miércoles, 15 de mayo de 2013

Chiqueta cronica d'as XX Chornadas de Nogara

Pasoron ya as XX Chornadas d'as luengas d'Aragón, organizadas por Nogara entre os diyas 4 y 10 de mayo. Tot un luxo de ponents y d'actividatz, en o mell meyo d'o ¿debat? y l'aprebación d'a lei de no-luengas. Por qüestions laborals no podeba ir-ie dende feba ya tres anyadas, y heba ixublidau lo bien organizadas y los sobrebuenos ratos que te pueden fer pasar istas chornadas, asinas que feré una chiqueta cronica ta totz qui no querietz u podietz estar-ie t'animar-tos a que i viengatz l'anyada venient.

Actividatz y conciertos: O sabado quatre estiemos dende lo maitin en a plaza d'o CMA Las Armas, un espacio repincho que quasi no conoixeba y que me pareix sobrebueno ta organizar-ie eventos. L'orache a la fin nos respetó, que yera a l'aire libre y tenebanos bien de medrana. De maitins, teniemos animación t'a catrinalla, l'actuación d'o dance d'o Gancho, que "chugaban en casa" y una clase d'aragonés que nos fació Dabi Lahiguera bien intresant. I charró d'a prenuncia de l'aragonés, por eixemplo, u bella mica de fraseolochía. A charrada se titolaba "L'esprito d'a luenga" y prebaba de fer-nos conscients de bells rasgos muito definitorios de l'aragonés y que a soben ixublidamos.

De tardis, prencipiaba lo concierto, l'acto mas ludico boriner d'as chornadas. La Vidriera Irreverente i presentó a suya nueva canta en aragonés, en un inte que nunca no ixublidaré, entre atras cosas por o chiquet papel que tenié en aduyando a adaptar a canta. La podetz sentir aqui. O suyo concierto ubrió a nueit con as suyas letras reivindicativas y comprometidas. Continoron Vietato Pensare, una colla de zagaletz y zagaletas muito chovens, pero con prou rasmia sobre o scenario. Yera a primer vegada que tanyeban difuera d'Euskal Herria y no se perdioron ni un inte d'a tardi nueit. Dende o concierto de La Vidriera, a on que lo dioron tot en primer ringlera, dica la borina en La Botica, a on que continemos a nueit. Zarró lo concierto, como no podría estar d'atra traza Prau, con os suyos himnos, que no cantas y con un publico entregau y, porque no decir-lo, prou zorro ya.



Una nueit que continó en La Botica con DJs d'aqui y d'Euskal Herria y a on que muita chent de l'aragonés nos i trobemos. Alumnalla, socios d'as organizacions en esfensa d'a luenga y a cultura, companyers de luitas, ... Beluns que feba tiempos que no viyeba, por cierto...

A parti mas saputa prencipiaba o lunes con a charrada de l'imprescindible Chorche Paniello, qui charró d'o primer censo lingüistico feito en Monzón t'o cabo d'a decada d'os 90 y a creyación dimpués d'un centro lingüistico en ixa ciudat. O censo deixó esclatero a graniza riqueza lingüistica que bi heba t'a part d'alavez, a on que muitisma chent sinyaló charrar aragonés, venius d'a redolada, d'o Sobrarbe y mesmo d'atras partis de l'Alto Aragón más aluenyadas. Demandó que hese caliu empentar iniciativas parellanas en Graus, Chaca, u Samianigo, por eixemplo y que con ixo hesenos teniu más datos y argumentos ta esfender a nuestra luenga y contrimostrar que sí que bi ha una voluntat popular por mantener-la y aprender-la. 

Cuanto a lo centro lingüistico, encara que a experiencia estió positiva, remató como tantas cosas, con pleitinas entre personas y con o zarre d'a cheta economica de man d'Europa y d'o concello que yeran qui pagaban. Paniello fació una exposición sobrebuena y esclatera, sin eufemismo, ni amagar cosa. Más Paniellos en caldría, y tendríanos un Aragón muito millor.


O martes se presentó "Tradiciones, costumbres y lengua en Fuencalderas", de man de Chuse Raúl Usón, editor de Xordica, Fernando Romanos, investigador de l'aragonés qui ha feito arrienda treballos en ixa redolada y José Arbués Possat, naixiu de Fuencalderas. A sala rebutió con a chent plegada d'ixa redolada dica haber-se de quedar chent de piet, en no quedar sillas. Romanos fació una remeranza d'as caracteristicas chenerals y locals d'a fabla de Fuencalderas y redolada. Tanto ell como Usón coincidioron en recomendat a lectura d'atro libro de José Arbués, Fuencalderas en mi recuerdo, autoeditau en Girona en 1980 (cuento que descatalogau fa muito) y que t'os dos dió a conoixer os costumbre y fabla d'astí. José sabió transmitir-nos toda la pasión que tien por esfender y fer replega de tot lo rico vocabulario d'a redolada. Tamién se i charró d'a cantidat de frases feitas que i teneban y d'a importancia d'istas en a construcción d'un estandar entendible de vez que rico.


O miercols se presentaba o largometrache en euskera, subtitulau en aragonés, entre atras luengas, clamau Gartxot. No podié estar en a prochección, por o treballo mio, pero sí que m'amané dimpués d'a charrada a viyer a los directors y guionistas d'a cinta. Enlucerné quan, en marchando d'a sala a on que se feban as charradas, un d'os directors quitó o suyo chicotén y prencipió a cantar y a fer-lo sonar en pasavillas dica Nogara. Deixando sin sangre en a pocha a meyo casco viello, cal decir. Ya en a siede de l'asociación, nos recontoron en un ambient familiar de tot, como facioron a cinta, os premios que han ganau, l'acullida que ha teniu y un poquet d'a realidat euskalduna. Tot mientres o debantdito chicotener, feba chiflius de muixons y d'a naturaleza, tanyeba bell traste u recitaba y cantaba versos en euskera (y mesmo uno en aragonés). Una nueit machica que nos fació pasar un sobrebuen rato a todas las presents.

O chueves tocaba ir-nos-ne bien luen y, de vez, bien amán, ta charrar de multilingüismo. As asociacions Zarabene de Senegal y Raíces Andinas de Bolivia, recontoron a suya realidat lingüistica y los problemas derivaus d'a mesma. En os dos países se charran u se han charrau más de trenta luengas. En o caso de Senegal, antimás d'a luenga colonial que ye o francés, se i charra wolof mayoritariament, pero tamién muitas atras luengas con muita vitalidat. Asinas, muita chent en o sur d'o país charra francés, anglés (Gambia, ex-colonia anglesa, ye en o mell meyo d'o país), wólof y una u dos luengas d'asti. Sin mayors problemas. 

Cuanto a Bolivia, nos explicoron como todas as luengas indichenas son nombradas y protechidas por a constitución. 37 si no remero mal. Seguntes os ponents, a metat d'ellas no se charran u quasi no tienen parladors por lo que podrían perder-se en bell par de cheneracions. As más vitals, como o quechua, o guaraní u lo aimara, pareix que van tirando enta debant y que sí que s'ixamplan y protechen os dreitos lingüisticos d'as suyas fablants. Ya en Aragón, explicoron a diferencia entre a migración d'una primer epoca, que veniban charrando castellano, con a plegada más dimpués, que veniban de redoladas rurals de Bolivia, a on que no se charraba castellano. Charroron de bella mena "ghettización" que son tenendo por enchaquia d'a luenga y d'as dificultatz que han trobau en no saber castellano.



Remataba la semana, y las chornadas, con una d'as charradas que más me aganaba de viyer a priori. L'asturiano, luenga chirmana de l'aragonés, con Carlos Pulgar, d'a Xunta Pola Defensa de laLlingua Asturiana. En poco más d'una hora, habió de resumir as trenta anyadas que leva luitando por a luenga a suya organización. Con un fascal de fotos, apegallos y cartels amostró una sociedat que sí que luita de una traza muito más multitudinaria por a suya luenga, conseguindo muitas cosas que no nos ferá o morro cló de tener-las aquí. Prou que les falta muito (no ye oficial, por eixemplo), pero a monico y con buena faina, tot plegará. Qui bi estiemos, prenebanos notas ta posibles accions a fer en Aragón. Bi dioron muita importancia por eixemplo a la toponimia y charró tamién d'a iniciativa d'o Topu fartón, una "chozna" que meteban ta fiestas y que les feba prou honra ta fer conoixer l'asturiano y as suyas reivindicacions.

Imposible yera rematar ixa charrada sin charrar de Pita, a pirina que encorrió mientres una decada (y que contina encorrendo) a os politicos d'alli ta remerar-les a esfensa de l'asturiano. Agora se conoixería como escrache, como dició Pulgar, pero ya lo inventoron fa muitas anyadas. Mesmo estió en momentos de replegar un premio d'a SGAE por un disco que editó a Xunta. Pena que a la fin no ganase o premio, pues hese estau un inte ta remerar...

En resumen, unas granizas chornadas con arrienda momentos buenismos y bien intresants a on que teniemos variedat de temas y de anvistas. A on que tamién aprendiemos d'atras luitas por a dignidat cultural y lingüistica y a on que pasemos muito buens intes. Tot ixo, mientres lo gubierno d'Aragón nos sacaba mesmo lo nombre en una d'as chornadas a on que más verguenya de fació perteneixer a ista Tierra de barrenaus (y carnuces).





martes, 14 de mayo de 2013

Debatz que (probablement) no bi habría en un Aragón independient (II)

Dengún no naix independentista aragonés. Creigo. Por agora. Conoixco muita chent que ye d'o PSOE, PP u IU, u de dreitas u de cuchas, "por tradición familiar" u porque le "han educau asinas". En a mia opinión ye penible tener una ideyolochía -u relichión, u mesmo equipo de futbol- porque en casa tuya "ye asinas". Que no ye o parchís, por favor.... 

Manimenos cuento que muitos pocos d'os que hue somos indepes haigamos naixiu d'indepes. Como muito serán de casas aragonesistas, u con ambients favorables a los procesos d'emancipación nacional.

Asinas que yo, como a más gran parti, habié de "fer-me" independentista. Que yo en siga, ye tot un proceso de construcción d'o mio esmo, a radiz d'os debatz tenius con as personas que esfendeban l'independentismo u atras opcions como a Espanya federal de diferents menas u un "afundamiento en l'autonomía". Tamién de parar cuenta de como os mios obchetivos ideyolochicos y nacionals no se podrían fer realidat si no yera a traviés d'un Aragón independient. A independencia, ta yo, ye una ferramienta ta poder conseguir uns obchetivos de fer una sociedat, una cultura y un país como a yo me fa goi y a on que creigo que todas y totz podríanos convivir con cierta armonía y en plen exercicio d'os nuestros dreitos individuals y colectivos.

Una d'as razons ta plegar a estar independentista, y aquí conecto con a primer parti d'iste post, ye l'aragonés. Deciba, en ixe post, que bi ha debatz que no tendríanos en un Aragón independient en achustar-se as leis nuestras a lo nuestro territorio y a la suya realidat poblacional. En fer-se leis parando cuenta d'a realidat aragonesa y no pas aplicando en Aragón leis feitas ta Espanya. Remataba o post remerando que, a tamás d'estar una lei feita en Aragón, a lei de no luengas, antimás d'estar una esferra, desconoix a realidat aragonesa de tot, l'amaga, le falta y creba de tot a nuestra cultura, identidat y luengas.

¿Quals son las razons que han levau t'aprebación d'ista lei? Ye esclatero que as suyas promotoras exercen un nacionalismo espanyol cultural y politico dillá de toda dubda. Ixe espanyolismo que, en Aragón, muit a soben prene a forma de catalanofobia, tan estendillada mesmo en ambients aragonesistas. Ixe nacionalismo, ixa catalanofobia vienen d'una aculturación y d'un colonialismo cultural y politico de sieglos ya. En zagueras muito más fundo gracias a la mediamasificación d'a información y, sobre tot, a lo colaboracionismo interior y, porque no decir-lo, a un papel más que qüestionable d'as organizacions historicas aragonesistas que cacegoron en bell punto o mensache nacional en pro d'un "cuchismo progre-guay" que estase mayoritariament votable (pero que no'n estió).

No cal enganyar-se. L'aragonés se la bufa a todas. Pero no pas o catalán, porque Catalunya sí que ye una menaza ta Espanya y t'a suya uniformidat uniformizadera cultural  lingüistica. Qualsiquier chisla de poder (y luenga ye poder) que pueda tener Catalunya, ye una seria menaza ta Espanya. As espanyolas lo saben y no van a deixar medrar una ideyolochía ni una cultura que les pueda fer a tana. 



Que en Aragón se charren atras luengas tamién ye una menaza ta l'espanyolismo. A más gran parti d'as nacions tienen una luenga d'a que fan argüello y sinyal d'a suya identidat nacional. Qualsiquier estau independient no refusa a estar-ne y no refusa d'a suya luenga de traza voluntaria, como fa agora Aragón. Una vegada feito o proceso d'independencia intresa mantener a identidat nacional que ha levau ta ixe proceso. A luenga ye un d'os elementos más importants a ran identitario. Talment o más important. En muitas ocasions por dencima d'a relichión, historia u etnia d'un país. Ye mesmo una riqueza economica, antimás de cultural. Totz os estaus d'o mundo preban de que a suya luenga se charre tot lo que se pueda aintro y difuera d'as suyas mugas. En o caso d'os estaus imperialistas mesmo a pur de estricallar toda la resta de luengas que contacten con ell.


En un Aragón independient, mesmo en o caso de que continase con un modelo capitalista de sociedat, tendríanos qualques factors que ferían que a pervivencia de l'aragonés tenese muitas más posibilidatz:


1. A educación: Qualsiquier estau independient amuestra a historia d'ixe estau y, si un caso, a d'o continent u civilización d'arredol. Si ixe estau antimás s'independiza d'unatro estau colonialista como ye l'espanyol, l'amuestra parando especial cuenta en os "mitos fundacionals" y en os sinyals d'identidat propios. En una educación aragonesa sería impensable amostrar como s'amuestra agora os "Decretos de conquista" (tamién conoixius como de Nueva Planta), l'asesinato d'o chusticia y a invasión castellana d'Aragón, u o Compromís de Casp, .... y sería impensable no conoixer, de vez, a historia de l'aragonés, enreligada tan preta a la historia d'Aragón.

2. Menor intromisión de l'espanyolismo politico y cultural: En ixe Aragón independient esmaixinau, se suposa que bi ha habiu un proceso a on que se ha crebau con Espanya, por lo que l'espanyolismo politico ye, como poco, minoritario. Como he dito antis, a ideyolochía nacionalista espanyola ye a que inspira de tot a lei de noluengas y, en cheneral, toda la politica lengüicida d'as zaguers decadas. En a suya versión aragonesa a on que se manifiesta tan a soben como catalanofobia que, ta no reconoixer a realidat, estricalla tot lo que calga. Mesmo l'aragonés. Sin tener (tanta) presión de l'espanyolismo politico - cultural, no bi habría tantos entrepuces a unas politicas favorables a l'aragonés. A realidat ye que poca chent s'oposa a que se esparda l'aragonés u a que se i adediquen recursos hue mesmo. O problema vien de bellas poquetas personas, vincladas como totz sabemos a l'espanyolismo y, a soben, a la extrema dreita.

3. Ubridura t'o mundo: O pueblo aragonés ye culturalment asimilau a l'ideyal revolucionario francés que tan buen funcionó en Espanya, de una nación, un estau, una cultura, una luenga. Agora mesmo, ixe esquema de mundo se ye esvoldregando en Europa y en tot lo mundo. A pertenencia t'o Reino d'Espanya y o debantdito espanyolismo politico cultural, nos fan esconoixer ixas realidatz u prener-las a soben como "rarezas". En Aragón nos miramos enta Espanya, no pas enta Europa u a resta d'o mundo, muito más respestuoso y conscient d'a pluralidat lengüistica y cultural. ¿Quanta chent en Aragón (a o sur de Ayerbe, si queretz) conoix a existencia de l'Occitano si no ye como parti d'u crucigrama? Lo unico más penible que no conoixer a existencia d'a luenga que tenemos en o norte d'as nuestras mugas, ye no conoixer y valurar as nuestras. Viyer ixas realidatz, nos fería no trobar-nos como "aberrants" (;-)) sino como parti d'un mundo prurilingüe, pluricultural y plurinacional.

4. Meyos de comunicación propios: Ista ye una d'as pocas cosas que tenemos, ¿no?. Heraldo, CARTV y Periodico de Aragón son mass media aragoneses. U como deciba o companyer Purnas, ¿son meyos aragoneses u meyos espanyols en Aragón? A colonización mental y l'espanyolismo banal, si bi ha bell puesto a on que son presents, ye en os meyos de comunicación de masas. Ye de dar que si bell diya se plega en un Aragón independient será por dencima d'istos meyos, que, agora mesmo, fan o chuego a o colonialismo. Lochicament, si se dan totz os procesos anteriors, buena parti d'os meyos de comunicación, pasarían a enfortir a identidat aragonesa y, alavez, l'aragonés.

Resumindo: Un proceso politico de independencia levaría (en a mia opinión) obligatoriament un proceso de descolonización de l'esmo colectivo aragonés y una valuración d'os sinyals d'identidatz aragoneses. Un d'os más importants ye l'aragonés. A luenga sería empentada dende a educación, a politica, os meyos de comunicación, y mesmo a economía y sería valurada, respetada y conoixida difuera d'as nuestras mugas y contaría con menos enemigos interiors. 

Si con tot ixo, l'aragonés morise, a lo menos no podríanos decir que no faciemos tot lo posible.

Nomás anotar ta rematar iste catenazo, que siempre he establiu que yera charrando de un Aragón independient, mesmo con un sistema capitalista. Por si bi ha belun que lo dubda, ixe no ye o mio prochecto personal. Como dicen los Riot Propaganda: L'independència és un fàstic si no és de classe i vermella (A independencia ye un fastio si no ye de clase y roya).


lunes, 13 de mayo de 2013

Debatz que (probablement) no bi habría en un Aragón independient

Ye cutiano trobar-me pensando en como sería un Aragón independient. Qué problemas y debatz bi tendríanos y como se organizaría a sociedat. Qual sería a presencia real d'as nuestras luengas, qué relacions tendríanos con os país d'arredol y asinas asinas. Prou que ixe Aragón independient que yo quiero no sería un Aragón capitalista, pero si en estase, bi habría dos debatz, que se son fendo istos diyas, que no los tendríanos. U a lo menos ixo creigo.

Parti d'os inconvenients, y no pas una parti menor, de perteneixer a un estau como ye o Reino d'Espanya, tan gran y tan incapable de reconoixer as realidatz que bi ha dillá de Madrit, ye que as leis no se fan pensando en a realidat actual aragonesa. No digo ya en os nuestros dreitos historicos nacionals, culturals u lingüisticos que ixo ye atro tema. Digo en a nuestra realidat poblacional. En quantos vivimos aquí, en qué territorio, con qué densidatz de población y con que distribución.

A primer lei ye evident, y mesmo o PP en Aragón y o PAR se han oposau a la nueva lei de rechimen local. Una lei feita dende Espanya a on que se quieren sacar totz os concellos de menos de 20.000 habitadors, lo que en o nuestro país suposaría totz fueras de Zaragoza, Uesca, Teruel y Calatayu. Ye impensable de aplicar ixa lei en Aragón. Dengún ye estau capable d'esfender-la aquí. Manimenos si Espanya querese, y no se me fería mica raro, s'aplicaría. O PP se la trusquiría y au. Y qui nos i oposasenos sentiríanos a retolica d'etarras independentistas nazis "can-chiflos" de cutio.

Igualment, y tamién sobre o territorio, en os movimientos alternativos d'a mena d'o 15M, más que más urbanos, se debate sobre sacar as diputacions provincials. A primer vegada que sintié iste debat me pareixió evident "oh claro!", me dicié. Bells diyas dimpués, sintié un debat en a SER sobre o tema a on que no sé qui esfendeba a utilidat d'as diputacions ta fer-se-ne d'as qüestions d'os lugars, más que más d'os más chicotz. Alavez paré cuenta de que yera viyendo lo problema dende l'anvista aragonesa, a on que as competencias "utils" d'as diputacions son estadas presas por atro ran administrativo como son as comarcas.

En Aragón ye de dar que cal sacar as diputacions. Una vegada que as comarcas han preso as competencias importants que as diputacions provincials teneban, ya no calen ta cosa. Agora mesmo son a placha a on que mueren as politicas que no valen t'atra cosa u que os suyos partius han de recompensar-les por os servicios feitos. Prou que en as comarcas tamién bi ha corrupción y inutilidat y que, de feito, son una d'as grans fuents de treballo t'os más carnuzos d'o PAR, pero o modelo, conceptualment, ye muito más amanau t'a realidat poblacional aragonesa que no o "diputacional". En Espanya, manimenos, no bi ha comarcas. Ixe ran administrativo, entre o nacional y o local, creigo que cal que exista en bella mida, y en Espanya, ixe papel lo fan as diputacions.


L'atro problema ye o que se ye tenendo agora con as escuelas de l'Alto Aragón. Ta qui no lo conoixca, lo explicaré breument. L'actual lei d'amostranza distribuye o trampo obligatorio en dos, primaria (EP) y secundaria (ESO), con una durada de seis y quatre anyadas respectivament. O primer trampo va d'as seis dica las dotze anyadas y o segundo d'as dotze dica las deciseis. A primaria, en teoría, s'ha de cursar en un CEIP (Escuela d'Educación Infantil y Primaria) y a secundaria en un IES (Instituto d'Educación Secundaria). Con l'anterior lei, os zagals dica catorce anyadas feban a EGB en una escuela y dimpués, si quereban, marchaban ta un instituto a resta de l'amostranza, ista ya no obligatoria.

A nueva lei fació iste trestallo sin viyer as conseqüencias que isto podría tener en o mundo rural. Prou que tampoco no paró cuenta d'a realidat poblacional - contino deixando a un costau a nacional, historica y cultural - d'Aragón. Dende que prencipió a aplicar-se dica agora, l'alumnalla de dotze anyos habría d'haber iu ta IES, cosa que no bi ha en muitos lugars d'Aragón, a on que nomás bi ha CEIPs. 

A D.Ch.A., por una vegada razonablement, decidió de blincar-se a lei, y deixar a la zaragalla fendo 1º y 2º d'ESO en os suyos lugars, no habendo de mover-se dica o 3º curso d'ESO, con ya catorce anyadas. Agora Dolores Serrat - siempre Dolores Serrat, ay.... - quier fer mover-se a alumnalla de tot l'Alto Aragón difuera de casa suya, en muitos casos, buena ripa de kilometros t'aplicar una lei que no paró cuenta d'a nuestra realidat. Que se la bufaba, de feito, a nuestra realidat. Una lei feita, en o millor d'os casos, t'as ciudatz y ta Espanya.

En un Aragón independient, encara que estase capitalista, cuento que tanto a lei educativa, como a lei de rechimen local, no s'hesen feito asinas. Ni o pior d'os fachas fería leis tan absurdas en aplicar-se nomás en o nuestro país y en estar pensadas t'o nuestro país. Prou que ferían leis malas y buenas. A independencia no ye "o país d'a chocolata" a on que todas seremos felices y andaremos por as carreras fotendo blincos. Pero en un Aragón independient, no habríanos d'estar contando qual ye a nuestra realidat porque la vivimos. 

Me diretz que, con tot y con ixo, y estando un debat d'Aragón, en Aragón y feito por chent administrativament aragonesa, se ha aprebau a lei de no luengas.... Y tenetz razón. En charraré proximament sobre porque as "aragonesas" apreban leis antiaragonesas, si ye que cal.



jueves, 25 de abril de 2013

Mainstreaming

En una d'as siempre goyosas y fructiferas charradas con Florencio, me preguntó si no me prebaba mal estar fan de Canta de chelo y fuego u Chuego de tronos por estar mainstream. Encara que prebé de fer-le viyer a serie u leyer os libros, pareix que no le facié venir a plego y, dica a on que yo sé, contina sin viyer-los. Pior ta ell... O caso ye que creigo que o fenomeno d'o "guayonismo" y o "mainstreaming" ye qualcosa que caldría charra-ne bell poquet a lo menos.

Aclarindo conceptos, o mainstream ye a corrient principal d'a cultura popular. Lo que viye tot lo mundo. Lo más popular, vendiu, piulau, anunciau,... ixo que tot lo mundo en charra. O "guayonismo" ye de pior definir. Ye ixa postura moderneta de "yo lo viyé antis", "yo lo leyeba / ascuitaba" quan no lo feba dengún" u, politicament "yo soi más radical que no tú" u "yo yera tal u qual cosa quan dengún no'n yera".

Una d'as cosas que me fa más pena d'os "guayons", y que ye común a atra mena de personas que odio, os spoleadors (personas que te dicen lo que va a pasar en una serie / libro / cinta / comic, antis que no lo haigas visto) ye que consideren que tienen bell merito. Viyer una cinta antis que no dengún nomás significa que o diya de l'enguero lo tenebas libre y no t'importaba gastar-te as perras en o cine, u que t'has fotiu bien de rato en internet ta poder viyer-la en V.O. con suerte u bell screener zaborrero. Ta tot ixo nomás cal tiempo libre. Ni estudiar ni cosa. No tener atras prioridatz. No veigo porque ixo ye considerau por beluns bella cosa d'a que estar argüellosos.

Pero soi esbarrando... Yo no plegué o primer ta Chuego de tronos. Quan sentié charrar d'a serie, tot yeran buenas criticas, pero no heba sentiu charrar nunca ni d'os libros ni d'a serie. Sí que heba visto en Freakland o chuego de cartas. De feito, en un primer inte, creyeba que a serie yera basada en o chuego y no pas en os libros y la consideré de segunda ringlera. Estió a serie, que me la viyé en un inte a on que no sabeba que descargar-me, la que me fació dentrar en o mundo d'os Stark, Lannister, Greyjoy, Baraheon, Tyrell, Targaryen, .... y de lo pueblo libre, tan a soben ixublidau. 

Yo no soi guay. Me viyé primero a serie y dimpués me leyié os libros. Totz de contino, pues no podié aturar. He pasau granizos intes con cadaguna d'as suyas ringleras. M'he levau buenas sorpresas. M'han spoileau "ixo que pasa en o cinqueno libro" y, con tot y con ixo, pasé sobrebuenos ratos. Ixo ye lo important. Pero antimás, he teniu a suerte, porque ta yo ye una suerte, de que Canta de chelo y fuego se fació mainstream. 


Soi fan de muitas cosas. Entre ellas os comics de X-Men, os libros d'Asimov u a serie de Battlestar Galactica (BSG). No trobo guaires personas que conoixcan ixos temas y con qui charrar sobre ells. Quan m'escunzo con belún, ye tot un trobo y, por un regular, nos fotemos firmes charrazos sobre o tema. Tiengo un amigo que, a la quartena biera, siempre sale o tema d'a fin de BSG 2003. D'Asimov goso de charrar con os mios chirmans pues no conoixco guaire chent que haiga leyiu toda la saga de Robots, Imperio y Fundación y los X-Men, por agora, me los alzo ta yo mesmo...

Manimenos, tiengo decenas de conoixidas y amigas que han visto y/u leyiu Chuego de tronos y Canta de Chelo y fuego. A soben en charramos, pleitiamos sobre qui ye o millor, sobre qui morirá, cómo rematará, qui sobrevivirá, como adaptan la serie, lo boque que ye iste u ixe personache, .... Ye un placer poder debatir sobre "O muro" a las quatre d'o maitin en o Crapula. Sisquiá podese fer-lo sobre quan resucitará NightCrawler u sobre como nos tima Marvel con cinco series de X-Men.

Dende que se facioron as cintas de X-Men ya no he d'explicar que ye ixo de "La Patrulla X". Tot lo mundo conoix a Wolverine, Storm, Cyclops y a resta d'a chent. ¿Que se podrían haber adaptau millor? Y pior tamién. Gracias a lo cine, agora bi ha ciento replegas d'os numers antigos de X-Men, reedicions, monyacos, chambretas y materials de toda mena. Y muita chent mesmo se merca los comics.

¿Ye pior una cosa porque la leiga más chent u menos? En os cinco tomos de George Martin continan escritas las mesmas parolas. As historias miticas d'os X-Men continan estando las mesmas. Mesmo a obra d'Asimov continó estando brillant dimpués d'a vasuera que facioron con "L'hombre bicentenario".

No soy más guay en conoixer os X-Men dende que teneba 10 anyos, ni menos en haber conoixiu a serie de GoT antis que no os libros. Y me pareix prou penible l'actitut de presumir d'ixo. Compartir experiencias culturals, sigan mainstreaming u underground, ye una d'as millors cosas que le pueden pasar a belún. 

viernes, 19 de abril de 2013

L'asignatura de relichión en Fendo Orella

A ilesia catolica s’encerrina en deixar-me as cosas facils. Encara que yo no quereba que a sección de Tierra de barrenaus en Fendo Orella esdevenise un Aragón Ateu, a verdat ye que m’encanta charrar d’istos afers, y me dan o treballo feito. Fa poco, a Conferencia Episcopal (CE entabant) fació un video mirando de que l’alumnalla esleixise relichión como asignatura. Bi ha muitismas cosas que comentar d’un video de tasament 5 minutos, pero no en charraré que de bellas quantas. Prou que tos recomiendo de viyer o video, que ye una alfaya, antis de continar leyendo y que ascuitetz, quan quieratz a sección que facié en Fendo Orella. La podetz ascuitar punchando en o play d'abaixo.





O video prencipia con una anvista de toda la clase. Ye una clase moderna y multietnica, asinas que lo primer que truca lo ficacio ye que ye de dar que ye una escuela publica. En una clase de qualsiquier colechio privau, sosteniu u no pas con os nuestros diners, no bi habría tantisma policromía. ¡De qué! Ya s’ocupan bien de trigar a l’alumnalla ta que no i dentren pobres. Y, como sabemos, a más gran parti d’os migrants que viven aqui, son de clase baixa u meya-baixa como muito.


Cal remerar que ixos entrepuces son, como poco, “poco legals” en lo que agora la dreita clama “escuelas sostenidas con fundos publicos”, eufemismo a on que son as escuelas publicas y as escuelas privadas (relichiosas en más d’un 90%) que pagamos todas y totz. En ixas escuelas no pueden viedar a dentrada ta dengún en teoría, y han d’estar de baldes. A solución ta trigar por o ran economico a l’alumnalla la han trobada en carismos uniformes, condutas obligatorias ta asociacions de mais y pais u atras cosas parellanas, que fan que ta muita chent, t’a más pobra, siga imposible dentrar en una escuela privada concertada. Ye de dar que por muito que Wert y Serrat preben de vender-nos a moto, en as “escuelas sostenidas con fundos publicos” no bi ha la mesma mena d’alumnalla y no son lo mesmo. D’atra man, ye una clase mixta. Cal remerar que contina habendo-ie colechios que no deixan dentrar-ie a la metat d’a población pendendo d’os chenitals que tienga y que ixos centros, con a reforma educativa que quieren fer podrán pasar a estar parti d’as “escuelas sostenidas con fundos publicos”.

"Apunta a os fillos tuyos ta
l'adoctrinamiento"
Contina o video y diz: “Un companyer m’ha preguntau extranyau si de verdat continaba adedicando-me a isto”. Ye normal que le’n pregunte. As profesoras y mayestras d’as escuelas publicas (isto no va t’as privadas concertadas, a tamás d’estar “sostenidas con fundos publicos”) han de pasar unas dificils prebas d’oposición. Ixo sí, dimpués consiguen un treballo con un chornal digno y una estabilidat prou gran. No son inforachitables, pero quasi. Isto ta totz os profesors y profesoras y mayestros y mayestras. Totz? No.

As profesoras de relichión, encara que las paguemos d’entre todas, las esleixe a propia ilesia catolica (u la que pertoque). Lo suyo achuste no tien mica que viyer con lo d’a resta. Y antimás, igual como con l’alumnalla, tamién i fan triga. No bi ha un procedimiento ubierto, con resultaus transparents. Esleixen por motivos ideyolochicos, basicament. Y, por eixemplo, deixan difuera a divorciadas.

¿En qué atro treballo se podría forachitar a dengún por divorciar-se? Si yo estase interpresario y no achustase que marxistas u forachitase a belún por haber-se casau u votar a o PAR, ¿no cayería tot lo peso d’a lei dencima mio?

Talment Lucas s’haiga divorciau y por ixo le preguntaba l’amigo si continaba en isto.

Charra o sinyor Lucas d’os motivos ta esleixir relichión que pueda tener a zaragalla:

“Uns por os vuestros pais”. En a practica totz. Nunca no he conoixiu garra filla de ateus que s’haiga convertiu a garra relichión. Manimenos conoixco cientos de personas que son cristianas y que, oh casualidat, sus pais tamién. Muitos pais cristianos fan que as suyas fillas estudien relichión. Ye asinas y creigo que dengún no me lo discutirá.

Pero ye que a resta, todas ixas chovens que os suyos pais no les obligan (u "animan") a estudiar relichión, lo fan en estar en un redol relichioso de tot, a on que ye normal adorar a un dios que se’n fue t’a Tierra ta que le matasen y asinas perdonar-nos por os pecaus que ell mesmo redactó y nos fació cometer en creyar-nos sabendo que lo feríanos. Si ixa mesma chent hese naixiu en un estau con mayoría mulsulmana, serían estudiando l’Islam, asinas que totz, d’una traza u atra lo fan por los pais.

De feito quanto más creixe l’alumnalla y más libertat tienen ta esleixir as clases que quieren fer, menos chent triga relichión. Os datos son que en o curso 2011-2012 “un 72,4% de l’alumnalla d’Educación Infantil (de tres a cinco anyadas) trigó Relichión [Nota: a chent de tres a cinco anyadas no triga cosa, lo trigan sus pais], en Primaria estió o 77,2% (80 % o curso anterior)... 65,4% en ESO (puyó dende o 58,9 % d’o curso anterior) y 43,4% en Bachillerato” Fuent: El País.

“Ye una asignatura facil”. Tan facil ye que no punctua. Ye decir, puetz estar apuntau en relichión y dormir mientres as clases, contestar os examens (si bi’n ha) escribindo charradas entre pokemons y enreligar-te canutos con fuellas d’o libro de relichión, que a tuya nota d’a selectividat será la mesma. No cuenta ta repetir y, de feito, no cuenta ta cosa. Isto ye una avantalla ta toda l’alumnalla que ye estada obligada por os pais suyos a matricular-se-ie, ya que, a lo menos, no le perchudicará masiau ista perda de tiempo.


Isto ye una d’as cosas que prebó de fer o gubierno d’Aznar con Pilar del Castillo como ministra: fer que a relichión punctuase. Preixinatz qui conseguiría millors notas t’a selectividat, no? Wert lo ha tornau a planteyar tamién agora.


Me molesa muito que a relichión faiga servir a sciencia t’as suyas movidas quan quiere y la encorra quan la deixa en evidencia, que ye muito a soben. Diz, Sinyor Lucas: “Gracias a una mazana Newton descubrió a lei d’a gravedat”

En realidat estió gracias a que yera un fisico brillant y bien alparzero que fació servir o metodo scientifico (observación, experimentación, replicabilidat, ixas cosas....) ta plegar a conoixer a realidat. Que ye chusto lo opuesto a lo que fa o “metodo relichioso”. Dende as conclusions preba d’explicar o mundo. Newton, por cierto, estió un gran fisico, pero tamién yera arrianista y, alavez, s’oposaba a la Santa Trinidat. Isto no ye que una curiosidat, pues no ye argumento ta cosa, pero bueno... ye curioso.

Igual como ye curioso que haigan esleixiu a Newton qui, yera prou relichioso encara que no estase cristiano. No han trigau a Galileo Galilei, ni a Miguel Servet, ni a Charles Darwin, ni a dengún d’os tantos y tantos scientificos que a ilesia ha perseguiu y mesmo muerto mientres os zaguers 20 sieglos. Y que contina fendo, por cierto.

Contina, fendo servir l’argumento d’a polideza. Leonardo, El Greco, Rubens y Miguel Angel pintaban cuadros con cosas cristianas... Prou que sí. Y? Ixo s’estudia en Historia de l’arte. Warhol pintaba potes de sopa. ¿Femos una asignatura de sopa? ¿Bi habrá una asginatura de Superheroes d’aqui a 100 anyos porque a cultura d’a segunda metat d’o sieglo XX y de primers d’o XXI los ha pintau por tot y feito cintas, libros, etc... ¿Que argumento ye ixe? ¿Son decindo que en relichión s’estudea arte?

Lo mesmo argumento lo fa servir t’a mosica. Primer de tot, que dubdo muito que o mozo de l’anuncio estase ascuitando a Bach. Segundo, que un buen mayestro l’hese feito sacar-se os cascos antis de prencipiar a clase. Tercer, que a mosica actual ye muito más alazetada en os ritmos negros, por eixemplo, venius Africa, que en o neoclasicismo europeu, por decir bella cosa. Quarto y finitivo: y qué, si s’inspiran en un libro? Igual como os pintors, a mas gran parti d’as obras yeran por encargo de qui teneba perras d’antismas (y agora): a ilesia y a nobleza. Alavez quasi tot charraba de cosas cristianas u de reis, duques y condes. Tamién se va a estudiar historia d’a mosica en relichión? Todas sabemos que no...

Una d'as campanyas más penibles que
he visto en muito tiempo
Arquitectura: No voi a repetir argumentos. Os edificios los pagaba a ilesia y con tot y con ixo, tampoco no se va a dar arquitectura en a clase de relichión.

Politicos, economistas, interpresarios que evitarán a crisi d’agora. Torno a repetir: ¿Van a amostrar politica, economía u interpresarials? No. Ye más: totz os politicos, economistas y interpresarios de más de trenta y tantas anyadas han dau obligatoriament relichión. A más gran parti d’os más chovens tamién. ¿Ha conseguiu ixo aturar a crisi? No. De feito la han provocada.

Continan as fateras: “Será aquí a on aprenderetz a on fer a millor inversión que podretz fer”. Sí. A conduta de l’Opus, que tos guaranciará una vida prou más facil que a la resta.

“Ista asignatura tos aduyará a vivir”... con miedo a l’infierno, creyendo que toda la resta d’a humanidat ye entivocada y irá ta l’infierno, condenando a qui quiera esleixir sobre a suya sexualidat u maternidat y asinas asinas....

Os contenius que en realidat se dan en relichión pues ya los sabemos. Homofobia, misochinia, condena de l’aborto, chustificación de dictaduras de dreitas, minusvaloración d’a sciencia como fuent de conoiximiento y, lo que ye pior, a creyer-te as cosas sin qüestionar-las.

Ye de dar que ta aprender moral, no cal ni l’asignatura de relichión ni a relichión en sí mesma. T’aprender a suya doctrina sí. T’aprender historia de l’arte tampoco no cal l’asignatura de relichión. De feito, si a relichión no hese copau as manifestacions artisticas mientres muitos sieglos, probablement tendríanos un arte muito más rico y variau agora mesmo.

Bi ha qui diz que s’aprenda “historia d’as relichions”. No entiendo porqué, estando a historia d’as relichions aintro d’a propia historia en haber teniu as diferents relichions un papel central en totz os gubiernos, guerras, chenocidios d’os zaguers sieglos. Pero en qualsiquier caso, imos a deixar que den clase de “historia d’as relichions” os catolicos (u musulmans u chodigos, .... rai) esleixus por a propia ilesia?

Podría continar mientres horas, pero creigo que a ideya ye esclatera y quedo a disposición de qui quiera debatir. A relichión, t’as ilesias. A sciencia y a cultura, t’as escuelas

lunes, 15 de abril de 2013

L'aragonés ye bien vivo (abril 2013)


Penica que fa, pero cal prencipiar una atra vegada “L’aragonés ye bien vivo” con noticias de lingüicidas. Bien se vale que en l’atro cabo continamos as que luitamos por l’aragonés sin minar a dengún y prebando de pensar en a luenga y no pas en os concietos y delerias personals que tiengamos. Remeratz que L'aragonés ye bien vivo ye una sección d'o programa La Enredadera de Radio Topo y que podetz ascuitar-lo en iste vinclo.

Subvencion ta “l’aragonés oriental”Arredol daba la noticia d’a concesión d’una subvención ta un libro de l’asociación FACAOista Lo timó (no feré o chiste facil...). O libro, titulau Antolochía Lliteraria en Aragonés Oriental II” ye editau por ista asociación que esfiende que lo que charran en Altorricón (Aragón) ye una luenga diferent a lo que se charra en Almacelles (Catalunya) nomás porque en o meyo bi ha una muga administrativa (sisquiá estatal). A lo catalán charrau astí le claman aragonés oriental en contra de qualsiquier criterio scientifico y filolochico. En realidat no ye que una cortina de fumo ta lo pior espanyolismo que s’alimenta y muito d’a catalanofobia que bi ha tan estendillada en iste país.

O gubierno fa asinas más esclatero encara o suyo refirme ta ista mena d’asociacions y ta ixe discurso espanyolista, antiscientifico y catalanofobo que ye o que a inspirau a suya quiesta lei de no luengas. Cal decir, ta estar chustos, que l’anterior gubierno ya subvencionó a primer parti d’o libro, asinas que Marcelino y cía tampoco no son libres de culpa. En ixa mesma subvención, ya prou retallada bi heba atra mena de prochectos, como os de Rolde d’Estudios Aragoneses que sí se levoron subvencion, u muitas atras asociacions en esfensa d’a luenga que se’n quedoron difuera.

Como siempre, recomiendo o blog Lo cacao de la FACAO ta qui no conoixca guaire qui ye ista chentucia.

"L’afer Ferrando"
En Arredol tamién veniba a reacción t’as parolas de Ferrando. Ta qui no lo sepa, Maria Jose Ferrando ye qui coordina la ponencia d’a lei de no luengas. Ye decir ye a persona encargada de coordinar o debat y as esmiendas en un foro a on que son representants d’os cinco partius politicos con representación en as Cortz. En presentar as esmiendas a oposición, a diputada d’o PP, fació unas declaracions decindo que ixas esmiendas plenarían de “pinganillos” Aragón y que a lei de luengas que quereba PSOE-CHA-IU costaría decenas de millons d’euros. No alportó garra dato ni estudio de como heba plegau en ixas cifras, ni en la d’os 1500 traductors que caldría (quasi dos por cada municipio aragonés).

Dende a oposiciónas criticas no tardoron guaire. Totz os partius demandoron sincusas y CHA, IU y Puyalón a dimisión d’a diputada como coordinadera d’a ponencia. Prou que ista no dimitió y fa poco PSOE, CHA y IU deixoron a ponencia. Isto no sirve que ta conservar a dignidat, que ya ye prou, pero a lei de no luengas continará o suyo curso. De feito, en eixemplos como lo d’os premios literarios ya se vei como han prencipiau a aplicar-lo.

Diya de l’argüello diaple
O pasau 6 d'abril se fació o diya de l’argüello diaple, una chornada ta conoixer y reconoixer a faina d’ista colla de diaples que han levau a polvora, a mosica y l’espectaclo por tot Aragón y dillá d’as nuestras mugas. Vinte anyadas son fendo en 2013. Mientres tot lo diya facioron chuegos tradicionals en a ribera de l’Ebro, charradas en o local social Treziclo, recontando a suya historia y os suyos prochectos, entre os que bi ye a producción d’un video sobre istas 20 anyadas.


Chornadas arredol de l’aragonés
En a Casa Aragonesa de Barcelona bi ha prou movimiento en as zaguers anyadas. No ye raro que totz os anyos bi haiga dos, tres u quatre chornadetas con mosica, presentacions. En ista ocasión, en as chornadas "Luenga biba" (sic), organizada por a Colla de charradors “O Corrinche”, o Rolde Aragonés de Barcelona y Can Basté – TASC se fació se tractaba d’una lectura de poemas, a prochección de Cosetas d’adentro (curtometrache en aragonés ribagorzano) y o concierto de Prau y Gaire, con una sesión de DJ Valle Nato. Grandisma programación ta una borina en qualsiquier puesto y cuento que t’os aragoneses que i viven, tot un luxo. Por lo que me han contau, antimás, bi habió un ambient sobrebueno y muita muita borina.

Chornadas en Graus
En Graus y redolada tamién ye a luenga prou viva y entre o 18 y o 20 d’abril celebran as Chornadas d’as luengas d’o Pirineu, antismas Chornadas d’as luengas d’a Ribagorza. En ista edición bi habrá un taller de lectura, se presentará o numer 4-5 de De Lingua Aragonensi y o Metodo de Gaita de boto, se ferá a entrega de premios d’o XII concurso Condau de Ribagorza y rematarán con un concierto de man de Carbonell y Eduardo Paz, aprofeitando-se, como siempre, d’a figura de Labordeta, en lo que entienden como un homenache. 
Que se faigan istas chornadas dignificando a luenga en os lugars a on que se charra vale un valer. Asperemos que continen muitas anyadas y que en totz os lugars a on que no se fan, s’enceten iniciativas parellanas.

Concurso de cuentetz y falordias ta ninos
L’asociación O Trango, que fa cursos d’aragonés en Zaragoza, organiza por primer anyada, un concurso prou orichinal, en estar, que yo sepa, o primer endrezau ta ninas y ninos, d’entre 6 y 12 anyadas. Cal ninviar un texto chiquet, de nomas 2 a 6 pachinas, en aragonés. Os premios son dentradas ta Parques d’Atraccions que a mainada se gronxiará a-saber-lo. Me pareix una traza sobrebuena d’acostumbrar a las zagalas dende chicotas a escribir y a fer-lo en aragonés.

A canta en aragonés
O programa lo querié rematar con Ixo Rai. Ya han pasau por “L’aragonés ye bien vivo” arrienda collas que han feito bella canta en aragonés y encara no heba charrau d’uns d’os pioners. No cal presentar-los, cuento que tot lo mundo los conoix, pero si que cal remerar que estioron d’os primers en reivindicar as particularidatz d’o castellano d’Aragón y con “A fuesa universal” nos facioron conoixer l’aragonés a muitismas personas. Encara beluna más en aragonés y una atra “Molt de soroll”, en catalán. Mesmo les vagó de traducir María ta l’asturiano, que ye como la sintié yo en muitos d’os suyos conciertos, amostrando ixa sensibilidat por a cultura y as luengas minorizatas que teneban. Entalto Ixo Rai! Como tos trobamos a faltar.....


Remero que ista anyada o reto de L'aragonés ye bien vivo ye que bella colla faiga una canta en aragonés. Qualsiquier colla, de qualsiquier puesto, en qualsiquier estilo. Si tos cal aduya, contatz con la mía ta traducir u adaptar lo que calga.

viernes, 22 de marzo de 2013

Francisco facha y bizarro

O pasau lunes estié en Fendo Orella charrando sobre o nuevo Papa Jorge Mario Bergoglio, aka Francisco. Ye un poco a continación d'aquel post sobre o facherío y o bizarrismo d'o cristianamen que tamién paré ta Fendo Orella. Contino pencho o guión que facié y que prou que, como siempre, no respeté guaire. 

Istos diyas ciento y pico de hombres mayors representants d’una secta muito gran, han esleixiu, por inspiración de un ser invisible que nomás ells ascuitan, a lo suyo mainate. Bi ha chent que ye carranyada porque o nuevo Papa, que asinas ye como le dicen a lo cargo, ye misochino, homofobo y ha refirmau a la dictadura archentina.

Francament, no lo entiendo. Si totz os candidatos son hombres misochinos, homofobos y que refirman dictaduras faixistas por tot lo mundo, ¿qui pretendeban que salise esleixiu? ¿Whoopi Goldberg?

Dende a cucha radical prou que a escape hemos prencipiau a rechirar en lo pasau d’iste fanatico y hemos trobau bellas perletas que no reproduciré pues cuento que todas tenetz Twitter, Facebook u simplament podetz Googleyar bell rato. Con leyer qualsiquier periodico a la cucha de La Razón, tamién en ye prou. Por si sotz una colla de galvanas tos apego bells quantos vinclos más abaixo con noticietas d’istos diyas.

Manimenos, la más gran parti d’os meyos de comunicación han debiu pensar que o tal Jose María Bergoglio, que agora opera baixo lo nombre de “Francisco” (qué nick más mierder ha esleixiu, no?) ye un Borbón, pues les ha faltau tiempo ta emplir-lo de virtutz. A lo que se viye, o simple feito de haber naixiu en Archentina, ye prou ta decir que ye un Papa que ha saliu d’a pobreza y que tien muita sensibilidat. Como todas sabetz, en Archentina no bi ha ricos y antimás totz os pobres tienen, por definición, una innata solidaridat con a resta de pobres, sobre tot quan plegan a papas. Antiparti de que no creigo que una persona que no ha treballau nunca (de verdat, quiero decir, cobrar ya sé que cobra...), pueda sentir empatía por a clase treballadora. O peloteo, como siempre, mesmo incluye a los ateus y a los no catolicos. Sentiba ahiere en Antena 3, como deciban que o Papa heba provocau euforia entre os catolicos y asperanza entre los que no’n somos. Asinas. Sin encuestas ni cosa. Por inspiración divina, be d’estar. Talment os presentadors de telediarios tamién charran con sers invisibles. Quemisió. ¿Han preguntau a bell ateu?

Pero ye normal. De feito, en istos diyas tamién s’han adedicau a laminar lo boforón de Joseph Ratzinger, aka Benedicto XVI, decindo que yera un gran intelectual. Que se diga de bella persona que s’adedica a leyer a Biblia u libros sobre a Biblia, terne que terne ye, como poco, curioso. Istos diyas de noticias chorras bi’n habió una que ilustraba muito bien o concepto de “intelectualidat” que bi ha en o cristianamen. Un espanyol que feba de traductor a lo mozo (sexachenario, suposo) que feba de portavoz de prensa mientres as reunions ta esleixir a o Papa, leyó os compuestos que se feban servir ta fer o fumo negro u blanco d’a chaminera que anuncia si bi ha nuevo Papa. En leyer-lo torpement, dició que “ell no sabeba brenca de tot ixo” porque se foteba tot lo diya leyendo a Biblia. Ya entiendo que os intelectuals no pueden estudiar química basica (se tractaba de leyer tres components d’os que uno yera ixufre) en estar embolicaus pensando de que forma pueden chustificar todas as contradiccions historicas intra y extra biblicas, amen d’as contradiccions con tot lo conocimiento scientifico moderno y mesmo con as diferents ideyolochías aintro d’as ilesias. ¿Qué mena de intelectuals son ixos? Si yo digo que malament sé sumar y restar, pero me conoixco de memoria “Canta de chelo y fuego” no soi un intelectual, soi un puto friki. Pero ells pueden leyer-se un libro (y malo) mientres toda la vida suya, pensar-ie muito, leyer arrienda libros sobre o libro, continar sin saber cosa d’o mundo dillá de “o libro” y que antimás les digan intelectuals. ¡Ta cagar-se!

Ye como si personas que, en teoría nunca no han teniu sexo pretendesen decir-nos a la resta como tener-lo.... Oh wait!

De papas adictos a la dictadura, poco puedo decir. Iste zaguer con Videla, Joseph Ratzinger, un chicot nazi, Pio XI y Pio XII, antisemitas y que ni tartioron debant d’a barbarie nazi, y asinas totz os papas d’a historia qui han teniu buenas relacions con tiranos de totz os estaus, mesmo a soben d’atras relichions, en teoría, concaradas.

Atros pecadetz que fan a soben os papas: encubrir casos de pederastia, blanqueyar diners de actividatz sospeitosas por tot lo mundo, aduyar en a espardidura d’a SIDA, acubillar y bendecir actividatz d’a extrema derrita en A val d’os caitos u Belchite, por eixemplo, ....

Diz que Francho quier “una ilesia pobra y t’os pobres”. Si yo quiero estar rico, lo tiengo prou, prou difícil. Manimenos si quiero estar pobre ye prou facil. Lo poco que tiengo lo doi a qui siga y prou. A gronxiar-me con a pobreza y a rechirar en os pozals de vasuera. Si quier Francho puedo amostrar-le como se fa. Mesmo aduyar-le. Yo levaré a carga, si cal. Lo sorprendent ye que bi ha chent que se lo creye!

Dau que ya hemos visto que, oh sorpresa, bi ha un nuevo Papa, como totz os anteriors que:
-     ye en contra d’o dreito d’as personas a decidir sobre o suyo cuerpo y a suya sexualidat
-     considera inferiors a las mullers, en no admitir que istas puedan fer o suyo treballo u sisquiá optar-ne, amen de atras opinions comuns en a ilesia catolica (y en todas de mayor u menor traza).
-     ha refirmau por acción y omisión a dictadura de Videla qui fació desapareixer a 30.000 personas y traficó con ninos
-     niega los mesmos dreitos que a resta de chent a las personas no heterosexuals
-     ye en contra de que a sciencia “pueda estudiar-lo tot” porque bi ha cosas que son dillá d’a suya demba
-     ye en contra d’o comunismo, laicismo, ateismo, divorcio, concubinato (sic), matrimonio igualitario, ...

pasaré a lo bizarrismo.

Mientres bells diyas dende que o “pobre Ratzinger” deixó o “treballo” nos han bombardeyau con ciento datos absurdos. Hemos visto como lacraban (sí, sí, con lacre) una sala ta que no i dentrase dengún. Mientres os diyas que feban a elección, se foteban arrienda de horas ta fer-ne ¡dos!. Diretz: “ye que han de debatir qui ye lo millor y tal y qual...” y ye lo que pensaba yo. Que se i serían espelletando. Pero a versión oficial diz que en as sesions no feban que rezar y demandar a uns sers invisibles y inmaterials que les decisen o nombre que heban de apuntar en un papel. Si no bi ha mayoría se cremaban os papels con uns compuestos ta que o fumo que bi hese estase de color negra. Como os sers invisibles, bi ha vegadas que son espiguardaus, tiran de sciencia, ixe diaple, y tienen compuestos sintetizaus en un laboratorio pleno de ateas ta fer o fumo negro. Por si falla, tamién bi ha un sistema electrónico, disenyau por scientificos y incheniers gracias a sieglos y sieglos de investigacions en contra d’o que deciban as relichions, y que controlaba a chaminera y os fumos.

Un d'os chaperos d'o Papa
¿que mola, eh?
Dimpués, ta estar bien modernacos, dicen cosas en latín, en estar a suya luenga oficial, que cuento que no i charrará dengún ta cosas normals, si ye que en ixe estau belun charra de cosas normals... As mullers no pueden estar papas porque son malas. En realidat cuento que no ye por ixo, pero como nunca no han dau garra explicación satisfactoria... L’hombre que se fa Papa deixan de clamar-le por o suyo nombre y se mete un nick. Como en internet, pero molando. Iste se diz Francisco, Francho t’os amigos y no tien numero porque ye o primer, pero si bell diya atro hombre ye esleixiu entre a resta de hombres que les inspiran sers invisibles, y decide de meter-se de nick Francisco, iste será Francisco II y a l’archentino le cambiarán o nick y se meterá Francisco I.

A cada Papa le dan un fascal de cosas. Una cuenta de Twitter que se hereda y que se diz pontifex, que pareix un villano de Spiderman. Tamién un anillo, pero que no ye como o de Green Lantern, que nomás vale ta que te lo besen, (que buena focinada) y ta sinyar cosas. Tamién tien una ripa de chaperos (los que no sepatz aragonés y ta que no bi haiga confusions: chapero ye “sombrero”). En serio, tien una colección que ni Stacy Malibú. Consultatz Wikipedia.

Y asinas asinas. Isto ye basicament tot lo que he puesto quitar sin leyer-ne guaire, porque me cansan istos temas, de Jorge Mario Bergoglio, aka Francisco, qui dende agora será l'encargau de menar una organización masclista, homofoba, antiscientifica, antimarxista, esfensora de dictaduras, blanqueyadora de diners, perpetuadora de desigualdatz, clasista, sexofoba, espardidora d'a SIDA, promovedora de delerias como charrar con sers invisibles, etc, ... y que, manimenos, por que me sé yo qué, s'ha de respetar.

Público sobre Bergoglio y Videla
Vicenç Navarro en Kaos en la red sobre Bergoglio
Kaos en la red sobre Bergoglio
La Razón, encantaus con a ideyolochía de Bergoglio