miércoles, 20 de diciembre de 2017
Un 20 d'aviento mas
Politicament nos trobamos popiellos d'una gran fuerza politica que arrocle l'aragonesismo y, lo que ye pior, que pueda ficar en los debatz publicos la necesidat evident de que Aragón siga sucheto politico soberano, u simplament, fer charrar d'os problemas mas cercanos y urchents d'a tierra nuestra. Las que ne b'ha agora mesmo, u no acaban de plegar en toda la chent que nos cal, u han rebaixau lo discurso dica esdevenir inutils pa qualsiquier cambio real.
L'espanyolismo ha arramplau, sobre tot en lo zaguer tercio de l'anyo, con qualsiquier problematica propia. Los nuestros debatz y circunstancias los han pasaus a un segundo plano politico y informativo, en favor d'una campanya propagandistica en contra de l'independentismo catalán y d'o dreito a decidir d'ixe pueblo, y por extensión, de totz los pueblos sin estau. Mesmo parte de l'aragonesismo, s'ha posicionau con l'espanyolismo, u en posicions de falsa neutralidat cuanto a iste tema, perdendo qualsiquier lechitimidat a la hora d'una futura reivindicación soberanista.
La mesma celebración d'ista efemeride d'o 20 d'aviento no s'ha puesto fer, atro anyo, de manera unitaria. Lochico, en viyer las diferencias que nos separan y la suya profundidat. Soi lo primero que, con seguntes qui, ni pa fer una biera. Y ye que caldría tener claro quals son las reivindicacions que consideramos medulars en lo movimiento aragonesistas. Si nos qüestionamos mesmo la posición cuanto a reivindicacions historicas como la oficialidat d'as nuestras luengas, u lo reconoiximiento d'o dreito a decidir d'os pueblos, l'aragonesismo no sirve pa cosa.
Pero como bien remera de cabo quan Txemaurri, lo redotismo se castiga con gulag, asinas que quiero dar ixa chisla d'asperanza, u optimismo, u como le queratz decir. La mia cheneración politica creixió en un momento muit dulz pa l'aragonesismo. La menaza d'o trasvase fació que, de rapiconté, apareixese aragonesistas como fongos. De vez, l'aragonesismo mas oficial rebaixaba a moniquet lo suyo discurso entre que nusatras afundabanos por cada diya en lo soberanismo como parte d'a solución a los problemas nuestros. Lo resultau, una perdua de bases y votos y, lo que ye pior, una perdua de referent politico institucional soberanista.
La cheneración d'as mas chovens d'agora, han habiu de construyir lo suyo discurso en un ambient muito mas dificil. Manimenos han sabiu fer-lo, en la mia opinión, d'una manera muit efectiva. No soi d'alcuerdo con tot, como no en soi con dengún, pero en linias chenerals, tienen un discurso claro, contundent y que esviella bell vicio que tenebanos. Y sobre tot, no s'esbafa los mensaches en busca d'arroclar sectors que poco u mica tienen a viyer ideyolochicament con lo soberanismo.
Viyer tantisma chent choven en actos u manifestacions como la d'o pasau 16 #PerLaLibertat, u en la charrada "La clase obrera y el derecho de autodeterminación" de fa un mes, ye un buen sinyal de que, mesmo en los piors momentos, lo soberanismo puet movilizar-se y tien futuro. Estió tamién, una oportunidat en un momento dificil, de trobar-nos abrigaus con ixa calor que da las companyeras de luita, y que te fan querer continar luitando.
Ni yo ni muitas atras, ya no valemos pa prebar de reteixer relacions con todas las que femos parte de l'aragonesismo. Tiengo la mochila masiau cargada d'historias y historietas. Pero confio en la responsabilidat y capacidat d'istas chovens cheneracions pa fer-lo. A la fin, todas nos consideramos herederas politicas y historicas d'aquells que se devantoron contra la monarquia hispanica fa mas de quatro sieglos y somos en la mesma luita de fundo: desfender los nuestros dreitos y desobedeixer debant d'as inchusticias. Que iste siga lo zaguer 20 d'aviento que siga un 20 d'aviento mas.
miércoles, 27 de septiembre de 2017
Lo proceso d'independencia catalán. Tierra de barrenaus especial
Que Catalunya ye un tema que m'apasiona no ye garra secreto. Lo que somos vivindo en istos diyas ye una baruca y de vez me fa trobar-me con contradiccions, pasions miedos, debatz y emocions a cada paso. La escalada violenta protagonizada por l'estau talment fuese asperable, pero sincerament no creyeba que plegase ni tant luego, ni tant fura. Y lo que nos queda por viyer. Asinas que, dimpués de tot lo que pasó ixe 20 de setiembre, y de los feito que han iu a l'arreu dende alavez, me viyé quasi en la obligación moral de fer un Tierra de barrenaus radio sobre lo clamau "procés".
Lorient, de Podemos, Daniel, de Puyalon, Laura de Purna y lo periodista Chorche, nos dan a Arale, a yo y a todas vusatras la suya envista y opinions sobre iste afer. Bi convidé a muita mas chent, pero en istos diyas imos todas bien aqueferadas, y en estar un directo, tot se fa mas dificil.
Aspero que sirva iste programa ta que la chent que lo ascuite entienda una mica millor tot lo que ye pasando en Catalunya, i piense bell poquet, y que las que somos por lo dreito a l'autodeterminación y por la simpla democracia, tiengamos bellas quantas voces mas que sentir, en un momento comunicativo muit dificil.
Lo podetz sentir en la barra d'abaixo, u descargar-tos-lo dende aqui.
martes, 8 de enero de 2013
L'aragonés ye bien vivo (chinero 2013)
Chornadas sobre prochectos de comunicación en luengas minorizatas: A Enrestida organiza entre o 10 y o 12 de chiner unas chornadas sobre prochectos de comunicación en luengas minorizatas. Bi habrá representants de meyos de comunicación en aragonés, catalán y euskera, qui presentarán mientres os tres diyas os suyas prochectos y ideyas.
En as chornadas i serán Fendo Orella, Arredol, Arainfo, Kafé Antzokia, Magofermín, Comunica N'roll y Radio Matarranya. Unas sobrebuenas chornadas a on que se ferá analís d'ista nueva realidat que os meyos tecnolochicos nos han permitiu creyar a on que todas podemos participar d'a información y compartir-la de trazas que fa tasament diez anyadas ni hesenos pensau.
Como ye cada vegada más costumbre, tamién se i ferá una chenta popular en o local d'A Enrestida y de nueitz, bi habrá borina en La Botica con mosica trayida dende Euskal Herria de man de DJ Elepunto de Kafé Antzokia.
Chornadas Prochectos comunicación en luengas minoritarias from aenrestida on Vimeo.
Zaguers novedatz politicas:
A lei de no-luengas ha pasau un atro trango en as Cortes Aragonesas. PSOE, CHA y IU i presentoron as suyas esmiendas, entre que o PP y o PAR esfendeban as suyas tesis a-scientificas y coincidents con as d’as extrema dreita. Una d’as sorpresas que nos deixó iste proceso ye l’alternativa de lei de luengas que presentó IU a on que se demandaba a cooficialidat d’aragonés y catalán, ixo sí, en as “zonas de parla predominant” y en bellas zonas de “transición - recepción”. A tamás d’as esmiendas presentadas, no s’acceptoron cambios y a lei contina mirando de fer a fuesa t’as nuestras dos luengas y imposando lo castellano como luenga unica ta todas nusatras.
Tant y mientres, Puyalón ha decidiu de marchar d’a Coordinadera Aragón Trilingüe por os motivos que explican en un comunicau feito publico fa bellas semanas. Más que más cretican o seguidismo d’as politicas de CHA y a febleza d’os planteyamientos d’a mesma. A verdat ye que o manifiesto ya naixió prou gabacho y no pareix, por agora que a Coordinadera tienga guaire recorriu. Caldrá viyer enta do va agora, sin o partiu independentista.
Nuevos miebros d'o EFA:
O Estudio de Filolochía Aragonesa - Academia de l'aragonés, ha incorporau a seis nuevas personas t'as filas suyas. Istos nuevos miembros serán "correspondients" y se incorporan más que más, t'as fainas de codificación lingüistica que son desembolicando y que asperemos que faigan fruitos antis con antis.
As incoporacions son: Miguel Anghel Barcos, lexicografo, traductor y fagotano; Chuan Pavlo Martínez, doctor en telecomunicacions y desembolicador de ferramientas informaticas t'a luenga; Santiago Paricio, filologo, investigador d'as variedatz vivas de l'aragonés y ganador de l'Arnal Cavero de 2009; Chorche Díaz, filologo y investigador de l'aragonés benasqués y d'as parlas d'a Ribagorza; Mª Teresa Moret, de Mequinenza y doctora en filolochía y investigadora d'o catalán en Aragón y Guillermo Tomás, historiador, investigador d'as parlas vivas y de l'aragonés meyeval.
Son, si no remero mal, os primers nuevos miembros que se bi incorporan dende a creyación de l'academia, fueras d'os academicos d'honor. Todas ellas de gran valura y que regular que ferán muitisma honra ta l'academia, antimás de trayer aire fresco.
Colección Yalliq en PDF:
A comarca de l'Alto Galligo nos fació un chiquet present de nadal en publicando en PDF una ripa de materials d'a colección Yalliq que han veniu editando mientres as zaguers anyadas. Belunas d'as publicacions ya yeran bien dificils de trobar, por cierto. Regular que ferán buena honra ta todas las enamoradas d'a nuestra luenga y a nuestra tierra y antimás ye un sobrebuen recurso, sobre tot si paramos cuenta en todas las que no nos podemos permitir mercar tot lo que se publica. Os materials son más que más de tradición oral y toponimia, pero tamién bi ha una caracterización lingüistica d'a redolada, de Chabier Lozano y una replega de materials t'aprender aragonés de Maria Pilar Benítez, dos alfayetas. Muitas gracias a qui haiga teniu a iniciativa y asperemos que l'eixemplo cunda y, a lo menos as institucions, faigan publico y descargable de baldes totz ixos materials que a soben no fan que acumular polvo en bell fosco almagacén.
Cosetas d'adentro:
Fa bells pocos diyas se presentaba o libro-DVD "Cosetas d'adentro" que ya en hebanos charrau bell diya en La Enredadera, quan se presentó o curto. Ista edición leva o DVD d'o curto, o suyo guión y o relato que lo prencipió tot.
Cosetas d'adentro estió ganador d'un accesit en a edición de 2009 d'o concurso Condau de Ribagorza y dimpués se'n fació un curtometrache grabau en Graus y Montanyana. Reconta a historieta d'un pastor d'a redolada en as anyadas 50 y d'a suya relación con una zagaleta Ye publicau por Gara d'edizions y se puet mercar en a suya web.
"Mesaches", de Chuse Inazio Nabarro:
Chuse Inazio Nabarro presento ent'a fin de noviembre o suyo nuevo libro "Mesaches" que estió lo ganador d'o premio "Ziudá de Barbastro". O libro reconta l'adolescencia d'un zagal mientres a clamada "transición politica espanyola". Iste premio ha publicau ya libros sobrebuenos como "Reloch de pocha", tamién de Chuse Inazio Nabarro, que ye estau traduciu a castellano, francés y ruso u "Alas de Papel", de Fernando Romanos. A novela, como ye costumbre, tamién la ha editada Gara d'edizions y se puet mercar en a suya web u en a botiga de Fablans.
A colla d'o mes:
Remero que contina o reto que diciemos en a primer sección d'iste curso: que bella colla de mosica faiga una nueva canta en aragonés. Sabetz que tenetz toda l'aduya que tos calga ta traducir u asesorar en lo que quieratz. Ya hemos recibiu bella propuesta pero encara no tenemos canta ta ufrir-tos. Tant y mientres, continaremos repasando ixas collas de mosica que, encara que no faigan servir l'aragonés de cutio, decidioron un diya de fer una canta en ista luenga nuestra.
Hue, os esleixius son Atland, una colla zaragozana de (seguntes la wiki) power metal, qui levan dos discos editaus: Opera prima y Marboré y que estió a primer colla de l'estau en fer un video mosical en 3D. A suya mosica la podetz sentir en www.atland-metal.com. A canta que meto abaixo ye "Marboré", que en o disco apareix en versión en castellano y en aragonés.
miércoles, 11 de mayo de 2011
Ampraus 056
China chana he iu replegando material ta bell par d'ampraus. Talment por as eleccions, a primavera u ves-te-ne tu a saber qué, pero Aragón ye bullindo de noticias, convocatorias, actividatz...
Puyalon fació fa poco un comunicau sobre a Franja y a suya anviesta sobre ixas redoladas. Alto u baixo a postura que ha levau l'independentismo aragonés dende que yo lo conoixco, pero por escrito y muito bien esplanicau tot. Lo texto lo tenetz aquí. ¡Y que siga tan dificil d'esplicar isto a tanta chent....!
Sobre academias y grafías, escribió Lluis Xavier Flores Abat fa poco en o blog de Fablans. Como quasi tot lo que se charra sobre o tema soi d'alcuerdo en bellas cosas y no pas tanto en belatras, pero ye un d'os millors textos publicaus en zaguerías. Sin alticamar-se ni una parola más fura que no a d'antis.Un clamamiento a entender-nos entre todas as fablans, a la nuestra unidat y a empentar entre todas ixe esdevenider que s'ha ubierto con a proclamación (encara no oficial) de l'academia d'a luenga aragonesa. Ta reflexionar y pensar-ne.
19 de mayo. Apuntatz-tos ista calendata en as vuestras achendas. De tardis Xavi Sarriá presentará a versión en castellano d'o suyo libro “Bienvenidos al paraíso” en la librería La Pantera Rossa de Zaragoza. Tamién ixa mesma tardi ye o primer cabo d'anyo d'A Flama. A crepería tabierna que en ixos 365 diyas si fa u no fa, s'ha convertiu en un puesto de trobada ta muitas personas d'os movimientos socials de Zaragoza y un poquet tamién de tot Aragón. Lo celebrarán con una borineta bien plena de sospresas. Tamién podetz aprofeitar ta viyer a exposición que ye organizando Lurte mientres tot lo mes, con unas fotos bien pinchas d'a colla vestidas d'almugavars en a placha, en plan conquerindo Neopatria. Asinas que astí nos viyeremos. O diya 20 caldrá descansar-se un poquet porque remeratz que o 21 ye o mundialet anti racista. Tenetz o cartel y más info en o canto dreito d'iste mesmo blog, baixo o titol de “A convocatoria”. Dimpués de toda a participación que bi habió en as dos primers edición cal que ista rebuta d'anti racistas. Encara no ha feito as tres anyadas y ya ye un clasico. Norabuena a las mais d'a ideya!
A porra electoral que publiqué fa diyas en iste mesmo blog ya ha teniu bells participants. Un par de cosas cal adhibir. La una, que si no publicatz con o vuestro nombre / nick y queretz participar-ie, me invietz un correu dicindo qui sotz, u no tos podré convidat a la biera. A segunda, que ye de dar, ye que o plazo remata o diya 20 a meyanueit. Si queretz informar-tos más sobre as elecciones dende atra anviesta, La Enredadera en ferá un debat iste domingo. Bi son convidaus chent d'os verdes, CHA, IU, Puyalon, y chent que esfiende l'abstención u atras opcions. A fe a fe que será intresant.
Continando con ixe domingo, o rete de colectivos socials d'Aragón convoca una manifestación baixo o lema: “Aragón: esfender o territorio, cambiar o modelo”. O manifiesto ye, tamién en aragonés, en o blog suyo. Astí podetz leyer as reivindicacions que fan. Nos i viyeremos!
Como de cutio, remato con un video. Una colla que conoixié de casualidat en o quiosco d'o Parque Bruil: Gogol Bordello. Muito gran!
viernes, 17 de diciembre de 2010
2011: L'anyada de l'aragonés?
En istas calendatas de remerar l'anyada que remata y fer os buenos deseyos ta la que prencipia, creigo que han pasau a rienda cosas que ferán que a venient siga una anyada de tot decisiva ta l'aragonés.
A nueva grafía de l'aragonés (entabant G.ACAR) ye aprebada y publicada fa poquet. O suyo esdebenider penderá, en buena mida, d'o que pase en ista primer anyada de funcionamiento. En istos pocos meses dende a suya proposa y publicación ya bi ha habiu bellas publicacions que fan servir ista nueva grafía. Aspectos lingüísticos de Tella u a revista O Espiello en son eixemplos. Atros, como Fillos d'as luengas, a tamás d'estar publicaus con a grafía d'o 87 (entabant G.87) explican que hesen quiesto publicar-se con G.ACAR, pero en no estar aprebadas a l'inte d'a publicación no lo han feito. Buena cosa de blogs y publicacions dichitals tamién la van fendo servir como en ye eixemplo iste mesmo blog. Bellas organizacions d'atras dembas, como Puyalón u A Enrestida tamién la fan servir ya, por un regular.
D'atra man, encara queda muito por fer. Muitas personas, organizacions y colectivos fan servir a G.87 ya siga por galvana u convicción. Consello d'a Fabla en zagueras no fa que creticar a G.ACAR y Fablans no se prenuncia fendo servir más que más a G.87, pero tamién de cabo ta quan a G.ACAR. Personalment, creigo que, ta lo tiempo que leva publicada, o camín que ye fendo ye bueno y que cada vegada somos más qui la femos servir. Ista anyada de 2011 se viyerá quantas publicacions se fan en a G.ACAR, tanto fisicas como electronicas. Sisquiá bi haiga un campionato de publicacions y s'editen milenta libros en as dos grafías que faigan buena honra ta l'aragonés.
Cuanto a las resistencias t'a nueva grafía, a más hipocrita u fata me pareix a de "no ye a finitiva. M'aspero a que la faiga o gubieno." A d'o 87 tampoco no ye a finitiva ni ye aprebada por o gubierno. Ixa enchaquia no me vale. O movimiento en esfensa de l'aragonés leva más de 30 anyadas treballando sin asperar cosa d'o gubierno. ¿Porque agora en aspera? ¿Porque han feito una lei de luengas que a garra organización no ha satisfeito? L'aragonés, dende fa muito y agora mesmo, pende nomás d'o treballo de qui lo charra y/u esfiende y asperar a que a resta nos faigan o treballo me pareix una error muito grau. A lei de luengas ha tardau decadas. ¿Que nos fa creyer que o suyo desembolic, os nombramientos d'as academias oficials y l'aprebación d'una grafía finitiva y oficial tardarán menos u que solucionarán cosa? Sisquiá se faiga a escape, pero tanimientres hemos de continar fochando. Y más si o PP ganase en Aragón, que anularía de tot, o camín oficial de l'aragonés.
O CSLA (Consello Superior d'as Luengas d'Aragón) ya ye nombrau y mesmo s'ha chuntau ta nombrar a Bada como president temporalment. /*Pagaría buena cosa de diners por viyer por un foradet as suyas reunions. Ixo sí que be d'estar un show y no lo de Disney on ice.*/ D'o que decida istos primers meses de vida, tamién penderá o esdebenider de l'aragonés. ¿Qué academias en surtirán? Pendendo d'a suya composición se prenerá una grafía u una atra u una tercer u denguna como oficial. Y cuanto a lo catalán, ¿rispetarán a unidat lingüística d'o vecinamen u se ferá una academia a-scientifica? ¿U un tercer modelo d'academia esbafada y a-polemica que no prenga decisions y que nomás faiga estudietz de redoladas y charradetas? ¿Que politicas lingüisticas proposarán? ¿Les ferá caso o gubierno, siga qui bi siga? Una dudeta que tiengo: ¿sabetz si se puet estar de vegada academico y miembro d'o CSLA? Porque a composición puet cambiar a saber-lo...
Ta saber o qué pasará cuanto a l'amostranza, caldrá que nos asperemos a setiembre, a viyer si nos dan bella alegría y se van fendo más clases de/en aragonés siga a on que siga. Tamién penderá, en buena mida, d'as definicions territorials que faigan os d'o CSLA y, prou que d'as perras que quieran adedicar-ie a nuestra quiesta D.Ch.A.
A ran asociativo y zaragoceta, ¿que nos trayerá ista anyada en as relacions entre personas y organizacions en esfensa de l'aragonés? As bases de Nogara y Fablans femos buena pacha y cada vegada femos más cosas de conchunta. Manimenos, o movimiento, tot el, contina esmicazau y cadagún fa quasi tot sin contar con a resta d'organizacions. Dende que Chuntos por l'aragonés s'amortó (y no dentraré en as causas d'a muerte) toda prebatina de tornar a resucitar o suyo esprito ha estau un fracaso de tot. Asperemos que ista siga l'anyada a on que todas prencipiemos a treballar de conchunta una atra vegada, y superando as chicotas esferencias que, d'atra man nos fan más plurals. Todas i cullimos.
lunes, 8 de marzo de 2010
A Clau Roya y Purna
D'atra man, y como informa o blog de Puyalón, naix tamién -u talment renaix- un colectivo de chovens independentistas. Fruito d'a fusión entre Chobenalla Aragonesista y Astral fació a suya asambleya constituyent o pasau 20 de febrer y se diz Purna- A Chobenalla Reboluzionaria Independentista (por agora en G87(1)). En o mesmo comunicau d'o suyo naiximiento charran de UCA, SOA y BIC como os suyos referents, por si bi heba bella dubda, y fan un poquet d'historia de como s'ha plegau dica ixa asambleya constituyent. O comunicau promete muito.
Con istos dos nuevos colectivos l'independentismo aragonés tien dos garretas más, alazetals: as chovens y o feminismo. China chana, ixe rete social que tanto charrabanos fa anyadas se va construyindo. Norabuena a las dos nuevas organizacions y que vaiga muito bueno!
domingo, 14 de diciembre de 2008
Manifestazión contra o siñal español
En amanando-se lo 20 d'abiento ban aparixendo as actibidaz que os diferens colectibos y organizazions paran ta iste diya nuestro. As zaguers que conixco son bien pinchas. Unas chornadas sin nombre a l'estilo d'as Chornadas por os dreitos y libertaz nazionals, pero organizadas por A Enrestida, Puyalón y Chobenalla y/u o BIC. Prenzipian o 18 con a charrada "Lanuza must die". Orichinal titol. Caldrá biyer de que se i charra y o debat de dimpués promete.... 

