miércoles, 13 de junio de 2007

Tornan os cucarachers!

A la fin en a carrera ye plegau o nuebo disco d’o Comando Cucaracha “Entre heroes y villanos”. A suya presentazión se fazió ayer en o Refugio del Crápula an que nos chuntemos asabelo chen ta sentir (y mercar) o disco nuebo y beyer o bideo de “Medias Rosas”.
Dimpués de tanto tiempo sentindo as nuebas cantas nomás que en os conziertos, a muitos ya nos aganaba de tener-lo en casa ta ascuitar-lo a monico y con tranquilidat. O Comando ha continau con o treballo feito en o primer disco y a mosica suya contina estando “mondongo”. Ta qui no los aiga sentiu nunca (que ya le bale) tienen un soniu parellano a Ixo Rai! encara que una mica autualizau y más borinero. Mientres catorze piezas nos leban de borina, pero reibindicatiba. Bi ha cantas sobre a emigrazión, os toros, Latinoamerica, Aragón, as montañas y a especulazión…

Ta qui a mosica tamién ye borina y, más que más, borina, una colla como Comando Cucaracha ye tot un luxo. Cuan bas ta bel conzierto sabes que i bas a fer un buen ratet. De feito, o más gran problema que tiengo con els ye que goso pasar-me una miqueta con l’alcol en os conziertos suyos y dimpués no los remero bien.

En o CD bi ha tamién un bideo d’una canta que estió grabada en a plaza de toros de Zuera. A canta ye Medias Rosas que aspero que ascape se torne un imno antitaurino (que'n calen más). Con o publico que gosan tener o Comando ye bien riesgoso embrecar-se en a luita antitaurina. No sé qué pensarán en más d’un lugar cuan la sientan… Pero son estaus fidels a los ideyals suyos y no solo l’han grabau sino que en han feito o bideo. Tamién se bi incluye un “como se fazió” d’o bideo con imachens sobrebuenas que nos trayen buenas remeranzas a qui estiemos. Ta qui conoxca un poquet l’ambien madalenero y más que más d’a parroquia d’o Fierro nos trobará a toz en o bideo, que siempre fa deleria. Dende iste blog animo cucarachers y continaz asinas!

Tanimientres prenzipia a chira tos dixo con o bideo de Medias Rosas. Si miraz en YouTube tamién podez trobar-ie o "como se fazió".



viernes, 8 de junio de 2007

Cursos d'aragonés

Iste berano, l’Asoziazión Cultural Nogara ferá cursos d’aragonés intensibos en os meses de Chulio y Setiembre. En primeras se bi ufren cursos de 1er y 2º ran en orario de tardis. As clases, que se ferán de Lunes a Biernes son de tres oras y prenzipian o benién 2 de Chulio. T’apuntar-se-ie lo puez fer pasando por o local de l’asoziazión en a carrera Gabín nº 6 de 17 a 21 entre semana, clamando a o 976 39 07 08 u escribindo un correu a asoziazion@nogara-religada.org. O pre d’o curso ye de 65 euros y incluye os materials de clase y cuatro numers d’a rebista en aragonés Espiello que edita l’asoziazión.


L’Asoziazión Nogara leba más de diez años fendo cursos d’aragonés y ha amostrau ista luenga a un buen fascal d’alunnos que han pasau por as suyas aulas (un d’els soi yo). Antiparti d’os cursos han organizau mientres catorze años as Chornadas d’as Luengas d’Aragón y atrás muitas autibidaz de toda mena, estando parti importán de Chuntos por l’aragonés y de tot lo prozeso que remató (u prenzipió) con a creyazión de l’Academia de l’aragonés. Muitas d’as charradas y autibidaz que fa las puez trobar en www.charrandotb.com, como o programa que tenión en a canal 60, u bellas d’as charradas que han feito en o local suyo.
Nogara tamién ufre bels serbizios ta os suyos alunnos y sozios como una biblioteca en aragonés an que se pueden amprar y consultar libros u una botiga an que mercar libros, CD's, chambretas y toda mena d'articlos relazionaus con l'aragonés. O Espiello, a rebista que edita ye en momentos de quitar o suyo benteno numer tornando-se tot un referén d'a luenga escrita. Iste año s'ha enzetau una faina publicadera con a edizión de Ucronía, o libro de Dabi Lahiguera que ya en fablé fa tiempos.

A qui no conoxcaz mica ista luenga, la conoxcaz poco, queraz remerar-la u prauticar-la tos combido a que tos i apuntez. Una luenga sin chen que la charre s’amorta y toz sabemos que l’aragonés ye en as tres pedretas. Ya sabez: iste berano, dimpués d’a piszina, cal aprender aragonés!

Contino tos pencho un bideo d'una d'as charradas que organizó a colla de lingüistica de Nogara. O bideo ye nomás a primer parti. A segunda la puez trobar tamién en www.charrandotb.com.

martes, 5 de junio de 2007

Matarranya, libros y meyebals

En a puenda eleutoral bi eba bida difuera d’os colechios eleutorals, campañas, sondeus, cartels, bitorias y redotas. O 19 de Mayo se presentaba o disco Sons del Matarranya an que bentiseis collas aragonesas de mosica fan serbir o catalán en a suya mosica. A mas gran parti, como ye de dar, son d’o Matarranya u d’atrás redoladas catalanofonas d’Aragón pero tamién i partizipan collas como Mallacán, Prau u Dechusban.
En Zaragoza ya se puede mercar o disco, a lo menos en A Enrestida (que ye an que lo merqué yo) y prexino que en belatro puesto más, por un cacano pre de 10 euros (o disco ye doble). Antimás, tamién A enrestida organiza un conzierto en o suyo local de cantautors matarrañencos o Biernes a las 22:00 (puncha o binclo d’alto ta más info) en unas chornadas contra a SGAE que siña MagoFermin, entre atros.

Ta qui tienga l’achenda bueda (¡Que suerte!) que baiga emplindo-la pos, antiparti d’ixe conzierto y d’a resta d’autibidaz que nos i proposan iste cabo de semana remata a Feria d’o libro y se fa o tradizional Mercau Meyebal.

Sobre a Feria d’o libro, poco que dezir. Estoi que qui leiga alto u baxo asoben ya se’n abrá enterau y qui no, pos rai, porque no creigo que prenzipie a fer-lo. Como soi d’os primers, torno a recomendar-tos a Lorenzo Mediano. Os primers libros suyos que leyié estión Los olvidados de Filipinas y El secreto de la Diosa. O primero rezenta a istoria nobelada d’o lolo suyo en a guerra de Filipinas y o segundo ye un best-seller d’a nobela preistorica. Con os dos pasé un rato buenizo de tot. Dimpués leyié Escarcha sobre los hombros, nobela d’amor en o Pirineu d’os cuaranta. Nunca no eba leyiu mica nobela d’amor y me feba asabelo medrana leyer-la por si me feba burro falso, pero parixe que a iste ombre rai de qué escriba que tot lo fa bien. Encara que prebo de leyer tot lo que pasa por as mans mias no soi mica experto y puestar que ta qui en siga ixos libros le parixcan fiemo, pero de berdat pasé un sobrebueno ratet y aspero que qui leiga isto tamién lo pase.

Atra caseta que tos combido a que besitez ye la de Onagro, an que continan ufrindo buenos libros (los de Lorenzo, por exemplo) a buenos pres. Lo millor d’ista chen, antiparti d’os libros, son o trato que te fan. Fez-tos una charradeta con o editor y de seguras que en saldrez con bel libro.

Y ta rematar, os clasicos como Rolde d’Estudios Aragoneses, que a cualsiquier que l’intrese bella mica Aragón, i trobará bel libro que mercar, Gara d’Edizions (en o puesto de PRAMES) an que continan bendendo a colezión de AINAS, Pirineo con bels libros bien intresans u a caseta d’o Gubierno d’Aragón, an que se bende o zaguer premio Arnal Cavero que ganó Ruben Ramos.

O mercau meyebal ya ye un clasico d’as Ferias que se fan en Zaragoza de berano. Ta qui aimamos trobarnos por bels pocos diyas en os sieglos an que Aragón yera toda una potenzia europeya, an que o castellano nomás se sentiba que cuan nos besitaban os foranos, an que os almugabars feban d’as suyas por ixas mars que os suyos pexes portaban a cuatribarrada… pos ye toda una borina. Minchar y zorriar rodiau de toda mena de mosicos y chens rarizas fendo chuegos u teyatro. En as botigas te puez trobar artesanía bien pincha y buenas cosas ta minchar. En as tabiernas te i puez fartar tamién de minchar y, más que más de zorriar. No ye Teruel, pero ye lo millor que, por agora, nos puede ufrir ista ziudat. Y cara ta Chulio unatra en Daroca….

Bueno, aspero que si tenebaz l’achenda bueda, ya no la tengaz.

Asoziazionismo ta enamplar a "democrazia"

Reprengo l’afer de fa bels diyas sobre os diferens sinnificaus de democrazia, ta fer belatras reflesions dimpués d’as elezions. Encara que las podese aber feitas antis, prenen forma escrita agora. Como deziba, as democrazias ozidentals capitalistas en reyalidat son, más que más, partitocrazias, an que os ziudadans delegamos toda la nuestra capazidat de dezisión en cualques partius y, mesmo nomás en qui los menan. Fa pocos diyas emos bibiu a reyalizazión de toda a nuestra capazidat de dezisión y influyenzia en a soziedat partitocratica. Pero reyalmen ye ixa toda a capazidat que tenemos?


Os ziudadans, a tamás d’o sistema y d’os partius, sí que tenemos muitisma más capazidat d’aizión que no nos creyemos. Se charra muito en zagueras, más que más de man d’os partius de cuchas, de “democrazia partizipatiba”. A ideya ye estendillar os poders munizipals, nazionals u mesmo estatals dillá d’os conzellos y parlamentos de diferens rans. A filosofía ye buena y, an que s’esperimenta ha dau diferens pero siempre intresans resultaus.

Pero, tanimientres en as nuestras ziudaz, países y estaus no se faigan serbir ixas ideyas: somos condenaus a continar podendo exerzer a nuestra soberanía nomás que cada cuatro años? En a mía opinión, os ziudadans tenemos muitas trazas de fer-nos sentir. A primera y más esclatera, y a que más fa serbir a chen ye botar (u no fer-lo) cada cuatro años. Atra, muito más minorizada y asoben xublidada, ye l’asoziazionismo. Cuan os ziudadans, que, uno por uno, no tienen mica poder, s’achuntan, son capables de muitas cosas. Dende conseguir achiquir bellas esferras que nos ferían os gubernans si les ne dixasenos, dica fer tremolar os mesmos alazez d’o sistema.

Ye de dar que fundar una asoziazión no ye plegar-ie y conseguir o tuyo ochetibo. Ye esclatero tamién que muitas asoziazions nunca no consiguen lo que de berdat quieren. Pero, por un regular, o feito de que una asoziazión esfienda bella ideya, esparda bel mensache u faiga bella faina que l’almenistrazión no fa cambea muitas cosas que no cambiarían si no esistise. Sin o treballo d’o Consello d’a Fabla, Ligallo de Fablans, Nogara, Rolde de Estudios Aragoneses y tantismas asoziazions que de seguras xublido, an sería güe l’aragonés y buena parti d’a cultura aragonesa? En tierra plana de raso xublidau y quemisió qu’ese pasau en a resta d’Aragón (que no la conoxco prou). Iste ye l’exemplo que millor conoxco pero en muitas atras dembas, Aragón no sería güe como en ye si no esen esistiu bellas asoziazions u organizazions.

O mobimiento en esfensa de l’aragonés ha conseguiu os suyos ochetibos? L’aragonés no ye ofizial. Sisquiá lo nombran en l’Estatuto aragonés. A unibersidat se mira t’atro costau y a D.Ch.A no reconoxe a l’Academia de l’aragonés como tal... Pero fa trenta años talmén bi eba dos u tres libros sobre l’aragonés, un par d’asoziazions que feban bella cosa por esfender-lo y cuasi dengún ziudadan dillá d’Almudebar eba sentiu, leyiu u mesmo bisto mica cosa en aragonés. Güe cuasi tot lo mundo sabe qu’esiste, muitos ya no s’abergüeñan de dezir pozal, rasmia, escobar u estozolar. Cada año s’editan ambute libros en y sobre l’aragonés. Asabelas asoziazions lo esfienden y lo fan serbir de cutio. Y os puliticos, que antismas se’n arreguiban, ya no pueden fer como si no esistise.

O caso de l’aragonés ye o que millor conoxco, pero bi ha asoziazions de toda mena: sindicals, de bezins, d’estudians, unibersitarias, culturals… y todas fan onra ta que os ziudadans sigamos bella cosa más que no consumidors que se miran como nos gubiernan. Cualcosa parellana a la ideya que tiengo yo d’o que ye un ser umano.

L’asoziazionismo ye un arma que os ziudadans tenemos ta fer lo que os puliticos no fan u ta conseguir que lo faigan. Y muitos ziudadans, la más gran parti d’os ziudadans, no la fan serbir. L’asoziazionismo nos amana más t’o conzepto de democrazia que muitos tenemos. Aquí y agora ye un d’os pocos cados de poder que nos dixan. Aprofeitemos-lo!

miércoles, 30 de mayo de 2007

Angelico...

Ai, la FACAO, l’espiz d’os Marzelinos Muertos, azote de catalanistas y antiespañols en cheneral, gran orbe d’a cultura lebantina aragonesa, amiga intima d’o PAR y atros partius más chicorrons y fachas... Qui t’ha bisto y qui te beye? Pos la polizía, maño.

Y ye que, a lo nuestro amiguet, Ángel Hernández, presidén d’a FACAO, le pilló, como diz l’Eraldo, metendo pegallos pancatalanistas por tot Fraga “para provocar el debate”. Como iste ombre no beyeba ya prous pantasmas por la Franja, dizió de creyar-ne más y pensó de meter-se a pocha a rebutir d’ixos pegallos que tantismo fastio parixen fer-le y plenar-ne a ziudat. Como si no estase ya prou puerca por as elezions. (No i soi estau pero de seguras que en yera).

Ta la suya disgrazia y ta que muitos nos n’arrigamos un ratet, a polizía le pilló. A beyer con qué cara aparixe en a benién
Feria d’o Libro Aragonés de Monzón... De todas trazas chen como ista enriste casals y fa toda mena d’autibidaz de dudosa legalidat (como poco) y tampoco no les ha pasau cosa dica agora. Isto como muito se quedará en bella piñoreta chicorrona. Pero, ixo sí, ha contrimostrau quiento imbadius somos por os catalans y lo malos que son. Cuan o discurso ye tan penible no les queda que fer fateras d’istas y, tan mal feitas, que antimás les pillan.

Aqui tenez un enlaze an que podez leyer a notizia.

martes, 29 de mayo de 2007

Quiento tozolón!

En primeras no quereba escribir cosa sobre as elezions. Ni antis, ni tanimientres ni dimpués. Nomás teneba presta una chiqueta reflesión sobre os gastos d’as campañas eleutorals y prou. Pero l’autualidat y os resultaus s’imposan y creigo que ni podemos ni emos d’amagar-nos.

Ayer, cuan yeran en momentos de prenzipiar as encuestas y os resultaus le diziba a la mía nobia con una autitut somarda y, remedando a Angel de o programa Sé lo que hicisteis… “Quiento tozolón nos imos a foter”. En reyalidat no creyeba que estase tan grau. Creigo que dengún no s’asperaba ixos resultaus. Yo apostaba por una chiqueta baixada de CHA y PAR y que a resta no se mobesen guaire. Dudaba muito que IU dentrase en o conzello. Pero, ai, los ziudadans! Ixa chen que de cabo cuan (cada cuatro años) trucamos o ficazio d’os nuestros mainates dizindo-les, alto u baxo y en a mida que nos dixan as leis eleutorals, qué pensamos d’els. Y os ziudadans emos dezidiu….

Emos dezidiu (los ziudadans, no yo) que contine o gubieno PSOE – PAR (encara que fa cuatro años se suposaba que ebanos dezidiu un gubierno PSOE – CHA). Que continen estricallando as montañas, pribatizando serbizios publicos, afogando lugars y bals, malfurriando diners, chusmesos a Madrit, xublidando a qui charramos atras luengas que no sigan o castellano…
Tamién emos dezidiu (los ziudadans, no yo) que CHA s’estozole d’una traza bistera, incontestable, que dixa sin mica escusa a os mainates suyos que mesmo han de reconoxer a redota. Con lo difizil que ye que cualsiquier partiu la reconoxca! Agora no ye l’inte de mirar culpables en o futbol, l’Eraldo, a Ibercaxa, l’Opus u San Pito Pato, mirándo-se de rezentar-nos bella falordia sobre o periglosos que somos os nazionalistas de cuchas ta o sistema (que’n somos) y ta o poder sozio-economico-meyatico, en parolas d’un d’os mainates de CHA. Agora ye l’inte de posar-se de traza tranquila y fer un analís de qué ha pasau. D’an son ius ixos 30.000 botos que han marchau. De cómo un partiu puede plenar una plaza de chen bien choben meyo capina y rebutién de siñals d’Aragón y cuatro años dimpués que i sigan os cuatro hooligans d’o partiu (que no d’o nazionalismo) y rematen fotendo de lapos a candidatos y antigos militans suyos.
Lo de Chobenalla ye como a piratería. No estió un problema, estió un sintoma. Diz que o tiempo mete a cadagún en o suyo puesto. No creigo que iste que agora tien siga lo puesto de CHA. Creigo que s’amenista un partiu nazionalista de cuchas en Aragón. Creigo que cal que Aragón siga gubernau por un partiu nazionalista de cuchas y que, bel diya, o nazionalismo de cuchas aragonés ocupará o suyo puesto en a soziedat y en as instituzions. Agora CHA s’ha quedau en o puesto an que l’han dixau os eleutors. Caldrá beyer que pasa maitín y a l’atro y más dimpués. Aintro y difuera de CHA, en tot lo nazionalismo aragonés, que prou que esiste dillá de CHA.
Cuan un barco s’afoga, pasan muitas cosas. Muitos fuyen, atros s’afogan, atros se pasan t’atro barco que no baiga t’as fuesas d’a mar, bels poquez se i quedan y mesmo bi ha qui preba de quitar l’augua y fer bel apaño ta que dixe d’afogar-se. Luego beyeremos que fa qui.
Güe mas que no nunca: Entalto Aragón libre y sozialista!

jueves, 24 de mayo de 2007

Diya de l'argüello friki

O 25 de Mayo, coinzidindo con o cabo d’año d’a debantadera de Star Wars, se zilebra dende l’año pasau, o diya de l’argüello friki. Os frikis amagaus mientres tantos y tantos años en as nuestras espelungas, en tierras de Mordor, en os desiertos de Tatooine, entre as carreras de Ravnica u en a cambra de periglo d’a mansión Xavier, salimos t’a carrera ta fer-nos bisteros.

Porque emos tardau tantos años en reconoxer a nuestra condizión? Simplamen porque agora mesmo somos en momentos de dominar o mundo. Os comics que lebamos lustros leyendo ya no son ixa sozcultura de cuatro chobenastros con antiparras. Agora son zintas que toda la chen ha bistas y cada pocos diyas nos trobamos en as botiguetas d’o bico reedizions de biellos numers ta qui no yera friki fa bels años. As zintas que ebanos bistas milenta begadas y que nomás a nusatros nos feban goyo, se benden a fascals. As series que nos cuacaban han dixau de estar emitidas a las cuatro d’o maitín y las podemos beyer en Prime Time. Mesmo bi ha una canal de 24 oras de Zenzia Fizión!

China chana os frikis nos femos con o control d’a cultura de masas. Dende os nuestros clubes de rol, y dimpués de acollonar a meyo mundo, salimos por a TB bistius de Sailor Moon, Soldau Imperial u Lobezno y a chen, en cuentas de pretar a tremolar diz ¡que majicos! U en tot caso ¡qué raros!. Ya no nos beyen como psicopatas, sino como a chen que troba a cultura, as series, as zintas, os comics, os libros y os chuegos que dimpués se mincharán a tot estrús.

Dende iste modesto blog, chilo a os cuatro bientos que soi friki, que soi argüelloso d’estar-ne y que, en que pueda, aprendo elfico, kilngon y me pillo un bistiu de Jedi!
Tanimientres tos dixo con a informazión que daba Telezinco l'año pasau sobre iste afer: