Mostrando entradas con la etiqueta A Fueva. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta A Fueva. Mostrar todas las entradas

martes, 11 de febrero de 2020

Especial carnavals. Tierra de barrenaus 6x12

De mas chovenón no me feba mica goyo lo de disvrazar-me. Siempre he valurau muito ir vestiu de manera que la ropa no me moleste guaire y, por un regular, los disvraces me pareixeban a saber qué molestosos. Manimenos tot ixo cambió en buena mida lo primer anyo que puyé t'o carnaval d'A Fueva. 



Ibanos vestius de guerrers celtas. I puyemos buena clica dende tierra plana, sin estar guaire conscients d'o que nos i trobaríanos. Dende Tierrantona empecipiemos con lo carnaval itinerant que pasaba por lugars arrienda d'a val. Toda una chornada de borina a on que l'aragonés yera bien present. Entendié muito millor ixo de "Fuera invierno fuera, carnaval no espera. En tractor zorriando rondará La Fueva" que canta La Ronda de Boltaña, y conoixié una redolada que tornaría a visitar en muitas ocasions posteriors.

D'atros carnavals nomás n'he sentiu parlar. Lo de Nerín, quan yo empecipiaba en istas cosas de l'aragonesismo politico y cultural, yera bien de moda. Quanto a Bielsa, lo fico adintro de toda la gran simbolochía aragonesa, como una parte sinyalera d'o nuestro patrimonio inmaterial. Veyer toda la cantidat de chent que se i chunta cada anyo ye la gran sincusa que me meto totz los anyos pa no ir a conoixer-lo de primer man. Muitos atros son menos conoixius, pero tienen elementos diferenciadors que los fan a-saber-lo intresants y aspero tener prou vida pa ir vivindo-los en lo futuro.

Acompanyau por Cherardo, Dabi y Trallas, nos estiemos buen rato charrando d'as nuestras experiencias carnavaleras. D'aquí y d'Euskal Herria, país que Dabi conoixe bien. Parlamos dende la nuestra envista personalisma, y sin intención de fer atra cosa que no fuese la conversa de quatre personas que han teniu bella relación con istas fiestas. Planteyemos bell debat bien intresant y con tot y con ixo, se nos quedó a-saber-los temas sin tractar, asinas que a fe que a l'atra temporada tornaremos con iste tema. Si tiens qualcosa a aportar, no dubdes en deixar bell comentario u en fer-me-lo arribar a traviés d'os retz.

Programa #71

domingo, 14 de febrero de 2010

Achenda semanal

Ista semana no podemos cuasi ni alentar de todas as movidas que se fan. De feito ye imposible ir ta tot. Ta prencipiar, totz os diyas de maitins, a las nueu, o CSO Adoquín demanda a nuestra aduya ta continar ubierto. A D.Ch.A, que t'atras cosas bien lenta que ye, ya ha dau orden de aventar a toda a chent que ye okupando-lo. Dende o lunes 15 a las 9 en l'Adoquín (bico d'As Fuents, Zaragoza), contrimuestra o tuyo refirme.

O lunes,
Caracol Zaragoza (rete de personas por l'autonomía zapatista) convoca una concentración de refirme a las 20.30 debant d'a siede d'a DPZ, en Zaragoza. En zagueras as cosas parix que se son tornando prou furas en Chiapas. Cal que sepan que, dende Europa y dende tot lo mundo somos refirmando a luita zapatista y que no imos a dixar que ni as paramilitars ni o gubierno mexicano faigan lo que les pete.

De nueis, borina. O Crapula, mitico guariche an que tantas rematamos as nueis, fa diez anyadas ya. Ye fendo un sobrebuen programa de conciertos que prencipió o viernes pasau y que contina mientres toda a semana. O martes bi ha chenta popular y de nueis concierto de rap, o miercols, samba brasilenya con Vanessa Fagundes, o chueves Comando Cucaracha y o viernes “Kitate tú pa ponerme yo”. Tot a las 22:30 (hora teorica). Goyoso cabo d'anyo a o Crapula y que'n sigan muitos más!

Y o cabo de semana coinciden tantas cosas... En Teruel as Bodas d'Isabel y Diego, con concierto de Lurte incluyiu o viernes. A l'atro'l diya Lurte serán tamién en o concierto
Buena Chen que arroclará a muitas collas en esfensa d'os dreitos d'as personas debant d'os dreitos d'o capital. De maitin cal remerar que tamién bi ha actividatz en a Plaza San Bruno. Y de baldes, ta todas as que vaigan pretetas de perras... Por si con ixo no'n estase prou, continan os carnavals pirinencos, como o d'A Fueva. Que no s'adube a tot, traduciu...

miércoles, 30 de enero de 2008

Carnabals

Prenzipia Febrero y con iste mes os carnabals. Os sobrarbencos y atros que no m’intresan tanto. Os carnabals son tot un exemplo de borina pagana (como a canta de Lurte) y d’imbersión de l’orden sozial. An que toz son, u parixen iguals. Os sobrarbencos, antimás, alzan en os suyos lugars, una tradizión que china chana ha sobrebibiu a milenta afers mientres a istoria. A o catolizismo y a o franquismo. Dos d’as más faxistas corriens de ¿pensamiento? que bi ha abiu en Aragón y que han prebau que disaparixesen terne que terne. Manimenos os carnabals han endurau y continan estando una d’as más grans fiestas de muitas bals.

Dixando a un costau o sinnificau pulitico y relichioso (u antirelichioso, millor dito) d’os carnabals, son un borinon como pocos bi’n ha. Os d’A Fueba que son os que conoxco millor y os unicos que he bibiu, son bella cosa que cal bibir-la. Ta endizcar-tos un poquet tos contaré alto u baxo que se i fa.

Prenzipian o Sabado a ixo d’as 10 d’o maitín, en Tierrantona, an que se troba o conzello de o monezipio d’A Fueba. Astí dan de baldes una tazeta de chicolate u café y un poquet de coca (la de minchar). Dimpués se ba marchando (en autos) d’un lugar t’atro y en cadagún puez fer-te bella cosa diferén. En Palo bi ha un socalzet con pernil y sardinetas. En Elumo (en castellano El Humo de Muro) fan chiretas. En atros lugars entropans, ganchitos y atras potras, pastels, arañons, costiellas... Un poquet de tot. Cal dizir que si yes bechetarian ye mala cosa, pos i trobarás pocos lugars an que no aigan muerto bels pocos bichos ta fer a birolla....

Tot isto con una charanga y toda la bal y os turistas disbrazaus de cualsiquier cosa. Mochos de fregona, Calico Electrónico, Duffmen, San Pancracios, Payasos, Che Guevaras, capezas d’allo, gambas, sotas y asinas asinas. Una ripa de disbrazes por un regular bien orichinals y treballaus que, cuan plega a nuei los conoxes toz.

En rematar bi ha un ratet ta escansar, pero no guaire. Porque a ixo d’a meyanuei prenzipia una orquesta en Tierrantona an que cal endebinar qui ye cadagún, pos, por un regular a chen ya no i ban disbrazaus.

A os zaragozetas o conzello nos ha organizau bels actos no guaire entretenius, como gosan fer. Manimenos bels barrenaus d’ixos que ban contra a Expo ferán iste Biernes un carnabal en plan pasabillas que saldrá a las 18:00 d’a Plaza d’as Canteras y continará a ixo d’as 19:00 en a Plaza San Miguel. Cuento que dimpués irán por A Madalena, pero d’ixo no’n sé mica. O lema “Por un fin del mundo ecológicamente sostenible” (Por una fin d’o mundo ecoloxicamen sostenible) ye una d’as ideyas más incheniosas que nunca no eba bisto y, de seguras que, qui pueda ir-ie (beluns treballamos a ixa ora) pasará un buen rato. Que tiengaz toz un sobrebueno carnabal sigaz an que sigaz...
+ info en: http://www.pirineodigital.com/2008/reportajes/carnaval/carnaval-pirineo.htm sobre os carnabals pirinencos y en http://saludamoryrebeldia.blogspot.com sobre o carnabal alternatibo zaragozano.

lunes, 26 de febrero de 2007

Cronica de carnabals d'A Fueba

Como o cabo de semana pasau, en rematar a clase, marchemos escopetiaus ent’A Fueba. Por o camín abiemos d’aturar pos o nuestro nino de bentitantos eba de pichar (que pazenzia!). A lo menos nusatros sabebanos como ir-ie y tenebanos gasolina, que atros no. Unatro año dormibanos en a mesma casa de Tierrantona, ista begada con salón y tot. China chana nos femos biellos pos no bi ha guaire que contar d’a primer nuei fueras d’os clasicos empentons en os leitos y que dengún no dormió en o sofa.
O sabado de maitins beluns ebanos de rematar os zaguers detalles d’os disbrazes y belatros eban de fer-los de raso. Ya en a plaza de Tierrantona, tatimientres belun ficaba gasolina en a suya furgoneta, a resta desayunabanos y nos trobabanos con a charanga, o chicolate, a coca y a chen de toz os años. En Troncedo a colla se completaba y os treze (zinco Duffman, zinco San Pancracios, Pippi Längstrum, o mosén y l’arabe) prenzipiaban a minchar como si nunca no lo esen feito. Dimpués Formigales, Elumo con as suyas chiretas, Palo con as sardinetas... ibanos beyendo os nuebos disbrazes y os "autos barrenaus". A moda d’iste año estión os musclos zebra. Pleguemos a contar zinco modelos diferens. Os autos d’os mozos iban de Funeraria de Fago y Piratas bombarderos cremando o motor y fendo de l’alcorze un arte. L’auto d’a funeraria estoi que s’estricalló ascape porque dimpués de Troncedo no lo tornemos a beyer.
Ta qui no i siga estau nunca, istos autos los ben de pillar de bel esgüaze, lo apañan lo chusto ta qu’endure o diya de carnabal, lo disbrazan y lo fican, a toda belozidat por os camins y por an que calga ta ir de lugar en lugar. Atros años le ficaban tamién un arbol por o teito, pero iste año un d’os autos lebaba un atabul y l’atro un pichorro d’ixos que fan rudio ta que jopen os muxons d’os arbols.
O bin iba fendo o suyo treballo y a calor crexeba tanto que os San Pancrazios (que ya no yeran San Pancrazios) abión de sacar-se os balons mientres chentabanos. Ixo y as almendreras en flor prou que tampoco no son siñals d’o cambio de l’orache!. Siempre ha feito muita calor en o Pirineu en Febrero!. En rematar a chenta tocaba un d’os lugars que más m’estimo, pero que nunca no remero o suyo nombre. Ixe an que fan a mazedonia. Puestar que siga Morillo de Monclús (si beluno lo sabe que m’escriba). Antiparti de por a mazedonia – que ye sobrebuena – iste lugar me fa asabelo goyo por a suya ilesia. Luego meteré una foto d’ella.
A resta de lugars no se guaire bien cuals yeran. Creigo que Rañín, Elumo de rañín, Charo, Loporzano, La cabezonada, Solipueyo (u iste lo ebanos pasau ya?)... Tornemos a trobar o lugar d’as trunfas de bolsa (bieeeeeeen) y unatro an que feban un pastel de chicolate buenismo. Os Sanpancrazios ya no sabeban guaire bien de que iban disbrazaus (birchens, luitadors de sumo, cacharros, musulmans, senadors romanos u caperuzitas bampiros) pero se pedeban que pudiba en a furgoneta como si esen minchau carnuz. No torno a puyar-ie nunca!. Os mosens qu’eban acosau a las Duffwomen de maitins ya s’eban cansau (por fin!!!!) y prenzipiaban ixos lugars an que nos fican en una nabe con a charanga. Ye increyible como puez ascuitar mientres tot lo diya as mesmas diez cantas y no fartar-te-ne. En rematar a borina de Charo, a ixo d’as diez d’a nuei, tornabanos enta casa. Encara que prebemos de remanir dispiertos belunos no lo consiguiemos y ya no baxemos ta la berbena (ya he dito antismas que nos femos biellos). Beluns d'os eroes que i fuon estión forachitaus de l’eszenario u acosaus por zagalas barrenadas asinas que a nuei continó dica las seis coladas an que dezidión trayer-nos presens a qui yeranos dormindo. Grazias por pensar en nusatros, boques!
De maitins les tornemos a fabor. Fotos dormindo con o culo de chen en a cara u a donzaina en a orella estión os nuestros presens. Como caleba chentar en bel puesto y menazaba o diya con pretar a plebar marchemos ta l’Aínsa dimpués de desayunar con os Rastas de Tarragona (esprisions!). Como tenebanos una coxa dezidiemos puyar ta lo más alto de l’Aínsa. En rematar abiemos de tornar t’as nuestras ziudaz (más que más, Zaragoza) con tot lo penar.
Dica l’año benién A Fueba! De seguras que me xublido de asabelo cosas. Si i estiez iste año u belatro dixaz o buestro comentario. Esprisions a toz!

miércoles, 24 de enero de 2007

Carnabals sobrarbencos

Ya prenzipian o benién cabo de semana os carnabals sobrarbencos. Istos fan parti d'as más polidas (y borineras) tradizions aragonesas. Enzetará a ruta carnabalera en Chistén (3 y 4 Febrero ta continar en San Chuan dePlan os diyas 10 y 11. D'o 16 t'o 18 se ferá en Bielsa o que y, prebablemen o carnabal más famoso d'o Pirineu. Y ye os personaches que i aparixen (más que más as trangas) son bien curiosos.

A l'atro cabo semana (o diya 24) a bal d'a Fueba zelebra o suyo carnabal d'una traza particlar. A diferenzia d'atros, en A Fueba no bi ha personaches tradizionals pero ye bien diferén. Y ye que, como os lugars son chicorrons, ta que se achunte prou chen, o carnabal prenzipia en Tierrantona y con l'auto s'ha de ir de lugar en lugar minchando y zorriando. Gran carnabals que recomiendo dende aquí a tot lo mundo. Pero cal disbrazar-se!!!!

O chuizio a o carnuz, en os carnabals de Nerín (3 y 4 de Marzo) siñalarán a fin d'a temporada carnabalenca d'o Sobrarbe. Si quiers saber más d'os carnabals tiens informazión en www.pirineodigital.com y en muitas atras paxinas. Nos beyemos en A Fueba!