Mostrando entradas con la etiqueta meyo ambient. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta meyo ambient. Mostrar todas las entradas

lunes, 23 de noviembre de 2020

De cursa por Zaragoza y Inktober2020. Tierra de barrenaus radio 7x05

Las zaragozanas, igual como las habitants de quasi todas las ciudatz, gosamos de salir d'a nuestra urbe malas que podemos. Lochicament, relacionamos gudrón con treballo y mont u placha con tiempo libre y, a ormino, ixuplidamos que en la nuestra propia localidat, sin traviesar las mugas municipals, tenemos naturaleza a trompicuesco que podemos disfrutar. L'encadamiento que nos ha tocau por lo d'a pasa nos deixa sin poder pasar d'ixa muga. Sabemos que a muitas d'as oyents, igual como a qui escribe, les fa goyo de veyer una mica de verde quan las fayena lo permite. Asinas que trayemos pa istos días un Tierra de barrenaus de servicio a on que Tamara, la educadora ambiental d'o programa, nos consella quantas rutas de naturaleza sin abandonar lo termin municipal. A peu u en bici, podremos conoixer una mica mas la ciudat que habitamos y, asinas, querer-la un poquet mas.

La segunda parte ye destinada sobre tot a las personas que nomás ascuitan lo programa, ya que i charro d'o reto #Intkober y d'os 31 relatos publicaus en iste blog, que ya puetz leyer aquí. Antimás, leigo lo numero 29, Calcero, un d'os míos favoritos. Si tot va bien aspero poder publicar en papel la replega d'os trenta y un relatos en lo primer trimestre de 2021 y poder presentar-lo pa compartir con las lecturas un ratet, pero ixo, como tot, penderá d'a situación sanitaria.

En la parte mosical, ya tardaba masa a presentar-tos un tema d'un d'os mios mosicos favoritos, feito pa la Banda Sonora de La mort de Guillem, que parla de l'asesinato de Guillem Agulló y d'o posterior chuicio a los faixistas que lo matoron. En lo calaixo de cancions, empecipiamos unatra categoría, la canción literaria, a on que tos proposaré temas que tiengan relación con la literatura. En iste primer caso, un poema d'un autor uruguayo que le mete mosica una colla de Mallorca que leva dende 1997 fendo-nos bailar. 

Programa #88

martes, 5 de diciembre de 2017

Grudas, chopos capeceros y la despoblación. Tierra de barrenaus 4x03

Tierra de barrenaus se torna mas rural que no nunca en iste programa que fa lo tercer d'a temporada. Mas de dos horas dando mal en aragonés, como siempre, con convidadas de luxo, y con tres seccions bien intresants.
 
Empecipiamos con Arale, que torna t'o programa ta charrar d'atro animal menos polemico que lo lupo: la gruda. Istas aus tant sinyaleras son visitando lo nuestro país en istas calendatas, asinas que ye un momento sobrebueno ta conoixer-las bella mica mas y apreciar-las como cal.

En lo segundo bloque, quatro companyers nos comentan la suya experiencia en la Fiesta d'o chopo capecero celebrada en Allepuz y Exorcas en setiembre d'estianyo. Una chornada que une muitas disciplinas: naturaleza, oficios tradicionals, cultura popular, ... y, como no, con firme borina y lifara.

Ta rematar engueremos sección: la podrufierta. Con ixe nombre amprau d'a mitica Ziberrufierta, quiero que i cullan debatz sobre la realidat social, politica y cultural aragonesa. En ista primer edición lo tema esleixiu estió la despoblación, un d'os grans problemas d'o país, que estió analisau por quatre companyeras. Si queretz proposar bell tema ta siguients programas, u dar la vuestra alportación a las opinions d'a companyeras, podetz deixar-lo como comentario contino, u contactar-me por los retes.


Y como siempre, bella chorradeta mas, la millor mosica d'aqui y de dillá d'as mugas nuestras, y muitas ganas de fer mas facil vivir en aragonés

miércoles, 3 de julio de 2013

De vacanzas II: Cambrils y Deltebre

Creyeba que Cambrils yera tasament una anecdota en a mia vida, pero cada vegada que i voi me trai tantismas remeranzas que, a la fin, creigo que ye una parti más important d'ella que no'n pensaba. Como me dició Arale: "Iste ye quasi o tuyo lugar".

De chicorrón i leyeba todas las anyadas "Jim Botón y Lucas el maquinista" u o trapacil de Mortadelos que heba heredau. Tamién i merqué beluns d'os mios primers comics de superheroes. En un estanco vendeban cuatro comics por pocas perras, por un regular de series que no se vendeban guaire, y asinas leyé bells G.I. Joe, Los Nuevos Vengadores u Capa y Puñal. Encara i son muitos d'os chuguetes que teneba de chicot y que fuoron levando-ie en creixer. Os monyacos d'o Pressing Catch, o Scalextric u mesmo os remedos de Heroquest que surtioron como fungos quan yera nino.


Tamién i facié as mías primers cursas en bici dica Salou, por a carretera, sin casco y con o talento d'un adolescent. En fer-me más gran, tenié sobrebuenas borinazas, más que más en La Pineda, pues Cambrils ye t'as familias más que t'a chovenalla. Pillar conchetas, pescar con pai, gambadas dica o Pi rodó, chelaus en La Jijonenca, as cortezas de trigo en a churrería La Caspolina, as ferias con a escopeta d'os zuros, as nueitz sentindo a lo pianista de lo Copacabana mientres chugaba con a maquineta d'os avions, as nadadas dica casa dios ta pillar os balons de placha de Nivea que aventaban as avionetas.... Sí que ye verdat que Cambrils aculle muitas d'as mias remeranzas.

Estianyo nos i estiemos una semaneta. O lugar ya no cambea guaire. Dende que deixó d'estar lugar de pescataires y s'adedicó a lo turismo, lo unico que cambea son os nombres d'os bars y as botigas y a grandaria d'a zona azula. Lo trobé poliu, como siempre, con ixa gran placha. En chunio encara ye de buen trobar un puesto a on que deixar a tovalla. Pero basicament, lo faciemos servir como punto de surtida y plegada ta tres viaches que faciemos: Deltebre y redolada, Tarragona y Reus.

A cursa ta Deltebre yera más que más ta viyer muixons, que ye un sobrebuen puesto t'a practica d'a ornitolochía y a on que bi ha bellas quantas especies que no somos feitos a viyer a soben. O paisache ye bien pincho y curioso. Rodiaus de roz por tot, te trobas con l'Ebro, amplo y rebutient d'augua en chuntando-se con a mar Mediterrania. Os muixons i son tamién por tot. Orache calient, campos de roz, plantas por tot, insectos a trompicuesco, toda l'augua dulz que cal, ... que más pueden demandar? 

En o Ecomuseu de Deltebre nos informoron d'os puestos que bi heba ta visitar y d'as plachas publicas que podebanos banyar-nos-ie. En o mesmo centro, se pueden viyer diferents exposición sobre os ecosistemas d'os campos de roz, os costumbres d'a pesca d'a redolada y mesmo bi ha un acuario con bellas quantas especies y una gambadeta por un chiquet chardín botanico bien pincha.

Por tot lo Parque Natural bi ha diferents puestos ta poder viyer a fauna tranquilament. Como no feba guaire buen orache y antimás yeranos difuera de temporada, yeranos quasi solos por o Parque y quasi ni viyemos ixos ninos chilando que siempre te trobas en tot Parque Natural entre que os pais suyos pasan de tot...

Por os camins, pero más que más dende os "alufradors", podiemos viyer bien pinchas y comodas a toda mena de muixons que ya conoixebanos: a-saber-las garras como o garrapescaire (1) (Ardea cinerea), a garra royenca (Ardea purpurea), o pescairet blanco (Egretta garzetta), o garrapescaire blanco (Egretta alba), y o pescairet boyero (Bulbucus Ibis), patos de toda mena, volandrinas y cobalbetz (Delichón urbica) con qui compartiemos un d'os alufradors, o gracioso capucete chicot (Podiceps ruficollis), as falcetas d'augua (Sterna hirundo) que i yeran por tot, y, prou que sí os flamingos (Phoenicopterus ruber) que siempre los heba visto como una especie prou exotica y que me aganaba prou de viyer-los. Atras especies que i trobemos estioron: Bocha gran (Porphyrio porphyrio), o churrupetas (Tringa totanus), l'aneda roya (Neta rufina), o sartanero (Himantopus himantopus), cardelinas (Carduelis carduelis), a dalleta negra (Plegadis falcinellus), o cluchidor (Emberiza calandra), y muitas más que ixublido agora mesmo,... Una lista completa d'as aus que se pueden viyer astí la tenetz en iste vinclo.

D'entre os alufradors, en totz se pueden viyer cosetas. Pero bi'n habió uno dende a on quese podeba viyer practicament tot lo que hebanos visto dica alavez y muito más. De feito estió l'unico a on que viyemos flamencos y muitas atras aus. Ye a parti de Riet Vell chestionada por SEO - Birdlife

Iste prochecto mercó bellas tierras en o Delta ta fer-ie cautivo agroecolochico de roz, productos que venden en a suya web. Tamién i fan actividatz d'educación medioambiental de toda mena como podetz viyer en os boletins que publican en o blog suyo. Por as suyas instalacions, una mica amagadas pero facils de trobar si preguntatz en qualsiquier bar, se pueden viyer os campos de roz con as aus que trobamos de cutio y l'alufrador que tos ne charraba. Dende astí, podemos fer d'espías d'as aus y viyer os panels explicativos que i tienen. Antimás, i tienen una loseta a on que van apuntando as aus que van viyendo-se-ie, metendo lo nombre suyo en catalán, castellano y o nombre scientifico. También i tienen bells eixemplars d'una chicota guida d'os muixons d'a redolada ta fer-los servir a l'inte.

A cursa la rematemos con una chiqueta gambadeta por a Placha d'o Trabucador, una parti repincha d'o Delta que conecta por un caminet "La banya" una peninsuleta con salinas y bell par de alufradors que mereixe la pena d'ir-ie. A color d'a cayida d'o sol antimás feba uns paisaches repolius.

Remeratz que antimás d'as fotos que pencho en o blog, bi'n ha más en Flickr de Barrenaus.

Continará por Reus y Tarragona...

(1) Os nombres en aragonés d'as aus los he preso d'a Wikipedia en aragonés y d'o libro "Bocabulario aragonés d'abes d'Uropa", publicau en 1996 en a colección Puents enta ra parola de Consello d'a Fabla Aragonesa.




jueves, 21 de enero de 2010

Ampraus 037

Por una vegada me va a salir un Ampraus sin charrar de relichión. Y ixo que de motivos en tendría un buen fascal (como malfurrian diners, as fateras d'o papa, lo de Belchite...) pero ixo ye que da ta fer un blog.... Ummmm Soi pensando que.... Bueno, prencipio con iste amprau y ya iremos charrando.

Os nuestros mons no s'ixublidan: Ye o nombre d'una nueva plataforma que se presenta o viernes 22 en Andorra.
A plataforma s'ha creyau ta remerar os incendios que bi habió fa ya seis meses y que ni a ciudadanía ni as alministracions les ixubliden. Atra d'as razons ta creyar-la ye que a chent s'embrece y participe en a chestión d'os mons y o meyo natural suyo. Asinas que bienplegada ista plataforma que de seguras que ferá honra en aquellas tierras que tanta aduya les cal y en tot Aragón amostrando como s'han de fer as cosas.

A espelunga de Chaves: En iste caso no estió un maldau accident, ni a inevitabilidat. Estió a man humana en una d'as más grands muestras d'o cazurricos que somos en Aragón. Ta conoixer un poquet más lo que pasó y la importancia d'a espelunga de Chaves s'ha feito un video que podetz viyer en
iste vinclo.Antimás se son movendo charradas ta viyer o video y charrar dimpués con expertos en o tema. A venien se ferá o miercols 27 en o centro Joaquín Roncal de Zaragoza (C / San Braulio, a o canto d'o Pilar). Podetz continar viyendo as novedats en o blog que han creyau.

Yo tampoco: Gracias a Adeban m'enteré d'
ista iniciativa en contra d'a tortura de toros. Dimpués tamién en dió treslat Publico. As antitaurinas imos fendo trangos entabán. As taurinas son cada diya más carrañadas y ixorrontadas. Cada diya les queda menos... Itz puyando as vuestras fotos y dixando os vuestros mensaches de refirme. En l'inte que escribo isto somos 316 aragonesas as que hemos refirmau a iniciativa.

Fethi: Un caso que cuasi no me baga nian de charrar-ne de lo rapedo que ha pasau tot. Cuasi fan fuera de l'estau a un compañer d'o rete de refirme a os sinpapels y gracias, entre atrás cosas, a la movilización y a la solidaridat de muitas s'ha conseguiu que pueda continar vivindo con nusatras. Tot un eixemplo de que a movilización popular puede funcionar. Y tot montau vía correus y blogs! Podetz leyer tot lo que pasó
aquí y aquí.

Graficament: Guarda si pencho cosas que creigo que creyarán polemica y pasan sin estar ni comentadas y talment ni leyidas. Pero be-te-me que o post sobre a grafía sí que ha estau bien comentau. Tos animo a alportar-ie a vuestra opinión, que no i hemos charrau que tres (más que más, dos, o neoarcaico y o paleomoderno, -que bien nos lo pasamos-). Y tamién en cualsiquier atro articlo que escriba, que me fa goi de viyer que se me lei!


Chiapas:Diz Arale que ista tardi vaigatz todas t'a charrada que fa o Caracol Zaragoza sobre a situación en Chiapas. Digo yo que ye bien intresant. Ye una charrada que ya s'ha iu movendo por muitos lugars d'Aragón y que a la fin plega en a Inmortal. Será en o CSO El adoquín (bico d'as Fuents), a las 19:00. A info la tenetz aqui.

De videos, no'n he trobau mica bueno, asinas que habré de tirar de l'archivo de mixins estalapizando-se y fendo o fato que tiengo. Muito bueno

Mixins, ¡Cómo son!:



domingo, 23 de agosto de 2009

Ampraus 030

Ye posible una edizión de Ampraus sin fer bella noteta ateista?. En ye! Y lo contrimuestro contino.

En a Franja continan con lo suyo, que ye lo nuestro.
Iste articlo, publicau en Lo cacao de la FACAO (blog buenismo, por zierto), charra sobre muitas cosas. Normalizazión, normatibizazión, politica y luengas.... muita medolla en pocas ringleras. Com siempre, uno creyeba istas cosas superadas, pero os mios compañers de treballo catalanofobos, me aduyan a tornar t’a reyalidat: cal tornar a repetir os mesmos argumentos porque encara no lo han ascuitau tantos...

300 años: Lo cabo d’año d’a perda d’a nuestra independenzia pasó d’amagatons sin pena, gloria ni cosa. Ya t’a par d’alabez belún (de CHA, por zierto) dizió que caldría zelebrar u a lo menos fer bel acto, por o 300 cabo d’año d’a Baralla de Zaragoza. Una asoziazión ya ha dau o primer trango fendo una obreta de teyatro por as carreras de Zaragoza. L’articlo de Aragón Digital (que tos combido a leyer ta redir-tos-ne un poquet) diz que ye ta calentar ta l’año benient, cuan de berdat ye lo cabo d’año.

Trasobares escribe muito buens articlos de cabo ta cuan y no puedo leyer-lo tanto como me fería goi. Iste lo trobé de casualidat y refleixa un pensar que se ye estendillando asabelo por a soziedat. Totz os diyas en o mío treballo de maitins me trobo a una u dos d’ista mena de personas.

Lupos: que a Arale le fan muito goi. Biyé iste articlo en Publico sobre un lugar en a Sierra de la Culebra que han aprofitau a presenzia de lupos ta pillar perras d’a UE y creyar “industria turistica”. Ye una pena que calga que os bichos sigan rendibles ta que no bi aiga un camatón de ababols que quieran acotolar-los, pero si con ista mena de politicas se consigue salbar a os lupos u los onsos ya conseguimos prou. A biyer si aprenden por aquí, que d’onsos y lupos encara bi’n ha muitos que no quieren nian sentir fablar...

Ta que pasetz un ratet tos pencho un bideo de ..... lemurs!, en iste caso en o meyo natural suyo y rezentau por David Attenborough, que muitos lo conoixeretz por os reportaches de naturaleza que fa.




lunes, 25 de agosto de 2008

Treballando en Expo III: Os bisitans

Se suposa que a Expo ye sobre l’augua y o meyo ambién. L’ombre ye estricallando a Tierra – u mesmo ya la ha estricallada de tot – y cal cambiar as cosas. Emos de reziclar, chitar cada cosa en una bolsa de una color diferén, ir en bizi y asinas asinas. Ixa ye a teoría. Os meyos de comunicazión y a mesma Expoagua reconoxen que no ye tenendo tanto esito como creyeban porque no i ba tantisma chen como eban pensau. Ye una d’as trazas de medir o fracaso u no d’a Expo. Ye de dar que si no bi ise dengún sería un fracaso. Pero unatra traza sería bier si a chen, en salir, ha cambiau sisquiá bella mica a suya ambiesta sobre o mundo, l’augua, o meyo ambién u cualcosa parellana, u simplamen ha replegau toz os papers de toz os pabellons de toz os países que nian sabe trobar en un mapa.

Toz ixos papeloz, por zierto, que nunca no leyerán. Todas ixas gorras, bolsas, penchamobils y atras fateras de merchandising bariau que malfurrian recursos, pero que arramplan con rasmia toz os bisitans d’a Expo. Y asinas, podemos fer una gambadeta por a Expo biendo como se malfurrian recursos por toz os cabos. Os bisitans nian saben guaire bien qué color ba con cada mena de basuera. En un contendor de organica puez trobar-ie basos de plasticos, periodicos, abanicos,... Lo d’o Flufibaso, cosa que se emplega en os mobimientos de cucha y ecolochistas dende fa arrienda años, no se fa serbir en toda la Expo y, an que se fa serbir, no tot lo diya, pos de nuei ya no cal estar ecolochistas, que ye un catenazo. Atra expocresía! Como exemplo nomás en meteré un, pero que creigo que, por desgrazia ye lo que piensan la más gran parti de bisitans d’a Expo: Yeranos en o pabellón d’España, en una d’as zaguers cambras. Bi eba bellas maquetas con botons que charraban sobre o “cambio de l’orache”. En una d’ixas aparixeba una ziudat de placha – no remero cual – y pretando un botón iba puyando lo ran d’a mar. Pretando-lo un ratet aparixeba 2020 y a ziudat s’engaronaba una miqueta, en o 2030 una miqueta más y asinas asinas. En 2099 a más gran parti d’a ziudat yera baxo as auguas. Una siñora a o canto de yo comentó que qué barbaridat. A suya compañera le respondió: Ixo rai! Nusatras ya no i seremos!
Continará....

miércoles, 28 de febrero de 2007

Flufi taurina

Iste maitin, como toz os maitins, pillaba os papers ixos que dan de baldes (entre atras cosas porque dengún o pagaría por els) y me trobaba con l'anunzio d'a foto que he meso a o canto. Abaxo, en a cantonada d'a dreita d'a portada de l'ADN (un buen fascal de diners, por zierto). Aragón TB promozionando a cultura aragonesa, como siempre. No he bisto guaires anunzios d'os programas de Aragón TB. De feito, no en he bisto mica. Pero parixe estar que isto, concretamén ista TORTURA a un animal cal que siga espardida y que toz os zaragozanos (mesmo os ninos) nos enteremos de que podemos beyer y gronxiar a TORTURA d'un animal. Porqué? Por que se promoziona iste programa y no atro? Ye malo que se continen fendo istas cosas. Mesmo pior que se emitan (y en orario ta ninos). Pero ye que antimás lo promozionan! Puestar que prenzipie a alticamar-les a presión sozial? Alabez imos por buen camín. Talmén siga que ta la plaza no i ba dengún y de bel puesto cal quitar diners, no? Y como os sadicos taurinos cada diya son menos lo bosamos entre toz y au! Menos mal que o nuestro gubierno ye progre....

Isto yera de maitins, pero de tardis me plega un mensache en o correu con declarazions d'un tal Antonio Silva de Pablos que parixe que ye Direutor de comunicazión de Expo Zaragoza 2008 (ixa d'o desembolique sostenible y a ecoloxía y ixas cosas de jipis). Diz, iste pardal, en una carta tetulada Los toros, fiesta cultural (prenzipia bien):

"...Pero lo encabezo así con el convencimiento de que los toros son una de las fiestas culturales más importantes de nuestro país. Maltratar a los animales evidentemente no es de recibo, pero sinceramente no creo que se hable de maltrato en la lucha cuerpo a cuerpo de un hombre y una fiera que genéticamente ha nacido para eso. Para luchar y dejarse la vida en un ruedo."

No comments. Pero dimpués de dezir en a mesma frase que no se fabla de maltrato cuan a "fiera" (se refiere a o toro) muere porque ya naxida ta morir (l'ombre ye naxiu ta maltratar animals, ye de dar...) contina:

"Sería una pérdida de personalidad evidente ante el resto de identidades culturales. Un elevado número de ciudadanos no entenderíamos un paso atrás en la definición cultural de España si el Ministerio de Medio Ambiente inicia su anunciada cruzada contra el toreo. Puestos a prohibir que prohiban a los directivos de fútbol ser tan cafres y dar espectáculos tan bochornosos como los de Betis y Sevilla. Eso sí que es maltrato, pero a las personas."
A personalidat d'Españñña pende en o maltrato a os toros. Bien! En ixo ya somos más d'alcuerdo. Ixa ye a Españñña con tres "ñ" cañññi, coññño que tantismo fastio me fa y a la que representa chentota como iste. Maltrato yes tú, mozet! Maltrato a la intelichenzia.
Lo pior de tot, ye que iste, y atros personaches como iste, son los que son parando a Expo. "A nuestra finestra ent'o mundo". Ista ye a mena de chen que queremos ufrir t'o mundo?
A carta entera la tenez en http://www.aragondigital.com/asp/noticia.asp?notid=31748&secid=21. Ta plorar...

lunes, 19 de febrero de 2007

Pasando d'o bucardo

A D.Ch.A., tamién conoxius como os Mielsa – Men, nos dixa güe atra notizia exemplo d’a dexadez cutiana d’iste, o nuestro gubierno. Informa o Periodico d’Aragón que o procheuto de clonazión d’o bucardo fa años que ye aturau porque o gubierno aragonés (y l’español) no da perras. Isto que ya sería grau de por sí, ye mesmo pior si continamos leyendo y nos enteramos que, fa cuatro años l’equipo zientifico que treballaba en iste afer consiguió que naxise un bucardet, encara que morió pasaus bels pocos diyas por aber feito a zesarea masiau luego.
Y continando con a mielsa, en ista ocasión d’o departamento de Boné, o zaguer bucardo ye disecau en un taller tacsidermista dende fa cuatro años sin que o gubierno faiga cosa con él. Seguntes o Periodico, puestar que lo amostren en a Expo (sin comentarios).
L’articlo d’o Periodico ye amplo y intresán, dende ambiestas puliticas, meyoambientals y zientificas asinas que tos recomiendo que le faigaz una güelladeta. (
www.elperiodicodearagon.com/noticias/seccion.asp?pkid=102)

viernes, 16 de febrero de 2007

Charrada contra la Mina de Borobia

O miercols benién Chobenalla Aragonesista y UCA (Unibersidá - Coleutibo Aragonesista) han organizau una charrada contra a Mina de Borobia en a facultat de Filosofía y Letras a las 19:15. Iste ye un procheuto que preba de fer una mina en o lugar de Borobia (Soria) a o canto d'a muga con a probinzia de Zaragoza, asinas que perchudicaría a buena parti d'a cuenca d'o Xalón. Ya s'han feito cualques manifestazions en a redolada de Calatayú y agora se preba d'espardir a luita enta Zaragoza y, más que más, que a chen conoxca o problema que no ye que atro siñal d'a pulitica especuladera que se ye fendo en atros puestos con os entibos, pistas d'esquí, campos de golf, macrourbanizazions y asinas asinas.
Si quiers saber más sobre ista atra esferra que nos quieren fer bes ta la charrada u mira-te a web: www.noalaminadeborobia.com (u fe as dos cosas que ye lo millor).