Mostrando entradas con la etiqueta Pilars. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Pilars. Mostrar todas las entradas

martes, 14 de octubre de 2025

Pilars esbafaus

Acaba lo Pilar y las zaragozanas tornamos t’a rutina. Un almax, los cachirulos t’o calaixo y a devantar lo país. Dezaga quedan días y nueiz de retrobadas, de bailes, de bieras compartidas y capazos, muitos capazos. Y unas fiestas mas jautas que nunca. Porque iste Pilar ye probablement lo mas esbafau que haigamos viviu. Quí sabe si no será tamién lo menos jauto d’os que nos queden por vivir. Como tantas atras cosas, que ixo pase, ye en as nuestras mans.

Antes d’empecipiar ya teniemos bella polemica. Una d’ellas, bien sinyalera d’o modus operandi chuequista, estió la eliminación d’os puntos violeta d’atención, información y aduya contra las agresions masclistas. Eliminación que, seguntes l’alcaldesa no’n yera, en sustituyir-se por «espacios seguros unisex». Como la eliminación yera una mida impopular, ya que los puntos violeta han contrimostrau estar eficients y utils —con muitos matices que podríanos fer, pero que no son en l’obchectivo d’iste post— y teneban buena acullida entre las asistents a eventos multitudinarios, se decidió d'esbafar-los. Deixar-los sin lo contenius y l’esprito que les da sentiu. Chueca teneba una coartada. Las suyas defensoras, las concelleras peperas y voxeras y las suyas votants, teneban argumentos pa responder a qui senyalabanos lo evident. Deixar-los sin la suya razón d'existir ye quitar-los sin fer-lo. Ye una estratechia de primero de politica institucional.

Los Pilars han teniu de siempre una component popular. Las fiestas se feban en a carrera, ocupando ixa ciudat que las que i vivimos tanto goyo nos fa de recorrer, de fer-ie gambadas y de trobar-nos por astí. No remero, en os Pilars d’a mía nineza y choventut, fer ringlera pa cuasi cosa. Manimenos, nos trobamos agora con unas fiestas a on que, dende fa anyos, y no nomás por lo gubierno Chueca, se mira de vuedar tot ixe conteniu y potencial popular. Las carreras d’Independencia, antes mas zarradas a lo trafico y plenas d’actuacions, quinquillaires y bureu, agora se veyen igual que como cualsequier sabado. Las plazas a on que bi heba mosica y conciertos de baldes, con tematicas y estilos de toda mena, agora son rebutients de terrazas privadas. Tasament queda bel par d’escenarios «alternativos» y belún que se cuela en a programación principal. No quieren pilaristas, quieren consumidors. La miope uellada d’o sector hostelero les fa aplaudir con delera ixas politicas. Los mesmos que aplauden cómo se mira d’esbafar unatra fiesta popular como ye la cincomarzada.

Prou que Chueca no mira d’acabar con os Pilars. I hai a-saber-las cosas que le fan goyo y que mesmo refirman toda la suya ideolochía facha: toros, lucetas, baturrismo, superstición pilarista, misas, militars chugarriando con os avionez… Pero sí que mira d’acotolar toda la parte popular d’as fiestas. Que no pases ni un segundo sin consumir, sin fer ringlera, sin deixar-te una chanflonada en una hamburguesa instagrameable. Fer gambadas por Independencia no da likes ni ye moderno ni activa la maquinaria capitalista. Muitas d’as personas que sí que nos fa goyo las fiestas d’o Pilar no nos ne fa por la virchen, la hispanidat u atras cuestions de mayor u menor ranciura. Nos fan goyo por lo suyo caracter popular, por la tranformación que feba la ciudat en ixos días. Porque, pa las que amamos ista ciudat, ixos días son las nuestras Fiestas Mayors, la Fiesta Gran de Zaragoza, a on que todas nos podemos divertir simplament salindo de casa a veyer l’ambient.

Saldrán a decir que las fiestas son estadas exitosas porque no se cuántas personas han pasau por l'Espacio Zeta, por los FoodTrucks u por no sé dó. Que los hotels yeran a rebutir, que hemos teniu no se cuantismos visitants. Ixa ye la suya sola manera de medir la vida: usos, diners, consumo, consumo, consumo. ¡Que merques cosas, copón! Los Pilars remaneixen, sí, pero como los puntos violetas: esbafaus y sin lo sentiu d'a suya existencia. 

Contra tot ixo, autochestión d’a borina. Mantenimiento d’os espacios que tenemos, d’as iniciativas populars y ixamplar-las mas días y ta mas puestos. Y pa los partius y entidaz que treballen en lo institucional, recuperación d’o caracter popular d’as fiestas. Nunca mas uns Pilars esbafaus.

jueves, 24 de octubre de 2024

Pilars de culicaiga (editorial de TdB11x03)

Me fa goyo la Fiesta Mayor de Zaragoza, tamién conoixida como los Pilars. Soi d’aquí y he creixiu disfrutando-la. Dende bien chiquet, con los chuegos d’o Parque Bruil, dica lo zaguer vermú que se prolarga dica la nueit. Dende las corridas debant d’os capezutos dica los escenarios folkis. Dende la Penya Borina, que montaba Nogara, dica cada Asalto Contracultural pasando por las miticas barras d’o BIC.

Cuento que por ixo m’encarranyo tantismo cuan veigo cómo evoluciona la fiesta y cómo l’actual corporación municipal ye desnaturalizando de tot ixos diez días a on que la ciudat cambea de raso.

Gosa decir-se que los Pilars son un gran festival y asinas ye. U en yera. Dica no fa guaire, lo día que a la fin se conoixeba toda la programación, me la miraba con ficancia, buscando a qué conciertos ir. No yera raro que s’encertasen dos u tres bandas en escenarios diferents, obligando-me a esleixir. Por cada anyo dispareixe bel escenario. Por cada anyo la ufierta ye menos variada. Ya en van cuantos que muitos días no i hai garra grupo que m’agrade prou y que acabe aconhortando-me con bel tributo.

Los Pilars son, u yeran, gambadetas por las carreras d’a ciudat, alparciando por lo ciento de paradetas a on que se vendeban jautadas y pasando buenos ratos con las actuacions que bi heba en cada cantonada. En iste anyo, Independencia se quedó cuasi vuedo, sin mosica, sin bureo, sin las casas rechionals… nomás l’ausencia de trafico nos recordaba que yeranos de fiestas.

Los Pilars son, u yeran, aragoneses. Un momento a on que la nuestra ciudat recibiba visitants de tot lo país y, por una vegada, yera pa divertir-se y no pa mirar treballo porque las suyas comarcas moriban. Uns días a on que las nuestras tradicions, lo vestuache, la mosica y muitas atras partes d’a nuestra identidat empliban espacios. La Hispanidat se celebraba dillá d’as nuestras mugas. Aquí yera Pilars. 

Los Pilars son, u yeran, populars, en la carrera, capaceros. Bi’n ha habiu, habe anyos, que no he entrau en un bar ni un día. Diez días de centro social en centro social. Los entrepuces administrativos, las pinyoras y l’acoso policial fan por cada anyo mas dificil fer actividaz pa lo teixiu asociativo d’a ciudat. Nomás qui puet y quier chugar-se-la s’atrive a montar bella cosa. A-saber-los centros socials han zarrau las suyas puertas y los que sobreviven veyen la craba roya pa fer visteras las suyas propuestas culturas, reivindicativas y d’ocio pa ixos días.

No ye tarde. Recuperemos las fiestas. Faigamos-las nuestras, porque nuestras son. Cal emplir eventos populars, culturals y autochestionaus como la pasavilla de chiflo y salterio u l’antipregón de Radio Topo. Cal fer presión pa que lo concello elimine los entrepuces y que faiga la suya parte, que los Pilars tiengan propuestas pa toz y no nomás un ocio mercantilizau, dirichiu, comercializau y en a-cascar-la d’a ciudat consolidada, con toz los problemas que ixo chenera.

L’ocio tamién ye politico y que en la nuestra fiesta mayor, en la que todas y toz pagamos, i haiga una buena parte d’a ciudat que no tienga lo suyo puesto y que no se le permita chestionar las suyas alternativas ye una negación mas d’os dreitos nuestros. Por uns Pilars participativos, diversos, plurals y pa todas y toz.

Ista ye la editorial d'o programa 11x03 de Tierra de barrenaus radio. Puez ascuitar lo programa completo aquí.

martes, 22 de octubre de 2024

Especial Pilars. Tierra de barrenaus 11x03

Ni unas fiestas sabe organizar lo facherío. Que guarda si ye sota-caballo-rei, que los Pilars levan fendo-se anyos arrienda y con formulas que ya se sabe que funcionan. Pero los mayordomos d’os amos de Zaragoza han quiesto zancochiar mesmo cualcosa tan simpla como la nuestra Fiesta Gran d’a ciudat.

Nos hemos trobau con uns Pilars jautos, sin morfuga fiestera por las carreras, con una ufierta cultural radida, monotona y menos plural que no nunca. En l’atro costau, un teixiu social y cultural que sabe fer-se valer y imple de conteniu y borina istos días a pesar d’a parrafiquera d’entrepuces administrativos y lochisticos y de l’acoso policial.

En lo nuevo programa en charramos, d’istas fiestas, d’os eventos que i hemos iu y de muitas cuestions relacionadas con la manera que i hai d’entender la cultura y l’ocio en Zaragoza. Antimás tendremos tamién la primera d’as historietas mallacaneras a on que Rubén nos recuenta muitas cosas. Anima-te a participar y ninvia-nos la tuya.

Por unas fiestas populars, plurals, diversas, libres y autochestionadas!

Recuerda que puez ascuitar toz los programas en Ivoox, Spotify y la web de Radio Topo.

Programa #176

 

martes, 8 de octubre de 2024

Especial cursos d'aragonés 24/25. Tierra de barrenaus 11x02

L’acto de Devantadera de Nogara marca la fin d’un curso y l’empecipiar d’o siguient. L’alumnau que ha pasau por las nuestras clases presienta los suyos prochectos, replega los titols y, sobre tot, se chunta pa alparciar lo que s’ha feito en ixe vrano y fer plans pa lo nuevo curso. De cutio, antimás, se fa bella actividat y en ista edición me permitioron fer la gravación d’un programa con publico. Ixe que ya leva bel anyo y que ye l’especial sobre los cursos d’aragonés de Nogara.

En lo local de Treziclo, un repoliu centro social que ye mirando nuevos colectivos y asociacions que l’ocupen, nos chuntemos buena cosa d’alumnas, socias y amigas de l’aragonés. Faciemos un programa, como los que mas goyo me fan, con voces a-saber-las, los micros ubiertos y participación arrienda. Hora y meya dimpués, meteba la zaguer canción, empecipiaba a replegar cataticos y feba la comprebación de rutina pa descubrir que no s’heba gravau ni pon. Los electrofollez m’heban traicionau.

Superada la carranya, decidiemos de tornar a gravar-lo. En estudio, con l’aduya de toda la chent que pasó por los micros ixe sabado y, si fa u no fa, los mesmo contenius. En ista segunda emisión de TdB trobarás toda la programación de Pilars en aragonés que fa Nogara, una cronica d’a Devantadera, charrando d’os prochectos que se i presentoron y, prou que sí, la ufierta docent pa iste curso 24/25.

Nomás me queda agradeixer a toda la chent que s'estió en la gravación, a qui pasez por los micros y a las que tos quedez de publico, a Nogara por permitir-me compartir ixos raticos buenos y a Jorge y Antón por la suya colaboración en toda la fayenada que ye la organización d'a devantadera y los cursos.

Asinas que tanto si quiers aprender aragonés como si quiers fer-lo servir en un ambient seguro y amable, en Nogara tiens lo tuyo puesto. Ascuita, comparte y difunde!

Recuerda que puez ascuitar toz los programas en Ivoox, Spotify y la web de Radio Topo.

Programa #175

 

lunes, 7 de octubre de 2024

Chutes pilaristas

No sé si por lo cinismo que diz que t’entra con la edat u por que la situación politica ye en veras tan malisma como pareixe, en zagueras voi por la vida con prou pesimismo, caminando por ista ciudat que pierde personalidat por cada día, veyendo como las franquicias implen tot lo suyo centro esborrando comercios con decadas de tradición, peteniando por ixos barrios que han visto zarrar lo suyos centros socials con un teixiu asociativo bien feble, vivindo unas fiestas que han perdiu buena parte d’o suyo caracter popular.

Arriba Pilars con las ganas chustas y, de rapiconté, recibo en dos días dos chutes d’optimismo que me fan revilcar y pensar que encara i hai asperanza, que por muitas milongas que nos recuenten los medios somos un ciento las que treballamos terne que terne pa transformar lo nuestro mundo y lo nuestro país.

Lo primer chute vinió de man de l’antipregón de Radio Topo. Empecipió con una pasavilla por las carreras madaleneras. Aturando en los bars, recibius con buena amabilidat y simpatía por clients y treballadoras d’a hostelería fuemos arrocegando a la chent ent’o puesto a on que se feba la fiesta. Y astí, en aquella replaceta, fue plegando chent y mas chent, emplindo cada metro cuadrau. Bi habió firme borina, prou que sí, pero tamién reivindicación. Contra las infiltracions policials, por eixemplo, y por la libertat d’información, como pertocaba en un acto organizau por una radio libre. “El telediario es una mierda pinchada en un palo”, rezaba una viella pancarta con lo luengache claro y contundent propio d’a Radio. Los punyos se devantoron y las gargamelas patioron por los chilos que cantoron lo Canto a la Libertad de Labordeta. Por los altavoces sonoron cancions que no i cullen en las radioformulas y en luengas que tampoco no i troban puesto.

Radio Topo y toda la chent que s’acercó ta l’antipregón me furnioron d’ixa sensación, que ixuplido de cabo ta cuan, de que l’autochestión funciona, de que la organización horizontal y asemblearia ye capable de tot. Una nueit mas se sintió tot lo carinyo que centenars de personas amostroron a qui luitamos cada día por fer arribar atros mensaches y atras envistas.

Encara con lo chute -y lo reseco- de l’antipregón, se barruntaba lo concierto de La Ronda. Se’n charraba por los rez socials y las primers prebatinas de quedada se preixinaban por las colletas de whatsapp. La Ronda de Botaña, en Pilars, me fa siempre un poquet de galvana. M’estimo mas de veyer-los en bel lugar, en un ambient mas tranquilet y intimo. Pero cal estar-ie. Un ratet antes d’o concierto los bars d’a redolada rebuten aragonesismo. Capazos y amiguez, compas, excompas y a fe que bel futuro compa, fendo hordios y canturriando las favoritas. En la Plaza d’o Pilar, chent a boticiegas aguardando a que empecipie. Los rondadors son figuretas a lo fundo y he de mirar-me ent’as pantallas chigants pa enterar-me d’o que pasa sobre l’escenario. Cuatro cuatribarradas baldaneyan por devant. Beluna, con estrela. La mía, en casa, en bel calaixo be d’estar.

Con las primers notas, en un petén, recuerdo por qué La Ronda ye tan gran y por qué importa igual en qué formato vienga. Siempre emociona. Pa una vegada que no iba como un cesto, decidié de paladiar con ficancia las suyas letras.

Si se nos cae la casa se vuelve a levantar. El camino que unos hacen otros lo han de deshacer. Resistir es ganar. Cruzad ya los puertos viejos guerrilleros reconquistemos el país… 

En unas, glarimeta. En atras, rabia. En cualcuna, asperanza. Y en todas, amor por la tierra y la suya chent. Un mensache, que tot y tirar prou de recosiro, s’imple d’optimismo y de ganas de luitar. Charran de l’aragonés, d’a despoblación, d’a explotación d’os recursos naturals, de l’exilio, d’a migración, d’a nuestra historia y lo nuestro futuro, charra d’o que ye important, meten lo foco en lo que nos toca, en lo país real. Charran de tu, de yo y de todas nusatras.

Me quedo con lo de ¡No añoréis lo que ya fuimos!...¡Soñad lo que aún seremos! y a seguir fochando por l’Aragón que queremos.

En rematar lo concierto, la mayoría en jopa, d’a Plaza. Lo d’o Jotalent interesa prou menos. ¿Y Aragón? No es el Pilar ni la jota ni Torrero.

A pesar de toz los esfuerzos d’o Heraldo y atros medios y de toda l’aculturación espanyolista, La Ronda sigue movendo masas, Radio Topo arrocla a una patacada de chent que amenista d’atra información y a yo, en dos días, m’alegran los Pilars con dos chutes d’activismo que me motivan prou. Gracias.

martes, 3 de octubre de 2023

Cursos y fiestas. Tierra de barrenaus 10x02

Foto: Serchio
Con lo mes d'octubre empecipian tamién los cursos d'aragonés. Debant d'as enrestidas contra la nuestra luenga que imos a tener de man d'o gubierno aragonés y d'o concello zaragozano, las personas que sí que valuramos lo nuestro patrimonio cultural y lingüistico tenemos la oportunidat de fer servir todas las ferramientas que podamos pa conservar-lo y desfender-lo. 

Entre atras, los cursos d'aragonés d'a Escuela Nogara que, como leva fendo mas de trenta anyos, torna a ufrir cursos de toda mena. N'i hai presencials y a distancia, de maitins y de tardes, de tres nivels, en Zaragoza y en bel lugar... De tot ixo nos ne da treslada una representación bien ampla de l'asociación que implioron l'estudio d'a radio como feba tiempo que no lo veyeba. Antimás d'os cursos tamién teniemos tiempo pa charrar de beluna d'as actividaz que organizan cada anyo y, sobre tot, d'as que tienen prestas pa fer uns Pilars en aragonés.

Precisament de convocatorias arredol d'a Fiesta Gran de Zaragoza (aka Pilars) va la segunda parte d'o programa. Charramos d'o antipregón que organiza Radio Topo lo día 7 d'octubre, d'o concierto de Gaire lo 10, d'a pasavilla de chiflo y salterio d'o 11 y d'o concierto presentación d'a seisena edición de O zaguer chilo lo día 13. Muita cultura, luenga y autochestión en unas fiestas que han d'estar populars.

Recuerda que puez ascuitar toz los programas en Ivoox, Spotify y la web de Radio Topo.

Programa #153

 


jueves, 29 de septiembre de 2022

La gaita de l'autochestión (y viceversa)

Las fiestas d'o Pilar me fan goyo, y no, no soi penyista. Ye una opinión impopular, mas que mas entre un amplo sector d'a intelectualidat y lo culturetismo local, pero ye la mía. Explico a sobén, a qui se me mira como si fuese un marciano quan digo ixas cosas, que istas son las mías fiestas mayors, que soi zaragozano, sin un lugar referencial, y las fiestas que siento como las mías, como LAS FIESTAS son istas, las d'o Pilar. No cal que me digan que i hai cazurrismo a embute, que la programación siempre, con gubiernos de todas las colors, ye chusteta, y que me faigan toda la retolica de que son espanyolistas y relichiosas. Cada un triga las suyas contradiccions y ista, si fa falta, será una d'as mías. 

Pero una d'ixas cosas que me feba argüelloso d'as mías fiestas yera que ye un d'os pocos momentos de l'anyo a on que lo folk tien un espacio central y vistero en la ciudat. Por un regular, en la Plaza Sant Felipe, pero tamién en la d'o Pilar y en Sant Bruno. Aquí pa fiestas, la mosica tradicional aragonesa suena, y muito. U, millor dito, sonaba. Dimpués d'os anyos de pasa, las fiestas tornan a poder-se celebrar como siempre y las amants d'a cultura aragonesa, en candeletas aguardando la programación mosical d'estianyo, nos trobamos con que lo folk ye dispareixiu. Lo nuestro patrimonio mosical mas autentico s'esborra, de rapiconté, d'a ufierta cultural pa istos días. Remaneixe, ixo sí, una parrafiquera d'actuacions de grupos tributo y de bandas que, sin tener-ne yo mica en contra, no aportan cosa que no pueda sentir-se qualsequier atro día en la ciudat.

La mosica tradicional ye la que da personalidat a las fiestas d'un lugar u ciudat. Sin ella nos quedamos con una ufierta mosical que podría tener-se igual en Alicante, Badajoz u Santander. De feito, a fe que en qualsequier d'as fiestas mayors d'ixas ciudatz sí que i hai bella representación d'a cultura mosical tradicional local. Azcón y lo suyo gubierno apuestan unatra vegada por enrestir contra lo patrimonio aragonés. Lo que quieren ye uniformidat cultural que no i haiga mica diversidat. Son cazurros que s'avergüenyan d'una d'as choyas que tenemos en Aragón, que ye la nuestra mosica, y que nomás conciben una d'as suyas expresions, la ixota como digna de tener espacio. Ixo sí, en la suya pior y mas elitista versión, aluenyada d'o canto popular que estió y encara ye pa muitas.

Manimenos, si qualcosa tien la mosica tradicional ye lo suyo caracter de popular. Las folkis somos pocas, pero tenemos -tienen, que lo talento pa lo de tocar trastes a yo ni se m'acerca - ferramientas pa sobrevivir a ababols y carnuces muito piors que lo fan de Taburete y la suya clica mafiosa. Baixo la etiqueta de #PilarSinFolk m'han arribau en istos días iniciativas arrienda pa fer rondas y quedadas pa bailar y chuflar las gaitas, tanyer los chicotens y dar mal con las donzainas, entre trago y trago y prenendo las carreras d'a ciudat, que son nuestras. Porque si no quieren que se nos sienta, bufaremos mas fuerte. Las gaitas s'autochestionarán y la mosica tradicional aragonesa, ixa que tant argüellosas habría de fer-nos y que tant d'amagatons amaneixe en los medios d'o país, tornarán en istos días a emplir Zaragoza, a pesar d'o suyo concello. ¡Garra fiesta sin gaiter!

martes, 19 de octubre de 2021

O zaguer chilo V. Tierra de barrenaus 8x03

Quan lo prochecto de "A nuestra canta en aragonés" empecipió nunca no hese esmachinau que hue escribiría iste post ni que faría un programa asinas. Quan O zaguer chilo publicó la suya primer replega de 20 cancions en aragonés, tampoco no m'hese entrefilau que arribaría con tant buenisma salut a la suya cinquena edición. ¡Qué contento me foi d'haber-me entivocau! Y asinas, tiengo entre las mías mans un disco que replega vinte nuevos temas de vinte bandas aragonesas que han quiesto colaborar con iste prochecto de l'Asociación Cultural Nogara y Delicias Discográficas.

Cherardo, la persona que i hai dezaga d'ista y de tantas atras buenismas iniciativas, torna t'o programa pa charrar-nos-ne. Contamos tamién con la presencia de Tamara. Totz tres podiemos estar en lo concierto presentación que se fació lo pasau día 9 en la Plaza de Sant Bruno, adintro d'a programación d'a "Semana Cultural" de Pilars. Habría de correchir-me y decir que estiemos chunto a lo concierto, ya que estiemos d'ixas tantismas personas que se quedoron sin entrada, acucutando por dencima d'o cletau la parrafiquera de sillas vuedas que bi heba adintro. Tot fruito d'un zancocho de no-fiestas provocau por la inoperancia d'un equipo de gubierno municipal que no sabió organizar qualcosa que no yera de tant dificil fer. Conciertos pandemicos, con silllas, organizaus por concellos, bi'n ha habiu a trompicuesco (aquí tos ne charro d'uno de fa mas d'un anyo) y s'han sabiu fer en orden, sin periglo, de baldes y sin deixar a dengún difuera. 

Con tot y con ixo, aproveitemos pa chuntar-nos buena cosa d'amigas de l'aragonés, arredol d'ixe cletau, y compartir charrazos y alparceyos entre que bailabanos la mosica d'a buena chent que adintro aportaba lo suyo arte a la luita por mantener viva la luenga aragonesa. Alto d'o scenario, presentaus por las granizas Silvia y Cachito, pasoron muitas d'as mosicas y mosicos con mas talento d'o país. 

En lo programa tos recontamos qué te puetz trobar en un disco que, una vegada mas, arrocla a artistas de toda mena y que vien con un disenyo impresionant de Eva Cortés. ¡Merca-te-lo en Nogara y ninvia-nos un mensache contando-nos qual ye la tuya canción favorita!.

Programa #110

lunes, 30 de septiembre de 2019

Cursos d'aragonés y Pilars. Tierra de barrenaus 6x02

En Zaragoza, en lo mes de setiembre, va tot a monico. Sí, ha empecipiau lo curso. Pero no, no ha empecipiau de verdat. Cal aguardar a Pilars. Tot ye "pa dimpués de fiestas". Las clases serias en totz los nivels educativos empecipian a metat d'octubre, las grans produccions, la fayena asociativa, lo curso politico...



Asinas que en iste cambio de mes toca charrar d'o futuro mas inmediato. Empecipiamos con los Cursos d'aragonés de l'Asociación Cultural Nogara, que iste anyo prencipiarán chusto dimpués d'os Pilars, una miqueta antes d'o que teneban costumbre. Mario y Paula nos acercarán toda la suya propuesta educativa dende l'anvista d'un mayestro y una alumna.

No cal que explique en iste blog lo important que ye la Fiesta Mayor de Zaragoza pa yo. En iste anyo, he quiesto que me recontasetz las vuestras ideyas pa fiestas, asinas que facié un clamamiento en forma d'o video que tiens penchau contino. Replegué las vuestras respuestas, una d'ellas en lo video que puetz veyer mas abaixo, y han quedau bellas quantas propuestas bien intresants y, sobre tot, maneras diferents de concarar istos diyas. 

Y como siempre, mas mosica, mas aragonés y mas loquerías. Aspero que tos faiga muito goyo y que continetz ninviando las vuestras opinions, propuestas y aportacions!





lunes, 12 de noviembre de 2018

Pilar 18 y los quantificadors en aragonés. Tierra de barrenaus 5x02

Concierto de Milenrama en Pilars
Ha caliu asperar una miqueta, pero cuento que lo resultau bien lo vale. Arriba un nuevo Tierra de barrenaus, lo segundo d'a temporada, con mas de dos horas de programa de tot en aragonés. Iste mes, cal recordar que toca ración doble, ya que lo sabado 17, como no podría estar d'atra manera, seré participando en la chornada D'estrela a estrela, a on que femos tot un diya d'emisions en aragonés y catalán, con la colaboración de buena cosa de programas de Radio Topo y atras radios libres.



En iste programa empecipiamos fendo, Arale y yo, una cronica personalisma d'os Pilars d'iste anyo. Charramos d'as polemicas d'os espacios y d'os conciertos y actos que hemos puesto veyer y disfrutar. Unas fiestas que, como ye costumbre, nos han deixau momentos bien pinchos, muita mosica, y buenos capazos con a-saber-la chent.

En la segunda parte, estrenamos sección. Juan Pablo, de l'Estudio de Filología Aragonesa ye lo primer participant d'un espacio a on que iremos charrando de diferents aspectos d'a gramatica de l'aragonés. Queremos que ista sección faiga honra pa toda la chent que somos aprendendo aragonés, asinas que todas las dubdas, sucherencias, propuestas, etc... que nos faigatz arribar serán mas que bienvenidas. En iste primer programa, lo tema tractau son los quantificadors, una mena de parolas que tienen bella dificultat pa qui aprende aragonés dende lo castellano, ya que tienen prous diferencias con ixa luenga. Asperemos que cumpla lo suyo proposito, y tos recordamos que pa qualsiquier dudba, podetz consultar lo texto provisional d'a Gramatica Basica de l'Aragonés que publicó en marzo de 2017 l'EFA. 

En la parte mosical, tos convido a ascuitar beluna d'as cancions que fan parte de O zaguer chilo 2, lo disco editau por Nogara y presentau istos Pilars, y una nueva Canción blasfema. Aspero las vuestras opinions!

martes, 6 de noviembre de 2018

O zaguer chilo en concierto. Cronicas pilaristas 18 III

Que la mosica ye bien important pa transmitir una luenga ye evident. Pero talment en lo caso de l'aragonés, la fuerza y potencial que ha contrimostrau ista forma d'arte ye mesmo mas notoria que en atras luengas. Muitas d'as que hue charramos aragonés, u d'a chent que se i ha intresau nunca, arriboron a ista luenga por primer vegada a traviés d'una canción de La Ronda de Boltaña u Mallacán. Quan yo encara feba garras por fablilandia, flipaba con la letra de Baxando t'a escuela, Mullers d'o mundo u aquella mitica A fuesa unibersal de Ixo Rai. Me las sabeba de punta ta coda y las recitaba de corazón quan belun me demandaba que le decise qualcosa en aragonés, ya que no en sabeba guaire mas en aquellas envueltas.

Dende fa anyos, la cantidat de collas que feban servir de cutio l'aragonés en las suyas letras ha iu baixando. Nos quedemos sin Mallacán ni Prau. Ixo Rai, que n'incluyó una en los zaguers discos, tamién. La Orquestina del Fabirol contina cerrina fendo-lo servir, pero la suya actividat ye muito menor que fa anyos. Nomas Gaire queda desfendendo la viabilidat d'os discos "no-folkis" de raso en aragonés y atros como Camille, Lurte u Krevi Solenco incluyen bell tema en los suyos discos cantau en la nuestra luenga. Conseguir que torne a haber-ie bandas referencials en la mosica aragonesa que faigan servir l'aragonés, u que a lo menos contrimuestren ixa sensibilidat fendo-lo servir de cabo ta quan, ye a-saber-lo important. Y ye precisament lo que se ye conseguindo con lo prochecto O zaguer chilo de l'Asociación Cultural Nogara.

La vispra d'o Pilar, en la plaza Sant Bruno de Zaragoza se presentó lo segundo disco d'iste prochecto que ya ha enguerau a quaranta collas en la desfensa d'a nuestra luenga. Diferents estilos, sonius, letras, actitutz y maneras de veyer la mosica unidas en un solo disco compromeso con la difusión d'ista parte d'o patrimonio cultural nuestro.

Baixo lo scenario, aragonesofablants de todas las "familias" y chent intresada por la nuestra cultura, pero tamién muitas amigas y fans d'as collas que i actuaban que talment fuese la primer vegada que sentiban ista luenga. Tot y que s'encertó que yera de vez que lo concierto de Kase O y con toda la competencia que i hai en Pilars, la plaza se veyeba bien plena. Chorche Romance y Silvia Cebolla, presentadoras de l'acto, fueron recordando, entre grupo y grupo, datos sobre l'aragonés que, por desgracia, son a soben desconoixius de tot por muita chent: la suya presencia en Zaragoza durant sieglos, belun d'os prochectos de qui treballamos por la luenga, vocabulario d'uso cutiano en la ciudat, ... 

Por mas de tres horas, una decena larga de bandas pasoron por lo concierto, que tenió muitos momentos de alegría y de reivindicación y que acabó con firme rasmia, deixando-nos bell momento muit epico (y bell reportache fotografico bien pincho).Que lo concierto se faiga, antimás, en un espacio tant central y publico como ye la Plaza Sant Bruno, fa que curiosas arrienda, que simplament feban una gambadeta alparcera por la ciudat en fiestas, veigan una ufierta diferent, en una luenga invisibilizada en la nuestra ciudat y lo nuestro país.

Quan iste prochecto naixió nunca no creyié que en dos anyos s'hese plegau ta tanta chent. Que mas de quaranta bandas tant diferents haigan amostrau lo suyo intrés en qualcosa que, seguntes los medios de comunicación de masas no l'intresan a dengún. O zaguer chilo ye servindo dende lo diya que naixió pa que muita chent se comprometa, encara que no siga que bella miquirrina, con l'aragonés. De vez, consigue chuntar-nos a muitas aragonesofablants y estudiants d'aragonés por unas horetas, compartindo mosica, bailes, bieras y capazos. Qualcosa bien nesezaria, agora mas que no nunca, en lo movimiento en desfensa d'a luenga. 

O zaguer chilo ye una simient que ya va medrando. Por los conciertos d'as bandas que i han colaborau en istas dos edicions ya se puet sentir las suyas cancions en aragonés. Nomas falta lo zaguer blinco, que ye que beluna d'ixas bandas, u belatra nueva que puet estar que siga naixendo entre que escribo isto, se decida a fer tot lo suyo repertorio en aragonés. Y unatra dimpués que ixa, y que acabemos realment fendo la scena mosical EN aragonés que tanto aprecisa la luenga. Los alazetz son prestos.




viernes, 19 de octubre de 2018

Chicotén y la memoria mosical de l'aragonesismo. Cronicas pilaristas 18 II

Pasavilla en lo PIR 2015
Encara que no yera en la mia achenda pilarista, u precisament por ixo, lo concierto de Chicotén d'istas fiestas grans de Zaragoza estió toda una sopresa y fuent de bella reflexión. Iste colectivo mosical feba quaranta anyos y lo celebró con un concierto a on que participó buena parte d'a scena mosical pasada y present d'Aragón: Maria José Hernández y diversos integrants d'Ixo Rai, La Ronda de Boltaña, La Orquestina del Fabirol u Biella Nuei, entre atros, pasoron por lo scenario en una nueit plena d'emocions.

En lo suyo recorriu mosical repasoron muitos temas emblematicos, pero estió quan empecipioron con Ixo Rai quan los recuerdos y la emoción me plegoron en lo corazonet. Con Carta d'amor, ixe himno a los insumisos que estioron engarcholaus por tantos anyos, Ixo Rai me fació revivir los anyos de luita contra la mili y toda la ripa de conciertos que facioron parte d'a nuestra banda sonora d'aquellas envueltas. Lo 15 d'agosto no podeba faltar, y menos pa fiestas. Dimpués i arribó Roberto, de La Orquestina pa fer lo Pasodoble Maziello, y siguioron sonando temas como Ver para creer de La Bullonera, Mermelada de moras de La Ronda de Boltaña u bell par d'himnos de Labordeta: Quien te cerrará los ojos y, prou que sí, lo Canto a la Libertad, que zarró lo concierto a falta d'un zaguer bis.

No ye chusto la mosica que goso de sentir agora, pero sí la que implió casetes, CDs y MP3s por muitos anyos y que de cabo ta quan revisito. La triga estió tot un relato de la banda sonora de l'aragonesismo durant decadas. De cómo la mosica popular teneba ixa sensibilidat por lo territorio que tanta falta le fa a lo nuestro país. Sin ixa tradición mosical, probablement no hesen existiu Mallacán, Prau u Dechusban. Y sin ells, cal que no tenesenos hue  a Fongo Royo, Ni Zorra, Gaire u mesmo Krevi. Ixas cancions y ixas mosicas que tanto aprecisamos las que nos estimamos la tierra.

Aragón ye un país bien mosical. La cultura politica aragonesa y aragonesista va acompanyada d'una cultura mosical tamién. Tot ixo fa que tiengamos un contino, un relato completo, con tramas enreligadas, a on que podemos cambiar radicalment d'estilos mosicals con bells pocos pasos intermeyos, vinclando grupos. Las letras y mosicas de todas las collas aquí nombradas, y de tantas atras regular que ixuplido - ya lo siento -, recuentan la historia recient d'un país y d'as que luitan por cada diya por que la suya cultura contine viva.

Me pienso que lo folk nuestro no pasa hue por lo suyo millor momento, con claras excepcions como puedan estar Bosnerau u Vegetal Jam. Atros estilos sí que sobreviven de millors maneras. En tot caso, la mosica aragonesa y la cultura mosical aragonesista, ha viviu millors tiempos, tot y que siempre ha estau en una situación de febleza. Me fa miedo que ixe relato, constriyiu a traviés de decadas, bell diya se trenque. Por ixo no hemos de baixar la guardia y recordar que, igual como l'aragonés u qualsiquier atro patrimonio, si nusatras no lo protechemos dengún no lo fará. Asinas que continemos y milloremos la difusión d'as nuestras mosicas en las nuestras punchadas, en los nuestros conciertos y en la nuestra programación radiofonica. Asinas faremos chusticia a toda la nuestra chent que treballa por cada diya en que disfrutemos de cultura feita en lo país, y conseguiremos que en lo futuro, nuevas mosicas se barrachen y se chupeixcan d'o legau mosical aragonés.

martes, 16 de octubre de 2018

Chelo negro regalau. Cronicas pilaristas 2018 I

No soi guaire amigo d'os tributos, ni d'os AC/DC, pero de Black Ice (tributo a AC/DC) m'heban charrau tanto y tant bien, que lo martes de Pilars va decidir d'ir a veyer-los t'a carpa d'os Food Trucks. Antiparte, ixe dia no i heba cosa mas que fer adintro d'a mia achenda pilarista, asinas que a priori, yera un buen plan. L'ambient entre lo publico yera variau. Heavies de todas las edatz, prou que sí, pero tamién muita chent "sin pintas".

De tributos, por si nunca no hetz estau en garra evento d'ista mena, n'i hai que simplament fan la mosica d'o grupo que pertoque, y n'i hai que preban de pareixer-se-ie tamién en lo vestuache, la forma de mover-se por lo scenario u cosas asinas. Black Ice son d'os segundos. Los mosicos, mas que mas lo cantaire y lo guitarrista que feba d'Angus Young imitaban a los suyos alter egos australianos, con ixas maneras d'estar sobre las tablas tant caracteristicas. Lo vocalista mesmo se va marcar una gambadeta por dencima d'as barras animando a un publico que en primeras pareixeba una mica fredo. 

Pero entre canción y canción, se colaban falcas publicitarias mica afortunadas. Va acumular las primers fateras que va decir lo cantaire a un remedo d'una hipotetica actitut de farute de l'orichinal d'AC/DC. No los conoixco tanto como ta saber si l'orichinal ye asinas, por lo que va decidir suposar ixo. Un d'os primers "chistes" va arribar a cuenta de que l'equipo de futbol masculino de Uesca, diz que iba zaguero en la liga. "Futbol, localismo, .... bueno, rai. Cosas d'os futbolers que no adubo a entender..." me va pensar. Ya dimpués en van arribar de mas grieus.

Un d'os temas cunyaus d'istos Pilars va estar lo d'os lazos amarillos que se van colocar en Zaragoza y Fraga recordando a los presos politicos catalans en l'aniversario d'o suyo engarcholamiento, y la coincidencia d'iste feito con que belun va pintar d'amarillo un simbolo cristiano que i hai en l'Aneto. En una d'as pausas entre canción y canción, se va tractar como chent de radida intelichencia a los autors d'istos feitos, sin mica critica, prou que no, a que un anyo dimpués la democracia espanyola contine tenendo presas u obligadas a l'exilio a una serie de politicos y activistas por haber posibilitau que la chent podese opinar sobre lo suyo futuro. Un afer que poco u mica tien relación con AC/DC. Manimenos no va sentir garra parola sobre los suyos companyers de profesión Valtonyc, Pablo Hasél u Strawberry, por eixemplo.

La zaguera que va sentir, porque va marchar-ne poco dimpués, va estar la pior. Va empecipiar lo suyo innecesario speech con una critica a lo reggaeton. Ya va comentar en un post anterior, que la mayoria de criticas d'a chent enta ixa mosica, amás de fer evident que qui las fa no la conoixe mica, nos aviella anyos a embute. Soi seguro que si qui la deciba fuese naixiu d'os anyos trenta u quaranta, hese teniu la mesma actitut ent'o rock duro y los AC/DC. Lo speech remataba la suya critica a tot un chenero mosical con que "teneban unas letras que les feban muito goyo a las feminazis". I hai parolas y expresions que son sinyaleras y que nomas con decir-las contrimuestras toda una ideyolochía: Vascongadas, progremitas, l'anterior chefe de l'estau, lazi, farmafia, rechión, .... y prou que sí, feminazi. (Si queretz saber mas sobre l'orichen d'ista parola, aqui tenetz un buen video).

Ye la rematadera que lo faiga dende un chenero tant masclista como lo heavy a on que nos trobamos letras en toda la suya historia, que fan que Maluma pareixca d'o 8M. Regular que como son en anglés, y lo conoiximiento meyo d'a luenga ye tant radiu, talment no n'hesenos parau cuenta. Pero quan fas un tributo a AC/DC puet estar que haigas de leyer un poquet las suya letras, por si i hese qualcosa que no en podeses presumir guaire.

Va marchar ta casa sin que hese rematau lo concierto, comentando con las mias amigas la pena que yera que un grupo tant potent mosicalment, deixase que se malmetese un show prou bueno, por tener un cantaire tant cazurro y bocatoba. Prou que la colla tien dreito a decir lo que quiera aproveitando lo suyo microfono. Y yo a criticar los suyos mensaches baturristas y de tot gratuitos en un homenache a AC/DC.

sábado, 8 de septiembre de 2018

Platero y tu, y yo

Yo nunca nunca... soi estau en un concierto de Platero y tú. A qualsiquier que siga d'a mia cheneración le pareixerá raro, en estar una d'as collas mas famosas en lo panorama rockero d'os novanta y que antimás visitoron Zaragoza un ciento de vegadas. No estió por que no me fesen goyo, que me'n feban, ni por un tema de postureo, que en isto d'a mosica nunca no n'he teniu guaire, sino por toda una serie de coincidencias que facioron que nunca no podese veyer-los en directo.

A los Platero, los va conoixer en Charava, en un d'os pipetes que teniemos. Beluna d'a penya se fació con una cinta a on que le heban grabau las cancions que mas goyo le feban. Todas las malas, en la mia opinión. La variedat mosical no i yera guaire valurada, asinas que cada verano sonaban tres, quatre u cinco casetes, como muito. Ixe anyo le tocó a Platero. Juliette, Déjame en paz, Mari Madalenas, Si tú te vas... Lo pior d'a colla sonando a l'arreu durant totz los diyas de fiesta. Lochicament, a escape les pillé buena quimera. Como siempre en lo lugar, toda la mosica d'o mundo,  se dividiba en "mosica", que yera lo que sonaba en los 40 aquell anyo, y "heavy" que yera qualsiquier cosa a on que bi hese un solo de guitarra. Cada verano tenebanos pleitinas por qué porcentache de cada cosa heba de sonar. Ye cabolioso que yo prebaba de que sonase mas "heavy". Aquell anyo, "la cinta de heavy" yera ixa de Platero, asinas que no podié sentir ni una canción decent en lo nuestro pipete.

A partir d'aquell anyo, con a-saber-la reticencias, empecipié a ascuitar atras cancions suyas. Las mias amigas de l'instituto me'n pasoron y en l'Atro, afortunadament sonaban a ormino. A la fin, como quasi todas en la mia cheneración m'acaboron fendo goyo.

Pa Pilars, como me fa goyo tantas cosas, gosaba de trobar-me con a-saber-las dubdas en fer-se publico lo programa. Muitos diyas s'encertaba que quereba ir ta dos u mesmo tres d'os conciertos que se feban en la ciudat. Asinas que heba de trigar. Totz los anyos, un d'ixos conciertos yera Platero y tú, asinas que, como siempre tornaban t'aqui, me pensaba que ya los veyería belatro anyo. Consello: si tos fa goyo un grupo de mosica, itz a veyer-lo antes con antes. Nunca no se sabe quánto pueden durar chuntos.

La relación con Extremoduro yera mas que evident. Compartiban scenarios y mosicos, y mesmo arriboron a grabar aquell marabilloso "Extrechinato y tú", a on que Robe, Uoho y Fito meteban mosica a los poemas de Manolo Chinato. La fin d'os novanta y lo prencipio d'os 2000 estioron la fuga d'ixe microverso mosical, sonando en totz los bars y fiestas d'os lugars, y fendo conciertos a trompicuesco. Quan amaneixió lo primer disco de Fito & Fittipaldis, dengun no creyiemos que Platero ise a dispareixer. Lo veyebanos como bella mena de spin off pa grabar atras cosetas que le aganaban a Fito.

Ironicament, unas d'as primers vegadas que vinió Fito con la suya nueva banda, sí que lo va poder veyer. Estió en lo mitico guariche Canal 44. Una d'as salas mas zaborreras a on que soi estau nunca. En noviembre de 2002 acullió un concierto suyo, recient publicau lo segundo disco y encara con asperanzas de que Platero y tú no se separasen. Chunto con ell, tocaba en ixe concierto Azero, que empecipiaban a fer-se nombre en la scena aragonesa. Fito encara teneba bella miqueta de rasmia, pero ya iba sonando esbafau. Y mas a lo canto d'Azero que yeran en un d'os suyos millors momentos. 

Poquet a poquet Fito fue ixamplando lo suyo fandom. A pur de sonar en las radioformulas y de fer esbarrar la suya mosica enta un pop-rock suau, libre de qualsiquier mensache politico y de buen minchar pa lo publico cheneral. Con tot y con ixo, le die una zaguer oportunidat en una chira que le trayió ta Zaragoza, t'o Pabellón Jose Luis Abós, que en aquellas envueltas se deciba Principe Felipe. De teloneros, la Cabra Mecanica que, igual como heba pasau en lo concierto de 2002, me facioron muito mas goyo que no Fito.  Lo pabellón, a rebutir, ixo sí, d'a-saber-la chent que no pisaría l'Atrio ni que i regalasen forfaits. Nos estiemos tot lo concierto en candeletas, aguardando que en bell momento empecipiase a fer bella canción una mica mas fura. Nos quedemos con las ganas. A la fin, la mia quiesta Arale, preguntada por lo concierto por una periodista de TVE, respulió que no le heba pareixiu mal pero que "ixo yera pop, no pas rock". Y ye una buena definición. Fito ye un buen mosico, que fa cancions que lo petan, pero que a yo me deixó de transmitir cosa fa muitismo tiempo.

Por cada vegada que suena en la radio, y no en son pocas, trobo a faltar a los Platero. Me foi cruces de que qui cantaba Rompe los cristales, No hierve tu sangre, Lo que os merecéis, ... s'adedique agora a fer cancions d'amor no aptas pa diabeticas entre que se fa fotos con Albert Rivera u policias espanyols. Astí sí que me bulle la sangre

Pero sobre tot, me repenedeixco de no haber iu ta garra d'os conciertos de Platero y tú quan va poder. En ixe mesmo listau, de collas que me fan goyo pero que nunca no he visto en directo, en tiengo mas como Betagarri, Xeic u Fongo Royo. Aspero que no me torne a pasar.

martes, 22 de agosto de 2017

Explotar lo recosiro mosical

Trobar a faltar la nineza u la choventut ye qualcosa normal. Yo mesmo lo foi. Yera mas choven, aguantaba mas, estioron anyos de descubrimientos, de libertat, de luitas y de esdevenir lo que agora soi. La mosica d'alavez, ye la banda sonora d'ixos anyos. Igual como la Marcha Imperial nos fa evocar a Darth Vader en un petén, Jesucristo García de Extremoduro me transporta ta las nueitz d'Atrio y Posturas. U l'Alzheimer de DEF CON DOS t'o Planta Baja.

No, no i soi inmune. Prou que contino ascuitando lo d'aquellas envueltas. Y quan m'empifolo con las amigas de l'instituto cantamos a Platero u a Siniestro Total. Pero ixo no priva que haiga continau descubrindo mosica. Si agora me demandasen de fer una triga de diez collas favoritas, la mayoría no existiban fa vinte anyos u acababan de empecipiar.

No ye la sola aria que pasa isto. Bi ha qui leva viyendo lo mesmo cine, leyendo los mesmos libros y comics, y ascuitando la mesma mosica dende que fació vinte anyos. Y no le prebes d'amostrar cosa nueva porque tot lo que se fació dimpués de (metetz la calendata que queratz) ye fiemo.

Lo gran obchectivo d'o capitalismo son as personas entre 35 y 60 ayos. Mas chovens u mas viellas no tienen tanta capacidat economica. Tamién son las personas que deciden la programación cultural tanto en arias publicas como privadas. Asinas que ye normal que existan dos fenomenos que tant de moda son como las bandas tributo, y los festivals de los 80 y los 90.

La mosica d'ixas dos decadas no ye particularment buena ni mala. No ye mas facil u dificil d'ascuitar que qualsiquier atra radioformula d'antes u d'agora. Ni las suyas artisas chenios d'a mosica, sin contimparación posible en lo present. Pero ixe recosiro vende. Qui nos fotemos ueito u mas horas cada diya en treballos de mierda, u mirando por internet de trobar-ne, qui viyemos como unatra cheneración hemos fracasau en aquello de cambiar lo mundo, queremos tornar a los tiempos an que creyebanos que ibanos a trunfar laboralment y politica. Y ixo tien una BSO.

Cosa que obchectar, a priori, a que todas tiengamos ixos momentos de fer alcordanza d'atros mas dulces, u mesmo que reivindiquemos mosicas que teneban una calidat y que talment no se les faiga aprecio en la mida que calga. Pero tiengo dos obchecions a ista mena d'eventos, como buen niquitoso que soi.

La una ye ixa lochica que en he charrau antes. Lo razonamiento de "la mosica, literatura, cine, etc.. d'antes mas son por definición millor que tot lo que se fa agora" leva, indubdablement a que "tot lo d'antes mas yera millor que lo d'agora", incluyiu prou qeu sí la situación politica. Tot ixo, en la mia opinión ye un robin que se nos va calando a moniquet en lo tozuelo y que explica porque tanta chent se va fendo conservadera con la edat. La edat no ye una enchaquia pa la falta d'inquietutz culturals. Todas podemos gronxiar-nos con nuevas produccions culturals, y todas tenemos capacidat pa entender los cambios politicos y socials que ocurren a lo nuestro arredol. Quedar-nos en lo pasau nos leva a fer de peso muerto pa qui preba de cambiar la sociedat, queramos u no.

L'atra ye la construcción d'un relato historico d'a cultura hechemonica an que, como en antes, contina sin cullir-ie cosa allena a ixe relato. En istos eventos d'os 80 y los 90 pareixe que en Aragón no bi heba producción mosical. Lo mesmo show suena igual en Santiago, Cadiz, Pinseque u Girona, quan tenioron una historia mosical buen diferent. Los 80 me pilloron criet, pero vivié mosicament los novanta y muitas d'as collas que sentiba yeran aragonesas y lo petoron bien petau. Pero nunca no i sonarán, quedando unatra vegada esborradas d'a nuestra historia. Talment, podríanos aprofitar ixe recosiro pa qualcosa positiva y reivindicar unatra vegada la cultura mosical que creixió en aquells anyos y que tant buena cullida dio. Y, ya que andamos en ixas, filar-la con tot lo que se contina fendo en iste pais que no ye ni poco, ni de poca calidat.



martes, 8 de noviembre de 2016

Pilars 2016. Tierra de barrenaus 3x2,5 (especial D'estrela a estrela)

Bi ha calendatas que s'aguarda tot l'anyo en candeletas. Pilars, Esfendemos, o Salón d'o comic, .... Una d'as más especials pa yo ye D'estrela a estrela. En yera quan no teneba programa propio, asinas que guarda si en ye agora!

D'estrela a estrela ye una ferramienta de concienciación interna (pa qui femos parte de Radio Topo) y externa, con muita más trascendencia que no creyemos a sobén. Ya me ha tocau más d'una vez fer uellos de caparra en conoixer a chent que nos ascuita en puestos bien aluenyaus d'iste vico que a belunas nos pareixe que ye lo mundo entero. Pero tamién ye una chornada de convivencia de buena parte d'a comunidat aragonesofona de Zaragoza y d'as radios libres. 

Porque fatin fatian, o sabado nos fotiemos en a radio horas a brozuecos. Y entre programa y programa, pues bell refresco ya cayeba. Asinas que a fiesta d'a nueit, an que tenié a honor de compartir sesión con os grandismos Guindijey y Yosibear, se prolargó como caleba. Capazos, risas, brindis, morra, y muitas luitas en una chornada imposible d'ixuplidar.

Pa o programa mio, decidié de repetir tema, os Pilars, pero de dar-le una envista diferent. Si l'anyo pasau as más borineras recontemos as nuestras nueitz de borina, en ista edición he quiesto que charre chent que lo ha viviu de trazas bien diferents a las mias. U no tanto. Dos taxistas, dos hosteleras y un informador turistico que en treballar de fiestas, van que no aduben. A chent de Purna, que con o suyo treballo voluntario, nos dioron un sobrebuen puesto an que combinar un anyo más borina y luita, dos exiliaus que han viviu u viven os Pilars en a distancia, y un pai relativament recient que viye como l'ha cambiau a forma de disfrutar os Pilars. Ixos son os protagonistas d'iste programa con tanto convidau que mesmo habié de fer una escaleta y me torné un poquet más barrenau pa que tot salise meyo bien.

Puetz ascuitar-te-lo debaixo u descargar-te-lo, y viyer-te a #videofatera que gravé chusto antes de prencipiar a fer o programa.





viernes, 14 de octubre de 2016

Interpenyas ye fiemo, tamien mosicalment

Tretze d'octubre. Sieteno dia de Pilars. No me fa mica goyo ir ta Interpenyas, pero de cabo ta quan fan bell concierto bueno. Porque tienen a belun adintro con tres neuronas u porque s'entivocan, no lo sé. O caso ye que ista anyo i tanyeba La Raíz y bi fuemos con firmes ganas de borina. O concierto muit bien. Buens mosicos, gran ambient, muita chovenalla, pogos a bando,... poco más se'n puet demandar. 

O concierto remató y levabanos ideya de quedar-nos-ie. Dimpués de La Raiz vinioron uns DJs que prencipioron con Ixo Rai!, pero que a l'atra canta ya facioron la primer d'as suyas. Pereza. "Bueno" -me pensé - "cuento que serán d'ixos que no entienden guaire", y quan voi ta bell puesto como ixe, sé que bella buenya me habré de minchar. Amparanoia, La Pegatina, ... no arrisgaban guaire, pero a mosica estió ascuitable durant la primer meya hora. 30 minutos radius de coderencia mosical y a cascar-la. Dimpués d'ixe chiquet rato "de gracia", prencipió o chunda chunda d'o pior. Asinas que, igual como Lupercio lo bandolero, en fuyiemos.

Por si belun no lo sabe, antimás d'a carpa principal a on que se fa lo concierto "gran", en Interpenyas bi ha dos carpas más. La una d'orquestas, y l'atra de mosicas aragonesas, an que nomás actuan collas d'o país. Ixa nueit tocaba un tributo a Luz y unatro a Leño. No yera o millor plan d'o mundo, pero as alternativas yeran marchar ta casa u aguantar o ferrete makinero.

No sé cómo se consiguió que bi hese un espacio nomás pa collas aragonesas, pero me pareixe una ideya sobrebuena. Agora ya, si se les respetase, sería meravellosa. Yera imposible de sentir ni meyo bien a mosica d'ixa carpa, porque o debantdito ferrete yera a tot estrús y interferiba de tot con o concierto. Tot y que yeranos en primer ringlera, bien cerqueta d'o scenario, sentibanos quasi igual o concierto que os DJs.

Muit mal Interpenyas, muit mal. Siempre que tos doi una oportunidat me fetz burro falso. Y no ye tant dificil fer as cosas bien. Dimpués d'un concierto, se mete mosica pareixida a la d'o concierto. Encara que siga bella horeta, copon!. Y a la chent que fa mosica, se l'ha de respetar y que o publico siga capable d'ascuitar-les en condicions. Mesmo si son aragonesas. 

Ixo sí, os escusaus muit bien


miércoles, 11 de noviembre de 2015

Pilars 2015. Tierra de barrenaus especial D'estrela a estrela

Os Pilars rematoron. Ta yo no estioron ni os millors ni os piors d'a mia vida, pero sí que tenioron momentos bien pinchos. Cuento que ta todas. En no tener un lugar, en estar naixiu y creixiu de Zaragoza, son istas las mias fiestas mayors. Son istas las que me trobo con as amigas que viven difuera y en as que aprofeito ta disfrutar a borina en a carrera.

Sobre o modelo de fiestas de Pilars bi ha muito que charrar, pero no estió iste o programa ta fer-lo. De feito, si bi ha bella voluntaria, tos proposo de fer-ne un sobre os Pilars y mesmo sobre as fiestas en Aragón. Tanimientres simplament aprofeitemos ta charrar una miqueta d'istos Pilars. D'os conciertos que nos heban feito goyo u no pas, d'as novedatz y d'as cosas de cutio, d'as polemicas politicas, .... una mica de tot.

Lo faciemos, antimás, adintro d'a programación d'a cinquena edición de D'estrela a estrela un cabo de semana an que toda la programación de Radio Topo se fa en aragonés y en catalán. Un diya muito especial ta todas as que queremos ista lengua y tamién ta qui nos fa goyo a radio. Como dicié por twitter, ye una maravilla devantar-te d'o leito y desayunar-te con un programa en aragonés y continar asinas tot lo diya. Un d'ixos poquetz diyas a l'anyo que realment vives en aragonés quasi as 24 horas. 

Ya podetz sentir u descargar-tos iste programa an que, como siempre, tant bien nos lo pasemos.

viernes, 9 de octubre de 2015

Cronicas pilaristas 2015. Primers "vibras"

Os Pilars son un estau mental. Ixo no cal ni recordar-lo. Siempre bi ha bella aguda que, creyendo que no en heba parau cuenta, me fa notar que porto cachirulo dos diyas antes d'o pregón. Ta yo, os Pilars prencipioron ahiere quan salié de treballar. No me caleba pregón, ni codete, ni penyistas. Ya yera en modo Pilars.

A programación d'estianyo ye parellana a os anteriors. Bell concierto intresant, o cunyarcato instalau en Interpenyas, y as barras / barraques /  txosnas madaleneras an que pillar un capazo no ye una opción, ye lo minimo. De novedatz bi'n ha beluna que m'ha feito contento.

A carpa d'o ternasco d'Aragón ye un d'os puestos que más visito en istos diyas. Dimpués d'as denuncias d'os vecins (m'escusaré adchectivos) l'anyo pasau, y de que bella colla anulase o concierto por as modificacions que les caleba fer en o soniu, a carpa ha feito casa muda t'a ribera. O nuevo puesto me pareixe muitismo millor. Zona trestallada t'as cenas, muito más amplo, no guaire luen d'o centro, bien comunicau y con más ufierta gastronomica. A programación ye, como totz os anyos, de raso aragonesa, y con conciertazos: Los Jaques, 13 Krauss, Azero, Artistas del gremio, Ixera, ....

As periodistas gosan de repetir frases como "con el tradicional pregón empiezan las fiestas del Pilar", pero o "pistoletazo de salida" (ranciofact) ta yo lo meten o "ya tradicional" concierto de Los Gandules en o Ternasco. Ya que agora as tradicions se fan a escape, proposo que en o nuevo reglamento de protocolo de o concello, obligue a las concelleras a ir t'o concierto de Gandules, con banda y tot.

Como de cutio, Los Gandules estioron muit grans. Fueras de bella cazurrada, en a muga con o ranciofactismo, Los Gandules facioron lo que millor saben fer: dar-nos un ratet divertiu y plen de ixautadas pa prencipiar as fiestas. En a carpa no se i culliba. Ye lo bueno de no tener competencia. Por dos horas si fa u no fa, repasoron totz os temazos que les han feito conoixius, y tornoron a redir-se de tot. Guarda que ya soi feito a Los Gandules, que los he visto un ciento de veces, pero contino encarcando-me cada vegada que deixan cantar a o publico. Sentir cientos de garganchons chilando que "A NASA siempre manda codetes que plegan en a luna..." ye d'ixas cosas que no sabes si fer-te-ne a risa en estar gracioso u plorar en estar a sola cosa que podemos meter-nos d'alcuerdo ta fer tanta chent de conchunta. Parabiens a Los Gandules por o concierto y que duren firmes anyos.

L'atra nueva ubicación que me fa a saber que goyo ye la d'o concierto de La Ronda de Boltaña. A la fin tornan t'a Plaza d'o Pilar, an que caldría que tocasen totz os anyos. Nunca no ha teniu garra sentiu tractar a La Ronda como simplament unatra colla más de folk. Nomás cal viyer l'asistencia meya a qualsiquier concierto d'a plaza Sant Felipe, con bell ciento de personas, y contimparar-la con as multitutz que arrocla La Ronda. Feito a viyer-la de vislai, u mesmo dende dezada d'o scenario, quasi se me ferá raro poder ascuitar-las en un buen puesto.

Os zaguers Pilars me facioron una mica de burro falso. Probablement porque ya voi tenendo una edat y as mias amigas tamién. Treballos, responsabilidatz, fillas y todas ixas cosas que te fan recordar que ya no tiengo 20 anyos. Y que en fa muito. Pero una vegada que he asumiu ixo, istos Pilars me dan buena vibra. 

Como de cutio, cuento que lo millor será en as barras d'o vico. As d'o BIC en a plaza d'a Madalena, prou que sí, an que antimás, diz que o sabado a las 22, bi habrá un metecantas rebueno. Pero tamién as comunistas u las d'o bago d'o conello. Astí ye o millor d'os Pilars. Trobar-te con toda la chent que nos visita en istos diyas. Vivir a fiesta en as carreras. Conoixer chent nueva. Bailar y cantar dica l'amaneixida. Capaciar dica apanyar Aragón y dillá. Y tot, prou que sí, en aragonés.



miércoles, 22 de octubre de 2014

Cronicas Pilaristas (6) Por as carreras

Si por bella cosa me pillo siempre vacanzas ta Pilars, ye por poder disfrutar de toda la ufierta: oficial, contraoficial, alteroficial, espontanea, programada, etc.... A soben, simplament fendo una gambada por a ciudat te trobas con as millors cosas de totz os Pilars. 

A caseta de Ordio Minero, en os puestos que se meten en Echegaray y Caballero, esdevinió a escape una visita obligada diya par d'atro. I teneban siempre punchadas dos chetas de Ordio Minero y atras dos de Castel, unatra biera artesana feita en LoPobo (Comunidat de Teruel). Todas dos bien buenas. 

A companyía de Chesús (a qui entrevistoron fa poco en Arredol), Quique, y a chent de Castel a qui bi conoixié, estió antimás siempre prou buena. Con una riseta en a cara, encara que levasen un trapacil d'horas de faina. Os primers antimás en penchar o cartel de "viedau l'alcohol a menors" en aragonés. Cartel que, gracias a la faina d'Arale, s'espardió por tot lo mercau d'Echegaray y parte d'as barras d'a Madalena.

Ta forro de bota, y por si a companyía d'os bierers no yera prou, te trobabas totz os meyodiyas con mosicos fendo pasavilla. Chent de Ixera, Gaire, Los Jaques, La Libertina, ... que nos deixoron sobrebuenos ratetz.



O mercau d'Echegaray s'ha tornau china chana un puesto de referencia ta fer o socalce. Antimás d'os mosicos d'a pasavilla, o feito de estar a l'aire libre, a o canto de l'Ebro y con mosica tradicional aragonesa terne que terne me fa estar-me-ie bien contento. Un poquet más de variedat gastronomica y uns pres más populars y ya sería quasi perfecto.

En atro puesto no guaire luen, en a carrera Alfonso, me trobé con una colla de mosicos de Bordeus, Los Teoporos, que me facioron firme goyo. M'aturé un inte ta viyer-los una miqueta y rematé viyendo dos tongadas d'a sesión que feban. O video lo penché a l'atro diya en Youtube, y aspero que as organizadoras de Tamborilé en prengan nota ta si quieren achustar-los. Pasemos un ratico buenismo!