Mostrando entradas con la etiqueta USA. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta USA. Mostrar todas las entradas

jueves, 21 de noviembre de 2024

Capitans A Priori (Editorial de TdB 11x05)

Durant la pandemia d’a COVID 19 se popularizó un capitol d’a serie South Park emitiu en 2010. I amaneixeba un personache clamau Capitán A Posteriori, un superheroi que siempre arribaba en los conflictos y catastrofes cuan tot heba pasau y que s’adedicaba a sinyalar lo que s’heba habiu de fer antes pa que no plegase a ocurrir lo zancocho en cuestión. A escape, lo Capitán A Posteriori esdevenió un meme pa responder a toda la chent que, días, semanas, u meses dimpués s’adedicaba a decir tot lo que s’heba feito malament y que, de bote y voleyo, teneba una solución caboliosa que l’administración heba ignorau.

Bi heba muita razón en acumular-les ixe aposteriorismo. Dengún no se podeba entrefilar, cuan lo virus empecipió a fer pasa allá ta China, la dimensión que podría prener, ni que la solución pasase por encadar-nos d’ixas maneras. U cuasi dengún, porque la verdat yera que sí que bi heba habiu chent que levaba tiempo avisando de que una pandemia yera asperable vistos los nivels de población, los movimientos internacionals de personas, lo cambio climatico y cuantos atros factors que feban que una pasa mundial fuese no nomás asperable sino cuasi inevitable. Agora ya hemos asumiu que, antes u dimpués, belatra pandemia arribará y asperamos que, en ixe momento, las administracions publicas y la sociedat sepamos responder millor que en la d’a COVID.

Ixos que avisoron son los mesmos que barruntaban cualcosa como la dana que arrampló con buena parte d’o País Valenciano y fació atras esferras mas chicotas en Aragón, Catalunya y Castiella: la comunidat cientifica y lo movimiento ecolochista. Levan anyos, decadas, avisando d’as consecuencias d’o cambio climatico. D’as suyas causas, que los gubiernos continan ignorando y d’as suyas consecuencias, que agora patimos en la suya versión mas cruel y esgarrifadera. Cientificas, urbanistas y ecolochistas habe tiempo que advierten d’as zonas a on que no s’habría de construyir, d’a imposibilidat de domar a la naturaleza pa cutio, de que los ríos tienen los papels d’os suyos cauces. Cientificas y ecolochistas amuntonan datos y datos sobre lo calentamiento d’a Mediterrania y lo que ixo puet causar en las costas d’o sur europeu. I hai un ciento de capitans a priori que, si se les fese caso, se podría evitar, u lo menos amerar, las consecuencias d’istos desastres. 

Cientificas y ecolochistas leva decadas acertando. Vaticinando un por un toz los acontecimientos que son ocurrindo, fendo prediccions que, a la fin, s’han contrimostrau ciertas y mesmo masa optimistas. 

Prou que ye dificil, mesmo imposible, acertar con los detalles. Cuán, a ón, cómo, con qué intensidat sucederán istos fenomenos. Pero sí se puet decir, a fe, que pasarán y que, como no deixan de dar-ne ferrete ecolochistas y cientificas, la sola solución ye adaptar-se, prevenir y estar-se a la tisva.

Manimenos, la respuesta dende las administracions, va en la dirección contraria. S’ignora a lo movimiento ecolochista, se le perigue, criminaliza y engarcho-la. En bella parte d’o mundo, dreitament se les asesina. Los diners pa la ciencia se retallan u s’adedican nomás a la investigación empresarial u d’as universidaz privadas, mas preocupadas por los rendimientos economicos que por lo futuro d’o planeta y los suyos habitants. Los presupuestos pa unidaz d’emerchencia y mantenimiento d’infraestructuras s’achiquen u dispareixen entre que una parte, minoritaria pero muit motivada, d’a sociedat aplaude a lo chilo de ¡menos ciencia y mas toreros!

A l’atro cabo de l’Atlantico s’acaba de votar como president d’o mundo a un criminal golpista que niega las evidencias cientificas, financiau por los principals culpables d’o cambio climatico y de que no se implementen las politicas d’adaptación que podrían salvar-nos-ne. Un faixista refirmau por las elites d’a comunicación que le consiguen que los suyos mensaches arriben a cada chiquet cantón d’o mundo.

¿Qué fer-ne? Sisquiá tenese la respuesta. I hai libros, articlos, teorías a trompicuesco. Que cada ún busque la suya y, si la trobaz, fez-me-la saber. Cuento que en istos somos muitas las personas perdidas. Dende ixa desorientación absoluta, seguiré fendo lo que puedo y treballando a on que creigo que puedo aportar mas: en la comunicación. En lo blog, en los míos libros, allá a on que me deixen parlar.

martes, 24 de enero de 2017

A web d'a Casa Blanca

#modo somarda ON

Me pareixe muit bien que a la fin s'haiga sacau l'espanyol d'a web d'o gubierno d'Estaus Unius. A la fin, si yes en os USA has de saber y charrar anglés. No entiendo que, con toda la crisi que bi ha, se malfurrien diners en traductors y en chent escibindo en espanyol. Si antimás l'anglés lo entiende tot lo mundo. ¿Pa qué vas a meter-lo tamién en espanyol?

Antimás, ye claro que l'espanyol no ye una luenga de progreso, como l'alemán, u mesmo lo chino, que son luengas que fan honra pa trobar treballo y fer negocios en tot lo mundo. Con l'espanyol, ¿de qué vas a charrar? ¿De narcotrafico, futbol y bachata? A os ninos de Estaus Unius no les cal garrar atra luenga, porque ya charran anglés, que lo charran en tot lo mundo. Más de 800 millons de personas, y antimás ye a luenga que más se ye aprendendo. Lo que han de aprender ye a charrar-lo bien y no como os irlandeses u os australianos. Y si aprenden belatra luenga, pues que en siga una que les faiga honra.

Porque os que se encerrinan en charrar espanyol, lo que pasa ye que no se han integrau. S'han encerrau en a suya cultura "pueblerina" y no tienen a envista cosmopolita que le cal a Estaus Unius. En realidat lo que quieren ye imposar a suya luenga y os suyos costumbres a la resta d'estadounidenses. Porque se continan sentindo de Mexico, u de Colombia, u de an que siga, pero no estadounidenses, que ye lo que son. Porque ¿qué mete en a suya licencia de conducir? ¿eh? ¿eh? 

Tamién continan fendo servir nombres espanyols, que ya se los podrían cambiar. Que no sé como quieren que os estadounidenses les digan Ricardo u Javier, que ixo ye de muit mal pronunciar. Con lo facil que ye decir-se Richard u Jack. 

Que bueno, a yo no me importa que continen charrando espanyol en casa suya, pero ye que van por a carrera u por as botigas y continan charrando espanyol pa que no les entendamos, que ves-te-ne tu a saber lo que serán preixinando. Y pa forro de bota, mesmo bi ha barrios an que os cartels d'as botigas y d'os negocios los meten en espanyol. Que si i va un que no sabe espanyol, ¿como lo va a entender? Lo dito, que lo charren entre ells, pero que no nos lo imposen. Lo siguient será que en o Congreso preben de charrar espanyol, y ixo sí que no. A viyer si antimás va a caler deixar-se os chanfles en "pinganillos" y isto se va a tornar una torre de Babel, quan totz nos podemos comunicar en anglés. 

Y le digo espanyol, por no decir-le mexicano. Porque antimás entre ells charran muit diferent y no se entienden de un puesto a atro. En un puesto dicen "carro" y en atro "coche", y no te digo con o verbo "coger" que ixo ye la rematadera. Que en realidat yo creigo que ni ye una luenga, que ye un conchunto de fablas que se pareixen y tal, pero que la RAE quiere inventar-se una luenga, que dimpués no la charra dengún, y asinas acotolarán as variedatz venezolana y nicaragüense y muitas atras. Ixo sí que ye matar a riqueza lingüistica.

Asinas que bien por Trump, que ye un tipo de firmes conviccions y que sisquiera contine enfilando o país por an que cal, y a la fin deixe de reblar con todas ixas minorías que quieren imposarnos a suya verdat. ¡USA prevalecerá!

# Modo Somarda OFF

Pues ixo, que muit mal lo de que saquen o castellano d'a web d'o gubierno d'Estaus Unius. Tot lo que sirva pa reconoixer os dreitos lingüisticos de todas y totz me pareixe bien. Aspero que isto sirva pa que os castellanofablants puedan empatizar con as minorías lingüisticas, pero cuento que no me fará o morro clo.

Por cierto, en os USA bi ha un fascal de minorías lingüisticas, con luengas en verdader periglo, que cuento que tienen prous mas problemas que os castellanofablants pero, una vegada mas, a los medios espanyols lo que les importa no ye o patrimonio lingüistico, sino o nacionalismo lingüistico. Ni os dreitos lingüisticos d'as minorias, que en l'Estau espanyol, se la bufa.

viernes, 25 de febrero de 2011

Ampraus 054

En istos diyas m'ha vagau de leyer-me un poquet mas que de cutio bellas noticietas y articlos que m'han pareixiu intresants. Astí tos ne van belunas:

Tunez: Como ya he dito, se son sentindo muitas fateras arredol d'o que ye pasando en Tunez, Echipto y atros países. Ahiere mesmo sentié a dos personas charrando de que no entendeban como heba prencipiau tot en Túnez, estando "o país más civilizau d'a redoladada" (sic). Manimenos, siempre queda chent que fa atra mena de analís, y que remera a hipocresía d'a mas gran parti d'occident y as situacions reyals, y no alazetadas en topicos sino en datos. En iste articlo, Santiago Alba remera a historia recient de Tunez y o tractamiento d'os meyos de "comunicación" de masas.

Islandia: Atras revolucions no apareixen tanto en ixos mesmos meyos de comunicación. Talment porque ye más luen (en terminos cheopoliticos, no cheograficos) Tunez u Echipto, que no pas a "occidental" Islandia. Toda una revolución pacifica, popular y, prou que sí, silenciada. Por bell meyo sí que ha apareixiu quasi d'amagatons. A yo m'ha caliu enterar-me, como tantas atras cosas, por Nodo50, (y dimpués lo sentié en Fendo Orella) a on que trobé iste articlo.

Luengas: Fa poco se celebraba o Diya internacional d'a luenga materna. O CSLA s'achuntaba y, encara que no sabemos guaire bien o qué se i decidió pareix que van fendo tranfos entaban. Público feba un articlo sobre a penible situación de l'amostranza d'as luengas oficials de l'Estau que no son o castellano, en l'Estau y en o mundo. Fendo vistero o ixubliu y diprecio que bi ha y como se las estiman más en Europa u America que no pas en a "tolerant y plurilingüe Espanya. Ahiere tamién , m'habié d'ascuitar a los dos ababols d'alto (los d'o "Tunez civilizau") decindo que yera una desgracia y una gran error (sic) que o suyo nieto estase bilingüe, en estar a segunda luenga o catalán. O nieto, antimás, tien tres anyadas.... Sobre iste afer hemos escrito en zagueras Octubre17, Aragonando, lo finestró del Gràcia y yo mesmo. Florencio adhibiba uns videos penibles de Telemadrid censurando a Guardiola por charrar catalán.

Un poquet d'humor ta rematar. Iste video lo pencho Oliver en o suyo facebook. No sé si ye un fake. Si no'n ye, que medrana que o esdebenider d'o mundo penda de ista chent, y que grans os gallegos que i charran. Si en ye, dar a norabuena t'o que lo haiga escrito porque me fació pasar un rato sobrebueno. ¡Que'n yera d'esmelicau!...


A vinyeta d'alto ye amprada d'o blog de Manel Fontdevilla d'o 1 de febrero, que se que esfiende os dreitos d'autor y talment se carranye sino meto a fuent. Que vaiga bueno y nos viyemos en o Buena Chent!


jueves, 2 de septiembre de 2010

En leyendo... Identidades asesinas

Un d'os millors libros que he leyiu dende fa tiempos. Y ixo que en zagueras en he leyiu de bien buenos... Identidades asesinas, de Amin Maalouf, charra sobre o concepto de identidat individual y colectiva, as bondatz y as piors partis d'ixas identidatz y sobre como tractar con ellas. Más que más, charra d'o "fenomeno migratorio", pero cuento que se puede aplicar a todas as identidatz de tot lo mundo. Muitas y muito buenas reflexions. Encara que a qüestion d'a luenga ye present en tot lo libro, en os zaguers capitols en charra más a fundo. He esleixiu iste troz, que tamién charrar d'o potencial d'internet.


Amprau de Identidades asesinas. Amin Maalouf. Edición en castellano de Alianza editorial, mayo de 2004. Pachinas 152 a 154.


Estoy convencido de que la mundialización es una amenaza para la diversidad cultural, en especial para la diversidad de lenguas y formas de vida; e incluso de que esa amenaza es infinitamente mayor que en el pasado, como tendré ocasión de reiterar en las páginas que siguen; pero el mundo actual les da también, a quienes quieren preservar las culturas amenazadas, los medios para defenderse. En vez de proseguir su declive y desaparecer en la indiferencia como viene sucediendo desde hace siglos, esas culturas tienen hoy la posibilidad de luchar por su supervivencia; y ¿no sería absurdo no aprovechar esa posibilidad?

Los radicales cambios tecnológicos y sociales que se está produciendo a nuestro alrededor constituyen un fenómeno histórico de gran complejidad y amplitud, un fenómeno del que todo el mundo puede sacar provecho y que nadie es capaz de controlar -¡ni siquiera Estados Unidos! La mundialización no es el instrumento de un "orden nuevo" que "algunos" tratarían de imponer al mundo; prefiero compararlo con un enorme campo de torneos, abierto por todos los lados, en el que se están celebrando simultáneamente gran número de justas, de combates, y en el que todos podemos entrar con nuestra propia cantinela, con nuestra propia armadura, en una irreductible cacofonía.

Internet por ejemplo, visto desde fuera y con un a priori de desconfianza, es un ectoplásmico monstruo planetario por medio del cuál los poderosos de este mundo extienden sus tentáculos sobre toda la Tierra; visto desde dentro, es una formidable herramienta de libertad, un espacio razonablemente igualitario del que todos podemos servirnos a nuestro antojo y en el que cuatro astutos estudiantes pueden ejercer tanta influencia como un jefe de Estado o una compañía petrolífera. Y aunque en él predomina de manera aplastante el inglés, la diversidad lingüística va ganando terreno día a día, favorecida por algunos avances de la traducción automática -avances aún tímidos, aún pobres, y que producen a veces un efecto hilarante, pero no por ello menos prometedores para el futuro.

Más en general, los nuevos medios de comunicación ofrecen a muchísimos de nuestros contemporáneos, a personas que viven en todos los países y representan a todas las tradiciones culturales, la posibilidad de contribuir a la elaboración de lo que el día de mañana será nuestro futuro común.

Si queremos evitar la muerte de nuestra lengua, si queremos que se conozca en el mundo, que la cultura en que nos hemos criado sea respetada y querida, si deseamos que la comunidad a la que pertenecemos conozca la libertad, la democracia, la dignidad y el bienestar, la batala no está perdida de antemano. Ejemplos de todos los continentes demuestran que los que luchan con habilidad contra la tiranía, contra el oscurantismo, contra la segregación, contra el desprecio, contra el olvido, consiguen muchas veces salirse con la suya. Y también los que luchan contra el hambre, la ignorancia o las epidemias. Vivimos en una época asombrosa en la que todo el que tiene una idea, sea genial, perversa o innecesaria, puede hacerla llegar, en el mismo día, a decenas de millones de personas.

Si creemos en algo, si tenemos en nuestro interior suficiente energía, suficiente pasión y ganas de vivir, podemos encontrar en los recursos que nos ofrece el mundo actual los medios necesarios para hacer realidad algunos de nuestros sueños.

jueves, 12 de agosto de 2010

En leyendo... Las venas abiertas de América Latina (II)

Una atra vegada un par de textos de Las venas abiertas de América Latina, de Eduardo Galeano. Ista vegada sobre un par de iluminaus americanos. Lo triste de tot ye que istos dos estioron presidents d'os países suyos. Sin parolas...


Amprau de Las venas abiertas de América Latina. Eduardo Galeano. 9ª edición espanyola. 1989 (primera edición de 1970). Siglo XXI editores. Madrid. p. 172 y 181.


Sobre Willian H. Taft (president d'os USA entre 1909 y 1913):
En 1912 el presidente [de Estados Unidos] William H. Taft afirmaba: "No está lejano el día en que tres banderas de barras y estrellas señalen en tres sitios equidistantes la extensión de nuestro territorio: una en el Polo Norte, otra en el canal de Panamá y la tercera en el Polo Sur. Todo el hemisferio será nuestro, de hecho, como, en virtud de nuestra superioridad racial, ya es nuestro moralmente".


Sobre Jorge Ubico (president de Guatemala entre 1931 y1944):
Como todos los tiranos del Caribe, Ubico se creía Napoleón. Vivía rodeado de bustos y cuadros del Emperador, que tenía, según él, su mismo perfil. Creía en la disciplina militar: militarizó a los empleados de correo, a los niños de las escuelas y a la orquesta sinfónica. Los integrantes de la orquesta tocaban de uniforme, a cambio de nueve dolares mensuales, las piezas que Ubico elegía y con la técnica y los intrumentos por él dispuestos. Consideraba que los hospitales eran para maricones, de modo que los pacientes recibían asistencia en los suelos de los pasillos y los corredores, si tenían la desgracia de ser pobres además de enfermos.

jueves, 8 de julio de 2010

En leyendo... Por qué no soy cristiano

Amprau de Por qué no soy cristiano. Bertrand Russel. Biblioteca de pensamiento crítico. Público y Edhasa 2010. Traducción t'o castellano de Josefina Martínez Alinani.


Fuentes de intolerancia:
La intolerancia que se extendió por el mundo con el advenimiento del cristianismo es uno de sus aspectos más curiosos, debido, a mi entender, a la creencia judía en la virtud y en la exclusiva realidad del Dios judío. No sé la razón por la cual los judíos adquirieron esas peculiaridades. Parecen haberse desarrollado durante el cautiverio, como una reacción contra la tentativa de absorción por pueblos extraños. Sea como fuere, los judíos, especialmente los profetas, hicieron hincapié en la virtud personal, y en que era malo tolerar cualquier religión, excepto una. Estas dos ideas han tenido un efecto extraordinariamente desastroso sobre la historia occidental. La Iglesia ha destacado la persecución de los cristianos por el Estado romano antes de Constantino. Sin embargo, esta persecución fue ligera, intermitente y enteramente política. En toda época, desde la de Constantino, hasta finales del siglo XVII fueron mucho más perseguidos por otros cristianos de lo que lo fueron por emperadores romanos. Antes del cristianismo, esta actitud de persecución era desconocida en el viejo mundo, excepto entre los judíos. Si se lee, por ejemplo, a Heródoto, se halla un relato tolerante de las costumbres de las naciones extranjeras que visitó. A veces, es cierto, lo escandalizaba una costumbre particularmente bárbara, pero en general es hospitalario con los dioses y la costumbres extrañas. No arde en deseos de probar que la gente que llama a Zeus por otro nombre sufrirá perdición eterna y debe dársele muerte a fin de que su castigo comience lo antes posible. Esta actitud se la han reservado los critianos. Es cierto que el cristiano moderno es menos tajante, pero no se debe al cristianismo; se debe a las generaciones de librepensadores que, desde el Renacimiento hasta el día de hoy, han conseguido avergonzar a los cristianos de muchas de sus creencias tradicionales. Es divertido oír al moderno cristiano comentar lo moderado y racionalista que es realmente el cristianismo, mientras ignora que el hecho de que toda su moderación y racionalismo se debe a las enseñanzas de los hombres que en su tiempo fueron perseguidos por lo cristianos ortodoxos. Hoy nadie cree que el mundo fue creado en el año 4004 a.C. (1), pero no hace mucho el escepticismo con respecto a ese punto se consideraba un crimen abominable. Mi tatarabuelo, depués de observar la profundidad de la lava de las laderas del Etna, llegó a la conclusión de que el mundo tenía que ser más viejo de lo que suponían los ortodoxos, y publicó su opinión en un libro. Por este crimen fue conjurado y condenado al ostracismo. Si se hubiera tratado de un hombre de posición más humilde, el castigo habría sido indudablemente peor. No es ningún mérito de los ortodoxos que no crean ahora en los absurdos en que se creía hace 150 años. La mutilación gradual de la doctrina cristiana ha sido realizada a pesar de su tremenda resistencia, y sólo como resultado de los ataques de los librepensadores.
_
(1) Una chiqueta noteta mía. Deciba Bertrand Russell quan escribió isto, en 1930, que dengún no creyeba que o mundo s'hese creyau en o 4004 a.C. Cuento que yera entibocau y que sí que bi'n heba de chent, y muita, que lo creyeba. A lo menos agora, 80 anyadas dimpués bi'n ha. No sé si o numer de chent que crei ixo ye creixendo u no pas, pero a lo menos ye ganando prestichio y, como sabretz, en bells puestos d'os USA, s'amuestra en as clases o creacionismo como alternativa valida ta explicar o mundo, con l'eufemismo de "disenyo intelichent". Seguntes diz Richard Dawkins en un d'os zaguers libros suyos, o 40 % d'a población de USA no crei en a evolución y crei que o mundo estió creyau en os zaguers 10,000 anyos. Asinas que Bertrand Russell estió masiau optimista. Bien se val que o pobrichón ye muerto y no puede viyer como o fanatismo relichioso torna a ganar espacios en l'unico puesto a on que los heba cacegaus, en o mundo cientifico.

lunes, 22 de febrero de 2010

¿Qué ye pasando? (IV)

En a que, talment, será a zaguer d'ista serie d'articlos (1, 2 y 3) baixare t'o país y ta una d'as vesants d'a dreita: l'espanyolismo politico y cultural. L'espanyolismo ye trunfando en tot l'Estau espanyol como no lo heba feito dende o franquismo. Y más que por represión, que tamién bi'n ha, por una politica cultural muito encertada (ta ellas, ye de dar).

D'una man, tot lo que les puet fer mal, a escape s'encargan d'amarguinar-lo u ridiculizar-lo como deciba que fa o capitalismo global con toda ideya que siga diferent. Antimás o espanyolismo fa servir unatra estratechia más local: relacionar-lo tot con ETA. Ye o zaguer recurso, pero si cal siempre lo tienen astí. Quan pretoron a tremolar por ERC, de camín consiguioron relacionar-lo con a ETA y mesmo en Aragón fa tiempos facioron servir ixa estratechia con Chobenalla. Mesmo dende bell sector de l'aragonesismo rechional de cuchas, cal remerar. D'atra man, si bella cosa puet trunfar u estar identitaria d'atra nación de l'Estau espanyol, a escape s'asimila por Espanya y pasa a estar espanyola. Asinas, as nuestras quiestas amigas rufierteras pillan o catalán como una luenga espanyola quan quieren amanar a os espanyols moderaus de Catalunya, por eixemplo. Aquí, implen un cantar popular como a ixota, de espanyolismo por totz os cabos y, dica no fa guaire, meteban tot lo diccionario de l'aragonés en o d'a RAE, ta chustificar que l'aragonés no yera que una versión fura d'o castellano.

O nacionalismo espanyol ye muitismo más furo y fanatico que qualsiquier d'a resta de nacionalismos peninsulars (por clamar-les de bella traza). Nomás cal viyer como se carranyan quan prebas de viedar a tortura de toros, quan chilas u chiflas a lo suyo Rei y no digamos si charras publicament en una luenga que no siga lo castellano. A escape blincan y te remeran que ellas son as que dan os DNI's, que isto ye Espanya, que as espanyolas charran castellano, viyen futbol, torturan animals, son heterosexuals y que si no te fa goi, has de marchar d'Espanya. Con un autoritarismo y una soberbia que fa medrana. Y dimpués charran de respeto y tolerancia a qui s'endreza ta ellas en catalán.

Os enemigos d'atros nacionalismos por un regular son atros estaus d'o mundo. USA tien a meyo mundo, India a Pakistan. Francia a Anglaterra, Irlanda a Anglaterra (bueno, tot lo mundo odia a Anglaterra :-)) . ¿Quí ye l'enemigo de Espanya? Catalunya, Euskal Herria y qualsiquier que qüestione a ideya de l'Estau-nación espanyol. Y mesmo ixo lo asimilan, con un cenyo de ¡pobrichons, si ye que son fatos! La rematadera de l'asimilacionismo y sinyal prou vistero de ixa politica ye o titol d'o libro de Sánchez Dragó: "Y si habla mal de España, es español". Nian charrando mal d'Espanya, te dixan mandar-la a muyir fardachos. A trampa perfecta.

¿Porqué en zagueras ye trunfando l'espanyolismo politico y cultural? Ixo ya pende d'o país. En Catalunya, encara tien muitas dificultatz, a tamás d'o president que tienen. En Euskal Herria, han habiu de ilegalizar a parti d'o país ta ganar as eleccions y, con tot y con ixo, si bell diya remata a excusa d'ETA, ya viyeremos qué pasa. En Castilla simplament son espanyols. De Galiza, León, Asturies y atras, no'n se prou como ta dar razons. Valencia y Baleares comparten un d'os motivos con nusatras: haber estau parti d'a Corona aragonesa. En o suyo caso, pior encara pues antimás charran catalán en tot lo suyo territorio y bi ye oficial.

En Aragón bi ha dos razons principals. L'espanyolismo como anticatalanismo y o papel penible d'o nacionalismo aragonés. D'a primera poco cal decir. Si quiers fer una olimpiada que ye una barbaridat y que no la refirma dengún, mete a los catalans por meyo y ya tiens a meyo Aragón refirmando-la. ¿No bi ha conexions con l'Estau Francés por o Pirineu Aragonés? A culpa ye de una conspiración chodigo masonica entre catalans y vascos. Si Hitler hese muerto catalans en cuenta de chodigos, tot Aragón sería nazi. Una vegada que s'ha creyau l'enemigo catalán, os aragoneses ya nos hemos de chuntar, prou que sí, con qui enriste contra ixe enemigo: Espanya. Y ya tenemos a identidat espanyola ficada bien aintro. No porque tiengamos una cultura amanada a la espanyola, que no ye asinas, sino porque tenemos un enemigo común: Catalunya. Pero d'isto ya en charré prou.

Tocant a o nacionalismo politico aragonés, consiguió fer cosas muito buenas en muito poco tiempo y dimpués d'haber feito tan sobrebueno treballo, una grandisma parti estió esmicazada dica plegar en a situación actual. Dende una conciencia aragonesa amán de zero, consiguió que una luenga quasi esconoixida y dispreciada, pasa-se a estar nomás dispreciada. Que nos intresasenos , estudiasenos y conoixesenos a nuestra historia. Que se recuperasen tradicions y mosicas. Que un partiu politico que se define como nacionalista aragonés y que en as ordinacions suyas aparix o dreito d'autodeterminación d'Aragón estase a tercer fuerza d'o parlamento...

CHA consiguió buena cosa de votos nacionals sin nacionalizar a las votants. Y asinas le fue dimpués. Pasada de moda a menaza trasvasista (a menaza continará, a tamás de no estar de moda, mientres siga o modelo actual d'explotación d'os recursos naturals), as votants s'estimón más de tornar a la espanyolidat, viache prou facil ta qui nunca no salió d'ella. Porque a más gran parti d'as votants de CHA yeran y son espanyols u aragoneses rechionals (1). Y mesmo muitas, anticatalanistas, que como he dito, creigo que ye quasi lo mesmo que estar espanyolista. A oportunidat de aprofitar o concello de Zaragoza y os nueu diputaus ta aragonesizar Aragón se cacegó en refirmando Expos, urbanismos escrontrolaus, forachitando independentistas y disidents d'o partiu y coseguindo que muita chent reblase ta cutio d'esfender l'aragonesismo político. Hue CHA ye quasi un recosiro, un repui, que luita por tener un prestichio que tresbatió fa masiau tiempo y por razons tan graus que le costará muitismo de recuperar si bella vez lo fa.

BIC, un movimiento social naixiu en que CHA agonizaba, ye fendo cosas muito intresants. O treballo ye firme y a monico, encara que masiau a monico, va arroclando a cada diya más chent. Con tot y con ixo, ye de dar que tien atros problemas. Por agora no dixa d'estar marguinal y no tien guaire presencia en a sociedat. Os meyos de comunicación prou que no quieren ni charrar-ne. Ye dificil de trobar bella aragonesa que sisquiá conoixca a suya existencia. Difuera de Zaragoza, antimás, a suya implantación ye quasi anecdotica. Asperemos que ixe debandito treballo consiga bell diya fer fruitos.(continará?)

(1) Patricia Gabancho, en "El preu de ser catalans", aplicaba a definición "catalans rechionals" a qui se sentiban catalán como una parti d'estar espanyol. L'he ampro a definición d'aquí entaban pues me parix prou util ta definir a muitos d'os que, administrativament, son aragoneses.

miércoles, 27 de enero de 2010

En leyendo... El pensamiento secuestrado

Ayer estié viyendo Brüno y quedando-me sin sangre en a pocha con a homofobia d'a chent d'EE.UU. Remeré tot lo leyiu en o libro de Susan George "El pensamiento secuestrado", que dión con Publico fa bellas semanas. Ye muito intresant viyer como a dreita d'os USA s'ha feito con o poder en muitas dembas y lo barrenadas que pueden plegar a estar. I adedica, en o libro, un capitol especialment t'a relichión an que charra muito sobre l'amostranza. D'ixe capitol he preso iste trozet que pencho abaixo. Por cierto, o que diz en o libro sobre as estratechias d'a dreita d'EE.UU. ye muito más aplicable que no creyemos a l'Estau espanyol. D'ixo tamién aspero poder charrar bel diya.

Amprau de El pensamiento secuestrado. Susan George. Biblioteca de pensamiento crítico. Público y Icaria editorial. 2009. Edición en castellano. Traducción a l'aragonés de Tierra de Barrenaus.


[...] Tampoco no bi ha garra supervisión d'os libros de texto, varios d'els prenen a postura creacionista d'a "tierra choven" y presentan simplament a falordia biblica d'o Chenesis como "ciencia". O chuicio de Dover (Pensilvania) estió una motivación más ta muitas familias que yeran carrañadas porque o tribunal no heba permitiu l'amostranza d'o disenyo intelichent en as escuelas publicas. Agora os pais, pueden, legalment, amostrar y negar-se a amostrar los que les parixca.
Tocant a o curriculum, a evolución ye tabú, prou que sí, pero a inventiva de beluns d'os textos de "ciencias" gana a lo millor d'a ciencia ficción. Una rapida cursa por o misterio machico inclui feitos tan incontrovertibles como istos:

- A creyación d'a tierra ocurrió fa alto u baixo 6000 anyos; sincusatz por repetir-me, o lector ya lo sabe.
- O metodo d'o carbono y atros metodos de datación radiometricos, que diz que contrimuestran a existencia de rocas de más de 6000 anyos d'edat, son poco fiables.
- Estar homosexual achique l'asperanza de vida, a la edat de 20 anyos, a lo menos entre 8 y 20 anyos, y agranda asaber-lo o risque de tener cancer de mama.
- O cambio climatico no se producirá porque Dios proporciona "controls y contrapesos" asinas que no bi ha risque d'una esferra debida a lo calentamiento global.
- O Gran Canyón se formó mientres o Diluvio Universal.
- Si han sentiu que a luz d'as estrelas que viyemos actualment estió emitida fa mils de millons de anyos ye una ilusión. A velocidat d'a luz yera antismás muito más rapeda que no agora.

Encara no somos en condicions de anunciar que a luna ye feita de queso verde, pero les demandamos un poco de paciencia, os nuestros cientificos son treballando en ixo.

miércoles, 18 de abril de 2007

Sorpresa, sorpresa!

Iste maitin me soi desayunando con a notizia de que han pillau un fascal de diners y ladrons en Marbella que teneban ambute negozios de drogas y prostituzión. A chen son arrapadas y mesmo bi ha qui diz – “Con Gil no pasaba isto. En que marchó tot prenzipió a ir mal”. Pero qué asperaban? Qué grazia que feba a toz o chonflo facha! Cuan presentaba os programas de Telezinco dende una bañera con un fascal de mozas arredol, a chen se’n arreguiba y lo trobaba simpatico. Dimpués cuan prenzipió a fer y esfer en Marbella se la miraban como una ziudat que yera muitismo millor que no antis. Sin carrilanos, ni mandarras no toda ixa chentota que feba fiera a ziudat. Toz, mesmo qui l’almiraba, reconoxeban que furtaba y especulaba a tot estrús. Pero a els rai porque teneba a ziudat repincha. Y prou que, como se diz en castellano (y de seguras que bi ha bella esprision en aragonés parellana) de aquellos polvos vienen estos lodos.

Cuan a chen xublidan l’arte d’a pulitica (que no ye solo custión de partius) y prenzipia a almirar a qui furta pero “escosca” a ziudat ye de dar que qui bienga dezaga prebará de fer o mesmo. – A iste d’antis le funzionó. Quemisió d’años estando eslexiu una begada y unatra. A yo tamién me funzionará – debeban pensar-se os Cachulis y demás. Pero cuan a mierda prenzipia a pudir masiau, cuan rebute por os chalés y conzellos, belún, por fato que sía, remata ulorando-la y ixa pudor empreña asabelo.
Y tamién son arrapadas as chens por a esferra que fazión ayer dos zagalez en os Estaus Chunius. Como pueden fer serbir as pistolas ta ixo? Pues simplamen porque no se pueden fers serbir ta garra atra cosa! Qui esfienden a libertat de tener armas de fuego dizen que con un cutiello u un auto se tamién se puede matar. Y con un zaborro que trobes por a carrera! Prou que sí! Pero os cutiellos son pensaus ta tallar o pernil – u lo que siga – , os autos ta ir d’un puesto t’atro y os zaborros simplamen son por toz os cabos. Pero una pistola nomás ye pensada ta matar y con os diners que bale, caldrá fer-la serbir! Qui creiga que en l’Estau español somos milllor con o control d’armas, ayer en Telezinco fazión esclatero que no yera asinas. Ta qui no beyese “o parte” fazión un reportache an que, con una camara amagada, un mozet prebaba se fer-se a lizenzia contestando barbaridaz en a preba psicolochica. Dizindo que yera nierbudo, que creyeba que a chen l’isolaban y l’amarguinaban y asinas asinas. A enfermera que bi yera le dizió que, en primeras, no podeba dar-le a lizenzia, pero que rai, que le’n daba de todas trazas…

No me fa goyo fer de saputaz, pero no sé qué sorpresa bi ha abiu en istos dos afers. No’n trobo mica. Son as cosas que pasan cuan se permiten seguntes que situazions puliticas y sozials.