domingo, 13 de enero de 2013

V Festival por Chiapas

"¿Ascuitoron? Ye o soniu d'o suyo mundo esvoldregando-se?". Con istas parolas que dicioron os zapatistas o pasau 21 d'avento quan se'n baixoron ta cinco ciudatz d'o sur mexicano, prencipiaba Daniel Rabanaque a presentación d'o V Festival de teatro solidario con Chiapas, organizau por o Caracol Zaragoza.

O festival, como todas as anyadas estió a-saber-lo de divertiu, con as actuacions de Teatro Arbolé, Nostraxladamus y Lü de Lürdes, en a sesión de maitins t'a catrinalla, y Wuatu, Nostraxladamus, Bufacalibos, China Chana, Juako Malavirgen y a Escuela Comica Suicida de tardis. Entre as actuacions Daniel Rabanaque nos leyó bells poemas suyos y d'otri, un d'ells en aragonés.

En ista edición convidoron a quatre luitas en Aragón a presentar-ie as suyas reivindicacions. A luita contra os transchenicos, a Coordinadera Antifaixista, l'aragonés y a luita contra o recreiximiento de Yesa estioron as esleixidas. Igual como todas as anyadas anteriors, o festival estió un espacio de borina, pero en ista edición o caracter politco y a reivindicación estioron muito más visteras que en anteriors anyadas.

As dos personas que representoron a las luitas por l'aragonés leyoron un chiquet texto y prochectoron un video. Os chovens d'Artieda tamién en prochectoron uno, dimpués d'explicar un poquet  sitación suya y leyer un comunicau. Contino pencho o texto que se leyó en aragonés y bells videos d'as intervencions.


Deciba Galeano de “Los nadies” que no charran luengas sino dialectos, que no tienen cultura sino folklore, y ixe ye o mensache que quieren fer-nos creyer as administracions aragonesa y espanyola. Que a nuestra luenga y a nuestra cultura no valen ta o mundo que quieren creyar. Un mundo a on que nomás as luengas d’os imperios economicos tienen dreito a existir, entre que a resta hemos de charrar as nuestras luengas d’amagatons, acubillaus en un cado ta que dengún no pueda sentir-nos.

As rebaixadas que sufre a nuestra luenga son continas y ya vienen de fa tiempos. Pero en zagueras somos vivindo como a luita contra l’aragonés ye más fura que no nunca. Viyemos como lo gubierno aragonés fa recular os pocos y chiquetz trangos enta debant que s’heban feito en as zaguers anyadas. A zaguer modificación d’a lei de luengas imposa a luenga unica, o castellano, ta todas. Sisquiá clama por o suyo nombre a las luengas d’Aragón, pretendendo que no son que un “conchunto de fablas locals”.

Bien se vale que qui charramos l’aragonés ya somos feitas a que l’administración no nos refirme. No asperamos cosa d’ells que no siga o reconoiximiento d’unos dreitos que no tenemos porque lo diga tal u qual gubierno, sino que son nuestros por o simple feito d’existir como personas y como comunidat lingüistica. Por muito que a beluns no les faiga goi.
Asinas que, a tamás d’os suyos entrepuces, as y os aragonesofablants continaremos fendo tot lo posible por que a nuestra luenga perviva, por que o legau de cheneracions contine vivo y por poder vivir en aragonés.






jueves, 10 de enero de 2013

Exercendo lo pasquinismo 009: Esportes

Vinyeta de Bernal t'a revista Panenka
Una d’as cosas que más me bufa la pocha en iste mundo son os esportes. Más que más, los d’elite. Me fa goi a Formula 1, y de cabo ta quan, viyer-me bell partiu d’o Zaragoza de futbol u baloncesto, pero cuento que ye más por estar-me con as amigas que por o partiu mesmo.
 

Manimenos, remanir sin saber lo que pasa en o mundo de l’esporte, ye quasi imposible. As radios y televisions, periodicos y meyos dichitals, ocupan muitisma d’a suya programación en ixos afers. En o caso d’a radio, que ye o que más tiempo l’adedico, ye penible de tot, dende que decidioron que bi hese futbol de primera división espanyola totz os diyas y a todas horas. Y quan no bi ha partiu, te trobas con ciento de comentaristas charrando d’os zaguers alparceyos de Cristiano, Messi, Mourinho u l’ababol de turno. Pero dimpués os hombres-hombres, ixos que se trusquen todas as zaguers novedatz d’as lesions de Paquinho u Golov, critican que as mullers-mullers se veigan a Jorge Javier Vázquez. ¡Como si no estase a mesma mierda!

Porque, ta forro de bota, a qui nos bufa la pocha o futbol, y no somos de Madrid ni Barcelona, hemos d’aguantar que sisquiá existan os nuestros equipos. ¿Quantas vegadas habré visto en “o parte” como o Madrid u Barça ganaba a o Zaragoza y nian lo nombraban. “O Madrid ganó en La Romareda por tanto. Mourinho se quitó un morgallo en o minuto 35 d’a primer parti. Imos con as declaracions de Cristiano en salir d’o campo”. O Zaragoza, igual como tantos atros equipos, ni existe.

L’espanyolismo fa servir l’esporte como fuent de militancia ideyolochica. De feito, chunto con a ilesia catolica, ye a suya principial ferramienta de creyar “creyents”. O periodismo esportivo ye o más espanyolista de totz. Ye ixa parti d’o periodismo (por clamar-lo de bella traza) a on que son permitius os “trucazos en o peito”, a on que o nacionalismo sisquiá ya ye banal sino bien esclater y explicito. L’atro diya, sentiba en a radio que “Espanya heba ganau por paliza a Chile” y no deciban en garra inte lo resultau. ¿Quanto ye por paliza? ¿Qué mena de información me son dando?. Penible ye que, en as noticias esportivas haigan prencipiau a dar a NBA quan Gasol y cía i han prencipiau a chugar. Pero ye que antimás nomás dan os resultaus d’os equipos a on que chugan espanyols, mesmo encara que no chuguen en ixe partiu. ¿Nomás soi yo qui lo viye delirant?

A Formula 1 que, como he dito antis, me fa bien de goi, ye atro d’os casos penibles, con o catenazo de “totz con Alonso” y fateras parellanas. Ye o motivo por os que muitas personas que les podese fer goi iste esporte-show no les ne fa. Porque mesmo yo, que me’n fa muito, y que antimás creigo que Alonso ye un gran piloto, un d’os millors d’agora, remato farto d’os reportaches peloters afalagando-lo terne que terne, que pareix bellas vegadas que Lobato siga o suyo aimant. Se permiten antimás o luxo, a soben de criticar a la prensa britanica y alemanya por fer pasquinismo con Hamilton u Vettel y Schumacher, quan ells fan lo mesmo. Como siempre, os nacionalistas son a resta y no pas ells.


P.D.: Mirando imachens ta ilustrar o post, m'he trobau en o blog de Bernal que charra d'una revista sobre futbol clamada Panenka que preba de fuyir de tot isto que'n charro. No sé si lo habrá conseguiu pues cal pagar y paso prou. Los que sepatz d'o tema, ya me contaretz



martes, 8 de enero de 2013

L'aragonés ye bien vivo (chinero 2013)

Prencipio l'anyada de buen implaz, dimpués d'unas chicotas vacanzas y un chiquet proceso de reflexión asociativo y personal. Y qué millor traza de prencipiar que repasando as noticias de l'aragonés ta La Enredadera, que me convidó tamién ta fer un balanz de l'anyada en o especial cabo d'anyo que facioron.

 Chornadas sobre prochectos de comunicación en luengas minorizatas: 
A Enrestida organiza entre o 10 y o 12 de chiner unas chornadas sobre prochectos de comunicación en luengas minorizatas. Bi habrá representants de meyos de comunicación en aragonés, catalán y euskera, qui presentarán mientres os tres diyas os suyas prochectos y ideyas.

En as chornadas i serán Fendo Orella, Arredol, Arainfo, Kafé Antzokia, Magofermín, Comunica N'roll y Radio Matarranya. Unas sobrebuenas chornadas a on que se ferá analís d'ista nueva realidat que os meyos tecnolochicos nos han permitiu creyar a on que todas podemos participar d'a información y compartir-la de trazas que fa tasament diez anyadas ni hesenos pensau.

Como ye cada vegada más costumbre, tamién se i ferá una chenta popular en o local d'A Enrestida y de nueitz, bi habrá borina en La Botica con mosica trayida dende Euskal Herria de man de DJ Elepunto de Kafé Antzokia.

Chornadas Prochectos comunicación en luengas minoritarias from aenrestida on Vimeo.
 



Zaguers novedatz politicas:
A lei de no-luengas ha pasau un atro trango en as Cortes Aragonesas. PSOE, CHA y IU i presentoron as suyas esmiendas, entre que o PP y o PAR esfendeban as suyas tesis a-scientificas y coincidents con as d’as extrema dreita. Una d’as sorpresas que nos deixó iste proceso ye l’alternativa de lei de luengas que presentó IU a on que se demandaba a cooficialidat d’aragonés y catalán, ixo sí, en as “zonas de parla predominant” y en bellas zonas de “transición - recepción”. A tamás d’as esmiendas presentadas, no s’acceptoron cambios y a lei contina mirando de fer a fuesa t’as nuestras dos luengas y imposando lo castellano como luenga unica ta todas nusatras.
 

Tant y mientres, Puyalón ha decidiu de marchar d’a Coordinadera Aragón Trilingüe por os motivos que explican en un comunicau feito publico fa bellas semanas. Más que más cretican o seguidismo d’as politicas de CHA y a febleza d’os planteyamientos d’a mesma.  A verdat ye que o manifiesto ya naixió prou gabacho y no pareix, por agora que a Coordinadera tienga guaire recorriu. Caldrá viyer enta do va agora, sin o partiu independentista.

Nuevos miebros d'o EFA:
O Estudio  de Filolochía Aragonesa - Academia de l'aragonés, ha incorporau a seis nuevas personas t'as filas suyas. Istos nuevos miembros serán "correspondients" y se incorporan más que más, t'as fainas de codificación lingüistica que son desembolicando y que asperemos que faigan fruitos antis con antis. 

As incoporacions son: Miguel Anghel Barcos, lexicografo, traductor y fagotano; Chuan Pavlo Martínez, doctor en telecomunicacions y desembolicador de ferramientas informaticas t'a luenga; Santiago Paricio, filologo, investigador d'as variedatz vivas de l'aragonés y ganador de l'Arnal Cavero de 2009; Chorche Díaz, filologo y investigador de l'aragonés benasqués y d'as parlas d'a Ribagorza; Mª Teresa Moret, de Mequinenza y doctora en filolochía y investigadora d'o catalán en Aragón y Guillermo Tomás, historiador, investigador d'as parlas vivas y de l'aragonés meyeval.

Son, si no remero mal, os primers nuevos miembros que se bi incorporan dende a creyación de l'academia, fueras d'os academicos d'honor. Todas ellas de gran valura y que regular que ferán muitisma honra ta l'academia, antimás de trayer aire fresco. 


Colección Yalliq en PDF:
A comarca de l'Alto Galligo nos fació un chiquet present de nadal en publicando en PDF una ripa de materials d'a colección Yalliq que han veniu editando mientres as zaguers anyadas. Belunas d'as publicacions ya yeran bien dificils de trobar, por cierto. Regular que ferán buena honra ta todas las enamoradas d'a nuestra luenga y a nuestra tierra y antimás ye un sobrebuen recurso, sobre tot si paramos cuenta en todas las que no nos podemos permitir mercar tot lo que se publica. Os materials son más que más de tradición oral y toponimia, pero tamién bi ha una caracterización lingüistica d'a redolada, de Chabier Lozano y una replega de materials t'aprender aragonés de Maria Pilar Benítez, dos alfayetas. Muitas gracias a qui haiga teniu a iniciativa y asperemos que l'eixemplo cunda y, a lo menos as institucions, faigan publico y descargable de baldes totz ixos materials que a soben no fan que acumular polvo en bell fosco almagacén. 

Cosetas d'adentro:
Fa bells pocos diyas se presentaba o libro-DVD "Cosetas d'adentro" que ya en hebanos charrau bell diya en La Enredadera, quan se presentó o curto. Ista edición leva o DVD d'o curto, o suyo guión y o relato que lo prencipió tot.

Cosetas d'adentro estió ganador d'un accesit en a edición de 2009 d'o concurso Condau de Ribagorza y dimpués se'n fació un curtometrache grabau en Graus y Montanyana. Reconta a historieta d'un pastor d'a redolada en as anyadas 50 y d'a suya relación con una zagaleta  Ye publicau por Gara d'edizions y se puet mercar en a suya web.




"Mesaches", de Chuse Inazio Nabarro:
Chuse Inazio Nabarro presento ent'a fin de noviembre o suyo nuevo libro "Mesaches" que estió lo ganador d'o premio "Ziudá de Barbastro". O libro reconta l'adolescencia d'un zagal mientres a clamada "transición politica espanyola". Iste premio ha publicau ya libros sobrebuenos como "Reloch de pocha", tamién de Chuse Inazio Nabarro, que ye estau traduciu a castellano, francés y ruso u "Alas de Papel", de Fernando Romanos. A novela, como ye costumbre, tamién la ha editada Gara d'edizions y se puet mercar en a suya web u en a botiga de Fablans.

A colla d'o mes:
Remero que contina o reto que diciemos en a primer sección d'iste curso: que bella colla de mosica faiga una nueva canta en aragonés. Sabetz que tenetz toda l'aduya que tos calga ta traducir u asesorar en lo que quieratz. Ya hemos recibiu bella propuesta pero encara no tenemos canta ta ufrir-tos. Tant y mientres, continaremos repasando ixas collas de mosica que, encara que no faigan servir l'aragonés de cutio, decidioron un diya de fer una canta en ista luenga nuestra.
Hue, os esleixius son Atland, una colla zaragozana de (seguntes la wiki) power metal, qui levan dos discos editaus: Opera prima y Marboré y que estió a primer colla de l'estau en fer un video mosical en 3D. A suya mosica la podetz sentir en www.atland-metal.com. A canta que meto abaixo ye "Marboré", que en o disco apareix en versión en castellano y en aragonés.






viernes, 21 de diciembre de 2012

No plegó la fin


Publico isto o 21 d’aviento y ¡oh sorpresa! o mundo no se'n ye iu a muyir fardachos. A especie humana continaremos vivindo sobre ista planeta, a resta de sers vivos tamién, y as cosas no habrán cambiau ni más ni menos que qualsiquier atro diya. Como muito, bella barrenada, prebando de fer cumplir a profecía habrá feito bella fatera.


He viviu bellas quantas fins d’o mundo. Remero que en un curso de l’instituto febanos cayer os bolis todas de vez cada vegada que se acotolaba lo mundo. Cosas d’adolescents... Y prou que, ta fer a gracia, siempre yeranos a la tisva por si en bella parti leyebanos que bella barrenada heba predito a fin d’o mundo. Igual s’acotoló 15 vegadas ixa anyada!

Manimenos, por fer o fato, a gracia y tamién por ignorancia, a-saber-lo s’ha charrau d’ista fin en concreto. A primer vegada que sintié charrar-ne, estió por o calendario maya. Me costó bells 10 minutos fer una busca en internet y descubrir que no yera cierto que o calendario se rematase se ixa calendata. Nomás remataba un ciclo. Antiparti, si os mayas hesen estau tan buenos predecindo, igual les hese iu bell poco millor, ¿no?

Dimpués, quan ya ye vox populi que ixo d’a profecía maya ye una ababolada, te plegan as iluminadas new age” y te dicen que no, que lo que as mayas deciban ye que bi habría un “cambio de ciclo”. Bellas vegadas acompanyan a parola ciclo de adchetivos como cosmico, espiritual, enerchetico, freqüencial, psiquico u parellanas. De qué efectos concretos tendrá ixe cambio, como podemos parar cuenta de si ye pasando u no pas, etc... no’n dicen mica. Asinas no fallan. O 21 d’aviento no pasó cosa. No ye garra punto d’inflexión. As enerchías, freqüencias y prou que o cosmos continan a on que yeran y funcionando d’a mesma traza. Os espritos continan sin existir y, encara que a mía psique contina si fa u no fa sana, as iluminadas, magufas y chentucia parellana, prencipian a elaborar a nueva fatera que tendrá a meyos de comunicación y ignorants de toda mena sondormindo y aburrindo a la población.

O papel d’os meyos de comunicación ye bien important en espardir istas historietas y, lo que ye pior, en dar-les de minchar. Fa bells pocos diyas, o 12 d’aviento de 2012, un concepto tan arbitrario que, por eixemplo, ixa coincidencia numerolochica no sucede que en o calendario cristiano, entrevistoron en la SER a un matematico y a un numerologo. Simplament que metan a los dos a o mesmo ran ye una faltada a la intelichencia d’os que ascuitan y a lo rispeto d’o matematico. O matematico prencipió explicando porque bellas culturas antigas contaban en base 12. Lo feban porque emplegaban o dido pulgar ta contar cadaguna d’as falanches d’a resta de didos. Quedaban quatre didos libres, por tres falanches: dotze. Si antimás quereban fer cuentas más largas feban servir l’atra man contando con os cinco didos, cinco dotzenas. Por ixo os minutos tienen 5x12 = 60 segundos, y as horas 60 minutos, y cuento que as circunferencias 360 graus. Intresant, ameno, curioso. Tamién contó bella coseta más sobre os factors d’o numer 12 y tal. A entrevista estió prou curteta y me quedé con ganas de más. Pero a escape Francino dio pasó a l’ababol numerologo que, sin que dengún no le’n preguntase, prencipió a decir que a numerolochia yera una sciencia porque Pitagoras deciba no se que d’o numer 9, y que as cifras de 12/12/12 feban 9 (1+2+1+2+1+2). Porque se deixa o 20 de 2012, no lo explicó. Dimpués estió decindo fateras mientres un rato bien largo sobre que yeran numers machicos y que ell podeba decir como yeran as cosas por os numers, como yeran as personas por a suya calendata de naixencia y o suyo nombre, asignando numers t’as letras y asinas asinas. Quan Francino le leyó un tweet que feba o somarda sobre as ababoladas que contaba o numerologo, iste s’esfendió con l’argumento perén de “tú no sabes lo que he curau yo”, “viene-te-ne a la mía consulta y viyerás quanta chent apanyo y tot lo que encierto” y cosas asinas. Que digo yo, que dedicando-se a los numers, que faiga una primitiva y no le caldrá tener consulta. Talment Fabra sí que siga numerologo, ¿no?.

Pues ixo ye lo que s’estiman más os meyos. Debant d’una persona que podría entretener y educar, que nos yera explicando historia y matematica de vez, fendo-lo bien intresant, s’estiman más de meter un barrenau que ye TIMANDO a la chent. Siempre nos quedan atros periodistas que fan articlos explicando las cosas bien.
Continará, porque de medolla en iste tema bi'n ha prou...

martes, 18 de diciembre de 2012

Contra natura, por Ignacio Escolar

Ignacio Escolar escribió iste articlo en aviento de 2008 ta Publico y lo reeditó o mes pasau en Eldiario.es, quan o Tribunal Consitucional refusó as tesis d’o PP y reconoixió a constitucionalidat d’o dreito d’as parellas d’o mesmo sexo a casar-se y adoptar fillos. Me pareix un sobrebuen texto, tanto sobre iste afer concreto como sobre atras cosetas.

Lo natural ye librar con dolor, morir-se antis de fer as 30 anyadas, a porquería, as malotías. Lo natural ye que un de cada diez ninos no sobreviva a lo parto, que una de cada vinte mais muera en librar. Lo natural ye que nomás sobrevivan os más cerenyos, que os ciegos no leigan. Cosa más natural que o sarrampión, que o cancer, que as queras, que a peste, que a malaria. A luita contra natura ye o verdader motor d’a historia. Ye lo que de verdat nos diferencia d’a resta de sers vivos: a nuestra capacidat ta sobrevivir a la naturaleza, por dura que’n siga, y en qualsiquier parti d’o mundo. Por ixo bi ha humanos en l’artico y en l’ecuador. A intelichencia ye o meyo, no pas a fin: ye a traza más util que han trobau os nuestros chens ta perpetuar-se, ta inmortalizar ixe ininterrumpiu herencio d’ADN que un diya consiguió salir de l’augua, enchegar o fuego, cincelar sobre piedra a primer parola, plegar en as estrelas ¿Chugar a estar dios? Levamos fendo-lo dende l’inte que l’homo sapiens inventó una ferramiento y esdevinió creyador. Porque garra atro ser vivo heba modelau a suya realidat de tal traza como ta que lo humano se fese a mida d’as cosas.

O miedo tamién ye natural, una atra estratechia chenetica de supervivencia. Y d’ell naix una traza de miedo más refinada, que ye a superstición. Vinte sieglos de Ilesia Catolica nos alufran en esfensa d’o natural, de l’orden establiu, d’a comodidat d’as marguins exploradas d’o conoiximiento, d’o dogma contra la razón. A mala noticia ye que reculamos; d’antis más bi heba a lo menos espacio t’a dubda. “Porque, no podendo de garra traza a verdat oposar-se a la verdat, cal que siga entivocada u a interpretación que se da a las parolas sagradas u a parti contraria”, admitiba León XIII sobre as contradiccions entre os trobos d’a sciencia y a fe catolica en a suya enciclica Providentissimus Deus, en 1893. Más d’un sieglo dimpués, a doctrina vaticana s’ha tornau muito más inflexible.

Fa decadas que trunfan en Roma as tesis d’a contrarreforma debant d’a ubridura d’o Concilio Vaticano II. Ganoron os que argumentan que a Ilesia Catolica recula porque rebla, que ixas prebatinas ta amanar a dios t’a sociedat son a causa d’a perda de fidels, que no ye a fe a que ha d’adaptar-se a los tiempos sino los tiempos los que han d’aturar-se t’a fe. Ye a montanya a que ha de mover-se, no pas Mahoma. A verdat no ha d’oposar-se a la verdat. Y a verdat ye en a Biblia, no pas en a sciencia, sentencia agora Ratzinger debant d’a viella dubda de León XIII.

Toda tecnolochía prou enantada no se puet distinguir d’a machia, deciba Arthur C. Clarke. Y a machia ye a matriz d’o miraglo, por ixo fe y sciencia siempre han feito malas pachas, porque compiten entre sí en o mercau de l’asperanza. O miraglo d’a vida, a machia suya, ye hue una tecnolochía prou enantada como ta que dos mullers puedan compartir a maternidat natural d’un borche, ta que una meta a fonsera y l’atra o suyo ADN. Luego plegará o venient trango: que una muller pueda tener un borche barrachando a suya carga chenetica con a d’atra muller, a suya parella, sin que calga un hombre. Ya s’ha feito con churis. O venient trango ye encara más enlucernant pero no por ixo guaire más aluenyau: partindo d’una celula, d’un chicot troz de pelleta, se podrán creyar espermatozoides con los que una muller podría fecundar-se a sí mesma, sin que calga l’ADN de no dengún. ¿Contra natura? No guaire más que a penicilina u lo viache t’a Luna. Nomás cambea a nuestra capacidat ta sorprender-nos.
 

Lo natural no ye bueno por naturaleza, pero tampoco no malo. Cosa más natural que o ser human, que a suya rasmia diyaria por acarrazar-se t’a vida. Lo natural ye morir-se pero tamién luitar contra la muerte, por ixo agora vivimos quasi cient anyadas. Bells chenetistas aseguran que ixa calendata de caducidat d’os sers vivos, que ixa muga t’a inmortalidat, responde a una lochica darwinista, pues lo que no muere no evoluciona y cal transformar-se en fiemo ta deixar puesto t’o nuevo. En o sieglo XX estió prou con antibioticos y escoscar-se as mans ta duplicar una asperanza de vida que dengún no sabe dica a on se puet prolargar en iste sieglo.
 

Lo natural tamién yera que un amor durase toda la vida, pero ye que antis más a vida duraba muito poco. Respondeba a una lochica: creyar familias prou estables como ta protecher a la prole. Lo natural, en qualsiquier caso, ye muito más simple que no un matrimonio: pende en ixe impulso ancestral, grabau a fuego en o nuestro herencio chenetico, que luita por perpetuar o nuestro ADN. T’a naturaleza, la resta ye por demás. Lo natural no sabe de peras y mazanas. Lo natural ye l’amor, encara que las que amen y quieran amar un fillo, a o suyo fillo, sigan dos mullers enamoradas.

viernes, 14 de diciembre de 2012

Tres pelis de noviembre

En zagueras m’he proposau de viyer bell poco más de cine, entre atras cosas porque os discos duros de casa ya rebuten bits y he de vuedar espacio. Asinas que aprofeitaré a fartera de cine ta comentar bellas cintas que vaiga viyendo. Ta qui quiera viyer-las, a más gran parti me las he baixadas de Tomadivx (con Emule) u de Divxatope (con BitTorrent). Por cierto, bi ha spoilers “a tutti”, asinas que si queretz viyer-las, no leigatz o post y tos aviso que a millor ye a tercer

Friday the 13th (Viernes 13)
 No he visto guaires pelis d’o cine “clasico” de terror, cosa que soi prebando d’apanyar, pero ista incluye totz os clichés d’o chenero. Chovens que no piensan que en buquir y en drogar-se, scenarios naturals (selva, lago, casa de campo), una muller barrenada de tot, … y mesmo charradas absurdas, como a que tiene bells chovens con un policía.

A historia ye prou simpla. Una colla de mozos y mozas chovens van ta un campamento a treballar-ie de monitors. En plegar-ie, les recontan que ye un campamento maldito y que pasan cosas raras. Prou que ya podetz preixinar lo que vien dezaga. Muertes y bien de muertes.

A cinta ye de 1980, asinas que antimás encara tien un look a-saber-lo de hippie y as zagalas portan bragas de t’a part d’alavez.  Os efectos especials, de Tom Savini, son toda una obra d’arte ta ixas envueltas. A cinta ye previsible de tot, pero cuento que quan se fació totz ixos chiros serían nuevos. Con tot y con ixo, sabes perfectament quan va a morir qui: a que se queda sola, os dos que fan foriquetas y asinas asinas.

Sobre o reparto, qué decir de viyer a ixe Kevin Bacon tan chovenot fendo un papel secundario de tot. Pero a millor de todas ye Betsy Palmer (Pamela Voorhees) qui borda o suyo papel de barrenada. A resta, ni fu ni fa.

Juan de los muertos 

Producción cubano-hispana sobre zombies con muita humor, a l’estilo d’atras cintas como Shaun of the dead (traducida t’o castellano peniblement como Zombies party) que de vez parodiaban as clasicas de George A. Romero. Cuento que os titols d’as dos fan un chuego de parolas con Dawn of the dead, secuela de Night of the living dead.

Torna a recontar a tipica historia de zombies, pero ambientada en La Habana y con  un protagonista, Juan, que ye un galvan cubano con muita barra y os suyos companyers. En viyer a invasión zombie d’a isla, deciden de fer un negocio baixo o lema “Juan de los muertos: matamos a sus seres queridos”, a on que van matando a trucazos de remos, con un lanza-arpons y con bell machete a tot zombie que s'escunzan.

A cinta cuenta con totz os clasicos d’os zombies: sangre y bodiellos a patacadas, risas, intes comico-dramaticos y asinas asinas. En iste caso, antimás bi ha bella chiqueta referencia humoristica t’a politica en Cuba, encara que no tos asperetz ni un filme politico ni garra mensache amagau. 

Bien divertida y muito bien feita.

Battleship

L’alfaya d’o mes. Vircheneta, no sé como he puesto pasar tanto tiempo sin viyer antis iste pedazo de mierda!

A peli ye basada en -si sotz de piet, posatz-tos- o chuego de mesa Battleship, conoixiu en castellano como “La guerra de barcos” u “Hundir la flota”. ¿Cómo? ¿Qué? Sí, manyas, sí, han feito una peli basada en ixe chuego. A secuela podría basar-se, que me se yo, en o “Conecta quatre” u o “Scrabble” (L’aparolaus d’antis más).
 

A historia, que adchetivaré como delirant, prencipia quan o mozo que fa de Erik en True Blood y o suyo chirmán, o que fa de John Carter en John Carter, son en un bar. O segundo, con pells largos y pinta de hippie quier impresionar a una zagala, entre que o chirmán suyo, marine, le diz que ye un barfulaire y un pezolaga, que no fa cosa con a suya vida y ixas cosas. John Carter, ta prebar de buquir con a zagala, dentra en un badulaque zarrau a furtar un “perrito” (ista ye a parti que sí tiene sentiu), pero l’alarma sona y bi plega a policía, dando-le un garrampazo con a pistola de fer garrampazos ixa que tienen os yankees, debant d’a zagala que quereba o “perrito”. Y aquí remata la parti coderent y lo millor d’a cinta.

Como John Carter ye un tozuel barrenau, y antimás a zagala que prebaba de buquir-se be-te-me que yera a filla d’un cheneral de l’exercito, Erik True Blood, decide alistar-lo en los marines y se i alista. Lo normal. 

Bellas anyadas dimpués, os dos chirmans van en un destructor a fer unas maniobras y se troban con que bellas quantas naus extraterrestres cayen en metat d’o mar. Sin guaire sentiu, prencipian totz a disparar-se mutuament. Os yankees con os suyo canyons y armas que ya conoixemos de todas as cintas que hemos visto. Pero os extraterrestres les chitan a los yankees bella mena de misils con a forma d’os pichorricos ixos d’o chuego d’a “guerra de barcos”. Sí. Como lo leyes, quiesta lectora. Ixos que yeran un cilindro apegau a un atro cilindro más chiquet y que se ficaban en os foraus, blancos si yera “augua”, royos si yera “tocau”.

Ta fer más referencias a lo chuego (Hasbro produz a peli y le cal vender chuegos), por bell motivo que encara no me ha quedau esclatero, ni os aliens ni os yankees, se pueden detectar mutuament por radar, asinas que, a partir d’un inte d’a peli, prencipian a chitar-se pepinazos “a o tuntún” y, lochicament, fallan. Pero plega un chaponés que ye un figura, y conecta con as bollas maritimas y, por o movimiento que provocan as naus extraterrestres en ellas, puet localizar alto u baixo por a on son, fendo una cuadricula (segunda referencia a lo chuego de Hasbro).

D’atra man, a maciella filla d’o cheneral d’a marina, se’n va con un coixo d’as dos garras, pero que le’n han meso protesis d’acero, a matar aliens ta uns radiotelescopios porque los quieren fer servir ta clamar ta casa y que’n viengan más.

Cara t’a fin d’a cinta, John Carter, qui ha preso a responsabilidat porque dimpués d’a primer enrestida alien totz os oficials superiors, chirmán incluyiu, heban muerto, pierde o zaguer destructor que teneba. Manimenos a los aliens encara les queda una nau. Alavez remera que encara tienen (redoble) UN ACORAZAU!!! (atra referencia a lo chuego), pero como ye una nau que ya no se fa servir, con tot analochico y tal, uniu a que o suyo staff son muitos pocos, deciden pillar a veterans ta que les amuestren como van as maquinas y que les aduyen a levar o barco. Os veterans no’n son d’o Golfo, ni siquiá d’o Vietnam. En son d’a II Guerra Mundial. Sí, correct: pillan a octochenarios ta salvar, con un acorazau que leva vinte anyadas sin funcionar, a lo mundo, d’una invasión d’uns aliens que ha traviesau bellas quantas anyadas luz y con una tecnolochía muito superior y, prou que sí, lo consiguen.

O guión, aspero que estase un reto de ¿a que no?, porque pocas cosas he visto piors que no ista. Con tot y con ixo pasé un rato sobrebueno esmelicando-me-ne y con a banda sonora, a on que, entre atros, i sale AC / DC. A cinta ye de dar que será una d’ixas que se fan con fundos economicos d’os exercitos USA, porque l’apolochía que i fan d’a suya soldadalla no ye ni disimulada. Mala, malisma, pero tos recomiendo de viyer-la, prou que sí.

Tos deixo tamién os trailers


lunes, 3 de diciembre de 2012

Cristianismo: entre fachas y bizarras

As cristianas siempre me han pareixiu, antimás de fachas y retrogradas, muito curiosas, en o sentiu de que tienen unas inquietutz absurdas que, manimenos, pareixen muito trascendents. M’explico: soi friki y que quede esclatero que me puedo foter horas charrando sobre X-Men, Battlestar Galactica, Canta de chelo y fuego u a obra d’Asimov con bien de goi. Pero tot sabendo que son obras de ficción y que no ye que una esbastadera, una traza d’evadir-me y de soniar. A diferencia con os debatz d’as cristianas son dos: a primer que por un regular no conoixen as escrituras tan bien como yo as mias frikadas. De feito muitismas cristianas no conoixen as escrituras tan bien como yo. A segunda ye que se lo prenen en serio, resultando unos debatz que pareixen de frikis y que nos ferían redir a-saber-lo si no estase porque ista chentucia dimpués resulta que son una colla de barrenadas que antimás, son en puestos de muito poder. Iste mes que ha pasau dende o zaguer TdB en Fendo Orella, ta qui escribo iste post, son muitas as noticias arredol d’o cristianismo y muitos os articlos que he trobau sobre o tema.
 

Prencipio con dos nombramientos de barrenaus en diferents puestos de poder. O primer ye Tonio Borg, maltés y nuevo Comisario Europeu de Salut, como informaba fa bells diyas o Huffington Post. Iste hombre perteneix a o partiu conservador d’un estau (Malta) que aprebó legalizar o divorcio en chulio ¡d’ista anyada!. Y aintro d’ixe partiu, a la branca más a la dreita, asinas que podetz preixinar como será o pardal iste. Fació campanya en contra d’o divorcio en o suyo país que yera, chunto con Filipinas y Ciudat d’o Vaticano un d’os tres d’a planeta a on que encara yera ilegal (y solo s’aprebó por un 52% a favor, si bell diya me caciego no miretz en Malta que no bi seré). Fa bells anyos, antiparti pro a fes, de negar o matrimonio entre personas d’o mesmo sexo, apostó por excluyir a las homosexuals d’a libre circulación de personas en l’espacio Schengen y deixar-los sin posibilidat d’acceso a viviendas socials. Tamién prebó de que en a Constitución maltesa se viedase l’aborto a tamás de que ye vox populi en a isla que toda a chent que quiere abortar y puet permitir-se-lo marcha ta Roma u Londra a fer-lo. ¿Tos suena? Pues iste hombraz ye o nuevo Comisario Europeu de Salut, gracias a os votos d’o Partiu Popular.
 

Atro nombramiento que truca lo ficacio como poco ye o d’o cardenal Antonio Cañizares como miembro d’honor d’a Real Academia de Medicina y Ciruchía d’Andalucía Oriental. Como ell mesmo reconoixió no “tien meritos academicos ni scientificos” y esfendió en o discurso d’o nombramiento suyo que “vivimos trazas de agresión de man d’a sciencia y a tecnolochía” enristió contra un suposau “laicismo imperant”, “a cultura d’a muerte” y a indefensión “d’os no naixius y dolents terminals”. Prou que, en totz os puesto bi ha chent con dignidat y Guillermo Olagüe, miembro dica fa bells diyas d’a institución, presentó de camín a suya dimisión, esfendendo a faina scientifica d’a Real Academia y acusando a Cañizares de que a unica cultura que teneba yera un conchunto de creyencias relichiosas dogmaticas. Bien por o Dr. Olagüe! Mal por toda la resta de chent que, en no fer cosa, admite una vegada más que a relichión y o dogmatismo, que por definición son anti-sicentificos se colen en institucions academicas.
 

Tot isto pasa, entre atras muitas razons, porque somos gubernaus por una serie de sectas d’iluminaus que fa miedo. A los opusianos, kikos y lechionarios de Cristo que’n fan parti a mayoría de ministros d’Espanya y buena parti d’os consellers d’Aragón, se suma una d’as más bizarras ordens que he visto en muito tiempo: a Sacra y Militar Orden Constantiniana de Sant Chorche, que’n ye parti o ultracatolico ministro d’Interior, Jorge Fernández Díaz. En a información d’o Confidencial, en charra bell poquet d’ista organización que ye una orden de caballería fundada en as envueltas de recuperar o Grial y todas ixas basemias. Tamién i ye l’infante Carlos de Borbón-Dos Sicilias, primo d’o rei Don Juan Carlos y gran maestre d’a branca espanyola d’a orden. Istos barrenaus, pareix que son carranyaus con o Vaticano porque o Papa nomas reconoix siet ordens de caballería y a suya no’n ye una. (modo somarda ON) Dende aquí quiero clamar a lo Papa Benedicto equis, ve baixa, palet que rectifique y que la reconoixca, que sino se meterán muito tristes y a yo ya me ye sacando o suenio que nomás bi haiga siet ordens de caballería reconoixidas (modo somarda OFF). De feito, o pleito d’ista orden que tamién i ye o propio Rouco Varela, con o Vaticano ye tan gran que o Confidencial deciba que a ceremonia a on que yera o ministro d’Interior yera tot un reto t’o Papau. ¿Bizarro? Pues no te’n queda quiesta lectora...
 

O Papa ya sabemos que tien linia dreita con Dios y que no se’n fa que d’os problemas grans y fundos d’a humanidat. De feito, istos diyas publicada un nuevo libro (¡Ya yera hora!) sobre a nineza de Chesús. Ya sabemos que t’a Ilesia catolica a nineza ye muito important. Dimpués de consultas con Dios y tal, Joseph nos aclara a la fin un tema que yera cutiano debat en todas as tabiernas, oficinas y centros d’estudios d’o mundo: en o portal de Belén no bi heba ni vaca ni güei. Ya podemos alentar tranquilos, que a polemica ye solucionada y no bi ha habiu nuevos scismas en a Ilesia.
 

Metendo-nos más seriosos, o Papa sí que i diz cosas importants como que “os evanchelistas no preban d’enganyar a los suyos lectors, sino que quieren recontar feitos historicos”, esfendendo a historicidat d’a Biblia a tamás d’as suyas más que evidents contradiccions y errors, mesmo decindo cosas diferents entre os quatre evanchelistas. ¡Os canonicos, que si contamos os apocrifos, ni tos ne cuento! I diz tamién fateras como que a estrela de Belén sí existió y que estió una supernova (Siempre cal meter cosas scientificas en as qüestions de fe, ta que pareixca que tienen bella base) que a virchen en estió literalment y no pas figurada y que os Reis Magos yeran andaluces, ta gran goi de Libertad Digital.

Pero si bi ha bella cosa más bizarra que todas istas rufiertas sobre ordens de caballería, u as mulas d’o belén ye a propia Biblia que, remero, o Papa esfiende a suya literalidat. Y me trobé con un sobrebuen articlo que vinclo a on que reconta como en a Biblia:
 

- Os fillos de Jacob permiten a violación d’a suya chirmana por os “chivitas”, ixo sí, si se tallaban o prepucio. Dimpués de tallar-se-lo, os fillos de Jacob los matan a totz.
- Dios ordena a Ezequiel fer-se un entropan con a suya propia mierda y minchar-se-lo debant de tot lo lugar.
- Moisés enceta una guerra contra os madianitas matando a totz os ninos y ninas no virchens y violando a las que encara yeran virchens.
- As fillas de Lot lo meten capín ta violar-lo y que las deixa-se prenyadas dimpués de que Dios hese convertiu en estatua de sal a su mai.
- Ammon, fillo d’o Rei Davit, fa como que ye malaudo ta que, quan a suya chirmana le leva unas tortetas, la viole y dimpués la mande a escaparrar.
... Y como dició Krusty o payaso, “isto ye en lo que creigo agora”.

Remataré o post fendo un poco de historia de verdat, d’ixa que en cuenta de basar-se en inspiracions y barucas varias, se basa en documentos y investigacions. Gracias a Florencio, autor de Desde Banarús, conoixié dos articlos, breus pero bien pinchos, sobre bellas qüestions arredol d’a evolución d’a postura d’a ilesia catolica sobre a homosexualidat y l’aborto, as dos cosas que son agora as más grans preocupacions d’unas personas que no pueden (teoricament) ni tener sexo ni abortar.
 

En o primer, charra sobre as “bodas de parellanos”, una modalidat ta casar a dos personas d’o mesmo sexo que fació servir a ilesia mientres muitos sieglos y que se’n conserva testimonios tanto escritos como en tumbas, más que más d’o Reino Uniu, a on que dos hombres s’apedecaban chuntos prometendo-se aimor ta cutio.
 


O segundo, sobre l’aborto, reconta como ha iu cambiando a doctrina cuanto a l’inte a on que l’alma (ixa cosa que remeremos dengún no define exactament ni se puet prebar a suya existencia) dentra en un cuerpo. Seguntes l’articlo, entre o sieglo XII y o XIX, a doctrina oficial yera que “l’alma humana dentraba en o feto masculino arredol d’o diya 40, y en o feto femenino arredol d’o ueitanteno diya” (bellas 6 y 12 semanas respectivament). As excomunions, en no poder-se conoixer o sexo d’o feto t’a part d’alavez, no se practicaban que ta abortos posteriors a lo diya 80. ¿Como plegoron a saber qué diya dentraba l’alma? Pues cuento que como to lo demás: con muita barra, tirando dos dados de diez, dica las cellas de LSD, que me se yo...
 

Ya en o sieglo XX, fumoron bella atra cosa y paroron cuenta que yeran entivocaus y que l’alma iba de conchunta con l’esperma y que dentraba a l’inte en o futuro feto. Por cierto, si va en l’esperma, ya sabetz que con cada sobatida van bellas quantas almas t’o mocador de turno... Remero como un mosen se me miraba con uellos de caparra quan le preguntaba por iste afer fa bells anyos.
 

A ilesia sería muito divertida si no tenese tanto poder y si no bi hese tanta chent que vive seguntes todas istas fateras. Tant y mientres, cal estar bien a la tisva y no reblar-les ni meyo metro u remataremos, como ya ye pasando, gubernadas por fanaticas relichiosas.