Mostrando entradas con la etiqueta cine. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta cine. Mostrar todas las entradas

martes, 28 de abril de 2026

Lo rarizo fandom d'o UCM

Lo fandom de l’Universo Cinematografico de Marvel me tien fendo uellos dende habe tiempo. Y he arribau a la conclusión de que a una parte bien important d’ixas espectadoras en realidat no les fa goyo Marvel. Lo menos no Marvel Comics.

Dende Avengers: Endgame la producción d’o cine superheroico d’a Casa d’as Ideyas se multiplicó. Con historias buenas, malas y meh. Bi ha habiu de tot, ye verdat. Pero una d’as linias d’actuación que mas d’acuerdo soi sobre lo que s’ha feito en istos anyos ye la variedat y diversificación de cheneros. Una politica que transporta t’as pantallas lo que se fa en os comics. Dimpués d’a saga de l’infinito, con un malo como Thanos y lo destín de l’universo en chuego, feba falta historias mas chiquetas. Yera imposible puyar l’apuesta. Lo lochico yera presentar nuevos personaches, desarrollar-ne atros, explorar ideyas innovaderas y aproveitar lo material ya escrito. I hai milenta guions aproveitables y adaptables pa series y pelis, no cal inventar guaire.

Soi d’ixos pocos que le fació goyo la segunda d’a Capitana Marvel (sí, la d’as cancions), la serie de She-Hulk, la de Ms. Marvel y mesmo Quantumania. Garra d’ixas ye una epica y trascendental como Infinity War. Ni falta que fa. Los comics Marvel son plenos a boticiegas d’historias que no van ta garra cabo, de fantesía sin mas, que nomás busca fer-te pasar un buen rato con relatos varrenaus. Las cuatre citadas me pareixen buenas adaptacions. De feito, lo mío problema con os comics Marvel actuals ye lo contrario: que miran de levar lo cine t'o papel. Tot son historias hiper-epicas. L’universo ye en periglo terne que terne sin que la población d’a Tierra acabe histerica y suicidando-se en masa por a contina tensión que soportan. Los personaches tienen unos nivels de poder absurdos. Storm yera una ladrona que amagaba ganchinas en a suya diadema y agora ye un ente cosmico. S’ha de puyar la escala de contino. No i hai espacio pa que los personaches evolucionen y cuan lo fan, ye de rapiconté y sin mica sentiu, como lo caso de Rictor que, en a saga X of swords, se fació mago d’una pachina a la siguient «porque trunfas».

En a etapa australiana d’os X-Men (UXM #244) bi heba un numero que las chicas s’iban de compras. Una enchaquia pa presentar a Jubilee en una historia a on que Dazzler, Psylocke, Storm y Rogue se relaixaban dimpués d’Inferno. En l’epilogo de X-Cutioner’s song (UXM #297) la mesma Jubilee amostraba cómo patinar a un Profesor Xavier que podeba fer servir las suyas garras por nomás bella hora. Numeros como ixe yeran cutianos. Bi’n heba prous cada anyo. Bi heba tiempo entre grans sagas pa que los personaches fuesen creixendo y que vivisen aventuras mas normaletas, se relacionaban entre els a monico, no caleba que tot fuese espectacular tot lo tiempo.

La zaguera sospresa d’o fandom estió las criticas positivas a la serie de Wonder Man. Ueito capitols d’una historia que ye correcta y entretenida. Y prou. Una serie que se me fació muito mas aburrida que la debantdita Ms. Marvel y no digamos ya que Wandavision, Hawkeye u Moon Knight. Tampoco no ye epica ni conecta con atros eventos Marvel. No m’emocionó en garra minuto y lo millor capitol me pareixe lo de Doorman a on que lo protagonista tasament i amaneix. Me foi cruces de que isto le pareixca a dengún la solución a la suposada crisi d’o cine Marvel.

Por yo, quedaz-tos con ixa serie tan seria y adulta de vez que le fez floretas a las gracietas de caca-culo-pedo-pis de Deadpool, pero no dez mal cada vegada que se fa una chorrada como Quantumania que nomás por veyer a MODOK me valió lo pre d’a entrada t’o Palafox. Ixo ye puro Marvel, igual como lo Thor capín y chonflo y She-Hulk somardiando sobre la presencia d’o suyo primo en a suya serie. A chent como yo, que leigo Marvel dende los nueu anyos, nos encanta ixa mierda.

martes, 31 de marzo de 2026

Indiana, Tony y la propiedat privada

L’atro día feban la tercera d'Indiana Jones en a tele. La d'o gredal. Ye hipnotica. La he vista un ciento de vegadas, me sé los dialogos punto por agulla, pero con tot y con ixo, siempre que lo zapping me i leva, me quedo mirando-me-la. Lo menos bel rato, dica que Indi le fote bel punyazo a un nazi, que ixo siempre fa goi. Creixié, como tantos atros quintos míos, con l’arqueologo como heroi. Lo teneba tot. Barrachaba lo caracter aventurer con o conoiximiento academico y, pa forro’i bota, trestucaba a las mullers que se regalaban por lo doctor.

Pero amás, Indiana teneba atra caracteristica que t’a part d’alavez no en parabanos cuenta y que agora pienso que talment fuese mas important que no me pensaba en a mía formación. L’enemigo suyo yeran los nazis, y ixo hue ya ye de destacar. Pero en teneba unatro, d’enemigo. ¿Cuántas vegadas sintiemos en ixas cintas d’os ueitanta ixo de «isto habría d’estar en un museu»? Indiana Jones luitaba contra la privatización d’o patrimonio artistico. Los «malos» yeran cudiciosos traficants d'arte que agora clamarían «emprendedors». Si hue s’estrenase a fe que sería acusada de woke y de propaganda anticapitalista.

No en faré un afalago acritico. Las pelis d’Indiana Jones tienen un mensache colonialista y una pudor masclista de mal amagar. Ixo, tan común en as produccions d'alavez, lo deixamos t'atro post. Lo que me clama l’atención, cada vegada que lo veigo, ye ixa defensa d’o común.

No ye lo solo eixemplo de mensaches, cutianos en o cine y la cultura popular d’os ueitanta y primers novanta, que han dispareixiu de tot. En aquellas envueltas, dende Los Goonies a l’Equipo A pasando por Scooby-doo, los especuladors immobiliarios yeran prototipo recurrent de «malo»: l’antagonista que no teneba mica escruplo en joder-les la vida a los protagonistas y a qui pertocase.

Dos decadas dimpués d’ixa zaguer cruzada d’Indi arribaba t’os cines un heroi bien diferent: Iron man. Tony Stark tamién yera seductor, intelichent y aventurer. Pero no yera un profesor universitario sino un interpresario d’exito que amuntonaba diners a pur de vender armas por lo mundo. En Iron man 2, l’hombre de fierro va ta un chuicio a on que l’estau le demanda que meta la suya tecnolochía a lo servicio d’o gubierno d’os EE.UU. y astí ye la gran escena que define lo cambio cultural, cuan debant d’os representants d’a cambra diz ixo de «¿Quieren la mía propiedat. No pueden tener-la. Pero les he feito una gran favor: he privatizau con exito la paz mundial». Me pienso que no puet existir una frase ni una escena que represiente millor lo neoliberalismo y l’individualismo. Y Iron Man en ista peli ye la suya personificación.

Ye verdat que dimpués lo personache fa tot un viache de l’heroi. Caye en o pozo, tien problemas con l’alcohol y acaba cambiando lo negocio d’a fabricación d’armas por lo d’a producción d’enerchía, como si no bi hese tamién aspectos eticos y morals en ixo. (Aviso de spoilers de pelis de fa una decada). Seguindo la saga, l'amigo Anthony fa un chiro de 180 graus cuan empara la iniciativa de rechistro superheroico pa que la chent con poders pase a pender d’un control estatal (Captain America: Civil war) y en Avengers: Endgame acaba sacrificando-se por salvar a la humanidat. Entremistanto, refusa la suya vida de playboy millonario pa marchar a vivir con o suyo amor con qui tien una filla.

Ni lo chiro ideolochico ni la posterior redención, tot muit opinable, ye lo que lo fan meyo d’Iron man remera. Sí pas ixo d’a privatización d’a paz mundial, las fiestas en a suya torre, los autos de luxo y la manera de vivir d’ixas primers cintas, antes que le entre una mica de talento.

Contraeiexemplos, n’i habrá a brozuecos. Iste no ye unatro post de viello de «los 80 yeran millor». Ixa decada, como todas, tien cosas que fan muita pampurria. Ye una experiencia personal que creigo que me marcó mas que no pienso y dezaga d’a que probablement i hai una manera anterior de veyer la vida y de buscar en a ficción los mensaches que me reafirmen en las mías ideyas. U talment ye un simple «Indiana mola mas que Tony». Qué me sé yo.

lunes, 9 de febrero de 2026

Lo que pienso de Sirat

No sé cómo me plegó la primer vegada, pero de rapiconté tot lo mundo arredol de yo charraba de Sirat. Por un regular, con resenyas buenas. Muit buenas. Yera la cinta que caleba veyer. La sensación cinematografica d’o momento. L’argumento, un hombre que va buscando a la suya filla por las raves d'o Sahara Occidental, no me clamaba guaire l’atención. A pur de ferrete y de que Arale la incluyise en a lista de pelis pa descargar veyer de manera de tot legal, acabemos metendo-nos-la un día d’ixos de sofa y manteta.

La vide y me formé la mía opinión, que dimpués en charraré. Bella semana dimpués zapeé por la entrevista que facioron en La Revuelta a lo suyo director Óliver Laxe. He de decir que siempre simpatizo de primeras con cualsequier hombre que leve cerras. Ye instintivo, una identificación de camín, de tot irracional, lo sé, pero ye asinas. Qué le voi a fer. Como si los pels fuesen indicativo de cosa. Lo mozo, ni fo ni fa. Dició bella cosa interesant y muita sanselada. Una miqueta mistico, lo que siempre me fa pampurria. Egolatra como toz los que s’adedican —u nos adedicamos, por la parte que me toca— a la creación. Ixe día le acababan de nominar a los Oscar y ixo ye pa meter-se niervudo y creyer-se-lo una miqueta, la verdat. En cualsequier caso, tampoco no me pareixió garra carnuz. Un tipo curioso. Ni me montaría una asociación con él, ni lo fusilaría.

No sé si estió por la nominación a los Oscar, por las entrevistas que le facioron dende alavez u por qué, pero de rapiconté, Sirat le pareixeba una mierda a toz a lo mío arredol. No foi que leyer criticas d’a peli. Y la mayoría creigo que una mica inchustas. La titabola plegó a tener mesmo una polemica por un video de Spanish Revolution que criticaba a los que criticaban a Laxe y… bueno, si tos interesa, lo googleaz. Asinas que, sin tener yo ni ideya de cine, igual como muitos d’os que se fan reels eternos explicando porque Sirat pude, voi a explicar qué me pareixió la polemica cinta.

Ya he comentau que l’argumento m’atrayeba poco. Poquismo. Me feba a saber-la galvana. Asinas que me feba muit poquetas alufras. Talment ixo influyó en que la peli me fese goyo.

La principal critica que se le fa ye que no tien sentiu, que las cosas ocurren «porque trunfas». Y encara que tiengan razón, porque ixo ye irrebatible, me pareixe perfecto. Soi una miqueta farto d’as «reglas d’a narrativa» que tot ha de tener una explicación, que antimás s’ha de fer en a propia obra y que los eventos sucedan d’una manera organica y no sé cuántas costodias mas. La vida ye caotica y muitas vegadas simplament i hai una esferra y tot se’n va a cascar-la. U mas simple, l’obchetivo d’a cinta no ye explicar los porqués. Ye centrar-se en l’efecto que ixo tien. U simplament recontar-lo. Ixe caos vital ye un d’os obchetivos que quier fer Laxe sin mica disimulo. Bueno, obchetivo conseguiu, por lo que se veye.

Ixa me pareixe la principal virtut d’a cinta: cargar-se todas las reglas d’a narrativa. No i hai viache d’o heroi y los deus ex-machina son por tot. Y de vez, muitos d’os criticos reconoixen que lo soniu ye impresionant y que visualment vale un valer. Lo soniu, en casa nuestra, con una tele normaleta, pues no’n puedo decir ni pont. M’hese caliu ir t’o cine, m’entrefilo. Visualment, pareixiu. Pero con ixos paisaches teruelanos cal decir que la metat d’o treballo yera feito.

Sirat ni m’encantó ni m’emocionó. No ye una cinta que creigo que torne a veyer nunca, la verdat. Pero sí que salié bien contento de que a la fin me sorprendese una peli dimpués d’un ciento de repeticions y repeticions y repeticions d’as mesmas cuatro historias, de clichés y argumentos manosiaus. Me percutió, me fació pensar un buen rato en lo que acababa de veyer, mesmo en si m’heba feito goyo u simplament soprendiu.

Ni Olimpo ni Mundiludiaple. Sirat ye orichinal, sorprendent y atrivida. Bienveniu cualsequier artista que peteneye ixe camín.

Nota important: Dimpués de publicar la primer versión d'iste post, m'han arribau comentarios sobre las polemicas (que desconoixeba) que bi'n ha habiu sobre cómo s'ha tratau (millor dito, cómo no s'ha tratau) lo tema d'a ocupación marroquí d'o Sahara Occidental en a cinta.  Asinas que tos convido a informar-tos sobre iste afer en las asociacions de solidaridat con o pueblo saharaui.

miércoles, 13 de septiembre de 2017

Como viyé... Colossal

Las tardes de verano sin guaire faina trayen a soben buenas sorpresas. En ista ocasión tenió forma de cinta que no sé encara guaire bien ni por qué me la baixé. Talment me la recomendase belun u viyese lo trailer u que me se yo. Lo caso ye que Colossal, de Nacho Vigalondo ha estau una d'as grans troballas de l'anyo. Y ixo que ye protagonizada por Anne Hathaway, una actriz que no li tiengo guaire carinyo precisament.

La historia prencipia quan a la prota, una choven en l'ature y con problemas d'alcohol, li deixa la suya parella y marcha a vivir t'o lugar suyo. De vez, en Seúl (Corea) apareixe y desapareixe cada diya un mostruo chigant fendo esferras. Podría pareixer, a priori, unatra cinta de kaiju eigas, ixos monstruos chigants que arramplan con las ciudatz asiaticas, pero no.

La parte fantastica d'a historia ye nomas una enchaquia pa contar-nos atras cosas igual u mas intresants. La dominación, l'alcohol, lo concepto de masculinidat, la empatía, las conseqüencias d'os actos propios sobre la resta, lo trumfo social, .... totz ixos temas son presents en las poco menos de dos horas de cinta. Los personaches son presentaus d'una manera machistral, conseguindo que a escape experimentemos sentimientos enta ellas. La cinta engancha dende lo primer minuto con un ritmo que sin andar atarrantau, consigue que no aibemos la uellada d'a tele ni un inte.

Encara que bi ha mensaches, no son mica evidents, ni los personaches perfectos. Consigue contar-nos lo que quiere, fendo-nos pensar, viyendo reflexaus momentos que todas hemos viviu, y que antimás no siga una cinta moralista. Tot ixo me pareixe bien dificil. Pero antimas fer-lo a traviés de monstruos fantasticos, ye la rematadera. Sobrebuena cinta pa cine-forum de masculinidatz con zagals chovens.

miércoles, 10 de mayo de 2017

Passengers: romanticismos y mala sci-fi

Sabado tarde. A l'atro diya tiengo corrida de maitins y no salgo. Quedamos bellas quantas amigas y decidimos de viyer una cinta. En teneba baixada una dende feba tiempo. Goso de minchar-me qualsiquier cosa que tienga una nau espacial en o suyo argumento. Por o trailer, pareixeba una d'ixas cintas espacials que barrachan terror y sciencia ficción. Pero a sola cosa que feba miedo yera o guión. ¿Quiers perder 116 minutos d'a tuya vida? Mira-te Passengers.

Passenger no nomas ye una penible cinta en o chenero d'a sciencia ficción. Ye antimas un exercicio terrible de chustificación de l'acoso y a dominación, vendendo-nos un concepto d'amor que da ansias, y que, por desgracia, ye mas ixemenau que no nos pensamos.

Una d'as razons pa viyer a cinta ye a hipotesi que planteya, que a priori pareixeba intresant: una nau viacha dende a Tierra enta atra planeta, colonizada por a humanidat. Cal 120 anyos pa fer ixe viache, asinas que os pasachers van hibernaus. Una d'as capsulas falla y fa dispertar a un pasachero dimpués de nomas 30 anyos de viache, asinas que, en quedar-le-ne 90 mas, prencipia un relato de l'angunia de saber que va a morir solo, pasando la resta d'a vida suya en ixa nau. Dica astí, va tot alto u baixo bien.

O pasachero, interpretau por Chriss Pratt, precipia a baruquiar con una zagala que ye hibernada. Se la mira terne que terne adintro d'a suya capsula, investiga la suya vida y motivacions, y asinas asinas. A la fin, decide, "porque ell lo vale", quitar-la d'o suenio hibernant y que tienga a mesma "suerte" que ell. Ye decir, decide unilateralment que ella tamien va a morir acompanyada nomas por ell, en ixa nau que ye una garchola "de luxo".

A historia se podría interpretar, dica iste momento, como un thriller psicolochico. Un hombre normal, en estar isolau en o bell meyo d'a galaxia, se torna barrenau, y dispierta a una mesacha, que ha de mirar de fuyir d'as suyas basemias. Pero a cinta esvarra por una endrecera de tot diferent, fendo d'iste relato de terror una historia pretendidament romantica. No creigo que as cintas haigan de dar licions, ni tener lecturas morals necesariament. Pero vete-me que ista en tien, y ye bien mala. Toda la resta d'a cinta ye una apolochia d'ixe concepto de romanticismo masclista an que Chris Pratt deixa sin capacidat pa esleixir a Jennifer Lawrence (que ye lo millor d'a cinta, chunto con os FX) y condena la suya vida. Encara que o personache femenino tien un momento de venganza contra o suyo captor, dimpués se'n arrepiente y remata entendendo que ye "incapable de vivir sin ell".

Antimás d'a historia por sí mesma, toda la cinta ye plena de topicos d'ixe romanticismo rancio. Ell, un inchenier de clase baixa que suenia con fer-le una casa a la mesacha. Ella, una periodista romantica, de familia de perras, pero de vez, moderna, aventurera y esportista. Con o toque chusto d'independencia pa que siga atractiva, pero no "indomable" pa un masto como ell.

Deixando analisi sociolochicos a un costau, si ye que ixo ye posible, como pura sciencia ficción ye pesima tamién. Nomas o disenyo d'a nau y bell momento, como quan s'esmarchina o simulador de gravedat, pueden contar-se como puntos a favor. A menaza pa la supervivencia d'a tripulación no ye que un mal funcionamiento, que no s'explica en garra momento, y a solución ye un deus ex machina, feito pa que Jennifer Lawrence (que antimas vien de fer os papels de Katniss Everdeen, y Mystique) pare cuenta de que a suya vida no vale cosa sin o masto a o canto.

No esmachino una cinta, por suposar, an que Ortega Lara fese pachas con a ETA, y se'n isen de borina por Hernani, cantando Ikusi menditzaleak, con una banda sonora romanticona sonando. O sindrome d'Estocolmo esdevien en Passengers, una repolida y deseyable historia.

Lo preocupant de tot isto no ye que Hollywood contine fendo istos licotes en 2017. Leva con iste ferrete toda la vida. Lo que mas me ha preocupau en istos diyas ye que, quan recontamos l'argumento, mas d'una persona nos ha preguntau por a on viyebanos o problema, u mesmo han chustificau a lo personache masculino. Tamién nos hemos trobau con qui no fació ixa lectura d'a cinta en viyer-la. Por ixo fa tanta falta as "lunetas moradas". Por ixo nos cal estar siempre a la tisva y fer una lectura critica contina d'as historias mainstream. Somos cansas porque cal estar-ne. Porque sino, muita chent continará pensando que acosar y decidir sobre as vidas d'atras personas no nomas no ye detestable, sino que, pa forro de bota, ye romantico.

miércoles, 1 de febrero de 2017

A cinta que me moló. Tierra de barrenaus radio 3x05

Sin estar precisament un saputo d'o cine, ye una d'as mias pasions. Os medios actuals permiten, antimás, levar t'a gran pantalla historias que de chiquet nomas yeran posibles en o comic u a literatura de Sciencia Ficción u Fantasía.

China chana as frikis nos imos fendo con o mundo, y hemos aconseguiu emplir d'as nuestras basemias os cines. Como en tot, bi'n ha de buenas y de malas, de millors y pior feitas. Cintas que pareixen salidas d'a ment d'un politoxicomano en un d'os suyos viaches y ideyas que de puro chenial son incomprensibles. Y atras cintas que simplament fan goyo, pero no sabes por qué.

A ufierta audiovisual d'agora ye tant gran y variada, y o tiempo libre tant radiu, que me cal trigar muito. Por ixo, recurro a la chent que tien gustos pareixius pa que me recomiende qué viyer u qué leyer. En iste programa nos chuntemos quatre amigas y charremos de cintas que nos heban feito goyo. Sin garra criterio a priori. A triga no podeba salir mas variada. Cintas que replegoron arrienda diners en taquilla contra atras que s'estrenoron dreitament en TV. Presupuesto multimillornarios contra cintas feitas con a pocha que heba feito lo suyo director. De tot, y muita diversión, como siempre, en iste Tierra de barrenaus radio, que prencipió con una videofatera, y que ya podetz ascuitar y descargar-tos.





lunes, 24 de agosto de 2015

Universos de ficción

Una d’as criticas que más se gosa de fer sobre os comics Marvel, ye que pareixe imposible de seguir as suyas series sin saber tot lo que ha pasau en as decadas que levan escribindo-se u todas as relacions entre as diferents series. En lo que se clama l’Universo Marvel. Isto ye aplicable tamién a muitas atras obras de fantasía, superheroes u sciencia ficción: l’universo DC, Canta de chelo y fuego, Star Wars u mesmo L’amo d’os anillos son completos y complexos universos.

Ye verdat que pa entender completament qualsiquier d’istos universos cal leyer-lo tot, u a lo menos buena parte. Pero precisament en ixo ye an que tienen parte d’a suya gloria. O feito de que s’haiga creyau tot un universo ta una obra proporciona un scenario fascinant an que desenrollar aventuras y historias de toda mena. Un universo que as fans gosamos de pasar horas imachinando-ie aventuras y fendo-nos preguntas sobre ell. En a mia opinión, o feito de que ixas obras sigan tant angluciosas no nomás no ye un problema sino que me pareixe una parte muito important d’o suyo atractivo.

L’universo Marvel, por eixemplo, s’ha iu ixamplando dende que naixese en os 60 con bella serie y bell crossover (1) chiquet, dica las decenas de series que s’editan agora mesmo con crossovers cutianos, macroeventos y mesmo un universo alternativo clamau Ultimate, con una dinamica parellana. En os primers anyos no yera tant dificil seguir a continidat de tot l’universo. Os crossover y macroeventos yeran radius y, en tot caso, no afectaban a guaires series. Pero con o tiempo a cosa s’embolicó a-saber-lo. Hue ye practicament imposible conoixer de tot l’universo Marvel actual. Siempre que tiengas una vida normal, ye platero.

Pero ¿realment cal estar a o diya de tot lo que pasa en cada chiquet racón de l’universo Marvel ta poder disfrutar-lo? No pas. Personalment nomás merco cada mes as cinco series principals d’os X-Men. Tot un miniuniverso adintro de Marvel. Beluna ye practicament independient de tot y a resta tampoco no tienen tanta relación, ni entre ellas, ni con a resta de l’universo Marvel. A sola vez que sí que realment te podrías perder ye en os debantditos crossovers y macroeventos. Lochicament, si quiers enterar-te de por qué Cyclops se carranya con Wolverine y se montan cadagún un equipo, te cal leyer Scisma. Si quiers saber porque de bote y boleyo se pasó de que bi hese mutantes por tot a que no’n quedase que bella centena, te cal leyer Dinastía de M. Y asinas asinas. Pero as historias cutianas, te las puedes leyer tranquilament, y disfrutar-las prou, sin que te calga haber leyiu istas sagas ni as atras series. A etapa de Whedon y Cassaday en Astonishing X Men u a de Aaron y Bachalo en Wolverine & the X Men son eixemplos de historias bien buenas, divertidas, con calidat y que mantienen a conexión con a resta de l’universo Marvel, sin que calga ni estar a o diya de tot, ni haber leyiu as decadas anteriors de comics.

Os “universos complexos” (por clamar-les de bella traza), me dan a yo un alicient pa dentrar en una obra. O feito de que una autora (u autoras) construiga tot un mundo (u mundos) con bella coderencia me pareixe impresionant y creigo que enriqueixe a-saber-lo a obra, ubrindo un ciento de posibilidatz. Istos universos por un regular son ubiertos a que nuevas autoras adhiban personaches, creyen aventuras en a linia temporal principal u atras, reinterpreten etapas, etc… fendo-lo evolucionar y esdevenindo en un granizo exercicio imachinativo que muitas amamos. Star Wars prencipió como una cinta de sciencia ficción sin guaires anglucias. Por sí mesma yera una buena cinta, pero tot l’universo creyau dimpués, con decenas de comics, libros, chuegos de rol, videochuegos y cintas, me pareixe muito millor. Quedar-se nomás con a trilochía orichinal, antimás de un culturetismo gafapastil, creigo que ye perder-se voluntariament bella cosa más “trascendent” que no una simpla buena cinta.

En o caso de Canta de chelo y fuego, muitas tamién se queixan d’a cantidat de personaches y d’a complexidat d’as tramas. A yo ye precisament ixe feito lo que m’empenta cada bell tiempo a tornar a leyer bell espisodio d’a saga. Remerar aquella batalla, mirar de trobar ixa cita que diz Tyrion que puet estar que me de a pista finitiva sobre a identidat de Azor Ahai, fer alcordanza de qui yera ixe sacerdote que nombra Missandei y que me sonaba que en heban charrau antes, … Qui quiera historias simplas, curtas y autoconclusivas puede leyer Os cuentos de Dunk y Egg. Los disfrutará, sin dubda, porque son buenas historias. Pero qui los leyemos conoixendo todas as relacions con a resta de l’universo de Chelo y fuego trobamos sentiu a ixos chiquetz detalles que deixa a ixambre Martin por os libros y que tanto goyo nos fan. Iste caso de ye buen contimparar. A serie de televisión ye muito más simpla que no os libros y, precisament por ixo, muito pior en a mia opinión. Qui viyen nomás a serie de TV se pierden uns personaches muito millors costruyius y una tramas muito más coderents que, en TV, talment no funcionarían.

Diz Martin que no quiere que dengún que no siga ell escriba u contine a Canta de chelo y fuego. Se puede autoenganyar tot lo que quiera, pero internet ya ye rebutient de fanfics (2) (yo mesmo soi treballando-ne en una) y soi seguro de que quan se canse u se muera, lo que pase primero, ell u os suyos hereus, venderán os dreitos u, simplament, deixarán fer.

A complexidat ye un punto a favor, no pas en contra. Con Arale tenemos un pleito perén. A ella no le fan goyo os chuegos embolicaus como Magic y a yo os simples como o Parchís. Con o Parchís me aburro de tot. Cal nomás quatre normas basicas ta chugar y no bi ha guaires opcions estratechicas. De feito qualsiquier chuego más simple que o Risk me resulta un catenazo. Cuesta d’aprender a chugar a Magic, prou que sí. De feito nunca no se deixa d’aprender a chugar. Igual como en l’Universo Marvel, Star Wars u lo que sía, nunca no se deixa de descubrir nuevas historias. A complexidat ye maravillosa encara que calga fer más poders ta disfrutar d’a suya polideza.

Asimov, en bell inte, debió fer-le aprecio a ixa complexidat. De la trilochía orichinal de Fundación, que ya yera prou angluciosa, s’ixampló a cinco y dimpués siet libros. Pero lo chenial de tot, estió quan consiguió conectar-los con as sagas de Robots y Imperio que tamién heba escrito, creyando asinas tot un relato d’a historia futura d’a humanidat. No sé como estioron os detalles legals, pero bell anyo dimpués d’a muerte d’o escritor, atros autors creyoron una Segunda trilochía d’a Fundación. No los he leyiu. No sé si son buenos u no pas, u si se considerarán canonicos (3). Pero adhiben nuevos datos y anvistas sobre una parte d’a historia d’a Saga de Fundación, que siempre ye bien. Sisquiá atras autoras continasen escribindo historias ambientadas en ixe universo que Asimov nos deixó. Y si son una mierda, con no considerar-los canonicos, prou.

Que, de cabo ta quan, calga reinterpretar-lo tot, como s’ha feito con Star Wars Legends, as cintas de Batman u se ferá o mes venient con tot l’Universo Marvel, tampoco no me pareixe mal. Ye lochico que dimpués de tantas anyadas, l’orichen de Hulk, u as primers aventuras de Avengers u d’os 4F queden desfasadas tanto tecnolochicament como social, cultural y en muitos atros sentius. U que calga reordenar tot lo material que se publicó sobre Star Wars sin brenca coordinación. Con Star Trek se fació muito bien en o reboot (4) d’a serie, asinas que cuento que a nueva trilochía galactica tamién lo ferá bien.

Asinas que bienvenidan sigan todas ixas autoras que miran de creyar ixos nuevos universos y emplir-los de personaches intresants. A las frikis nos proporcionatz horas y horas y horas de diversión, buenos ratos y debatz bien entretenius. 

NOTAS:

  1. Un crossover ye una historia compartida entre dos u más series de comics. Por eixemplo, a historia titolada “Vortice Negro”, publicada en istos zaguers meses, chunta personaches de Guardians d’a Galaxia (Guardians of the galaxy), Os nuevos hombres - X (New X-Men) y atras series en una aventura común que se publica un episodio en cadaguna d’as series.
  2. Fanfics: historias feitas por fans ambientadas en l’universo de bella obra. Por un regular, no oficials.
  3. O canon, en as obras frikis, se consideran os materials que recontan a historia oficial. Por eixemplo, en Star Wars, agora mesmo nomás son canonicas as seis cintas y bella serie de TV. Toda la resta de materials de comics, libros, etc… se consideran difuera d’a continidat y parte d’un universo paralelo clamau “Star Wars Legends” con a suya propia continidat.
  4. Un reboot ye tornar a prencipiar una serie sin tener en cuenta tot lo material anterior u dando-le una nueva interpretación. En a nueva Star Trek, por eixemplo, un viache en o tiempo fa que cambie bella condición d’a historia que bi heba dica agora de Star Trek y prencipien nuevas historias sin que calga respetar o material feito. Atro viache en o tiempo, o de X-Men: Diyas d’o futuro pasau, probablement provoque unatro reboot d’as cintas de X-Men, en haber creyau unas condicions que facioron que no morisen Jean Grey ni Scott Summers.

martes, 26 de agosto de 2014

Vocabulario de terminos frikis (1)

Zarrar series con un cliffhanger, 
habría d'estar delito
A lo chiquet vocabulario friki que yo teneba, plegau más que más dende o mundo d'os comics, s'han adhibiu en zagueras, quantas parolas y conceptos que he conoixiu fa relativament poco tiempo y que me trobo que he d'explicar de cutio a muita chent con qui charro. Quasi totz vienen de l'anglés y s'aplican en o mundo d'as series de televisión, tot un nuevo producto cultural y artistico, como ya esfendié fa tiempos. Como cuento que ferá honra a muita chent, más que más si ascuita podcast u leye medios especializaus, voi a mirar de fer un chiquet diccionario de terminos frikis prebando d'aclarir cosetas.

Hype, Fer hype / creyar hype: (abreviatura de l'anglés hyperbole) A traducción millor sería "expectación". U en seguntes que sentius exceso d'a mesma. Probablement a serie mayestra en isto sería Chuego de tronos, con as suyas continas "pindolas informativas que van liberando mientres tot l'anyo. Un fascal de trailers, anuncios d'actors, scenas de rodache, y toda mena de contenius de mayor u menor intrés que fan que os seguidors tiengan calibo mientres os 10 meses que no s'emite.

Prou que "fer hype" puede estar muito negativo. Un eixemplo paradigmatico d'isto estió en o suyo diya, a peli de Avatar. Cameron y a productora s'heban encargau de repetir terne que terne que yera una peli que iba a cambiar o cine, que s'heba estau treballando en ella mientres más d'una decada, etc... Dimpués a peli estió prou criticada por "no estar ta tanto", a tamás d'estar, en a mia opinión, una choya d'o cine de sciencia ficción. Si no bi hese habiu tanto hype, prebablement as criticas t'a peli hesen estau más radidas.

Hater / hatear: De l'anglés to hate (odiar). Con l'adchectivo hater, se charra d'as personas que odian irracionalment a bell personache de ficción, actriz u mesmo obra. Ixe odio se reflexa a soben en una gran actividat en foros y retes socials contra tot lo que tienga relación con lo hateau. No sé si, en adaptar-se a l'aragonés, igual como atros verbos, s'habría de meter-le una "y" a lo verbo ta fer-lo "heiteyar". Pero ta que l'autoridat decida sobre istas cosas, encara falta prou. Saputas: ¿opinión?

Cliffhanger: De cliff (penya) y hanger (penchador). A traducción sería bella cosa como "lo que te pencha d'a penya". Ye un suceso u parte d'un argumento que no se resuelve en un capitulo de serie u en una pelicula y que se suposa que se resolverá en os siguients capitols u secuelas d'a peli.

Una d'as mayestras d'o cliffhanger estió Cacegadas (Lost) que gosaba de rematar cada episodio con bella noticia u bell misterio que te deixaba sin sangre en a pocha. No digamos ya la fin d'as temporadas, una d'as series que millor sabeba enganchar-te t'asperar-te tot l'anyo con gana de más. True blood leva a l'extremo o cliffhanger, plegando a rematar os episodios y mesmo as temporadas a metat de scena.

Fangirlear / fanboyear: De fan (apocope de fanatic) y girl / boy (mesacha / mesache). Fer de chico / chica fanatico de bella cosa. En istos verbos (muito más cutiano o primer que no pas o segundo) se replega o conchunto de comportamientos propios d'un fan de actors, personaches u productos artistitcos frikis como fer ringlera mientres horas ta una firma de lo que siga, ir t'os scenarios de rodache a mirar de fer-te a foto con qui siga u conseguir bella cosa relacionada con o producto que siga, u a esfensa irracional de l'actriz / personache / producto.
Uno de hueso comics de o Universo
expandió de Star Wars
Canon: En as obras frikis con varias versions (por un regular libro / comic y serie u peli) se considera que bi ha un conchunto d'ellas que son a parte "real" y atro que son versions alternativas d'os feitos u que no s'achustan de tot a ixa "realidat". L'eixemplo más conoixiu ye a obra de fantasía más friki y vendida d'a historia, os Evanchelios d'os cristianismo. Nomás quatre d'os que bi ha escritos son canonicos, ye decir, recontan "a verdat", entre que toda la resta se consideran ixo: versions alternativas, mesmo bella vegada verdaderas blasfemias.

Atro eixemplo en ye Star Wars, a on que lo canonico-canonico son as seis pelis, divididas en as tres trilochías que todas conoixemos. Antimás, s'ha creyau arrienda de material, que se considera canonico, pero no a ran d'as seis pelis. Isto se conoixe como l'Universo expandiu de Star Wars, a on que ye incluyiu toda mena de material: comics, libros, chuegos de rol, videochuegos u series d'animación, por eixemplo. Ta rematar, tamién existe material no canonico de Star Wars, encara que poco. Cal remerar que Star wars, mientres muito tiempo, ha teniu o departamento de continidat (ya en charraremos más entabant) d'a historia.

Antimás, en as diferents adaptacions, por un regular de libro u comic ent'o cine u a TV, se considera canonicas as cosas que coinciden y no canonicas no. Ye no-canonico, por eixemplo, o Daario Naharis u quasi toda la trama de Talysa d'a serie Chuego de tronos, u os Nick Furia y Uello de Falcón d'as pelis y series marvelitas.

Continaré más entadebant con más parolas y expresions. Totz os comentarios, dubdas, preguntas, etc... son bienvenius. Tos deixo con o cliffhanger y creyaré hype por twitter, encara que me hateyetz.

jueves, 15 de mayo de 2014

As series como expresión cultural

Fa poco sintié a una companyera decir que no le feba goyo de leyer. No que no le feba goyo de leyer seguntes que libros u seguntes que cosas, sino que no leyeba porque no le feba goyo a mesma acción de leyer. Asinas. Cosa. 

Fa menos encara, charrando de series, un amigo me dició que ell "no viyeba series". Prou que bi ha diferencias. A literatura ye un arte de millars d'anyadas, que practicament qualsiquier puede gronxiar-se-ne y creyar nuevas obras. Ye a base d'a plasmación d'as ideyas y d'as narracions ta que o suyo esprito pueda pasar d'una cheneración t'atra inalterable, u poco alterada.

As series, d'atra man, son un subproducto d'a televisión que de vez, en ye d'o cine. Un arte que creya unatro arte y a on que, en a mia opinión se'n ha creyau unatro arte como en son as series, tal y como las entendemos en istos momentos d'o sieglo XXI. Quasi dende o naiximiento d'a televisión, as series han existiu. Bi'n ha habiu de muito buenas y muitas, muitismas, de prou baixa calidat. Manimenos, creigo que ye en as zaguers dos decadas, quan iste arte s'ha plegau a fer gran y a poder, sin garra complexo, adoptar ixe nombre: arte.

Igual como o cine ye reconoixiu como tal, y qui bi treballa lo fa con prou prestichio, as series han plegau a lo mesmo ran u mesmo dillá. As series ye una evolución d'ixe cine. No ye nomás una "peli larga". Han plegau a tener un luengache y unos tiempos propios. Os personaches cinematograficos han de recontar una historia en bellas pocas horas. Han d'evolucionar en ixe radiu tiempo. As historias no pueden embolicar-se masiau, no podemos conoixer tanto a los personaches como podemos fer-lo en una serie. En una serie bi ha horas y horas ta enamorar-nos de tal u qual personache. Ta que conoixcamos todas as motivacions. Ta que os universos a on que se desenrrollan (fantasticos u reals) prengan una complexidat inabracable por o cine estandar.

Ixa complexidat permite levar ta ixe nuevo luengache cinematografico, ya propio d'as series, historias que no se podrían levar t'o cine standar. Canta de chelo y fuego en ye un claro eixemplo. Pero igual podríanos charrar de atras como Dune, con penibles adaptacions cinematograficas u A Fundación d'Asimov que bell diya aspero que belun s'anime a fer. 

Bi ha bells aspectos tecnicos que, en a mia opinión han permitiu que as series pleguen en un ran de calidat como lo que han conseguiu. Un d'ells ye l'acceso y a disponibilidat que les ha dau internet. En a tele de quan yera chicot, si te perdebas un capitol, no podebas viyer-lo dica que lo refesen un anyo dimpués. Ye verdat que as series no gosaban tener argumentos tant embolicaus, pero como te'n perdeses dos de, por eixemplo, Twin Peaks, te podebas dar por hodiu. Agora, no sé ni qué series fan en qué canals. Me las baixo de internet, bellas vegadas anyadas dimpués de que las haigan feito por a TV. Las veigo quan quiero, os capitols que quiero, sin publicidat, con as pausas que me calga ta pichar u fer una cursa t'a fresquera u t'a falsa. Pero sobre tot, las veigo en orden. En o caso d'as televisions espanyolas lo caso ye mas grieu encara pues historicament han maltractau a las series prou. Yera imposible viyer Cacegadas (Lost) u 24, por meter-ne so que dos eixemplos.


Ye por ixo que beluns, como la HBO, han entendiu que a piratería no nomás no empobreixe as series sino que fa que cada vegada las veiga más chent. Si Chuego de Tronos s'hese emitiu en os primers 80, l'audiencia no hese puesto puyar por cada temporada como lo ye fendo agora. Si agora creixe bell millón d'espectadors en cada temporada ye porque qui se bi incorporan han visto online tot lo anterior.

L'atro aspecto tecnico ye lo baratos que han esdeveniu os efectos especials gracias a la suya computerización. Fer una serie de l'espacio u con scenarios fantasticos como Battlestar Galactica u Chuego de tronos yera fa bellas anyadas imposible de pagar ta una productora normaleta. Agora mesmo se fan productos prou dignos y, sobre tot, creyibles, a pres que pueden asumir as televisions.

Ya no puedo entender a cultura sin series, igual como no puedo entender-la sin libros u mosica. Ya no pregunto si leyes, ascuitas mosica u viyes series, sino qué leyes, qué mosica ascuitas u qué series viyes. Renunciar a la polideza u a los sentimientos que pueda dispertar una expresión cultural ye lechitimo, normal y mesmo puet tener un misterioso orichen biolochico, pero me pareixe que qui lo fa pierde una parte important de toda la cultura que podemos abracar.

martes, 8 de enero de 2013

L'aragonés ye bien vivo (chinero 2013)

Prencipio l'anyada de buen implaz, dimpués d'unas chicotas vacanzas y un chiquet proceso de reflexión asociativo y personal. Y qué millor traza de prencipiar que repasando as noticias de l'aragonés ta La Enredadera, que me convidó tamién ta fer un balanz de l'anyada en o especial cabo d'anyo que facioron.

 Chornadas sobre prochectos de comunicación en luengas minorizatas: 
A Enrestida organiza entre o 10 y o 12 de chiner unas chornadas sobre prochectos de comunicación en luengas minorizatas. Bi habrá representants de meyos de comunicación en aragonés, catalán y euskera, qui presentarán mientres os tres diyas os suyas prochectos y ideyas.

En as chornadas i serán Fendo Orella, Arredol, Arainfo, Kafé Antzokia, Magofermín, Comunica N'roll y Radio Matarranya. Unas sobrebuenas chornadas a on que se ferá analís d'ista nueva realidat que os meyos tecnolochicos nos han permitiu creyar a on que todas podemos participar d'a información y compartir-la de trazas que fa tasament diez anyadas ni hesenos pensau.

Como ye cada vegada más costumbre, tamién se i ferá una chenta popular en o local d'A Enrestida y de nueitz, bi habrá borina en La Botica con mosica trayida dende Euskal Herria de man de DJ Elepunto de Kafé Antzokia.

Chornadas Prochectos comunicación en luengas minoritarias from aenrestida on Vimeo.
 



Zaguers novedatz politicas:
A lei de no-luengas ha pasau un atro trango en as Cortes Aragonesas. PSOE, CHA y IU i presentoron as suyas esmiendas, entre que o PP y o PAR esfendeban as suyas tesis a-scientificas y coincidents con as d’as extrema dreita. Una d’as sorpresas que nos deixó iste proceso ye l’alternativa de lei de luengas que presentó IU a on que se demandaba a cooficialidat d’aragonés y catalán, ixo sí, en as “zonas de parla predominant” y en bellas zonas de “transición - recepción”. A tamás d’as esmiendas presentadas, no s’acceptoron cambios y a lei contina mirando de fer a fuesa t’as nuestras dos luengas y imposando lo castellano como luenga unica ta todas nusatras.
 

Tant y mientres, Puyalón ha decidiu de marchar d’a Coordinadera Aragón Trilingüe por os motivos que explican en un comunicau feito publico fa bellas semanas. Más que más cretican o seguidismo d’as politicas de CHA y a febleza d’os planteyamientos d’a mesma.  A verdat ye que o manifiesto ya naixió prou gabacho y no pareix, por agora que a Coordinadera tienga guaire recorriu. Caldrá viyer enta do va agora, sin o partiu independentista.

Nuevos miebros d'o EFA:
O Estudio  de Filolochía Aragonesa - Academia de l'aragonés, ha incorporau a seis nuevas personas t'as filas suyas. Istos nuevos miembros serán "correspondients" y se incorporan más que más, t'as fainas de codificación lingüistica que son desembolicando y que asperemos que faigan fruitos antis con antis. 

As incoporacions son: Miguel Anghel Barcos, lexicografo, traductor y fagotano; Chuan Pavlo Martínez, doctor en telecomunicacions y desembolicador de ferramientas informaticas t'a luenga; Santiago Paricio, filologo, investigador d'as variedatz vivas de l'aragonés y ganador de l'Arnal Cavero de 2009; Chorche Díaz, filologo y investigador de l'aragonés benasqués y d'as parlas d'a Ribagorza; Mª Teresa Moret, de Mequinenza y doctora en filolochía y investigadora d'o catalán en Aragón y Guillermo Tomás, historiador, investigador d'as parlas vivas y de l'aragonés meyeval.

Son, si no remero mal, os primers nuevos miembros que se bi incorporan dende a creyación de l'academia, fueras d'os academicos d'honor. Todas ellas de gran valura y que regular que ferán muitisma honra ta l'academia, antimás de trayer aire fresco. 


Colección Yalliq en PDF:
A comarca de l'Alto Galligo nos fació un chiquet present de nadal en publicando en PDF una ripa de materials d'a colección Yalliq que han veniu editando mientres as zaguers anyadas. Belunas d'as publicacions ya yeran bien dificils de trobar, por cierto. Regular que ferán buena honra ta todas las enamoradas d'a nuestra luenga y a nuestra tierra y antimás ye un sobrebuen recurso, sobre tot si paramos cuenta en todas las que no nos podemos permitir mercar tot lo que se publica. Os materials son más que más de tradición oral y toponimia, pero tamién bi ha una caracterización lingüistica d'a redolada, de Chabier Lozano y una replega de materials t'aprender aragonés de Maria Pilar Benítez, dos alfayetas. Muitas gracias a qui haiga teniu a iniciativa y asperemos que l'eixemplo cunda y, a lo menos as institucions, faigan publico y descargable de baldes totz ixos materials que a soben no fan que acumular polvo en bell fosco almagacén. 

Cosetas d'adentro:
Fa bells pocos diyas se presentaba o libro-DVD "Cosetas d'adentro" que ya en hebanos charrau bell diya en La Enredadera, quan se presentó o curto. Ista edición leva o DVD d'o curto, o suyo guión y o relato que lo prencipió tot.

Cosetas d'adentro estió ganador d'un accesit en a edición de 2009 d'o concurso Condau de Ribagorza y dimpués se'n fació un curtometrache grabau en Graus y Montanyana. Reconta a historieta d'un pastor d'a redolada en as anyadas 50 y d'a suya relación con una zagaleta  Ye publicau por Gara d'edizions y se puet mercar en a suya web.




"Mesaches", de Chuse Inazio Nabarro:
Chuse Inazio Nabarro presento ent'a fin de noviembre o suyo nuevo libro "Mesaches" que estió lo ganador d'o premio "Ziudá de Barbastro". O libro reconta l'adolescencia d'un zagal mientres a clamada "transición politica espanyola". Iste premio ha publicau ya libros sobrebuenos como "Reloch de pocha", tamién de Chuse Inazio Nabarro, que ye estau traduciu a castellano, francés y ruso u "Alas de Papel", de Fernando Romanos. A novela, como ye costumbre, tamién la ha editada Gara d'edizions y se puet mercar en a suya web u en a botiga de Fablans.

A colla d'o mes:
Remero que contina o reto que diciemos en a primer sección d'iste curso: que bella colla de mosica faiga una nueva canta en aragonés. Sabetz que tenetz toda l'aduya que tos calga ta traducir u asesorar en lo que quieratz. Ya hemos recibiu bella propuesta pero encara no tenemos canta ta ufrir-tos. Tant y mientres, continaremos repasando ixas collas de mosica que, encara que no faigan servir l'aragonés de cutio, decidioron un diya de fer una canta en ista luenga nuestra.
Hue, os esleixius son Atland, una colla zaragozana de (seguntes la wiki) power metal, qui levan dos discos editaus: Opera prima y Marboré y que estió a primer colla de l'estau en fer un video mosical en 3D. A suya mosica la podetz sentir en www.atland-metal.com. A canta que meto abaixo ye "Marboré", que en o disco apareix en versión en castellano y en aragonés.






viernes, 14 de diciembre de 2012

Tres pelis de noviembre

En zagueras m’he proposau de viyer bell poco más de cine, entre atras cosas porque os discos duros de casa ya rebuten bits y he de vuedar espacio. Asinas que aprofeitaré a fartera de cine ta comentar bellas cintas que vaiga viyendo. Ta qui quiera viyer-las, a más gran parti me las he baixadas de Tomadivx (con Emule) u de Divxatope (con BitTorrent). Por cierto, bi ha spoilers “a tutti”, asinas que si queretz viyer-las, no leigatz o post y tos aviso que a millor ye a tercer

Friday the 13th (Viernes 13)
 No he visto guaires pelis d’o cine “clasico” de terror, cosa que soi prebando d’apanyar, pero ista incluye totz os clichés d’o chenero. Chovens que no piensan que en buquir y en drogar-se, scenarios naturals (selva, lago, casa de campo), una muller barrenada de tot, … y mesmo charradas absurdas, como a que tiene bells chovens con un policía.

A historia ye prou simpla. Una colla de mozos y mozas chovens van ta un campamento a treballar-ie de monitors. En plegar-ie, les recontan que ye un campamento maldito y que pasan cosas raras. Prou que ya podetz preixinar lo que vien dezaga. Muertes y bien de muertes.

A cinta ye de 1980, asinas que antimás encara tien un look a-saber-lo de hippie y as zagalas portan bragas de t’a part d’alavez.  Os efectos especials, de Tom Savini, son toda una obra d’arte ta ixas envueltas. A cinta ye previsible de tot, pero cuento que quan se fació totz ixos chiros serían nuevos. Con tot y con ixo, sabes perfectament quan va a morir qui: a que se queda sola, os dos que fan foriquetas y asinas asinas.

Sobre o reparto, qué decir de viyer a ixe Kevin Bacon tan chovenot fendo un papel secundario de tot. Pero a millor de todas ye Betsy Palmer (Pamela Voorhees) qui borda o suyo papel de barrenada. A resta, ni fu ni fa.

Juan de los muertos 

Producción cubano-hispana sobre zombies con muita humor, a l’estilo d’atras cintas como Shaun of the dead (traducida t’o castellano peniblement como Zombies party) que de vez parodiaban as clasicas de George A. Romero. Cuento que os titols d’as dos fan un chuego de parolas con Dawn of the dead, secuela de Night of the living dead.

Torna a recontar a tipica historia de zombies, pero ambientada en La Habana y con  un protagonista, Juan, que ye un galvan cubano con muita barra y os suyos companyers. En viyer a invasión zombie d’a isla, deciden de fer un negocio baixo o lema “Juan de los muertos: matamos a sus seres queridos”, a on que van matando a trucazos de remos, con un lanza-arpons y con bell machete a tot zombie que s'escunzan.

A cinta cuenta con totz os clasicos d’os zombies: sangre y bodiellos a patacadas, risas, intes comico-dramaticos y asinas asinas. En iste caso, antimás bi ha bella chiqueta referencia humoristica t’a politica en Cuba, encara que no tos asperetz ni un filme politico ni garra mensache amagau. 

Bien divertida y muito bien feita.

Battleship

L’alfaya d’o mes. Vircheneta, no sé como he puesto pasar tanto tiempo sin viyer antis iste pedazo de mierda!

A peli ye basada en -si sotz de piet, posatz-tos- o chuego de mesa Battleship, conoixiu en castellano como “La guerra de barcos” u “Hundir la flota”. ¿Cómo? ¿Qué? Sí, manyas, sí, han feito una peli basada en ixe chuego. A secuela podría basar-se, que me se yo, en o “Conecta quatre” u o “Scrabble” (L’aparolaus d’antis más).
 

A historia, que adchetivaré como delirant, prencipia quan o mozo que fa de Erik en True Blood y o suyo chirmán, o que fa de John Carter en John Carter, son en un bar. O segundo, con pells largos y pinta de hippie quier impresionar a una zagala, entre que o chirmán suyo, marine, le diz que ye un barfulaire y un pezolaga, que no fa cosa con a suya vida y ixas cosas. John Carter, ta prebar de buquir con a zagala, dentra en un badulaque zarrau a furtar un “perrito” (ista ye a parti que sí tiene sentiu), pero l’alarma sona y bi plega a policía, dando-le un garrampazo con a pistola de fer garrampazos ixa que tienen os yankees, debant d’a zagala que quereba o “perrito”. Y aquí remata la parti coderent y lo millor d’a cinta.

Como John Carter ye un tozuel barrenau, y antimás a zagala que prebaba de buquir-se be-te-me que yera a filla d’un cheneral de l’exercito, Erik True Blood, decide alistar-lo en los marines y se i alista. Lo normal. 

Bellas anyadas dimpués, os dos chirmans van en un destructor a fer unas maniobras y se troban con que bellas quantas naus extraterrestres cayen en metat d’o mar. Sin guaire sentiu, prencipian totz a disparar-se mutuament. Os yankees con os suyo canyons y armas que ya conoixemos de todas as cintas que hemos visto. Pero os extraterrestres les chitan a los yankees bella mena de misils con a forma d’os pichorricos ixos d’o chuego d’a “guerra de barcos”. Sí. Como lo leyes, quiesta lectora. Ixos que yeran un cilindro apegau a un atro cilindro más chiquet y que se ficaban en os foraus, blancos si yera “augua”, royos si yera “tocau”.

Ta fer más referencias a lo chuego (Hasbro produz a peli y le cal vender chuegos), por bell motivo que encara no me ha quedau esclatero, ni os aliens ni os yankees, se pueden detectar mutuament por radar, asinas que, a partir d’un inte d’a peli, prencipian a chitar-se pepinazos “a o tuntún” y, lochicament, fallan. Pero plega un chaponés que ye un figura, y conecta con as bollas maritimas y, por o movimiento que provocan as naus extraterrestres en ellas, puet localizar alto u baixo por a on son, fendo una cuadricula (segunda referencia a lo chuego de Hasbro).

D’atra man, a maciella filla d’o cheneral d’a marina, se’n va con un coixo d’as dos garras, pero que le’n han meso protesis d’acero, a matar aliens ta uns radiotelescopios porque los quieren fer servir ta clamar ta casa y que’n viengan más.

Cara t’a fin d’a cinta, John Carter, qui ha preso a responsabilidat porque dimpués d’a primer enrestida alien totz os oficials superiors, chirmán incluyiu, heban muerto, pierde o zaguer destructor que teneba. Manimenos a los aliens encara les queda una nau. Alavez remera que encara tienen (redoble) UN ACORAZAU!!! (atra referencia a lo chuego), pero como ye una nau que ya no se fa servir, con tot analochico y tal, uniu a que o suyo staff son muitos pocos, deciden pillar a veterans ta que les amuestren como van as maquinas y que les aduyen a levar o barco. Os veterans no’n son d’o Golfo, ni siquiá d’o Vietnam. En son d’a II Guerra Mundial. Sí, correct: pillan a octochenarios ta salvar, con un acorazau que leva vinte anyadas sin funcionar, a lo mundo, d’una invasión d’uns aliens que ha traviesau bellas quantas anyadas luz y con una tecnolochía muito superior y, prou que sí, lo consiguen.

O guión, aspero que estase un reto de ¿a que no?, porque pocas cosas he visto piors que no ista. Con tot y con ixo pasé un rato sobrebueno esmelicando-me-ne y con a banda sonora, a on que, entre atros, i sale AC / DC. A cinta ye de dar que será una d’ixas que se fan con fundos economicos d’os exercitos USA, porque l’apolochía que i fan d’a suya soldadalla no ye ni disimulada. Mala, malisma, pero tos recomiendo de viyer-la, prou que sí.

Tos deixo tamién os trailers