Mostrando entradas con la etiqueta L'aragonés ye bien vivo. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta L'aragonés ye bien vivo. Mostrar todas las entradas

domingo, 31 de mayo de 2015

Enreligau en A liedrera

Fa bells siet u ueito anyos Nacho me gritó pa ufrir de fer una sección en o suyo programa de radio, La Enredadera de Radio Topo. Yo tasament conoixeba o programa. Heba estau profe suyo d'aragonés un verano y hebanos coincidiu en un programa de televisión que se fació lo verano de 2007. En ixas envueltas adubiba con tot y le dicié que prou que sí, que quan querese prencipiabanos...

Quan prencipié a escribir iste post creyeba que heba prencipiau más tarde, pero be-te-me que m'he trobau con que en aviento de 2007, ya saliba la sección que deba en l'antigo blog de La Enredadera, asinas que cuento que ixe mesmo agüerro empecipié con L'aragonés ye bien vivo. A sección prebaba de fer conoixer l'actualidat arredol d'a luenga aragonesa. As noticietas de l'aragonés, que gosabanos decir-le.

A sección pasó por tot. De quincenal a mensual. De quasi no aprestar-me-la a fer cosas una miqueta más pinchetas. Tot fendo-lo como buenament podeba. Sobre tot en os primers tiempos, que ixo d'a radio no lo conoixeba guaire. Agora, mirando-me enta dezaga, cuento que lo podría haber feito millor. Aspero que, a lo menos, "L'aragonés ye bien vivo" haiga feito buena honra ta que más chent conoixca l'aragonés, ta que haigan puesto ascuitar-lo de cutio en a radio y ta haber espardiu as convocatorias que caleba.

Antimás d'as noticias de l'aragonés y convocatorias, tamién vagó de fer bella cosa una mica más pincha. Un anyo lo adediquemos a charrar de atras luengas minorizatas. Una en cada programa. Atro metebanos cantas en aragonés de collas que no lo fan servir de cutio. D'ideyas, bi'n heba arrienda, encara que muitas se quedarán t'atra vegada.


En totz istos anyos, Nacho se ocupó de que antimás de un programa de radio, La Enredadera fese comunidat. Asinas, as colaboradoras que ibanos pasando y a chent que asistibanos a tot ixe trapacil de movidas que organizaba de cabo ta quan, nos ibanos fendo una miqueta familia. Tenié a suerte, gracias a lo programa, de conoixer a grans artistas y expertos en os suyos campos. D'ixamplar a mia uellada sobre temas que a soben desconoixeba. Y de poder fer tot ixo dende aintro.

De momentos miticos, bi'n ha habiu arrienda. Tenié a oportunidat d'entrevistar a Anchel Conte en o 10eno cabo d'anyo d'o programa, en un especial gravau en a Plaza d'a Madalena, a on que, sino m'alcuerdo mal s'estrenó la canta que les adedicó o Comando Cucaracha y que escribió Sonero en A Flama. M'esmeliqué con Jota y Encarni de Dadá, imitando a Rabanaque, probablement o millor poeta que bi ha agora mesmo en Zaragoza. Me emocioné con o especial sobre garcholas que se fació fa no guaire, y que esdevinió un d'os millors programas que fació La Enredadera. Sobrebuenos estioron os capazos en o despachet d'a radio con a chent de Vegetal Jam, Antena Dislocada, .... y tantas personas y colectivos que conoixie fendo tiempo antes d'a sección.

Como La Enredadera yera muito más que no un programa de radio, de grans momentos en vivié bells quantos atros difuera d'a radio. As dos visitas ta Nuez, una ta una chenta que se prolargó y atra t'o sobrebuen festival d'EcoNuez. A cursa t'Aguaron a conoixer a Casa d'o Gaiter. U os diyas d'o libro que organizaba la Biblioteca Frida Kahlo. Siempre rodiau de lo millor de lo millor de l'activismo y d'a cultura militante zaragozana.

Remeraré siempre tamién, como no, haber teniu a oportunidat de conoixer a Ruben Vidriera a tiempo de poder disfrutar d'a suya companyía antes que nos deixase ta cutio. Ell replegó a ideya d'a propuesta de que todas as collas de mosica d'Aragón fesen una canta en aragonés y en fació una, "Sobre una chisla de cierzo". Nos conoixiemos de casualidat en a emisora mientres feba a sección. Dimpués quedemos ta treballar sobre a canta, y mesmo prebemos de ir alicatando a atras collas ta que fesen lo mesmo, creyando "A nuestra canta en aragonés" con muita atra chent. Antimás, como buen inquieto que yera, nos trobabanos por toda mena de puestos, manis, actos y movidas. En as XX Chornadas de Nogara teniemos a honor de viyer-le actuar en o Centro Las Armas en un concierto que nunca no ixublidaremos. Ruben nos deixó, pero aprendiemos muito d'a suya rasmia, que nos ne ampró una miqueta.


En una d'as decisions más absurdas que haiga preso Radio Topo, Nacho habrá de deixar La Enredadera iste mayo. O 7 de chunyo ferá la suya despedida en Las Armas. Muitas lo trobaremos a faltar. A luita por ixe mundo millor que todas queremos, lo clamemos como lo clamemos, ha perdiu un altavoz d'as suyas demandas. Nacho prencipia unatro camín a on que asperemos que lo faiga tant bien como en a radio.

"A liedrera" deixa d'emitir-se, pero que no deixa de creixer, pues os vinclos que muitas hemos teixiu gracias a iste programa son de muit mal crebar. Y aprender, como hemos aprendiu, a sumar fuerzas, a superar "recelos", a entender a l'atro y a endrezar ixas sinerchias ent'o bien común, ye qualscosa que no ixublidaremos.

Tot ye temporal, asinas que cuento que bell diya, antes u dimpués, as ondas de Zaragoza tornarán a emplir-se de La Enredadera.


NOTA: Iste post s'escribió as semanas d'o 11 y o 18 de mayo. No se publicó dica o 31 de mayo, entre que s'emitiba o zaguer programa (por agora) de La Enredadera, ta escusar-me susceptibilidatz



Si quiers ascuitar as colaboracions, recuerda que puetz sentir-ne quasi todas en a canal mia de Ivoox. As fotos son todas ampradas d'o blog y os retes socials de La Enredadera.

jueves, 9 de enero de 2014

En ascuitando: Sois ejemplo, de Habeas Corpus

Marcha contra la macrogarchola de Zuera
(Foto: Arainfo)
Fa bells diyas, La Enredadera feba un especial bien pincho sobre as garcholas. Ta ixe programa me tocaba de fer a sección de L'aragonés ye bien vivo. En ista temporada, y como Fendo Orella ye de vacanzas, decidié de traducir una canta cada mes y, de casualidat, a tematica coincidiba porque levaba ista canta de Habeas Corpus sobre as presas y presos. A la fin no podió salir por qüestions de tiempo, pero salió a l'atro mes. Ye un tema de dificil tractar, y muitas vegadas me trobo con muita incomprensión mesmo de chent que se suposa de cuchas, y de cuchas "alternativas".Tos recomiendo muito o programa que facioron, a on que se replegan muitos testimonios muito intresants (y a soben emocionants), y prou que sí, ista graniza canta que facioron Habeas Corpus, colla que cada diya me fa más goyo y que retrobé gracias a lo prochecto Riot Propaganda que facioron de conchunta con Los Chikos del Maíz.

Sotz eixemplo:

Toda una vida en prisión, concarando a terror
luitando contra o silencio, l’ixubliu y a represión
someso a la pior traza de rebaixada
sin acochar o tozuelo ni porqué demandar perdón

Chusto astí a on que a dolor fa más mal
a on que o corazón s’achica
pero la dignidat no pas
y hue por ixo sotz eixemplo y sotz lición
sotz eixemplo de corache, sotz lición contra la horror

Anyos que penar lo que no ye escrito y más
anyos y anyos invertius en querer-nos achenullar
como estase importaba igual
lo important yera ganar la baralla a lo compromís
y a la solidaridat

[Si me preguntasetz que ye a garchola tos respondería
sin dubdar que ye o vasuerer
d’un prochecto socioeconómico determinau
a on que avientan a todas ixas personas
que fan estorbo aintro d’a sociedat]

Sotz a voz d’un acotole pando
pero decidiu, que nunca le’n ye prou
o más gran d’os sacrificios.

Sotz a voz d’un acotole implacable consentiu
pero también l’asperanza
a deleria, a fé y a rabia
o vuestro eixemplo ye a millor lición


lunes, 15 de abril de 2013

L'aragonés ye bien vivo (abril 2013)


Penica que fa, pero cal prencipiar una atra vegada “L’aragonés ye bien vivo” con noticias de lingüicidas. Bien se vale que en l’atro cabo continamos as que luitamos por l’aragonés sin minar a dengún y prebando de pensar en a luenga y no pas en os concietos y delerias personals que tiengamos. Remeratz que L'aragonés ye bien vivo ye una sección d'o programa La Enredadera de Radio Topo y que podetz ascuitar-lo en iste vinclo.

Subvencion ta “l’aragonés oriental”Arredol daba la noticia d’a concesión d’una subvención ta un libro de l’asociación FACAOista Lo timó (no feré o chiste facil...). O libro, titulau Antolochía Lliteraria en Aragonés Oriental II” ye editau por ista asociación que esfiende que lo que charran en Altorricón (Aragón) ye una luenga diferent a lo que se charra en Almacelles (Catalunya) nomás porque en o meyo bi ha una muga administrativa (sisquiá estatal). A lo catalán charrau astí le claman aragonés oriental en contra de qualsiquier criterio scientifico y filolochico. En realidat no ye que una cortina de fumo ta lo pior espanyolismo que s’alimenta y muito d’a catalanofobia que bi ha tan estendillada en iste país.

O gubierno fa asinas más esclatero encara o suyo refirme ta ista mena d’asociacions y ta ixe discurso espanyolista, antiscientifico y catalanofobo que ye o que a inspirau a suya quiesta lei de no luengas. Cal decir, ta estar chustos, que l’anterior gubierno ya subvencionó a primer parti d’o libro, asinas que Marcelino y cía tampoco no son libres de culpa. En ixa mesma subvención, ya prou retallada bi heba atra mena de prochectos, como os de Rolde d’Estudios Aragoneses que sí se levoron subvencion, u muitas atras asociacions en esfensa d’a luenga que se’n quedoron difuera.

Como siempre, recomiendo o blog Lo cacao de la FACAO ta qui no conoixca guaire qui ye ista chentucia.

"L’afer Ferrando"
En Arredol tamién veniba a reacción t’as parolas de Ferrando. Ta qui no lo sepa, Maria Jose Ferrando ye qui coordina la ponencia d’a lei de no luengas. Ye decir ye a persona encargada de coordinar o debat y as esmiendas en un foro a on que son representants d’os cinco partius politicos con representación en as Cortz. En presentar as esmiendas a oposición, a diputada d’o PP, fació unas declaracions decindo que ixas esmiendas plenarían de “pinganillos” Aragón y que a lei de luengas que quereba PSOE-CHA-IU costaría decenas de millons d’euros. No alportó garra dato ni estudio de como heba plegau en ixas cifras, ni en la d’os 1500 traductors que caldría (quasi dos por cada municipio aragonés).

Dende a oposiciónas criticas no tardoron guaire. Totz os partius demandoron sincusas y CHA, IU y Puyalón a dimisión d’a diputada como coordinadera d’a ponencia. Prou que ista no dimitió y fa poco PSOE, CHA y IU deixoron a ponencia. Isto no sirve que ta conservar a dignidat, que ya ye prou, pero a lei de no luengas continará o suyo curso. De feito, en eixemplos como lo d’os premios literarios ya se vei como han prencipiau a aplicar-lo.

Diya de l’argüello diaple
O pasau 6 d'abril se fació o diya de l’argüello diaple, una chornada ta conoixer y reconoixer a faina d’ista colla de diaples que han levau a polvora, a mosica y l’espectaclo por tot Aragón y dillá d’as nuestras mugas. Vinte anyadas son fendo en 2013. Mientres tot lo diya facioron chuegos tradicionals en a ribera de l’Ebro, charradas en o local social Treziclo, recontando a suya historia y os suyos prochectos, entre os que bi ye a producción d’un video sobre istas 20 anyadas.


Chornadas arredol de l’aragonés
En a Casa Aragonesa de Barcelona bi ha prou movimiento en as zaguers anyadas. No ye raro que totz os anyos bi haiga dos, tres u quatre chornadetas con mosica, presentacions. En ista ocasión, en as chornadas "Luenga biba" (sic), organizada por a Colla de charradors “O Corrinche”, o Rolde Aragonés de Barcelona y Can Basté – TASC se fació se tractaba d’una lectura de poemas, a prochección de Cosetas d’adentro (curtometrache en aragonés ribagorzano) y o concierto de Prau y Gaire, con una sesión de DJ Valle Nato. Grandisma programación ta una borina en qualsiquier puesto y cuento que t’os aragoneses que i viven, tot un luxo. Por lo que me han contau, antimás, bi habió un ambient sobrebueno y muita muita borina.

Chornadas en Graus
En Graus y redolada tamién ye a luenga prou viva y entre o 18 y o 20 d’abril celebran as Chornadas d’as luengas d’o Pirineu, antismas Chornadas d’as luengas d’a Ribagorza. En ista edición bi habrá un taller de lectura, se presentará o numer 4-5 de De Lingua Aragonensi y o Metodo de Gaita de boto, se ferá a entrega de premios d’o XII concurso Condau de Ribagorza y rematarán con un concierto de man de Carbonell y Eduardo Paz, aprofeitando-se, como siempre, d’a figura de Labordeta, en lo que entienden como un homenache. 
Que se faigan istas chornadas dignificando a luenga en os lugars a on que se charra vale un valer. Asperemos que continen muitas anyadas y que en totz os lugars a on que no se fan, s’enceten iniciativas parellanas.

Concurso de cuentetz y falordias ta ninos
L’asociación O Trango, que fa cursos d’aragonés en Zaragoza, organiza por primer anyada, un concurso prou orichinal, en estar, que yo sepa, o primer endrezau ta ninas y ninos, d’entre 6 y 12 anyadas. Cal ninviar un texto chiquet, de nomas 2 a 6 pachinas, en aragonés. Os premios son dentradas ta Parques d’Atraccions que a mainada se gronxiará a-saber-lo. Me pareix una traza sobrebuena d’acostumbrar a las zagalas dende chicotas a escribir y a fer-lo en aragonés.

A canta en aragonés
O programa lo querié rematar con Ixo Rai. Ya han pasau por “L’aragonés ye bien vivo” arrienda collas que han feito bella canta en aragonés y encara no heba charrau d’uns d’os pioners. No cal presentar-los, cuento que tot lo mundo los conoix, pero si que cal remerar que estioron d’os primers en reivindicar as particularidatz d’o castellano d’Aragón y con “A fuesa universal” nos facioron conoixer l’aragonés a muitismas personas. Encara beluna más en aragonés y una atra “Molt de soroll”, en catalán. Mesmo les vagó de traducir María ta l’asturiano, que ye como la sintié yo en muitos d’os suyos conciertos, amostrando ixa sensibilidat por a cultura y as luengas minorizatas que teneban. Entalto Ixo Rai! Como tos trobamos a faltar.....


Remero que ista anyada o reto de L'aragonés ye bien vivo ye que bella colla faiga una canta en aragonés. Qualsiquier colla, de qualsiquier puesto, en qualsiquier estilo. Si tos cal aduya, contatz con la mía ta traducir u adaptar lo que calga.

lunes, 4 de marzo de 2013

L'aragonés ye bien vivo (marzo 2013)

Presentación de Cosetas d'adentro,
 en La Pantera Rossa de Zaragoza
Torna L'aragonés ye bien vivo, d'o mes de marzo a bells pocos diyas d'a cincomarzada a on que, si a plevia nos deixa, serán Nogara, Fablans y atras asociacions que treballan por l'aragonés, espardindo a suya faina.

Diya internacional d’a luenga materna
Sin pena ni gloria pasó o diya internacional d’a luenga materna, o 21 de febrero, por Aragón. Garra refirme institucional y nomás bellas poquetas actividatz de man de REA y Consello facioron vistero iste diya. 


En Zaragoza, se presentó en La Pantera Rossa, o libro y DVD de Cosetas d’Adentro, curtometrache y relato de Lola García. Una atra vegada más La Pantera Rossa se quedó chicota ta acullir-ie a tantisma chent. Ta que dimpués digan que l’aragonés no intresa. Me fería goi de saber quantos libros en castellano fa rebutir tantismo a sala. O viernes en Taust se tornó a presentar “Mesaches” de Chuse Inazio Nabarro, que’n he charrau ya qualques vegadas y o lunes 25 en Uesca se fació una mesa redonda sobre “La biblioteca d’as luengas d’Aragón” con a presencia de Ignacio López Susín, Pilar Benítez, Óscar Latas, Francho Nagore y Rafel Vidaller.


Programa Nieus Lucia Dueso
Se ha presentau ya as actividatz incluyidas en o Programa Nieus Lucía Dueso t’a promoción de l’aragonés en os centros educativos “sostenius con fundos publicos”, ye decir, os publicos y os privaus que reciben dreitament diners de l’administración. Iste programa permite a los centros demandar actividatz relacionadas con l’aragonés y conta con a colaboración de Nogara, Fablans, CFA, REA, Gara d’edizions y Xordica. As actividatz, las podetz consultar en o folleto informativo que han penchau y ya viyeretz que bi ha muitisma variedat: cine, charradas, esporte, mosica, ...


Junto al fogaril y Condau de Ribagorza
Continan as convocatorias de premios literarios a tamás d’a crisi y d’o penible eixemplo que da o Gubierno d’Aragón, matando los premios en as luengas minorizatas d’Aragón. Os concellos de L’Aínsa, Graus, Fonz y Estadilla no continan por ixa endrecera y sí que convocan os suyos premios.
Un d’ells, Junto al fogaril, certamen de cuentos y relatos breus organizau por o concello de L’Aínsa. As bases se pueden consultar aqui. As obras inviadas han de tener entre 3 y 12 fuellas, asinas que qualsiquier que escriba bell poco en aragonés, puet presentar-se-ie. O primer premio ye de 800 €, que siempre fan honra. O plazo remata o 15 de marzo.

L’atro ye O condau de Ribagorza, re relatos curtos y poemas en baixoribagorzano. As bases son prou parellanas. En iste caso, lo organizan los concellos de Graus, Estadilla y Fonz, a extensión ye d’entre 4 y 6 fuellas, y o plazo remata o 22 de marzo. Bi ha 600 euros de premio t’o millor relato y 300 t’o ganador d’o concurso de poemas

Seminario t’o profesorau de luenga aragonesa
O CPR de Uesca organiza un seminario t’o profesorau de luenga aragonesa prou pincho. Mientres tres sesions se i charrará de temas muito utils t’o profesorau y se compartirán experiencias y recursos como as nuevas tecnolochías u os recursos bibliograficos de man d’as principals editorials (Xordica, Gara d’edizions y CFA). T’apuntar-se-ie, cal fer-lo a traviés d’a web d’o CPR. No cal estar funcionario, simplament estar profesor d’aragonés u profesor de lo que siga, intresau en l’aragonés.

El catalá de La Codonyera
Iste 13 de febrero se presentaba en Zaragoza El catalá de La Codonyera, libro publicau por Gara d’edizions y escrito por Artur Quintana i Font. O libro, que surtió dende a tesi de l’autor, y que se publicó por primer vegada en 1986 en Barcelona, plega agora enamplau y con una nueva edición pincha de tot que incluye toponimia, atlas lingüistico, literatura popular y asinas asinas. Un sobrebuen libro ta qui quiera conoixer o catalán d’ixa parti d’Aragón y a realidat bilingüe d’a redolada.

Premios d’a mosica. Prau
Os Premios d’a mosica estioron entregaus en a gala d’o pasau 18 de febrer. Entre os premios, un d’ells ye adedicau a las luengas minorizatas aragonesa que, ista anyada, l’han baltizau como “millor canta en luenga autoctona”. Os nominaus estioron Prau con as cantas Mosica, parola y movimiento y Os pietz en a tierra, Angel Villalba por Olivera d’Aragó y Jesús Viñas por “A mía tierra”. O ganador, muito chusto en a mia opinión, estioron Prau por Os pietz en a tierra, sobrebuena canta que da titol a o disco. En replegando o premio, Chavi, baixista d’a colla, agradeixió a las collas de mosica que fan servir l’aragonés, a bells prochectos culturals como A Enrestida, Nogara u Arrebato y de traza somarda a Rudi, Biel y Belloch por “a suya esfensa de l’aragonés”.

Canta en aragonés. Comando Cucaracha
Contina o reto de que nos invien cantas en aragonés, cantas en qualsiquier luenga ta que les ne traduzcamos, … de que os mosicos apuesten por l’aragonés. Una d’as collas que, dende o primer disco lo fació, estió Comando Cucaracha qui han incluyiu cantas en aragonés en los dos discos publicaus dica agora y qui fan servir arrienda parolas en aragonés en toda la resta de cantas que fan. M’ha dito, antimás, un muixonet, que son parando ya un nuevo disco que asperemos graven antis con antis. A canta trigada ta iste mes ye d’o primer disco y se diz Balbino Pedo, una historia etilica con a colaboración de Juanito Ferrández de Ixo Rai!.





martes, 8 de enero de 2013

L'aragonés ye bien vivo (chinero 2013)

Prencipio l'anyada de buen implaz, dimpués d'unas chicotas vacanzas y un chiquet proceso de reflexión asociativo y personal. Y qué millor traza de prencipiar que repasando as noticias de l'aragonés ta La Enredadera, que me convidó tamién ta fer un balanz de l'anyada en o especial cabo d'anyo que facioron.

 Chornadas sobre prochectos de comunicación en luengas minorizatas: 
A Enrestida organiza entre o 10 y o 12 de chiner unas chornadas sobre prochectos de comunicación en luengas minorizatas. Bi habrá representants de meyos de comunicación en aragonés, catalán y euskera, qui presentarán mientres os tres diyas os suyas prochectos y ideyas.

En as chornadas i serán Fendo Orella, Arredol, Arainfo, Kafé Antzokia, Magofermín, Comunica N'roll y Radio Matarranya. Unas sobrebuenas chornadas a on que se ferá analís d'ista nueva realidat que os meyos tecnolochicos nos han permitiu creyar a on que todas podemos participar d'a información y compartir-la de trazas que fa tasament diez anyadas ni hesenos pensau.

Como ye cada vegada más costumbre, tamién se i ferá una chenta popular en o local d'A Enrestida y de nueitz, bi habrá borina en La Botica con mosica trayida dende Euskal Herria de man de DJ Elepunto de Kafé Antzokia.

Chornadas Prochectos comunicación en luengas minoritarias from aenrestida on Vimeo.
 



Zaguers novedatz politicas:
A lei de no-luengas ha pasau un atro trango en as Cortes Aragonesas. PSOE, CHA y IU i presentoron as suyas esmiendas, entre que o PP y o PAR esfendeban as suyas tesis a-scientificas y coincidents con as d’as extrema dreita. Una d’as sorpresas que nos deixó iste proceso ye l’alternativa de lei de luengas que presentó IU a on que se demandaba a cooficialidat d’aragonés y catalán, ixo sí, en as “zonas de parla predominant” y en bellas zonas de “transición - recepción”. A tamás d’as esmiendas presentadas, no s’acceptoron cambios y a lei contina mirando de fer a fuesa t’as nuestras dos luengas y imposando lo castellano como luenga unica ta todas nusatras.
 

Tant y mientres, Puyalón ha decidiu de marchar d’a Coordinadera Aragón Trilingüe por os motivos que explican en un comunicau feito publico fa bellas semanas. Más que más cretican o seguidismo d’as politicas de CHA y a febleza d’os planteyamientos d’a mesma.  A verdat ye que o manifiesto ya naixió prou gabacho y no pareix, por agora que a Coordinadera tienga guaire recorriu. Caldrá viyer enta do va agora, sin o partiu independentista.

Nuevos miebros d'o EFA:
O Estudio  de Filolochía Aragonesa - Academia de l'aragonés, ha incorporau a seis nuevas personas t'as filas suyas. Istos nuevos miembros serán "correspondients" y se incorporan más que más, t'as fainas de codificación lingüistica que son desembolicando y que asperemos que faigan fruitos antis con antis. 

As incoporacions son: Miguel Anghel Barcos, lexicografo, traductor y fagotano; Chuan Pavlo Martínez, doctor en telecomunicacions y desembolicador de ferramientas informaticas t'a luenga; Santiago Paricio, filologo, investigador d'as variedatz vivas de l'aragonés y ganador de l'Arnal Cavero de 2009; Chorche Díaz, filologo y investigador de l'aragonés benasqués y d'as parlas d'a Ribagorza; Mª Teresa Moret, de Mequinenza y doctora en filolochía y investigadora d'o catalán en Aragón y Guillermo Tomás, historiador, investigador d'as parlas vivas y de l'aragonés meyeval.

Son, si no remero mal, os primers nuevos miembros que se bi incorporan dende a creyación de l'academia, fueras d'os academicos d'honor. Todas ellas de gran valura y que regular que ferán muitisma honra ta l'academia, antimás de trayer aire fresco. 


Colección Yalliq en PDF:
A comarca de l'Alto Galligo nos fació un chiquet present de nadal en publicando en PDF una ripa de materials d'a colección Yalliq que han veniu editando mientres as zaguers anyadas. Belunas d'as publicacions ya yeran bien dificils de trobar, por cierto. Regular que ferán buena honra ta todas las enamoradas d'a nuestra luenga y a nuestra tierra y antimás ye un sobrebuen recurso, sobre tot si paramos cuenta en todas las que no nos podemos permitir mercar tot lo que se publica. Os materials son más que más de tradición oral y toponimia, pero tamién bi ha una caracterización lingüistica d'a redolada, de Chabier Lozano y una replega de materials t'aprender aragonés de Maria Pilar Benítez, dos alfayetas. Muitas gracias a qui haiga teniu a iniciativa y asperemos que l'eixemplo cunda y, a lo menos as institucions, faigan publico y descargable de baldes totz ixos materials que a soben no fan que acumular polvo en bell fosco almagacén. 

Cosetas d'adentro:
Fa bells pocos diyas se presentaba o libro-DVD "Cosetas d'adentro" que ya en hebanos charrau bell diya en La Enredadera, quan se presentó o curto. Ista edición leva o DVD d'o curto, o suyo guión y o relato que lo prencipió tot.

Cosetas d'adentro estió ganador d'un accesit en a edición de 2009 d'o concurso Condau de Ribagorza y dimpués se'n fació un curtometrache grabau en Graus y Montanyana. Reconta a historieta d'un pastor d'a redolada en as anyadas 50 y d'a suya relación con una zagaleta  Ye publicau por Gara d'edizions y se puet mercar en a suya web.




"Mesaches", de Chuse Inazio Nabarro:
Chuse Inazio Nabarro presento ent'a fin de noviembre o suyo nuevo libro "Mesaches" que estió lo ganador d'o premio "Ziudá de Barbastro". O libro reconta l'adolescencia d'un zagal mientres a clamada "transición politica espanyola". Iste premio ha publicau ya libros sobrebuenos como "Reloch de pocha", tamién de Chuse Inazio Nabarro, que ye estau traduciu a castellano, francés y ruso u "Alas de Papel", de Fernando Romanos. A novela, como ye costumbre, tamién la ha editada Gara d'edizions y se puet mercar en a suya web u en a botiga de Fablans.

A colla d'o mes:
Remero que contina o reto que diciemos en a primer sección d'iste curso: que bella colla de mosica faiga una nueva canta en aragonés. Sabetz que tenetz toda l'aduya que tos calga ta traducir u asesorar en lo que quieratz. Ya hemos recibiu bella propuesta pero encara no tenemos canta ta ufrir-tos. Tant y mientres, continaremos repasando ixas collas de mosica que, encara que no faigan servir l'aragonés de cutio, decidioron un diya de fer una canta en ista luenga nuestra.
Hue, os esleixius son Atland, una colla zaragozana de (seguntes la wiki) power metal, qui levan dos discos editaus: Opera prima y Marboré y que estió a primer colla de l'estau en fer un video mosical en 3D. A suya mosica la podetz sentir en www.atland-metal.com. A canta que meto abaixo ye "Marboré", que en o disco apareix en versión en castellano y en aragonés.






martes, 27 de noviembre de 2012

L'aragonés ye bien vivo (noviembre 2012)

De tornada ta La Enredadera de Radio Topo, que tos remero podetz sentir dende o suyo blog, dimpués de una chiqueta colaboración con atro programa, El Kantamañanas, a on que estié charrando bell poquet sobre a homeopatía. Contino tenetz o resumen de contenius d’ista edición de “L’aragonés ye bien vivo”.

Peli d’o Bandiu Cucaracha
O primer largometrache aragonés d’animación podría fer-se en aragonés. A historia de Mariano Gavín, o bandiu Cucaracha podría blincar t’a gran pantalla si os suyos creyadors, Hector Pisa y Juan Alonso consiguen os diners ta fer-la. A financiación se ye fendo a traviés de micromecenazgo u crowdfunding. Ta qui no sepa qui ye, se tracta d’una traza muito emplegada en zagueras ta financiar obras d’arte como discos u pelis. Qui quiera refirmar a financiación dentra en una web y ingresa una cantidat. Ixa cantidat dimpués da dreito a una copia d’o disco, por eixemplo, u entradas t’o concierto presentación u t’a devantadera d’a cinta y asinas asinas.
A cinta será rodada de raso en aragonés y dimpués traducida t’o castellano, l’anglés y o francés. Contará con a colaboración de personaches conoixius d’o mundo d’a scena como Javier Coronas, Pepín Banzo, Joaquín Sorribas, Sho Hai, Isidro Ferrer, Francisco Palomares u Fran Fraguas.
A peli promete accion y aventuras con muito ficacio en o tractamiento estetico y visual d’a epoca y será feita con monyacos de latex movius por os creyadors.
Ta qui encara no conoixca a Mariano Gavín, o Bandiu Cucaracha, remerar que estió un bandoler d’o sieglo XIX que, en a Sierra d’Alcubierre, diz que furtaba a os ricos ta dar-les-ne a los pobres, como un Robin Hood aragonés, y que remató muerto por balazos d’a Guardia Civil, de conchunta con a resta d’a banda suya. Y si queretz conoixer a suya historia lo millor ye sentir a sobrebuena canta que fació fa muitas anyadas La Orquestina del Fabirol.
A mosica d’a cinta tamién será de luxo con nombres como Moby, Lurte u Trivium Klezmer.

La cursa del submarino
La cursa del submarino ye o nombre d’un curtometrache feito por os ninos d’a Escuela de Sant Chuan o curso pasau y que participará en o “Certamen Nacional de Encuentro de Escolares”. Bi participan ueito curtos aragoneses más, pero iste ye l’unico feito de raso en aragonés.
O curto reconta a historia d’o capitán Pifolo y os suyos repatans a bordo d’un submarino y d’as aventuras que les pasan. O resultau ye una falordieta de quatre minutos bien pincha y muito bien montada. Sobrebuena iniciativa d’a Clica del Cinca-Cinqueta y asperemos que ganen!       


 

Zaragoza sinya o manifiesto por un Aragón trilingüe
Fa bellas pocas semanas conoixebanos o refirme d’o concello de Zaragoza a lo manifiesto Aragón Trilingue, a iniciativa de CHA. Ista refirme ye aintro d’una politica de mover ixe manifiesto en as institucions a on que ixe partiu ye present. S’ha conseguiu en bells poquetz, como en Zaragoza, a on que a suma de CHA, IU y PSOE lo ha feito posible. En atras institucions con mayorías PP-PAR u a on que lo PSOE ha dau libertat de voto, no ye estau posible.
Cal remerar que o debandito manifiesto sale d’a Coordinadera por un Aragón Trilingüe que se ye tornando a achuntar dende ista primavera y a on que bi ha organizacions de toda mena: politicas, culturals, sindicals, … O manifiesto denuncia o tracto que son tenendo as luengas de man d’o nuestro gubierno y apuesta por continar treballando ent’a oficialidat que ordena la UNESCO y por a suya amostranza y refirme dende as institucions.
L’anterior vegada que se fació qualcosa parellana estió quan se fació o manifiesto “Chuntos por l’aragonés” que levó t’o II Congreso por l’aragonés, y que lo refirmoron buena cosa de concellos, diputacions provincials y organizacions que iban dende penyas dica l’IEA pasando por asociacions, partius, sindicatos, collas de mosica, miles de personas a ran individual...
 
D’estrela a estrela
Ya plega a segunda edición de D’estrela a estrela, una chornada a on que toda a emisión de Radio Ropo será de raso en aragonés. L’anyo pasau estió a primer edición con más de 10 horas de emisión en aragonés a on que participoron programas como La Enredadera, El Kantamañanas, Rueda libre, Hijos del agobio y, prou que sí, a chent de Fendo Orella.
Ista anyada a respuesta ye estada mesmo millor y son bells 17 programas los que se ferán en más de 15 horas que bi ha programadas. Como novedat, antimás, tamién se ferá servir o catalán en belun d’os programas.
O venient diya 1 d’aviento a las 8 d’o maitin prencipia a emisión, que rematará con una fiesta en l’Arrebato a on que podremos chuntar-nos totz los que encara continemos de piet y enteros.
 
 
 


Día del patués
A val de Benás contina contrimostrando as suyas ganas d’esfender o patrimonio lingüistico y lo fa con o día del patués, una iniciativa que chuntó a lo lugar en esfensa d’iste dialecto de l’aragonés tan particlar.
Os actos, que se facioron en o Palacio d’os Condes d’a Ribagorza, prencipioron con una chicolatada con torta, continoron con una actuación de man de l’alumnalla d’o CRA (Centro Rural Agrupau) Alta Ribagorza y d’a suya profesora Carmen Castán. Dimpués, a las ueito, se fació prochección d’un curtometrache realizau por l’alumnalla d’o CES “Valle de Benasque”. A chornada remató con a lectura de bellas partis d’as obras ganaderas d’a sección “Poesía y Narrativa en Patués” d’o premio literario “Villa de Benasque”.

 

Feria d’o Libro Aragonés de Monzón
Plega ya a Feria d’o Libro Aragonés, una d’as primers cosas que’n charré en iste blog, fa ya quasi seis anyadas, y una d’as fitas fixas de todas as anyadas.Se fa a XVIII edición y han trigau como tema central “As escritoras aragonesas” qui protagonizarán dos exposicions en a parti d’abaixo d’a zucrera de Monzón.
Entre os expositors, como todas as anyadas, bi serán asociacions, editor y botiguers con arrienda materials en aragonés y sobre a cultura aragonesa. Por un regular gosan d’estar-ie Nogara, Fablans, Consello d’a Fabla, Xordica, Gara d’Edizions, Mira editores, Rolde d’Estudios Aragoneses / Aladrada, Asociación de Gaiters d’Aragón, Editorial Pirineos, y muitos atros, que encara que no tocan o tema de l’aragonés fan cosas bien pinchas: Eclipsados, GP Ediciones, Onagro, Malavida, …
No s’ha anunciau encara si ista anyada bi habrá o tren d’a cultura que gosa de puyar-ie dende Zaragoza. O cambio de dirección en o Patronato a trayiu cambios tamién en a Feria. Se ferán menos presentacions ixamplando o tiempo de cadaguna. Bi habrá una pregonera d’a Feria que iste anyo será Luz Gabás y se ferá a entrega de dos premios, que encara no se conoix a ganadora.
Tamién s’ha feito promocionar a feria mientres iste mes con un ciclo de trobadas con autoras por a on que son pasadas Ángeles de Irisarri, Patricia Esteban, José Antono Adell u Ros Beret. A novedat, talment buena t’atros, pero penible ta yo, que me l’habré de trusquir, ye a coincidencia d’a FLA con atra feria, Navideas, a on que os comerciants locals prebarán de sacar treslada vendendo cosas de nadal. Ixo sí, caldrá prebar a pista de chelo, que no se tien a oportunidat guaire asoben...

Rematemos con o reto de que bella colla faiga una canta en aragonés, que ista vegada, puet estar que tienga exito. Ta ixo remeremos a versión que fació Ángel Petisme de Ixo Rai de "Te debo una canción" y que s'editó en o disco tributo Nueba Cozina.

Y ta despedir-nos tos deixo con o video promocional de D'estrela a estrela d'ista anyada.
 
 

lunes, 29 de octubre de 2012

L'aragonés ye bien vivo (octobre 2012)

Dimpués d’os Pilars, d’o reseco, y de una colaboración en Fendo Orella (que continará)  torna L’aragonés ye bien vivo, con falca y tot, ta La Enredadera. Aquí tenetz o resumen de contenius:

Pilars en aragonés:
[Si queretz leyer una cronica más ampla d’os Pilars, tenets totz istos posts ta fer-lo: 1,2,3,4 y 5]. Ya rematadas as fiestas d’o Pilar, cal repasar a presencia de l’aragonés en as fiestas. O primer concierto estió o de Prau, en a Sala Arena Rock que presentaba o suyo nuevo disco, “Con os pietz en a tierra”, que ya podetz descargar-tos en Jamendo u Magofermin.org y mercar en os suyoa conciertos y en os puestos de siempre. O concierto presentación estió a rebutir de chent y pasemos un rato sobrebueno con as viellas y as nuevas cantas d’un disco que le feba muita falta a l’aragonés y a la mosica aragonesa.
O diya 8, a Coordinadera Aragón Trilingüe organizó tamién un concierto a on que se leyó o nuevo manifiesto por un Aragón Trilingüe y a on que se podió sentir a mosica de La Chaminera, Bufacalibos, Ya babé, Pasatrés, Zarrakatralla folk y Pepín y Chuanón en a Plaza Sant Felipe.
O diya 9 tornaba a actuar Biella Nuei, acompanyau por La Ronda de Boltaña en a Plaza d’o Pilar que, como todas as anyadas d’implió de chent.
Ta rematar, o diya 10 l’A.C. Nogara fació una brendeta con tot qui querió amanar-se-ie a on que nos podiemos pillar un buen capazo en aragonés.


Nuevos cursos en aragonés
A ufierta de cursos d’aragonés ye bien ampla ista anyada y encara sotz a tiempo d’apuntar-tos t’os cursos d’aragonés que, u levan nomas dos semanas, u mesmo encara no son prencipiaus. Remeramos que o mes pasau ya comentemos os cursos de Fablans, Nogara, O Trango y Consello d’a Fabla y que tos diemos una adreza a on que salen totz: cursosdaragones.blogspot.com.

Dende ixe diya en han saliu tres más:

Cursos d’aragonés 20 d’abiento
Horarios 1er ran: martes de 19:00 a 21:00. C.C. La Almozara
Horarios 2º ran: lunes de 19:00 a 21:00. C.C. La Almozara
Prencipian a semana d'o 15 d'octobre. Incripcions: bentedeabiento@gmail.com.

Curso d’aragonés A.VV. La Paz
Horarios: Lunes de 17 a 19. Prencipia en noviembre. Pre: 70 euros por tot o curso + materiales.
Incripcions en avvlapaz@gmail.com

Curso d’aragonés Universidat
Organizau por Sindicato Universidat. Endrezau ta  estudiants y treballadors d'a Universidat. Horarios: Viernes de 19 a 21. O 9 de noviembre bi habrá una reunión informativa en a Casa de l'Estudiant (C / Corona, 42). Pre: 10 euros en concepto de materials. Incripcions en o correu electronico uca@unizar.es u en o telefono 695500618

Antimás Nogara ya confirma os horarios d’os cursos suyos. Se’n ferá uno o martes de 19 a 22 y un atro os miercols de 20 a 22, adhibindo más diyas que alcordarán entre l’alumnalla y o mayestro.Tamién se ferá un curso de segundo ran os martes de tardes y encara quedan plazas en os cursos on line ta qui no pueda ir t’os presencials.

X concurso de relatos ta leyer en tres minutos Luis del Val.
Ya ye convocau o X concurso de relatos ta leyer en tres minutos Luis del Val que fa o concello de Sallent de Galligo todas as anyadas. Ye un concurso ta relatos chicotz (nomas dos fuelletas), asinas que ye un concurso ideyal ta qui no tienga guaire tiempo ta escribir pero tienga bella ideya buena dondiando-le por o tozuelo. Tenetz dica o 28 de febrero ta inviar os relatos y podetz ganar un premio de 400 euros (700 si lo fas en aragonés). As bases d’o concuso las podetz leyer aqui.

Un curto sobre a perdida de l’aragonés gana o II Premio sobre a identidat aragonesa
Como informaba Arredol, o pasau 21 de setiembre se daba o segundo premio d’o III concurso escolar de videos sobre “A identidat aragonesa sieglo a sieglo” a la colla d’alumnos de 4eno d’ESO de l’asignatura d’informatica coordinaus por o suyo profesor Dabi Lahiguera. O premio ye de 50 € ta cadagun d’os alumnos y de 1500 euros ta l’instituto
O video fa un repaso a las fitas historicas de l’aragonés repasando a personaches importants como Jean-Joseph Saroïhandy, Francho Nagore, Ánchel Conte, Juan José Segura, etc...



Nueva temporada de Fendo Orella
O pasau 15 d’octobre prencipió a nueva temporada d’o programa Fendo Orella de Radio Topo. Ya ye a novena, con tot lo dificil que ye fer un programa en aragonés, semanal y en una radio libre (u siga sin patrocinadors, publicidat, chornals, ...) y con sobrebuenos contenius.
En ista edición se tornan viellos companers y antimás se i convida a nuevos personaches ta fer colaboracions, como a que podiemos sentir en o zaguer programa “Charrutiando con tío Vadiello” a on que iste personache nos ufre a suya particlar anvista d’a cultura aragonesa.
Totz os lunes de 22 a 23 en Radio Topo y siempre que quieras en o podcast de Fendo Orella.

Entrega de diplomas y devantadera d’o curso de Nogara
O pasau viernes se fació a entrega de diplomas y a devantadera d’o nuevo curso de Nogara. Iste acto se repite todas as anyadas. L’alumnalla que fació curso mientres l’anyo pasau bi va a replegar os titols suyos y trobar-se con as companyeras y antimás ye un sobrebuen inte ta que socias, mayestras, y alumnas pasadas, presents y futuras. Como quasi siempre que Nogara fa qualcosa, bi habió brenda y contemos con a presencia d’o Dance de Sant Chusé que fació bellas quantas cantas. Bi estiemos buenas cosa de chent aprendendo a bailar, fendo un buen bocau y, sobre tot, charrando buen ratet ista luenga que tanto queremos.

Canta en aragonés
Continamos con o reto que lancemos o mes pasau ta totz os mosicos de Zaragoza, Aragón y d’o mundo. Y no ye atra que fer una canta en aragonés. Remeramos que ista anyada iremos repasando cantas feitas en aragonés por mosicos que no gosan de fer-ne. O mes pasau presentemos Augua que amorta la set, de Maria José Hernández qui, por un regular, canta en castellano. Hue imos a presentar una canta d’una colla que cantaba (s’han retirau, por si belún no lo sabe) en catalán: Los Draps. Ista colla aragonesa d’o Matarranya ha feito bell par de cantas en aragonés en colaboración con a colla que levamos ascuitando tot lo programa: Prau, y ista ye o sobrebueno resultau Entalto lo pueblo d’o disco “No mos fareu callar”” de Los Draps.