Mostrando entradas con la etiqueta Matarranya. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Matarranya. Mostrar todas las entradas

viernes, 17 de noviembre de 2017

"La penultima bala" de Los Draps

(Iste texto lo va leyer en lo programa de Tierra de barrenaus 4x02, asinas que si quiers sentir-lo locutau, y antimas ascuitar la mosica de Los Draps, puetz fer-lo pretando lo play...)
Quan se relaciona mosica y tierra, se gosa de pensar a escape en lo folk. Los ritmos y sonius tradicionals que van pasando cheneracions a l’arreu y que nos plegoron de manera quasi miraglosa. Manimenos, si bi ha una colla en iste país que ame la suya tierra y que l’haiga feito conoixer y valurar en la resta d’o territorio, ixos son Los Draps. Y igual como no tot lo que brila ye oro, ni toda la chent que dondeya va cacegada, no tot lo que leva donzaina ye folk.

Los Draps ye una colla de mal calificar. Hardcore, punk, folk y un poquet mesmo de ska son entre las suyas influencias claras. Van naixer a la fin d’o sieglo pasau, quan se van autoeditar en l’anyo 2000, la maqueta “Terra de frontera”. Dimpués van grabar “No mos fareu callar” en 2006, y “Un crit al vent” en 2008, totz dos con Magofermin Produzions. En 2011 van anunciar lo suyo cese de l’actividat mosical. Lo Matarranya y tot Aragón nos quedabanos un poquet mes pobres culturalment.

En totz ixos anyos, Los Draps sabioron cantar-le a Lo Matarranya, la suya tierra. Y como no, fendo-lo en catalán, la suya luenga. Pero tamién van escribir sobre lo racismo, la libertad, la mosica, lo feminismo, … u los politicos fachas y corruptos, lo que les va valer una menaza de querella de man d’o Partiu Popular en 2007.

Entre as suyas fitas, tamién se i troba la cancion Matarranya, adaptación d’un poema de Desideri Lombarte, que ye sin dubda, lo suyo gran exito. Entalto lo pueblo, con la colaboración de Prau, ye una d’as poquismas cancions feitas en aragonés por una colla de luenga catalana. Y charrando de colaboracions, antimás de Prau, por los suyos discos tamién i ha pasau Azero, Visión Tunel, Temps al Temps, u Mallacán. En 2006 van ganar lo premio d’a Mosica Aragonesa a la millor canta en luenga minoritaria por Cultural Popular.

A la fin, iste anyo, y dimpués de muito tiempo sin quasi actividat, van decidir alegrar-nos la vida con la suya tornada. Los Draps son tornaus, con nuevo disco, nuevas cancions y mas rasmia que nunca. La penúltima bala, como se diz iste nuevo treballo, ye compuesta por quince temazos que, recordando-nos muito a los suyos anteriors discos, resfrescan prou lo suyo soniu. Ye decir, que fan lo mesmo de siempre, pero muito millor.

I tornan a apareixer totz os suyos temas sinyalers. Reivindicación, ruralidat, cultura popular y Matarranya. Terra, riu y montanya. Los Draps nos amuestran una vegada más l’argüello por la cultura propia, la rasmia pa  desfender-la, y actualizar-la sin perder ni un sacre d’identidat.

Lo nuevo disco les ha feito visitar Artieda, Torredarques y Zaragoza con buenismo resultau. Conciertos an que toda ixa rasmia matarranyenca s’ha espardiu a un publico entregau. Si tiens la ocasión d’asistir a un d’os suyos conciertos, no la pierdas, u t’arrepentiras.


sábado, 27 de diciembre de 2014

Siempre s'ha feito asinas. Articlo de Carles Terès

Fa poco leyé l'articlo que traduzco contino en o blog de Carles Terès. En poquetas ringleras, i charraba de dos afers que m'intresan prou. L'un, ixe concepto tant raro que tien tanta chent d'o que ye "siempre" u "de siempre" u "de toda la vida". Ya en charré en un breu articlo en 2009. L'atro, sobre a "politica mosical" en as fiestas d'os lugars, a on que s'ha estendillau un modelo unico de verbena y/u punchadiscos con millor u pior criterio. Fa bells diyas viyeba a Los Jaques de la Sierra en concierto y me pensaba quanta diversión y que buena mosica se puede fer con nomás dos voces, un curdión y una guitarra. Igual como m'ha pasau en tantas y tantas rondaderas y actuacions de collas de mosica más "artesana" por decir-le de bella traza. Ixos que no tocarán a Bisbal (u sí), y fan mover-se a tot qui se i acerca, sin grans presupuestos ni aparatos (en os dos sentius d'a parola). Asinas que comparto la traducción d'ixe articlo, con aquell lema que fa anyos s'estilaba más de "¡garra fiesta sin gaiter!".

Siempre s'ha feito asinas (articlo orichinal "Sempre s'ha fet així" publicau en Esmolet)

Muitas cosas las acabamos fendo por inercia, porque "siempre s'ha feito asinas". D'istas trazas, s'ha manteniu as tradicions, os costumbres, as luengas. Afortunadament evolucionamos, encara que a soben ista evolución comporta prener rutinas allenas a las nuestras trazas d'estar. Y acabamos afirmando, d'istos nuevos costumbres foranos, que "isto siempre s'ha feito asinas".

Ye lo que pasa, por eixemplo, con as fiestas. Os mios convecins de Torre d'Arcas, saben que la Fiesta Mayor no ye a calendata más deseyada d'o calendario mio. No bailo guaire, lo confieso, y menos encara ixo que suena en as plazas mayors y poliesportivos, rai si tocan os zaguers exitos d'a radio u si as sinyoretas se cambean de ropa en cada canta. Me dicen siempre que en as fiestas "siempre s'ha feito asinas". Siempre? No. Cuentan que, antesmás, quan yeranos más pobres, veniban mosicos armaus con gaitas, tabals, mandurrias y guitarras. Diz la chent gran que se divertiban. Sí, y sin focos, flashes, lucetas ni altavoces chigants. Yeranos pobres y pareixe que ignorants. 

O primer de noviembre d'estianyo levemos t'o lugar una colla de chovens cargaus de guitarras, violins, mandurrias, gaitas y tabals. Portaban bell microfono y altavoz (ixo sí, modestos). Y malas que prencipioron a tocar, se viyó como s'iluminaba la cara d'a chent que empliba la plaza. Y totz bailando a lo son d'ixas ixotas, mazurcas y fandangos. Mesmo los pietz mios se me rebeloron y me portioron t'o uello d'o huracán (no, no heba zorriau).

Soi charrando d'a chornada adedicada a fer revilcar o "Ball del Poll", con a imprescindible y inestimable colaboración d’Espai de So, os chirmans Lluís-Xavier y Miquel-Àngel Flores y toda la Rondalla dels Ports. A cronica ya la podietz leyer en  Comarques Nord [viyer galeria fotografica] y en La Comarca. Nos divirtiemos muito: grans y chiquetz, chubilaus y chovens, mesmo los adolescents, siempre a la tisva d'os chiflius d'o suyo smartphone. Tot isto fa que me qüestione si cal tanta parafernalia, tantos decibelios ta fer fiesta. Y si mereixe la pena renunciar a tantas cosas t'aconseguir tant poco. No sé. Talment ye cosa d'a edat.

 

jueves, 10 de julio de 2014

Collas aragonesas 01: Azero

Concierto en Aiguaviva (Chulio 2014)
A primer vegada que viyé a Azero en concierto estió de pura casualidat. Yera un sabado de fa 13 u 14 anyadas y a mia parella d'ixas envueltas y yo no tenebanos garra plan. En bell puesto hebanos visto que en o Centro Civico Delicias bi heba un concierto por tres euros de dos collas que no conoixeba: Seaphones y Azero. Asinas que i fuemos a viyer que feban.

T'a part d'alavez yo flipaba muito con collas como Reincidentes u Fe de Ratas y, quan sintié a los Azero, lochicament, me facioron firme goyo, en sentir como una colla chiqueta, d'un lugar de Teruel, feba un soniu tant bueno y tant parellano a ixe que tantos buenos ratos me feba pasar. Una amiga se pilló lo disco y me lo deixó ta gravar-me-lo, y dende alavez los he iu seguindo siempre que he puesto.

Azero, ta qui no los conoixca, ye una colla de rock d'o Matarranya (Teruel), concretament d'o Lugar de La Codonyera. Agora mesmo son quatre integrants que levan quince anyadas fendo mosica por arrienda puestos. Más que más d'Aragón, pero tamién han teniu quantos bolos dillás d'as mugas nuestras. Levan seis discos feitos que podetz descargar en a suya web, lo que siempre s'agradeixe. Os tres primers (Rock de Pueblo, Hay porqué luchar y Granja humana) feitos con Producciones Sin/Con pasiones y os tres zaguers (Guillotina, Manos arriba y Sigue buscando) autoproducius.

A mosica que fan ye puro rock, con bella mica de punk y letras siempre comprometidas politicament. En os discos suyos han colaborau arrienda mosicos d'o país, como Los Draps, Manolo Kabezabolo u Ixuquera, y tamién de difuera, con nombres tant importants como Los Suaves, Reincidentes u Barricada, con qui han compartiu scenarios bellas vegadas.

Dimpués d'aquell primer concierto, como remeraba, prencipié a seguir-les. Os suyos bolos yeran siempre firme boriners, con muitisma interacción con o publico. Una d'as primers vegadas que los viyé, en Alagón u Figueruelas (ya no me'n alcuerdo), tanyeban con Sutra, A Sangre fría y bellas atras collas riberanas. I yeranos bien poquetz mientres tot lo concierto que se prolargó prou. Quan prencipioron os Azero qui quedabanos ibanos zorros como cestas, incluyiu os propios Azero. Tiengo una imachen gravada a la fin d'o concierto, con bellas quantas personas d'o publico cantando en o micro o "Salve" de La Polla (versión cutiana en os suyos conciertos). entre o cantaire iba menando un treciclo de nino por debant d'a batería.

En ixe primer disco, Rock de pueblo, se ascuitaba a una colla encara muito inocent, pero que teneba prou claro o camín. Sin innovar guaire sabioron adaptar l'estilo mosical a la realidat d'a suya tierra charrando prou d'o que teneban más amanau, y fendo argüello d'estar naixius y creixius en un lugar.

Continoron fendo discos y temas imposibles de ixublidar ta muitas. A o propio Rock de pueblo, se sumaban himnos como Hay porqué luchar, Policía no, Ya os llegará la hora, Muerte y castigo, Sangre en la manifestación, A desalambrar, Granja humana, Palestina, Ay camarada, ....

Tenié a oportunidat de charrar bell poquet con ells quan les achustemos t'o concierto d'o deceno cabo d'anyo de Chobenalla Aragonesista. Muitas yeranos fans d'a colla y, encara que pareixeban más d'a coda comunistoide u anarcoide que d'a "chobenallesca", apostemos por trayer-los, con prou exito. Estioron bien mahos, dando-nos toda mena de facilidatz, a tamás de que no les podebanos pagar guaire. Y o concierto, como siempre, muito bien y rebutient de borina y reivindicación.

Tenioron tamién bell entrepuz. Mientres bell anyo a borina les sobrepasó y en os conciertos se les viyeba con bell trago de más. En un d'os conciertos que viyé suyos en Monzón, o cantaire s'estozoló contra o suelo, un inte dimpués d'empecipiar. Puestar que simplament s'esbarizase u que ise con tot lo suyo, que estoi que ye lo que pasó. Pero rai, ixo tamién ye parte d'o rock.

Manimenos tot se pasa, y tornoron a trobar o camín. Editoron tres discos más, ista vegada sin discografica. En muitas collas, quan pasan os anyos y os discos, tienden a rebaixar os mensaches reinvidicativos y presumen d'una supuesta madurez mosical. Azero ha plegau en ixa madurez con tres discos contundents y buenismos, mantenendo un mensache politico firme y comprometiu. Guillotina, Operación fracaso, a versión de Deja que esto no acabe nunca, Manos arriba, Todos a la mierda, Dame calor o Rutas salvajes continan tenendo a rasmia d'os primers discos con a calidat de tot lo que han aprendiu y evolucionau en istas quince anyadas.

Pero lo millor que fa Azero no son os discos, sino os conciertos. Y, a tamás de todas las anyadas, os dos zaguers que he visto son estaus los millors que les he sentiu en toda la vida mia. Un d'ells, ya lo comenté, estió o que facioron en os Pilars de 2012 en a Carpa d'o Ternasco. L'atro, fa bells diyas en Auguaviva, en o concierto contra l'entibo en o río Alcherez (Bergantes en catalán).

Como he dito, un concierto de Azero ye buena mosica y buena borina. Quince anyos y seis discos son prou ta no tocar sobre o scenario ni una canta mala. Y asinas ye un concierto d'Azero agora. En a primer parte ye un himno seguiu d'atro. En a parte final, no aturas ni un segundo de blincar y fer pogos.

Encara que poco, Azero tamién fa servir o catalán d'o Matarranya en beluna d'as suyas cantas. Estic kaskat se gravó dreitament en catalán y en ista luenga gosan de cantar tamién Cona repelá, un d'os temas d'o mitico Rock de pueblo. Fan parte de tot lo rete de buenas collas y propuestas mosicals que han surtiu en ixa parte d'Aragón que ye o Baixo Aragón y o Matarranya.

L'atro diya charrabanos con unas amigas de que, si Azero hesen estau de Madrit, hesen viviu d'a mosica, pues no tienen mica que envidiar a atras collas de l'estilo y muito más famosas. Pero si Azero hesen estau de Madrit no hesen feito a mosica que han feito.

Por muitas anyadas más, no nos digatz que no bi ha razons ta luitar!



sábado, 13 de julio de 2013

De vacanzas IV: Madalena, Mayestrato y Matarranya

De tornada t'Aragón, pasemos un diya en Zaragoza, aprofeitando que yeran as fiestas d'o nuestro vico, A Madalena, y que yera o diya central, o d'a chera de Sant Chuan. Cuento que iste vico estió un d'os primers en fer cheras de Sant Chuan en Zaragoza y soi prou seguro de que probablement siga un d'os que más chent i arrocle. 

Millars de personas se chuntan en un evento que imple o Parque Bruil anyada par d'atra y que a suya organización ye autochestionaria de tot, por un regular por l'Asociación de Vecins y as buenas chents de Radio Topo. Por si belún no i ye estau, a tardi prencipia con un pasavillas con diaples por as carreras d'o vico, que remata en o Parque Bruil. Astí se preta fuego a la chera, a on que bi ha diferents rituals machicos, como os de aventar-ie os mals deseyos u no tan machicos como los de blincar parti d'a chera u fer-ie bells mondongos ta cenar.

De tardis tamién gosa d'haber-ie mosica entre que os vecins van montando a chera, pero dimpués d'enchegar-la ye quan prencipia o concierto gran. Por un regular d'una colla aragonesa. Por astí, en as zaguers anyadas pasoron China chana, Dadá, Irregular Roots u una colla de versions de Kiko Veneno que no remero o nombre suyo. Todas sobrebuenas collas.

En ista edición se quedó una mica esbafada porque l'orache que feba no permitió de fer guaire gran a chera y nos cheló un poco a totz. Más que más a qui venibanos d'a placha en espardenyas y nos habiemos de meter a chaquetica. Con tot y con ixo, a zorrera no i faltó, ni os capazos con vecinas, companyeras y amigas.

Toda la siguient semana estiemos en Andorra, fendo-la servir como base ta fer cursas por a redolada. A primera estió t'o naixedero d'o Río Pitarc. Por o camín t'allá se pueden viyer os Organos de Montoro, entre os terminos municipals de Villar Luengo y Exulv, un poliu paisache y un increyible patrimonio cheolochico que, como tantas atras cosas, resulta prou esconoixiu t'os zaragocetas como yo. Toda la redolada ye, en cheneral, de muit buen viyer. Y millor que'n sería si no por l'incendio que fa bellas anyadas cremó buena parti d'as selvas. Ta conoixer ixa historia y l'albandono que les tienen os gubiernos a istos lugars, tos recomiendo de visitar o blog de "Nuestros montes no se olvidan", plataforma que luita ta actuar y reflexionar sobre a problematica d'os incendios en Teruel.

A cursa t'o naixedero d'o río Pitarc ye prou facileta. Prencipia en o lugar de Pitarc, un lugar prou chicorrón amán de Villar Luengo. Dende astí surte o camín que leva t'o naixedero. Ye muito bien sinyalau y imposible de cacegar-se-ie. Mientres quasi tot lo camín, que tasament tien costeras, se va por una selveta no guaire funda, pero prou como ta estar-se fresquet y con bien de goi. Bi ha bell churret d'augua, u a lo menos bi'n ha quan ha pleviu tanto como en ista anyada, bien pincho por o camín. A metat camín si fa u no fa bi ha una chiqueta ermita y un panel explicativo sobre a clasificación d'as especies que fació en a redolada Ignacio Jordan de Asso, un d'os personaches más importants y de vez esconoixius d'a sciencia y a historia aragonesa. A la fin se plega en una foz prou polida a on que se viye o naixedero. Tot lo camín tien tamién muitos puntos intresants dende l'anvista cheolochica. D'animals no'n viyemos guaires, pero diz que bi ha mesmo loiras. Tot lo recorriu se fa en bellas tres horetas y no tien mica dificultat. A la fin, en o bar de Pitarc, pillemos un capacet con uns ciclistas catalans que i yeran fendo BTT y con os cambrers d'o bar que son bien mahos y que tos recomiendo que visitetz ta fer-tos-ie a "biera de dimpués".


A tardi la pasemos en Villar Luengo y Cantaviella, dos polius lugars d'o Mayestrato que, sin destacar guaire tienen bells cantons pinchos. En Cantaviella, por qüestión d'horarios, nos quedemos sin visitar o museu d'o carlismo, a on que se interpreta a importancia d'o lugar y toda la redolada en as Guerras Carlistas. A l'atro'l diya estiemos visitando, quasi de conchunta con un autobús de chubilaus Mirambel y La Iglesuela, dos d'os lugars más polius que he visto en tot Aragón (y ya me'n he recorriu prou). Os dos tienen muito bien conservau buena parti d'o suyo patrimonio arquitectonico y fer una gambadeta por as carreras suyas ye revivir un poquet tot lo pasau que tienen, que no'n ye poco. Tanto o medieval, como toda la importancia en as debantditas guerras carlistas u en a guerra civil espanyola y en a posguerra con prou actividat d'o maquis. Si lo unes a lo paisache a on que son mesos, tot de mont, tiens un sobrebuen scenario ta recontar libros y cintas. Sisquiá se animase belún... De feito, Ken Loach gravó en Mirambel parti de "Tierra y libertat".

Dimpués d'un diya de "no fer cosa" en Andorra, que tamién cal de cabo ta quan, tornemos a fer un miniviache t'o Matarranya. Ya i yeranos estaus fa anyadas visitando toda la redolada, que ye muito recomendable. En aquella anyada bi heba sequera y nos recomendoron de no visitar El Salt, un churro d'augua que fa o Tastavins, porque yera ixuto de tot. Nos quedemos con as ganas y, en viyer as plevias d'ista anyada, no podebanos quedar-nos sin visitar-lo. Heba visto fotos y me'n heban charrau prous vegadas, pero viyer El Salt "en vivo" ye impresionant. Probablement, un d'os puestos más pinchos d'Aragón. Ya me flore haber tardau trenta y quatre anyadas en descubrir-lo!


El Salt ye en o cauz d'o río Tastavins, en o termino municipal de La Portellada. Se puede plegar-ie en auto u deixar-lo en a carretera y fer una chiqueta gambada dica astí. O churro se puet viyer dende alto, en una formación rocosa prou curiosa, y dende abaixo con una anvista espectacular de l'augua cayendo, con a formación cheolochica que ha creyau y a vechetación que i creixe. Y prou que ye un puesto sobrebueno ta fer-te un banyo, más que más en istos diyas de tanta calor.

A cursa por totz istos lugars la rematemos viyendo Calazeit y pasando-nos por Val d'Algorfa ta mercar-ie aceite d'a cooperativa y carquinyols, nyudos, tortas d'alma, almendraus y atras laminerías en o furno d'o lugar que i fan cosas rebuenas.

Aquí remato o recontamiento egolatra d'as mias vacanzas. Aspero no haber resultau prou canso y que hayatz trobau información ta visitar puestos pinchos, que yera lo que prebaba de fer.

martes, 23 de marzo de 2010

Ampraus 042

Catalunya, siempre Catalunya y o catalán... Quanta cansa paranoica y espanyola... En Aragón, fan boicot a una charrada que organizaba CHA en La Codonyera sobre a lei de luengas. Que penica que en ixa redolada y en ixe lugar con tan buenisma chent, bi haiga (u bi vaigan, que no sé d'a ón yeran) tanto ababol... Podetz leyer a noticia en el Periodico de Aragón y en Lo finestró del Gràcia. A debandita paranoia anticatalana ha feito tamién que as comunidatz autonomas gobernadas por o PP, Aguirre meyant, preben de declarar a tortura de toros como Bien d'Intrés Cultural. Quim Monzó se'n fa a mofla d'o penible d'a situación en un sobrebueno articlo publicau en La Vanguardia y que penchoron en o blog d'a Colla Antitaurina Oszense. A lo menos en bell puesto (en Catalunya, concretament) as espanyolistas s'han habiu de minchar a sentencia d'o Tribunal Constitucional a favor d'a rotulación en catalán. Ya sabetz, en vint u trenta anyadas talment podamos viyer cosa parellana en Aragón. Con que no saquen os cartels en aragonés ya sería prou...

Achenda t'o cabo de semana: Furo cabo de semana y fura prencipia a primavera. Encara somos escruixinadas por a chornada zapatista y, iste cabo de semana se nos chunta de tot. O viernes, en as chornadas que organiza Fendo Orella en o suyo seiseno cabo d'anyo nos visitará Xavi Sarrià, cantaire d'Obrint Pas y autor de Històries del paradís. Tant y mientres prencipiará a XII Borina por l'aragonés -dotze ya!- que estianyo se ferá en La Penya Los Chachos (carrera Santa Rosa, 6). O sabado, en descansar bell poquet, podemos continar-la en a Fiesta d'o sol, en o bico de Torrero. Mosica, botiguetas, teyatro, biera, parque,... tot lo bueno ta istas calendatas... O cartel lo tenetz penchau alto. Ya sabetz que punchando-ie s'enampla ta poder leyer-lo.

En o Periodico d'Aragón me trobé con un articlo prou pincho titulau el poder de las ideas, que si fa u no fa, coincide con as tesis de Susan George sobre a derechización de toda a sociedat occidental. En iste caso lo centra en as reinterpretacions que falsifican a guerra civil espanyola. Tamién en charré bella miqueta sobre isto, dende a mia ambiesta en ¿Qué ye pasando? II y III.

Lurte: Os dos diyas, una d'as collas que tanyerá será Lurte, qui antimás graboron un video bien pincho en as zaguers bodas d'Isabel en Teruel. Tos lo pencho contino ta que vaigatz calentando o cabo de semana.

miércoles, 18 de julio de 2007

Dos cantas d'o Matarranya

China chana boi ascuitando con ficazio as cantas d’o disco Sons del Matarranya. Y china chana tamién boi trobando cantas sobrebuenas de mosicos que encara no conoxeba. A primera que quiero charrar y que m’emozionó malas que la sentié por primer begada ye de Los Maellans y se tetula “Aragó”. Siempre me fa mutismo goyo que se charre d’Aragón en catalá, más que más si en charran bien. Y ye que ista canta ye un siñal bistero de l’amor a Aragón que tienen a los menos istos maellans an que, en o estribillo dizen:

Aragó, Aragó, és la terra a on vam nàixer los dos.
Aragó, Aragó, a la terra treballo jo.


Una canta apegada a la tierra y a os treballos d’o campo en un tono que te dixa a glarimeta en momentos de surtir.


L’atra canta ye una mena de carta a Desideri Lombarte an que l’esplica como ye Aragón agora dende una ambiesta prou pesimista pero bien reyal. La fa Angel Villaba y ye d’autulidat de raso. As dos zaguers estrofas dizen:

A les Corts Aragoneses han fet un nou Estatut i amb els temes de la llengua ningú s’ha banyat lo cul. Sol la junta aragonesa ha blasfemat en orgull: catalá i aragonés són patrimonis comuns!!
Al president Macelino tal com faria el PP quan li parles de la llengua ni tan sol vol perdre temps. Cada vila té una parla i la historia es repeteix: A Casp parlen caspolino i a Calanda calandés i a les viles de la Franja: Qui sap com parlem aquells? Per la Dreta és xapurriau, per al PSOE és lo mateix.

Y remata con l’estribillo:

Ja veus amic Desideri per casa tot com abans: una esquerra que fa figa i una dreta intolerant.

martes, 5 de junio de 2007

Matarranya, libros y meyebals

En a puenda eleutoral bi eba bida difuera d’os colechios eleutorals, campañas, sondeus, cartels, bitorias y redotas. O 19 de Mayo se presentaba o disco Sons del Matarranya an que bentiseis collas aragonesas de mosica fan serbir o catalán en a suya mosica. A mas gran parti, como ye de dar, son d’o Matarranya u d’atrás redoladas catalanofonas d’Aragón pero tamién i partizipan collas como Mallacán, Prau u Dechusban.
En Zaragoza ya se puede mercar o disco, a lo menos en A Enrestida (que ye an que lo merqué yo) y prexino que en belatro puesto más, por un cacano pre de 10 euros (o disco ye doble). Antimás, tamién A enrestida organiza un conzierto en o suyo local de cantautors matarrañencos o Biernes a las 22:00 (puncha o binclo d’alto ta más info) en unas chornadas contra a SGAE que siña MagoFermin, entre atros.

Ta qui tienga l’achenda bueda (¡Que suerte!) que baiga emplindo-la pos, antiparti d’ixe conzierto y d’a resta d’autibidaz que nos i proposan iste cabo de semana remata a Feria d’o libro y se fa o tradizional Mercau Meyebal.

Sobre a Feria d’o libro, poco que dezir. Estoi que qui leiga alto u baxo asoben ya se’n abrá enterau y qui no, pos rai, porque no creigo que prenzipie a fer-lo. Como soi d’os primers, torno a recomendar-tos a Lorenzo Mediano. Os primers libros suyos que leyié estión Los olvidados de Filipinas y El secreto de la Diosa. O primero rezenta a istoria nobelada d’o lolo suyo en a guerra de Filipinas y o segundo ye un best-seller d’a nobela preistorica. Con os dos pasé un rato buenizo de tot. Dimpués leyié Escarcha sobre los hombros, nobela d’amor en o Pirineu d’os cuaranta. Nunca no eba leyiu mica nobela d’amor y me feba asabelo medrana leyer-la por si me feba burro falso, pero parixe que a iste ombre rai de qué escriba que tot lo fa bien. Encara que prebo de leyer tot lo que pasa por as mans mias no soi mica experto y puestar que ta qui en siga ixos libros le parixcan fiemo, pero de berdat pasé un sobrebueno ratet y aspero que qui leiga isto tamién lo pase.

Atra caseta que tos combido a que besitez ye la de Onagro, an que continan ufrindo buenos libros (los de Lorenzo, por exemplo) a buenos pres. Lo millor d’ista chen, antiparti d’os libros, son o trato que te fan. Fez-tos una charradeta con o editor y de seguras que en saldrez con bel libro.

Y ta rematar, os clasicos como Rolde d’Estudios Aragoneses, que a cualsiquier que l’intrese bella mica Aragón, i trobará bel libro que mercar, Gara d’Edizions (en o puesto de PRAMES) an que continan bendendo a colezión de AINAS, Pirineo con bels libros bien intresans u a caseta d’o Gubierno d’Aragón, an que se bende o zaguer premio Arnal Cavero que ganó Ruben Ramos.

O mercau meyebal ya ye un clasico d’as Ferias que se fan en Zaragoza de berano. Ta qui aimamos trobarnos por bels pocos diyas en os sieglos an que Aragón yera toda una potenzia europeya, an que o castellano nomás se sentiba que cuan nos besitaban os foranos, an que os almugabars feban d’as suyas por ixas mars que os suyos pexes portaban a cuatribarrada… pos ye toda una borina. Minchar y zorriar rodiau de toda mena de mosicos y chens rarizas fendo chuegos u teyatro. En as botigas te puez trobar artesanía bien pincha y buenas cosas ta minchar. En as tabiernas te i puez fartar tamién de minchar y, más que más de zorriar. No ye Teruel, pero ye lo millor que, por agora, nos puede ufrir ista ziudat. Y cara ta Chulio unatra en Daroca….

Bueno, aspero que si tenebaz l’achenda bueda, ya no la tengaz.

martes, 27 de febrero de 2007

Sons del Matarranya

Voldria escriure això en català però encara no sigues prou. O Matarranya, una redolada catalanoparlán en o Sur d'Aragón, con poca chen y malas comunicazions, torna a dar-nos una lizión con una d'as iniziatibas más orichinals de tot Aragón y que ye un siñal de lo que i ye pasando mosical y sozialmen.
Organizau por l'Associació Cultural del Matarranya, Sons del Matarranya ye un procheuto doble: d'una man se son fendo conziertos de collas de mosica d'o Matarranya u bincladas de bella traza a ista redolada y d'atra man se grabará un disco con as cantas (prou que todas en catalán) de ixas collas. Os conziertos prenzipión o pasau 2 d'Abiento y rematarán o 31 de Marzo con l'actuazión de Azero en Queretes, an que son estaus a más gran parti d'os conziertos. O disco se suposa que se prenzipiará a bender en a Semana Santa.
En ista iniziatiba son partizipando collas de mosica tan quiestas y conoxidas (a lo menos ta yo) como Prau, Dechusban, Azero, Los Draps, Asalto Liriko, Mallacán... y atros muitos que encara no conoxco pero que de seguras que son buena cosa. En a suya paxina web (www.sonsdelmatarranya.tk) podez trobar asabelo informazión sobre os conziertos, as collas, os organizadors, o prochecto y asinas-asinas.

Los Draps premiaus

A colla matarranyenca Los Draps estión premiaus por Aragón Musical en os zaguers "premios d'a mosica aragonesa". (http://www.aragonmusical.com/noticias/leer-noticia/0/1285/) Partizipaban en a categoría "Canta en luenga minorizata d'Aragón" con a suya canta en catalán Cultura popular. Os atros candidatos yeran Merezina de Lurtero de Lurte, Espiellos, beires y fierros de Ulut y Te debo una canzión de Angel Petisme (a orichinal yera en castellano y de Ixo Rai!). Dende aquí quiero felizitar a Los Draps que prenzipian a beyer como se reconoix o sobrebueno treballo que leban una ripa d'añadas fendo.
O feito de que bi aiga un premio a cantas en luengas minorizatas ye bueno y malo de bez. D'una man, muita chen que le fa goyo a mosica en cheneral escubre cantas y collas que no ese conoxiu d'atra traza. D'atra man porque no yera Cultura Popular candidata simplamen a millor canta y prou?

De todas trazas, beyendo a mosica que se fa en aragonés y catalán, aspero que en bels pocos años aigan de reconoxer a suya calidat y bella colla partizipará en a resta de premios "normals"