. Tamién charra prou de muitos detalles historicos y tecnicos d'a guerra y d'o papel que i tenió l'aviación y a participación d'os faixistas alemans y italianos. O vocabulario y o modelo que fa servir d'aragonés fa que s'haiga de tener bell diccionario amán (a lo menos a yo me calió) pero ye sobrebuen t'aprender nuevas parolas y exprisions. O libro tien un chiquet apartau ta vocabulario, masiau curtet en a mía opinión, ta fer más facil a lectura. Un libro que se lei en un petén y que fa buena honra t'a literatura en aragonés. Fetz-le una uellada aqui.
Fillos d'as luengas. Misión multilingüismo. Santi Paricio. Ganador d'o premio Arnal Cavero de literatura en aragonés. Una aventureta prou intresant sobre o multilingüismo. O libro te fa viachar por Estaus Unius, Bruselas, Chapón, … describindo-ie prou os ambients de cadagún d'os puestos que te fa visitar. Os personaches son a saber-lo de bien feitos y pensaus ta enreligar-te en una trama de suspense y aventuras, digna de una cinta de Hollywood (ta quan en os cines?). Igual como l'anterior, se lei en un petén, pues a cada pachina quiers saber o qué pasará en a venient. Aspero que l'autor ya sía treballando en una continación pues o libro lo ye demandando tot chilando.
Espiello numer 33. Un nuevo numer d'O Espiello ya ye publicau. O segundo con a grafía d'ACAR. En iste numer d'agüerro contina con contenius de toda mena. A las seccions cutianas (sciencia y tecnolochía, a chugar a leyer, libros, discos, breus d'a luenga, noticias d'Aragón...) se suman dos entrevistas: la una a Santi Paricio, ganador de l'Arnal Cavero, y l'atra sobre as nuevas iniciativas interpresarials que fan servir l'aragonés: A Flama, Ara Cultural y Troballa. Y prou que articlos de toda mena: un sobre o festival Burning Man, atro sobre a psicolochía d'o coleccionismo y bella falordieta. Dende iste numer, tamién lo podetz mercar en A Flama que'n tienen ta vender.
Y con isto ya tenetz ta leyer bells diyas... Nos viyemos en Monzón y en a celebración d'o quarteno cabo d'anyo de Tierra de barrenaus.
(Post editau de raso en A Flama gracias a la suya Wi-Fi)





