Mostrando entradas con la etiqueta ecolochía. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta ecolochía. Mostrar todas las entradas

martes, 17 de diciembre de 2024

Ha nevau. Tierra de barrenaus 11x07

Los Punsetes cantaban ixo de “Que no pase un día sin que des la tuya opinión de mierda”. A los negacionistas d’o cambio climatico, les podríanos cantar “Que no caiga un nevazo si que contrimuestres la tuya ignorancia”. Y ye que con los primers flocos de nieu arriban los tuits d’o facherío creyendo que ixe nevazo ye la preba de que no i hai cambio climatico, que somos uns exacheraus y que cal cremar mas carbón y petrolio, que ixe ye lo futuro. Prou que sí, Jose Luis.

En Tierra de barrenaus nos prenemos en serio ixo de fer información de servicio y, como ixa primer plomada d’o hibierno s’ha encertau (como ye lochico) con las vispras d’a cena de nadal, torna Tamara, la nuestra educadora ambiental pa dar-nos argumentos con que responder-le a lo parient “informau” que prebará de joder-nos la lifara.

Antimás, tendremos una poesía d’Anchel Conte remerando lo suyo cabo d’anyo, muita mosica, una canción pa endevinar y bella convocatoria bien interesant y divertida. Recordaz que seguimos asperando las vuestras historietas sobre u con Mallacán, antes d’o concierto de despedida iste 11 de chinero.

Recuerda que puez ascuitar toz los programas en IvooxSpotify y la web de Radio Topo.

Programa #180

jueves, 21 de noviembre de 2024

Capitans A Priori (Editorial de TdB 11x05)

Durant la pandemia d’a COVID 19 se popularizó un capitol d’a serie South Park emitiu en 2010. I amaneixeba un personache clamau Capitán A Posteriori, un superheroi que siempre arribaba en los conflictos y catastrofes cuan tot heba pasau y que s’adedicaba a sinyalar lo que s’heba habiu de fer antes pa que no plegase a ocurrir lo zancocho en cuestión. A escape, lo Capitán A Posteriori esdevenió un meme pa responder a toda la chent que, días, semanas, u meses dimpués s’adedicaba a decir tot lo que s’heba feito malament y que, de bote y voleyo, teneba una solución caboliosa que l’administración heba ignorau.

Bi heba muita razón en acumular-les ixe aposteriorismo. Dengún no se podeba entrefilar, cuan lo virus empecipió a fer pasa allá ta China, la dimensión que podría prener, ni que la solución pasase por encadar-nos d’ixas maneras. U cuasi dengún, porque la verdat yera que sí que bi heba habiu chent que levaba tiempo avisando de que una pandemia yera asperable vistos los nivels de población, los movimientos internacionals de personas, lo cambio climatico y cuantos atros factors que feban que una pasa mundial fuese no nomás asperable sino cuasi inevitable. Agora ya hemos asumiu que, antes u dimpués, belatra pandemia arribará y asperamos que, en ixe momento, las administracions publicas y la sociedat sepamos responder millor que en la d’a COVID.

Ixos que avisoron son los mesmos que barruntaban cualcosa como la dana que arrampló con buena parte d’o País Valenciano y fació atras esferras mas chicotas en Aragón, Catalunya y Castiella: la comunidat cientifica y lo movimiento ecolochista. Levan anyos, decadas, avisando d’as consecuencias d’o cambio climatico. D’as suyas causas, que los gubiernos continan ignorando y d’as suyas consecuencias, que agora patimos en la suya versión mas cruel y esgarrifadera. Cientificas, urbanistas y ecolochistas habe tiempo que advierten d’as zonas a on que no s’habría de construyir, d’a imposibilidat de domar a la naturaleza pa cutio, de que los ríos tienen los papels d’os suyos cauces. Cientificas y ecolochistas amuntonan datos y datos sobre lo calentamiento d’a Mediterrania y lo que ixo puet causar en las costas d’o sur europeu. I hai un ciento de capitans a priori que, si se les fese caso, se podría evitar, u lo menos amerar, las consecuencias d’istos desastres. 

Cientificas y ecolochistas leva decadas acertando. Vaticinando un por un toz los acontecimientos que son ocurrindo, fendo prediccions que, a la fin, s’han contrimostrau ciertas y mesmo masa optimistas. 

Prou que ye dificil, mesmo imposible, acertar con los detalles. Cuán, a ón, cómo, con qué intensidat sucederán istos fenomenos. Pero sí se puet decir, a fe, que pasarán y que, como no deixan de dar-ne ferrete ecolochistas y cientificas, la sola solución ye adaptar-se, prevenir y estar-se a la tisva.

Manimenos, la respuesta dende las administracions, va en la dirección contraria. S’ignora a lo movimiento ecolochista, se le perigue, criminaliza y engarcho-la. En bella parte d’o mundo, dreitament se les asesina. Los diners pa la ciencia se retallan u s’adedican nomás a la investigación empresarial u d’as universidaz privadas, mas preocupadas por los rendimientos economicos que por lo futuro d’o planeta y los suyos habitants. Los presupuestos pa unidaz d’emerchencia y mantenimiento d’infraestructuras s’achiquen u dispareixen entre que una parte, minoritaria pero muit motivada, d’a sociedat aplaude a lo chilo de ¡menos ciencia y mas toreros!

A l’atro cabo de l’Atlantico s’acaba de votar como president d’o mundo a un criminal golpista que niega las evidencias cientificas, financiau por los principals culpables d’o cambio climatico y de que no se implementen las politicas d’adaptación que podrían salvar-nos-ne. Un faixista refirmau por las elites d’a comunicación que le consiguen que los suyos mensaches arriben a cada chiquet cantón d’o mundo.

¿Qué fer-ne? Sisquiá tenese la respuesta. I hai libros, articlos, teorías a trompicuesco. Que cada ún busque la suya y, si la trobaz, fez-me-la saber. Cuento que en istos somos muitas las personas perdidas. Dende ixa desorientación absoluta, seguiré fendo lo que puedo y treballando a on que creigo que puedo aportar mas: en la comunicación. En lo blog, en los míos libros, allá a on que me deixen parlar.

martes, 9 de enero de 2024

Vesque y mas. Tierra de barrenaus 10x09

La gran noticia d'o programa ye la tornada de Tamara t'as ondas, dimpués d'una temporadeta de baixa. Torna, antimás, con la suya sección medioambiental a on que nos charrará d'un metodo de cacera de muixons, vedau en muitos puestos, pero que en lo País Valenciano encara ye legal y que la extrema dreita quier fomentar. Astí le dicen parany y por Aragón lo conoixemos como vesque, en aragonés, u liga, en castellano. Conoixeremos qué ye, cuál ye la suya lechislación y a ón se fa encara ista practica barbara y sinsentiu.

Tos recuento tamién, en meyo minutico, lo d'Arroyuelo, lo mío nuevo libro, que dica la suya presentación lo 14 de chinero, voi a dar muito ferrete. Pero como lo tenez millor recontau en los dos blogs, en castellano y aragonés, tos convido a leyer-lo astí.

En la canción d'o programa remeramos lo 30 aniversario d'a revolución zapatista aproveitando la presencia de Tamara, qui fació parte d'o Caracol Zaragoza, como en charremos en un d'os primers programas d'a radio. Ubrimos la calaixera d'a psicocanción con un d'os temas de Causa, lo zaguer disco de Xavi Sarrià, qui ha anunciau una aturada pa 2025 y una chira en 2024. Y despedimos, unatra vegada, con un tema sobre Palestina, pa no deixar que s'ixublide lo chenocidio que se ye fendo-ie.

Recuerda que puez ascuitar toz los programas en IvooxSpotify y la web de Radio Topo.

Programa #160


martes, 26 de diciembre de 2023

Emitindo un aragonés ecolochico. Tierra de barrenaus 10x08

Programa popurrí de tot que, como s'emite lo nadal, empecipia con la millor canción de nadal que s'haiga escrito nunca y, probablement, la unica buena: Fairy tale of New York, escrita por lo feneixiu Shane MacGowan, cantaire de The Pogues. Pero como odeo lo nadal, a escape me torno Mr Scrooge y voi con l'atra millor pieza que i hai pa istos días.

 

Empecipiamos con bella reflexión sobre los días que estié visitando la Feria d'o Libro Aragonés de Monzón, a on que podié presentar Parola de diaplerona y compartir con qui me visitez muit buenos raticos charrutiando en aragonés. 

Seguimos dando notorio d'uns companyers andaluces que son veyendo menazada la suya voz. Radio Almaina ye patindo la censura d'o gubierno suyo y dende la resta de l'estau no podemos fer que refirmar la suya luita que ye la nuestra. Si nos tocan a una, nos tocan a todas. Las radios libres tenemos un papel fundamental pa trencar la incomunicación y l'oligopolio informativo y, por ixo, nos quieren calladetas, asinas que dende Tierra de barrenaus, firme solidaridat y un abrazo pa las compas andaluzas y la suya campanya.

Tornamos t'Aragón pa charrar d'o zaguer Congreso d'Ecologistas en Acción a on que, entre atras cosas, s'apreb´ço un documento a favor d'as luengas propias d'Aragón, que demandaba la tornada d'a Dirección Cheneral de Politica Lingüistica, d'as subvencions a las organizacions en desfensa d'a diversidat lingüistica y, sobre tot, la oficialidat d'aragonés y catalán. Iniciativa muit bienvenida que s'encierta en lo tiempo con una campanya por la recuperación d'a espluca de Chaves que son empentando de conchunta con APUDEPA y atras entidaz.

 Lo cutiano viache mosical d'o programa va de Fe de ratas u La raíz, dica Vinos Chueca, protagonistas d'a canción d'a calaixera u Daniel Higiénico, qui estió fa poco en Zaragoza presentando lo suyo zaguer disco Demasiado viajo para el reaggaeton.

Recuerda que puez ascuitar toz los programas en IvooxSpotify y la web de Radio Topo.

Programa #159

 


martes, 1 de marzo de 2022

De conciertos y libros. Tierra de barrenaus 8x13

CRIM en concierto. Foto: Rubén
En ir espaldando-se las midas covid, recuperamos l'actividat cultural d'a ciudat y lo país. Los conciertos, los de verdat, con lo publico devantau, interactuando y fendo trago si le agana, tornan t'as salas y las mosicaires, que tantismo tiempo s'han estau buscando-se las manyas, nos presientan los productos d'istos meses que pa muitas han valiu pa composar nuevos temas y mesmo fer bell disco.

Cal recontar ixa tornada t'os scenarios por muitas razons, entre las que cal destacar lo refirme que aprecisan todas las personas que organizan conciertos y la chent que vive d'ells. Asinas que en iste programa sentiretz tres cronicas de belun d'ixos primers bolos. De man de Rubén conoixeremos lo concierto de Crim, que estioron en la recient ubierta de nuevas Sala López. Carlos nos recuenta cómo estió la presentación d'o nuevo disco de China chana. Y pa zarrar ista parte d'o programa, ampro - y en foi traducción - d'Aragón musical la cronica que publicoron sobre lo concierto de Fongo, de qui ya charremos fa bell programa. 

Entre concierto y concierto, siempre nos quedará tiempo pa leyer y por ixo traigo tamién dos recomendacions literarias. Lo primer, I ara jo que faig? - Y ahora yo que hago, escrito por Andreu Escrivà y publicau en catalán por Sembrallibres y en castellano por Capitán Swing. Un texto bien util pa entender lo cambio climatico y como concarar-lo dende una envista muit completa que abraca muitos temas. Lo segundo, Insubmissió, de Joan Canela y publicau tamién por Sembrallibres, que ya en publiqué un post y que en iste programa tos n'eixamplo un poquet la información.

Pa completar lo programa, como de cutio, buena mosica, con novedatz y clasicos, y bella convocatoria pa istos primers días de marzo van marcando primavera. 

Programa #120

viernes, 18 de febrero de 2022

Trilerismo olimpico

Yera de vermut, rodiau de chent de dreitas. D’as que quiers, porque tiens vinclos con ells, y prebas d’evitar seguntes qué temas pa no tricolotiar-te. Una d’ellas decide trencar la paz y, sin venir a cuento, introduz lo tema d’o suyo mitin: “Mama mía, lo d’as olimpiadas y Lambán”. La estratechia mía en istas situacions ye d’esbarrar lo tema enta atro mas amable: bella serie u bell libro, l’orache, lo zaguer viache que haiga feito u qualsequier cosa asinas. Pero me pilla con la guardia baixa, asinas que respuleyo de camín con un “mira-te tu que proposar olimpiadas d’hivierno entre que has de portar cambions plenos de nieu artificial pa que funcionen las pistas que tiens ubiertas”. L’audiencia se me mira fendo uellos, como si charrase d’o zaguer numero d’os X-Men u d’os costumbres d’os cayubabas. “Ya, ya, ixo rai. ¿Pero lo de Catalunya? Cal que los nombres vaigan, como poco, a ran. Aragón y Catalunya. Yo me niego a que no i amaneixca Aragón. Ya dimpués si se fan mas u menos prebas se puet charrar, pero que lo nombre i siga”. Me pensaba que lo debat yeran sobre olimpiadas, no pas sobre complexos. Tantos anyos en politica y sigo sin aprender lo d'a prevalencia d’o simbolico sobre lo material.

Lambán ye experto en ista mena d’estratechias y, por lo que veigo, le funcionan de pistón. Se proposa un chuegos olimpicos d’hivierno en una tierra que sabe y pateixe de primera man lo que ye la especulación y la corrupción asociada a ixa mena de grans eventos. Viviemos la Expo, estiemos a pocas d’acullir aquella ida de flama que yera Gran Scala, cremamos diners a boticiegas en lo forau de Motorland y me pasé toda la mia nineza y adolescencia sentindo la faloria d’a Chaca olimpica. Si ya no i hai nieu, si mesmo en atras latitutz mas propicias pa uns chuegos d’hivierno han de fer-se con artificial, ¿qué sostenibilidat puet haber-ie aquí? No cal ixuplidar que lo nuestro president, lo dr. Lambán, niega lo cambio climatico y considera que toda la comunidat scientifica internacional fa parte d’o que ell clama radicalismo ecolochista.

Sabe don Javier que l’ecolochista ye un d’os pocos movimientos socials que conserva musclo y prou numbro d’activista pa chafar-le lo suyo suenio-negocio olimpico. Asinas que, en un nuevo exercicio de trilerismo, como si fuese un d’ixos perillans d’as Ramblas barcelonesas, amaga la bola d’o ecolochismo y t’amuestra la de l’espanyolismo, sabedor de que en l’actual ambient identitario, la mayoría d’o electorau ye capable de refirmar la mayor loquería que se diga si leva una estanquera. Ya no se charra d’impacto medioambiental, cosas de fanaticos anti-extinción. Ni d’o impacto social u economico -pa mal - que tamién tendría y que a sobén pasa quasi d’amagatons en l’argumentario de qui nos oposamos a las olimpiadas y atras grans sanseladas. No se charra tampoco de qui se beneficia d’as olimpiadas y d’as obras que caldría fer, u simplament d’o negocio que la sola posibilidat de que se celebren significa pa belún. Arredol d’os chuegos lo solo tema de debat posible ye la toponimia d’a denominación.

Acusaban, tiempo habe y bella vegada con razón, a lo nacionalismo catalán y vasco d’amagar con sinyals los problemas socials d’os paises suyos. Lambán en ye experto, igual como la suya admirada Ayuso.

Mesmo pareixería, de quan en vez, que a Lambán le importa igual lo d’as olimpiadas. Pues si querese que se fesen prebaría de fer pacha con lo president de Catalunya, ni que fuese por l’intrés común. Aparcaría los anyos y anyos de faltadas enta lo país vecín, ixe trilerismo que cada vegada que tien problemas aquí fa servir, y complegaría en una candidatura conchunta. Soi seguro de que no ye mica dificil alcordar-lo con Aragonès si de verdat se deseya. Talment se la bufe lo d’os chuegos olimpicos y nomás quiera fer-lo servir de cortina de fumo entre que desmonta trens, ambulancias y atros servicios publicos con los suyos companyers de gubierno, a tuertas y dreitas, quedos u mesmo aplaudindo.

Cal que no se celebren aquí, los chuegos, por muitos, diferents y contudents motivos. Talment sisquiera se faiga una candidatura. Se’n charrará, y muito, y tanimientres bi habrá chent fendo negocio con las simplas alufras, arramplando con parte d’os presupuestos publicos nuestros. Si como en tantas atras ocasions m’entivoco, y a la fin se fesen, proposo que lo trilerismo entre como nueva disciplina y que Lambán nos i represente. Ye medalla d’oro segura.

martes, 2 de junio de 2020

Conservar la biodiversidat tamién ye protecher la salut humana

Escrito por Jaume Grau i Lopez. Biologo y miembro de Ecologistas en Acción

Publicau en La Directa lo 21 d’abril de 2020. Traducción de Tierra de barrenaus.

A sobén dende la sociedat s’ha visto a las personas que estudean y cudian la naturaleza (sigan professionals como biologos, ambientologos, cheologos u naturalistas y ecolochistas voluntarios) como chent idealista que se preocupa d’os animals salvaches y las plantas, pero aluenyaus d’os problemas reals d’a mayoría d’as personas. L’actual crisi orichinada por lo SARS-CoV-2 desmitifica en un petén ixa envista bell poquet despectiva d’a conservación d’a naturaleza y nos amuestra con una crudeza brutal como biodiversidat y salut humana son elementos de tot relacionaus

La comunidat scientifica fa anyos que alerta d’o risgo de que amaneixca una malotía d’istas caracteristicas. La OMS incluyió en 2018 en la lista de patochens infecciosos mas periglosos pa la salut global la clamada malotía X, que represienta una malotía encada desconoixida con la capacidat de causar una infección global descontrolada. En setiembre de 2019, un organismo vinclau a la OMS tornaba a alertar d’a seriosa posibilidat de que un nuevo patocheno provocase una grieu crisi mundial. A las malotías causadas por virus, bacterias, parasitos u fungos provenients d’animals que infectan a humans se les diz «zoonoticos». Lo 60 % d’as malotías infecciosas humanas rechistradas son zoonoticas y lo 75% d’as malotías infecciosas nuevas u emerchents tamién tienen orichen animal.

Pa que una malotía infecciosa se transmita cal la intervención d’a-saber-los factors. Como minimo intervienen lo patocheno y lo suyo huespede, pero en ocasions arrienda fa falta una especie intermeya, como los mosquitos, las caparras u las pulces, a la que se le clama vector, que ye la que transmite la malotía infecciosa dica lo suyo huespede final.

A-saber-los scientificos y scientificas coinciden en que la perdua de biodiversidat implica en la mayoría d’os casos un augmento en lo risgo de transmisión d’istas malotías. Que dispareixcan especies adintro d’un ecosistema altera lo suyo funcionamiento, influyindo en la transmisión de patochenos. Las especies que tienden a sobrevivir en istos casos gosan de tener mayor predisposición a aloixar y transmitir malotías infecciosas. Una mayor diversidat d’especies implica un efecto de dilución, ya siga por l’augmento de numero d’especie en la cadena de contachio y por l’efecto tallafuegos naturals que provoca una alta diversidat chenetica, entre atros factors.

La especie huespede orichinal d’a covid-19 no ye estada identificada encara, y tot y que los estudios apunten ent’o moriciego Rhinolophus u ent’o pangolín como orichens probables d’a cadena, los resultaus no son concluyents. Con tot y con ixo, sinyalar a la especie animal como causant u responsable d’a pandemia ye una error, como en ye culpar-ne a lo mesmo virus. Los virus ocupan dende fa millons d’anyadas una armiella esencial en los procesos y equilibrios ecolochicos, regulando las poblacions d’as especies. Quan lo correcto funcionamiento d’un ecosistema queda afectau, l’equilibrio se trenca y augmentan las posibilidatz de que virus potencialment patochenos traviesen la muga d’a especie y puedan infectar a atras especies animals incluyindo lo ser human. Ye l’acción humana la que ye dezaga d’a mayoría d’istas perturbacions.

Bi ha firmes eixemplos de malotías zoonoticas que nos han afectau en los zaguers anyos. Veigamos-ne qualqunas: lo virus d’o Nilo Occidental s’esparraficó con immensa facilidat en los Estaus Unius gracias a un paisache dominau por l’agricultura intensiva a on que s’ixemena la torda capezinegra (Turdus migratorius), huespede preferent d’o virus. La caza furtiva y venda de chimpancés como birolla en los anyos 1920 dió orichen a la SIDA. La desforestación de l’Amazonas provoca un gran augmento d’as poblacions de mosquitos a causa d’a exposición mas gran a la luz solar y la humedat propia de zonas recientement deforestadas, favoriando que s’ixemene la malaria. Abocar fosfatos y sulfatos emplegaus como nutrients en tierra agricola en zonas deforestadas d’as muntanyas de Belice fa que acaben en las planas baixas, transformando la flora local, favoriando lo progreso d’a especie de mosquito Anopheles vestipennis, vector mas eficient d’a malaria, en frent de l’Anopheles albimanu. La pesca incontrolada ha minguau las poblacions de peixes en Malawi, depredadors naturals d’os caragols acuaticos que acullen los parasitos responsables d’a esquistosomiasi, favoriando que s’ixemenen.

No se conoixe que un 1% d’os virus que viven en animals silvestres, y s’estima que podría haber-ie 1,7 millons de virus desconoixius que podrían fer lo blinco dica la especie humana. Con tot y con ixo, la manca de recursos economicos y la poca atención que recibe la comunidat scientifica fa que no bi haiga mayors abances en ista endrecera. La naturaleza no ye un enemigo desconoixiu, sino un aliau necesario. Los servicios ecosistemicos son aquellas funcions con las que la naturaleza contribuye a lo bienestar d’o ser humán, tanto fisicament como mental. La biodivesidat ye lo mayor furnidor de substancias y compuestos quimicos pa curar malotías arrienda. Seguntes la OMS, mas d’a metat d’a humanidat en los países d’o Sud pende dreitament pa la suya asistencia primaria d’as plantas localizadas en los suyos puestos d’orichen. En los países d’o Norte, lo 25 % d’os farmacos, proceden d’as plantas, lo 13% d’os microorganismos y lo 3% d’os animals. Las especies que actualment son en periglo podrían estar bien utils en tener una gran variedat de compuestos natural que permitirían continar desarrollando nuevas merecinas y talment estar imprescindibles pa curar malotías grieus. Se calcula que lo 21% d’as plantas merecinals conoixidas son menazadas d’extinción.

Organizacions de desfensa ambiental como Ecologistas en Acción desfienden como vía pa escusar-nos futuras crisis d’ista mena la restauración d’os territorios degradaus por l’acción humana, la protección d’as tierras salvaches y la biodiversidat, l’albandono d’as practicas abusivas d’o medio natural y un cambio de paradigma enta una economía que respecte la naturaleza. Lo mantenimiento d’os servicios ecosistemicos ye la millor guarencia de supervivencia.

Escrito por Jaume Grau i Lopez. Biologo y miembro de Ecolochistas en Acción

Publicau en La Directa lo 21 d’abril de 2020


Locutau adintro d'o Tierra de barrenaus radio 6x17

jueves, 12 de abril de 2012

Ampraus 061


En tener bien de faina en o treballo, y que dure, poco tiempo me queda ta poder escribir. Manimenos, en estar d’oficina quasi tot ixe treballo, sí que me vaga d’ascuitar muita mosica y muitos podcasts. Y de cabo ta quan mesmo de leyer u escribir bella coseta. Con tot y con ixo, he d’escribir iste post dende Andorra en istas minivacanzas que m’he pillau ta Semana Santa.

Charrandode tebeos ye o nombre d’un d’os podcasts debanditos que más asoben siento. De lo millor que he sentiu dende fa muito O programa charra, como diz o nombre, sobre o mundo d’os tebeos. Cada programa tien un tema central y antimás charran de qualsiquier cosa que se les pase por l’esmo. M’han feito intresar-me por tebeos que nunca no hese leyiu, conoixer autors que nian sabeba que existiban y viyer d’atra traza, personaches que no me trucaban guaire o ficacio. As trazas de fer-lo, con muita humor y chorradas recurrents en totz os programas fan que cadagún siga millor que no l’anterior. Muito recomendable mesmo ta chent que no seigatz guaire lectoras de comics.

Aragón sin transchenicos: Como informa Arredol, se van a fer en Zaragoza y Nuez unas chornadas contra os transchenicos. Debatz, tallers, asambleyas, procheccions, un poquet de tot... y mesmo un festival, EcoNuez, que pinta prou bien. Una sobrebuena oportunidat de conoixer qué son exactament os transchenicos, que bi ha dezaga d’ells y, más que más, d’as interpresas y intreses que los comercializan, y de viyer atrás trazas de fer agricultura y de consumir. Quasi tot ye en Zaragoza, pero o cabo de semana en Nuez toca a parti borinera con un conciertazo de China Chana, Comando Cucaracha, Motarrika y Samba d’a Praça. Apuntatz-tos-ie si no queretz quedar-tos sin chentar!!!


A vada nos deixó buena cosa de noticias, imachens y reflexions. A belunas les deixó tamién bell morau. U feridas ta cutio. As estalentadas violentas tornaron a fer servir as suyas armas contra a población que reivindicaba os dreitos que tantas decadas hemos tardau en fer que se nos reconoixesen. Una d’as personas que conoixié en istos diyas personalment, adedicó una dentrada en o suyo blog a istas ababolas. Una uellada sin rabia ni rencor. Una uellada d’un fotografo que s’ha fotiu muitas anyadas en movidas d’istas y encara le sorprenden. L’entiendo perfectament porque por muito que les veiga fer lo que fan, y conoixer de primer man d’as suyas torturas, contina sorprendendo-me, contino sin entender, que bella persona pueda fer ixo. Traduzco contino dentrada que fació El Ventano y que podetz leyer en castellano en o suyo blog:

L'odio d'os uellos tuyos:

'Nunca no heba publicau cosa sobre yo en as quasi ueito mil dentradas que he penchau en as seis anyadas de vida d'ista blog. Pero unos uellos plens d'odio me han feito crebar ixe regle, a lo menos por una vegada.

Los viyé en a maitinada d'ahiere en Mercazaragoza, a un palmo d'a mia cara, en prenendo imachens d'a enrestida policial a los vaders que meteban entrepuces a un cambión.

Un antidisturbios me trucó con a porra en a garra. "Soi grabando', le chilé sosprendiu, creyendo que no heba visto a camara de fotos en o peito mio y a videocamara en as mias mans. Y alavez los voi viyer. Se me miró bellas decimas de segundo y viyé tot l'odio d'o mundo acumulau en os uellos suyos entre que me chilaba "¡Au d'aqui!
" y se paraba t'atro zurriagazo.
 
No remero a tuya cara, pero tendrías poco más de 30 anyadas. No me queda mica rencor, simplament una tristura amarga que se me ha apegau a l'alma chunto a la uellada tuya.

Porque ¿como puetz trucar con ixa violencia a un tipo que puet estar tu pai, con canas y antiparras de miope? ¿Cómo puetz trucar con ixa rabia a un tipo arguellau y feble que lo podrías vulcar con un d'os tuyos didos esguantaus? ¿Un tipo que no porta más armas que unas camaras penchadas d'o cuello?

¿Siempre yes estau asinas u yes fruito d'o que tos fican en o tozuelo en ixos siniestros quartels? Si fas istas barbaridatz en un rechimen 'democratico' ¿que serías capable de fer en una dictadura?

Y ista cosas, ¿le'n recentas a lo fillo tuyo, a la tuya parella, a tu mai, a lo tuyo chirmán? ¿Las recentas en a mesa entre que sotz minchando y le'n recentas de nueitz a la filleta tuya entre que se duerme? ¿Le describes entre rialletas como trucas a qui t'agana?


Como tantos atros d'a edat mia, tenié a los 'grisos' muito amán muitas vegadas, mesmo pasé bella nueit engarcholau. Pero nunca no heba visto unos uellos con tanto odio como los tuyos. Me fas pena, porque yes un desgraciau. Y a tamás de tot, continaré prenendo imachens ta que a tu tampoco no te furten a vida. Encara que me implas o cuerpo de moraus.

jueves, 4 de febrero de 2010

Ampraus 038

A tamás d’a fredor que encara fa, febrero prencipia calient y plen de reivindicacions y luitas. En estar de semivacanzas mesmo podré ir ta beluna d’as convocatorias que pencho contino, asinas que contaremos un más...

Montañas: Cuan cuasi fa una anyada d’o conciertazo Buena Chen en esfensa d’a val de Castanesa, a nuestra quiesta D.Ch.A. torna a contrimostrar que todas ixas mesas de negociación que monta de cabo ta cuan, no son que paripés. Fa un trango entaban en a tramitación d’a enampladura d’a estación Aramón-Sarllé estricallando a Val de Castanesa. A respuesta d’as ecolochistas ye estada a salida d’a mesa, como ye de dar. Toda a información la tenetz en a web d’a Plataforma en Esfensa d’as Montanyas d’Aragón. Antimás o venient 23 de febrero a las 19:30 ferán una charrada informativa en o Centro Joaquín Roncal de Zaragoza. A convocatoria aquí.

4F: O sabado se ferá en Zaragoza una concentración de refirme a los encausaus d’o proceso d’o 4F de Barcelona. A las 18 en a Plaza d'a Diputación Provincial. Como encara bi ha chent que duda d’as torturas policials, u que crei en o sistema churidico-policial espanyol (y catalán en iste caso), dixo penchau un video an que podetz viyer en boca de un d’os engarcholaus, Rodrigo Lanza, os detalles de tot lo caso. Impresionant a impunidat d’a policia, a farsa de tot lo sistema chudicial y a desinformación de toda a prensa, que no diz ni pon. Ta más info, o blog d'o caso.





La lucha por la verdad es la lucha por la libertad from mongui attacks on Vimeo.

Conciertos solidarios: De concierto en concierto tot lo mes. O primer, iste mesmo sabado, poco dimpués d’a concentración, a las 20, en a Multiusos. Decihueito collas tanyerán ta replegar diners t’o tierratremo d’Haiti. Bi ha de tot. Dende China Chana dica o canso de Joaquín Carbonell, pasando por Comando Cucaracha, Lurte u Il Cuesco (nueva colla de Oscar Algarabel, ex-cantaire de Berzas). Asinas que tendremos una sobrebuena nuei solidaria de borina y mosica. O listau d'as collas nomás lo he trobau en iste vinclo. Dos cabos de semana dimpués torna o festival Buena Chen que ya anuncié fa bels diyas. Tamién bi habrá actividatz de maitins en a Plaza San Bruno, dende as 11. A web ya ye presta de tot y bi podetz trobar muitisma información.

Mariano Constante nos ha deixau ista semana. No lo viyé personalment que una vegada en una charrada que fació fa muitas anyadas en a Facultat de Filosofía y Letras. En un salón d'actos a rebutir de chent. Muitas nos habiemos de posar en as escaleras porque no se i culliba. Mariano nos recentó toda a suya vida antis, mientres y dimpués d'o suyo pasar por o campo de Mauthausen. M'impresionó a dignidat que teneba y a capacidat de transmitir-nos perfectament tot lo que i heba viviu. M'enteré por Purnas d'a muerte suya. Dende Tierra de Barrenaus D.E.P Mariano Constante.

Videos Dos videos más que pencho. O primer, amprau d'o blog enchufe (muito pincho, por cierto), aloixau en SinDominio.net se diz Para cuenta con os ciclistas y ye bien curioso. No tos digo más, pero viyetz-lo. Ye d'una campanya d'o concello de Londra. O segundo, me lo dixó un anonimo como comentario en un articlo, asinas que tamién lo pencho y le'n agradeixco. En istos diyas que charramos y luitamos por Castanesa u Chaves no cal ixublidar atrás luitas como ye la de Mularroya.

Para cuenta con as bicis


Aición contra l'entibo de Mularroya

jueves, 21 de enero de 2010

Ampraus 037

Por una vegada me va a salir un Ampraus sin charrar de relichión. Y ixo que de motivos en tendría un buen fascal (como malfurrian diners, as fateras d'o papa, lo de Belchite...) pero ixo ye que da ta fer un blog.... Ummmm Soi pensando que.... Bueno, prencipio con iste amprau y ya iremos charrando.

Os nuestros mons no s'ixublidan: Ye o nombre d'una nueva plataforma que se presenta o viernes 22 en Andorra.
A plataforma s'ha creyau ta remerar os incendios que bi habió fa ya seis meses y que ni a ciudadanía ni as alministracions les ixubliden. Atra d'as razons ta creyar-la ye que a chent s'embrece y participe en a chestión d'os mons y o meyo natural suyo. Asinas que bienplegada ista plataforma que de seguras que ferá honra en aquellas tierras que tanta aduya les cal y en tot Aragón amostrando como s'han de fer as cosas.

A espelunga de Chaves: En iste caso no estió un maldau accident, ni a inevitabilidat. Estió a man humana en una d'as más grands muestras d'o cazurricos que somos en Aragón. Ta conoixer un poquet más lo que pasó y la importancia d'a espelunga de Chaves s'ha feito un video que podetz viyer en
iste vinclo.Antimás se son movendo charradas ta viyer o video y charrar dimpués con expertos en o tema. A venien se ferá o miercols 27 en o centro Joaquín Roncal de Zaragoza (C / San Braulio, a o canto d'o Pilar). Podetz continar viyendo as novedats en o blog que han creyau.

Yo tampoco: Gracias a Adeban m'enteré d'
ista iniciativa en contra d'a tortura de toros. Dimpués tamién en dió treslat Publico. As antitaurinas imos fendo trangos entabán. As taurinas son cada diya más carrañadas y ixorrontadas. Cada diya les queda menos... Itz puyando as vuestras fotos y dixando os vuestros mensaches de refirme. En l'inte que escribo isto somos 316 aragonesas as que hemos refirmau a iniciativa.

Fethi: Un caso que cuasi no me baga nian de charrar-ne de lo rapedo que ha pasau tot. Cuasi fan fuera de l'estau a un compañer d'o rete de refirme a os sinpapels y gracias, entre atrás cosas, a la movilización y a la solidaridat de muitas s'ha conseguiu que pueda continar vivindo con nusatras. Tot un eixemplo de que a movilización popular puede funcionar. Y tot montau vía correus y blogs! Podetz leyer tot lo que pasó
aquí y aquí.

Graficament: Guarda si pencho cosas que creigo que creyarán polemica y pasan sin estar ni comentadas y talment ni leyidas. Pero be-te-me que o post sobre a grafía sí que ha estau bien comentau. Tos animo a alportar-ie a vuestra opinión, que no i hemos charrau que tres (más que más, dos, o neoarcaico y o paleomoderno, -que bien nos lo pasamos-). Y tamién en cualsiquier atro articlo que escriba, que me fa goi de viyer que se me lei!


Chiapas:Diz Arale que ista tardi vaigatz todas t'a charrada que fa o Caracol Zaragoza sobre a situación en Chiapas. Digo yo que ye bien intresant. Ye una charrada que ya s'ha iu movendo por muitos lugars d'Aragón y que a la fin plega en a Inmortal. Será en o CSO El adoquín (bico d'as Fuents), a las 19:00. A info la tenetz aqui.

De videos, no'n he trobau mica bueno, asinas que habré de tirar de l'archivo de mixins estalapizando-se y fendo o fato que tiengo. Muito bueno

Mixins, ¡Cómo son!:



domingo, 3 de mayo de 2009

O millor d'a semana 022

Dimpués de l’aturada d’a semana pasada torno a fer MdaS o domingo y con a estructura “normal”. Como encara teneba bellas cosetas que escribir y no podié fer-lo, iste post quedará una mica antigo, pero prometo actualizar-me antis con antis.

NHC y los meyos: Charré d’a manifestazión azientifica y ultranazionalista d’os NHC fa bels diyas por l’articlo que les adedicó lo Heraldo. Un eixemplo de cómo no abría de fer as cosas un periodista imparzial. Que más que un articlo parixeba un pasquín de Falange. Bels diyas dimpués leyé a bersión d’o Periodico de Aragón, que, sin estar una alfaya, ye millor que no l’atro. Nomás cal contimparar as dos notizietas.

Transchenicos: A manifestazión en Zaragoza contra os transchenicos, que se fazió o mesmo diya que a d’os de NHC contra o catalán, y que, como ye de dar, i arrocló a muitisma más chent, estió un exito. No sé si tendrá efectos en as almenistrazions, pero a lo menos a chent nos ha bisto y ha feito preguntas. Ye l’eixemplo d’una compañera de treballo que me demandó informazión. Mirando-ne trobé, antimás de l’articlo que fazió Publico sobre a mani, ista pachina mexicana, que me fazió muito goi por a suya simplizidat. Un sobrebuen puesto an que informar-se sobre l’afer d’os transchenicos.

Cucha Independentista: Dimpués d’un par d’eleczions an que boté por botar, sin guaire gana u mesmo con mala gana, a la fin me torna a fer bella mica de deleria ir a botar. A candidatura Iniziatiba Internazionalista, que en Aragón tien a la rezién naixida Cucha Independentista, cada begada me fa más goi. En leyer os comunicaus suyos y ir conoixendo a la chent que bi ye, m’agana más de botar-les. Antimás por primer begada no botaré en Corazonistas, que me feba asabelo de fastio d’ir-ie. Como m’empadroné, ya boto en o Pedro de Luna, que cuento que no pudirá a mosén.
Como deziba
Aragonando, toda a blogosfera nazional ye charrando de Cucha Independentista y yo no seré qui no lo faiga, pues me pienso que ye a notizia -y l’asperanza- de l’año. Asperemos que isto pueda continar dillá d’as eleczions europeyas. Dende güe, antimás bi abrá un binclo permanent t’a web suya an que goso de meter os binclos (a la dreita tuya, amigo lector).

Mundialet Antirrazista: Qui me conoix dende fa menos de quinze años, puestar que nunca no m’aiga bisto fer esporte. Talmén peteniar por os mons u menar a bizi, pero ixo ta yo no ye que mober-se d’un cabo enta atro, asinas que no lo cuento como esporte. Manimenos, iste cabo de semana tendretz a oportunidat de biyer-me chugando a futbol. Y tot porque s’ha organizau un Munidalet Antirrazista. Bueniza ideya. Ya se i han apuntau una patacada d’equipos y, biyendo os nombres, regular que feremos buenas risas. Os partius se chugarán o 9 de mayo en o C.D.M ACTUR, asinas que, chuguez u no, pasatz-tos-ie que i feretz un buen ratet.

Alara Renaixida: Con isto d’a crisis, no he puesto chugar a Magic (nian mercar-me cartas) dende a presentazión de Conflux. Contino sin tener diners, pero una presentazión ye una presentazión, asinas que ista tardi tornaré a chugar en o booster d’as launch parties de Alara Renaixida. No m’ha bagau de leyer guaire o suyo
listau, asinas que boi cuasi en coritatis, pero como ya sabetz, a yo con chugar ya ye prou. Que si nomás querese ganar ya lo ese dixau fa tiempos.

Ta rematar tos remero que podetz continar partizipando en a
frikiencuesta, que sé que lo etz leyiu y no dezitz cosa, so boques!

miércoles, 12 de noviembre de 2008

D'Atenco ta Tosos

Cuantas luitas en cuantos puestos, por cosas tan diferens... Encara que a la fin gosan estar todas a mesma luita contra un mesmo enemigo, o capitalismo, con diferens caras.

Iste cabo de semana prenzipipan en Zaragoza unas chornadas sobre a luita zapatista, organizadas por Caracol Zaragoza. O primer acto será una borina en Vía Láctea iste biernes y mientres a semana benién se ferán charradas y una asambleya d’iste nuebo colectibo. O cartel lo tenez punchau alto y bi podez leyer o programa. Si querez saber-ne más en iste binclo de La Enredadera tamién bi ha más info.

Ta los que no conoxcaz guaire sobre ista luita tos recomiendo que tos informez. Fa bels años yo tampoco no’n sabeba guaire, pero grazias a Arale que me ba informando, he aprendiu muitismo sobre como se fa una reboluzión de berdat. Bi ha arrienda pachinas por internet, asinas que ye prou fazil informar-se-ne. Si tos estimaz más que tos lo espliquen en persona, a chen d’o caracol serán encantaus y podez ir ta l’asambleya que ferán o miercols 19 (beyer cartel).

Atra luita, en iste caso, más de casa, ye a que tien a chen d’a ribera uerbana contra os especuladors. En istos diyas de ExpoBorrainas, Gran Stafas, Arramons y mierdas d’ixas, o trabase d’a Uerba pasa silenzioso sin que se’n diga ni escriba guaire. L’Asociación Huerva Vivo tien un blog funzionando: http://huervavivo.wordpress.com an que ban penchando as notizias y combocatorias que ban fendo. Ista tardi, en o Zentro Cultural Laín Entralgo, a las 19:30 ferán una charrada an que esplicarán as razons suyas ta oposar-se a ista nueba formigonada. Asperemos que asinas baigan arroclando a chen en ista luita y que, a manifestazión combocada o 22 a las 10 en a Plaza d’a Ilesia de Tosos sía a rebutir de chen.

domingo, 26 de octubre de 2008

Enta Banarús

O zaguer articlo de Desde Banarús ye un d'ixos que sabe fer el tamién y que tantas charradas iperfrikis en as nueis de borina nos ha dau. De seguras que a benién begada que nos beigamos podremos charrar más fundo d'ixe afer, pos ye bien intresan, pero por agora, me fería goyo comentar bellas cosas.

Sobre o creximiento sostenible, remero que en unas chornadas que estié fa bels pocos años se charraba sobre a insostenibilidat de no remero qué. Creigo que yera un entibo en Latinoamerica. Una d'as personas que feba a charrada charró sobre creximiento sostenible. Dimpués d'a charrada sentié a un d'os organizadors una d'as millors frases que he sentiu: "o creximiento, por definizión no ye sostenible". Ye berdat. Garra cosa puede crexer ta cutio. Nunca. En garra caso. Bueno, talmén a entropía, pero ixe ye atro afer y, por agora, sin aplicazión practica.

Sobre as posibles soluzions t'o problema que planteya l'actual modelo, bi'n ha unatra que o blogaire no'n ha charrau, y que ye tan simple como amugar a natalidat a un fillo/a por parella. U mesmo menos. Basectomia solidaria por decreto, que cantaban DEF CON DOS. Prou que ixo nomás se puede fer con un gubierno autoritario y que tendría arrienda d'implicazions morals dillá d'a propia superbibenzia d'a espezie umana y a planeta an que bibe. Antiparti d'a mesma superbibenzia, me pienso que o modelo de desembolique, de relazions umanas y de sistema productibo oczidental nos endreza dreitamén ent'a idiocracia. (Los que no aiga bista a zinta, beyez-la).

L'atra soluzión que se debuxa ye a de jopar d'a Tierra enta atras planetas u, como diz Banarús, enta atras reyalidaz paralelas. Prou que ixa ye una soluzión temporal, una fuyida entabán como bien i diz. De feito, en un contet de Isaac Asimov, iste charra d'un uniberso an que a chen merca casas en planetas desiertas de reyalidaz alternatibas. O protagonista en merca uno y bi troba a chen charrando en alemán costruyindo-ie una casa en l'atro cabo d'a planeta. Alabez, charrín-charrán con els, paran cuenta de que os dos unibersos han teniu a mesma ideya y, en aber-ie, tamién por denifnizión, un numer infinito de reyalidaz alternatibas, yera de dar que, en bel inte se trobarían.

Paranoias de frikis u os berdaders problemas d'a umanidat?

lunes, 25 de agosto de 2008

Treballando en Expo III: Os bisitans

Se suposa que a Expo ye sobre l’augua y o meyo ambién. L’ombre ye estricallando a Tierra – u mesmo ya la ha estricallada de tot – y cal cambiar as cosas. Emos de reziclar, chitar cada cosa en una bolsa de una color diferén, ir en bizi y asinas asinas. Ixa ye a teoría. Os meyos de comunicazión y a mesma Expoagua reconoxen que no ye tenendo tanto esito como creyeban porque no i ba tantisma chen como eban pensau. Ye una d’as trazas de medir o fracaso u no d’a Expo. Ye de dar que si no bi ise dengún sería un fracaso. Pero unatra traza sería bier si a chen, en salir, ha cambiau sisquiá bella mica a suya ambiesta sobre o mundo, l’augua, o meyo ambién u cualcosa parellana, u simplamen ha replegau toz os papers de toz os pabellons de toz os países que nian sabe trobar en un mapa.

Toz ixos papeloz, por zierto, que nunca no leyerán. Todas ixas gorras, bolsas, penchamobils y atras fateras de merchandising bariau que malfurrian recursos, pero que arramplan con rasmia toz os bisitans d’a Expo. Y asinas, podemos fer una gambadeta por a Expo biendo como se malfurrian recursos por toz os cabos. Os bisitans nian saben guaire bien qué color ba con cada mena de basuera. En un contendor de organica puez trobar-ie basos de plasticos, periodicos, abanicos,... Lo d’o Flufibaso, cosa que se emplega en os mobimientos de cucha y ecolochistas dende fa arrienda años, no se fa serbir en toda la Expo y, an que se fa serbir, no tot lo diya, pos de nuei ya no cal estar ecolochistas, que ye un catenazo. Atra expocresía! Como exemplo nomás en meteré un, pero que creigo que, por desgrazia ye lo que piensan la más gran parti de bisitans d’a Expo: Yeranos en o pabellón d’España, en una d’as zaguers cambras. Bi eba bellas maquetas con botons que charraban sobre o “cambio de l’orache”. En una d’ixas aparixeba una ziudat de placha – no remero cual – y pretando un botón iba puyando lo ran d’a mar. Pretando-lo un ratet aparixeba 2020 y a ziudat s’engaronaba una miqueta, en o 2030 una miqueta más y asinas asinas. En 2099 a más gran parti d’a ziudat yera baxo as auguas. Una siñora a o canto de yo comentó que qué barbaridat. A suya compañera le respondió: Ixo rai! Nusatras ya no i seremos!
Continará....

domingo, 24 de agosto de 2008

Treballando en Expo II: Os pabellons

Lo de treballar en Expo m’ha permitiu bier-la sin pagar mica perra. Primer de tot, cal dezir que no merix os trenta y pico euros que cal pagar. Y ixo suposando que no calese fer ringleras ta cuasi tot. La más gran parti d’os pabellons son bella mena de caseta de turismo d’o país suyo. Atros charran bel poquet de l’augua y atros dreitamén son botigas.

D’os primers, o millor ye Malta, d’an que salié sin parar cuenta que lo feba. O pabellón más curto de bier, bels 3 u cuatro segundos. D’os zaguers, Pakistan, un Doner Kebab con un guariche-botiga an que benden chaperos, pulseras y artesanía. Ta tener bella cosa relazionada con l’augua y que no parixca tan zaforas, i han penchau unos cartels – en folios imprentaus – y unas fotos d’infraestruturas idraulicas: impresionan y bergoñoso de bez. Continando con os países con estau Hungría no ye que siga garra marabilla, pero as mullers que bi treballan son bien majas y lo chorizo que i benden rebueno. Belgica ye un d’os piors pabellons, pero i tienen un bar con milenta bariedaz de bieras. De conchunta con Japón y Marruecos, que sí que son pabellons majos de bier, la resta de países con estau son esposizions que bien podrían meter cualsiquier diya en a Lonja u mesmo en o Corte Inglés y que no bi iría dengún, muito menos pagando.

De comunidaz autonomas no’n he bisto guaires. O de Catalunya curioso, más que más por a colezión de botellas d’o Dr. Oliver Rodés y a riseta que me fazié cuan la bide. Abrán pasau “Los Gandules” por astí? As plazas tematicas son lo unico un poquet educatibo y tampoco no guaire. Astí se bei a más gran ipocresía -u expocresía, que mesmo se puede creyar una nueba parola ta isto- de toda la Expo. Una Expo que creba con toz os mensaches ecolochistas que i aparixen (bier primer foto). Con tot y con ixo, sisquiá todas as plazas balen guaire. “Agua Extrema”, an que cal fer una ringlera de bellas dos oras, ye una güeña gran como un pin.

No mancan que Aragón y España. En o primer, encara soi mirando que ye ixo d’Aragón. Fotos, fotetas, y fotizos. Sin cartels, sin sentiu y difizils de bier. Una botiga con productos d’a tierra y toritos espanjols por toz os cabos y un bideo penible con un matután prebando de fer una jota posmoderna. “Flojico, mu flojico” le dizión a Buñuel, como diz Labordeta en toz os conziertos suyos.

Y con muita pena he de dizir que España tien un d’os millors pabellons. Adedicau a la zienzia bi esplican bellas cosetas con un luengache prou fazil ta toz. Bi ha tamién una colezión de alfayas que no sé guaire bien que coño i fan...

Continará....
P.D. Ista foto de o pabellón d'Aragón por aintro no tos remera a garra cosa? Por exemplo.... quemisió.... un partiu pulitico que ye perén en o gubierno?

martes, 23 de octubre de 2007

O primo de Rajoy

“D’abarca” son os razonamientos de asabelo chen. Dizen por as TB’s espanjolas que toz os espanjols tienen un trigador nazional aintro d’els y que cadagún trigaría a chugadors diferens (de futbol, prou que sí). En zagueras tamién bi ha un adugador de Formula 1. Pero no dizen que toz os almenistraus baxo iste poliu estau tienen un filologo, un idrologo y agora, mesmo un climatologo aintro.... U un primo fisico nucleyar.

Toz saben de tot. Os rufierters d’a TB un diya charran d’ETA y unatro d’o trabase, pasando por o zaguer chugador de futbol, o cambeo climatico a SGAE u a situazión en Chechenia. Y mira-te tú, que de tot en saben. Y en saben muito! Son periodistas, pero tamién politologos, soziologos, idrologos, filologos y asinas asinas, arramplando con todas as disziplinas. Ombres y mullers d’o renazimiento a camatons que implen os programas de maitins d’a TB, as colunnas d’opinión d’os papers, as radios y que creyan opinión. U millor dito fan que a opinión suya siga la de muitos repetindo terne que terne as mesmas fateras. He bisto como chen que no eba pasau nunca por o Pirineo u los Monegros y probablemen cuasi ni saben de seguras an son, opinaba con una seguranza que fa tremolar sobre os entibos u as pistas d’esqui. Y chen que nian fa serbir correutamen o castellano fa clases machistrals sobre filolochía catalana u mesmo aragonesa sin mica bergüeña.



Rajoy is diferent, como o país suyo. Ye capable de reconoixer as suyas mugas, u a lo menos beluna d’ellas y, charrando d’o cambeo climatico ya prenzipia dezindo “Yo, de este asunto sé poco” (Yo, d’iste afer, se poquet). Bueno, bien, parix que no ba a ir de saputo. Pero contina charrando (porque?, si ya ha dito que'n sabe poco?) y diz “pero mi primo supongo que sabrá” (pero lo primo mío estoi que’n sabrá). A! Bueno! Si o tuyo primo sabe.... Y plega la rematadera cuan diz: “Oiga, he traído aquí a diez de los más importantes científicos del mundo y ninguno me ha garantizado el tiempo que iba a hacer mañana en Sevilla'. ¿Cómo alguien puede decir lo que va a pasar en el mundo dentro de 300 años?" (Sienta, he trayiu aqui a diez d’os más importans zientificos d’o mundo y dengún m’ha guaranziau l’orache que ferá maitín en Sebilla). “D’abarca” ye o razonamiento, como he dito en prenzipiar iste articlo... Ye que a zienzia ta qui no ye zientifico ye como una cosa misteriosa. Fry, de Futurama, preguntaba en un capitol como funzionaba quemisió qué. O suyo sobrín prenzipiaba a esplicar-le-ne y a l’inte Fry, sin entender-ne mica, deziba “Bale, machia”. Ixa ye l’actitut de muita chen enta la zienzia...



Pero toz opinan de tot. y opinan d’a mesma traza (que no lo mesmo) que Rajoy. en as tabiernas, en as casas, asoben a chen opina de cosas que no’n sabe. Con l’aragonés ye platero. Cuanta chen sabe bel menimo sobre l’aragonés? Pero toz saben, u creyen saber que no ye que un dialeuto d’o castellano, que cuasi no se charra, que no se fa serbir t’atra cosa que no sigan as fainas d’o campo, que ye un conchunto de fablas locals y asinas asinas...Lo pior de tot ye que mensache como iste de Rajoy chupen a la chen y dimpués ban repetindo-los por toz os cabos. De leyer nian tartir. De mirar-se bel inte bel libro, rebista u pachina web sobre o tema, ta qué? Si Rajoy, que tien un primo que ye fisico, ya nos ha dito que ixo d’o cambeo de l’orache ye una fatera que cuasi de seguras que no esiste? Pos bienga, toz t’a casa, a enchegar a calefazión en un auto con gasolina a rebutir de plomo. Y tornemos a costruyir zentrals nucleyars y termicas que “dan treballo” a muita chen.
Podez sentir o soniu d'a charrada en

miércoles, 22 de agosto de 2007

Que zancocho!

Toz os maitins tiengo a suerte u a desgrazia de beyer l’Ebro en a parti que ba dende o Puen de Fierro dica o Puen de Santiago y, de cabo cuan, dica o Puen de l’Almozara. Y toz os diyas m’aturo en dos u tres partis a beyer a esferra que nos son fendo. No soi l’unico que se i atura pos gosa estar a rebutir de chen mirando-se as obras. Encara que cuento que cuasi toz son yayos que lo fan más que más por curiosidat. Como ixos que salen en Vaya Comunidad fendo lo de Vay(ll)a Expo!.


Que a Expo ye un malfurrie de diners, una mentira a ran ecolochico y todas ixas cosetas yera esclatero ta muitos, pero creigo que ye agora, de berano, cuan se ye fendo bistero l’estricallo que le ban a fer a o pobrichón pai nuestro que ye l’Ebro. Y os fillos suyos cuasi sin tartir. Bellas asoziazions, cuasi todas ecolochistas, tenión prou rasmia ta fer bella mena de acampada baxo una d’as arcadas d’o Puen de Piedra con poco esito, como tot lo que se fa que cuestiona bella mica la lochica d’a Expo. Tot bale si ye ta la Expo. Si maitin dezisen que cal esboldregar o Pilar u la Seu (ta la Expo, ye de dar) tampoco no creigo que protestasenos que os cuatro de siempre.



CHA s’ha chuniu a las manifestazions dimpués de aber refirmau atras barbaridaz y, como ye normal, tampoco no tenió guaire refirme d’a soziedat. Nos han pillau de bacanzas y en un Aragón y una Zaragoza chusmesa a tot con tal de que a Expo siga bien polida y bienga asabelo chen a beyer as suyas orteradas.



A reyalidat fabla sola. No cal que dengún faiga pasquins y los esparda en a Plaza Espagna. Si no tenez a suerte u a desgrazia como yo de beyer l’Ebro toz os diyas, fez a fabor de amanar-tos-ie bel diya y beyer lo que i son fendo con os güellos buestros. Talmén nos bague de aturar ista borrumbada que nos son fendo. Talmén no. Lo que no podemos ye quedar-nos en casa sin tartir. Os fillos nuestros no lo pagarán. Lo pagaremos nusatros dreitamén.