Mostrando entradas con la etiqueta cultura. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta cultura. Mostrar todas las entradas

lunes, 17 de marzo de 2025

Eslucernadas y sin capeza. (Editorial TdB 11x13)

A finals d’o XIX la rivalidat entre Edison y Tesla feba que bi hese verdaders shows a on que s’enchegaban bombillas. T’a par d’alavez la domesticación d’a electricidat y las suyas aplicacions potencials dibuixaban un mundo nuevo que yera a tocar. Mas d’un sieglo dimpués, ya nos hemos feito todas y toz a que, pretando un botonet, fendo un cenyo con la man u demandando-le a lo nuestro robotico personal, la luz amaneixe y dispareixe a la nuestra voluntat. De maravilla, poca ya. Si cualcún se’n sorprende nos pareixería veniu d’atra epoca, u de bel lugarón a on que la civilización no ha arribau, talment provenient de bella tribu no contactada.

Manimenos, la apuesta cultural zaragozana ye, basicament, lucetas. Pa nadal, lucetas a pirol. Que no quede ni una carrerota sin la suya dosi d’horterada luminica. Lucetas, lucetas y mas lucetas. Que dengún pueda nian columbrar las pocas estrelas que la contaminación zaragozana encara permite veyer. Pa febrer, lucetas adintro de monyacos. Y si cal fer foraus en un puent devantau fa meyo milenio, se’n fa, que lo important ye la cazurrada d’iste cabo de semana y la story pa l’insta de l’alcaldesa. Si se vulcó lo Torico, simbolo de toda una ciudat, y no pasó res, si s’espalda la Averly tan sinyalera d’a nuestra chicota revolución industrial, ¿qué importa ya un puent a on que sisquiá i hai virchens? Si manyana se metese un King Kong puyau t’a torre d’a Seo, con la nuestra alcaldesa sobrevolando-lo dencima d’o suyo Fuyur, ya ni me soprendería.

Lucetas que igual como s’enchegan s’amortan, deixando gastos de meyo millón d’euros. Lucetas efimeras, que deixan un bayo nulo. Lucetas que trunfan cuan son lo solo entretenimiento permitiu a l’aire libre por un concello que mete entrepuces u mesmo vieda cualsequier iniciativa cultural vecinal u popular.

Pa las lucetas, alfombra roya. A lo Vive Latino, que no se le cobre ni un euro por ocupar meyo barrio por un mes. Pa las fiestas d’a Madalena, pinyoras, entrepuces, burocracia y represión. Pa los capezutos, facturas de cuatrocientos pavos. ¿Que s’han creyiu que las carreras son pa vivir-las? ¿Qué quieren? ¿Que la cachimalla i chugue? Comunistas, seguro.

Se zarra Las Armas, se desaloixa lo Buñuel, se cancela lo Encuentro Internacional de Folklore, se saca la Oficina de l’aragonés, dispareixe lo Periferias. Qui quiera cultura, que se’n vaiga d’o país. Aquí, lucetas y flors.

Que s’esborre d’a televisión cualsequier presencia d’aragonés y catalán, tot y que Charrín charrand y A escampar la boira tiengan buenas audiencias. Que no i haiga ni un minuto pa que se conoixca la realidat lingüistica d’Aragón, tot y que l’interés ciudadano imple las aulas d’as asociacions y escuelas d’aragonés. Millor, emitir los toros d’Albacete. U de Madrit. U d’a on que siga.

La carrera Alfonso ya ye como la de cualsequier atra ciudat, plena de las mesmas franquicias que i hai en toz los puestos. La propuesta cultural de Zaragoza será la de cualsequier atra ciudat, plena d’as franquicias culturals que van dondiando por Europa plenando-se las pochas d’os presupuestos municipals d’a cazurralla anticultural.

Uniformización, mercantilización y simplificación d’a cultura. Que tot siga instagrameable, la resta ye disidencia periglosa. Las suyas lucetas acabarán amortando-se. L’atra luz, la d’a cultura popular y lo progreso, la d’a creatividat, l’arte y l’inchenio libre d’o capital, ye imposible de extinguir. Seguiremos luitando por fer un mundo mas bonico. La suya batería no durará pa cutio.

miércoles, 4 de enero de 2017

Debat de cabo d'anyo. Tierra de barrenaus radio 3x04

Cosas de 2016. Que d'a metat no en
charramos, pero bueno...
Bi ha programas que me leva firme faina aprestar-los. Escribir o guión, trobar convidadas, aconseguir chuntar calendatas disponibles pa todas, documentar-me, .... Iste no ye un d'ixos programas. Teneba l'estudio reservau pa gravar-ne unatro y dos dias antes un d'os convidaus se fació un zancocho en a esquena. Bien se vale que tiengo amigas siempre prestas a aduyar-me bell poquet y que no dubdoron en venir-se-ne a gravar iste programa.

Durant bell poco mas de dos horetas, as cinco personas que nos chuntemos en l'estudio, estiemos charrando sobre tot iste zaguer anyo 2016. Dende l'actualidat mas local, dica la politica internacional. Politica, cultura, ... lo que nos fue salindo, en un programa mesmo con menos guion de lo cutiano en Tierra de barrenaus radio.

Regular que nos deixemos muitos temas, y a fe que nos habríanos d'haber documentau mas, pero cuento que o resultau final quedó bien pincho. Prencipiamos con iste Tierra de barrenaus radio un 2017 que asperemos que remate millor que no empecipia.

martes, 15 de noviembre de 2016

A cultura en a Marca Espanya (#MarcaEspanya 1)

"Muera la intelectualidat traidora". A frase de Millán Astray, tant quiesto por Esperanza Aguirre, la d'a Espanya d'os tresmil anyos, revela muito d'a relación entre Espanya, intelectualidat y cultura. A traición ye cosa mala  por definición. Pero qui define traición como qualsiquier cosa que s'esvarre un celemin d'a linia fixada por a hechemonía cultural, ixa intelectualidat traidora esdeviene simplament intelectualidat.

A cultura espanyola, vista dende l'exterior, se resume en toros y flamenco. Ni l'estau, ni qui se sienten nacionalment espanyols, se avergüenyan guaire d'iste feito. A tortura animal ye present en tot lo mundo de diferents trazas: cazeras de zorros, domas de bisonte, barallas de gallos, ... pero en pocos puestos se fa d'ixo sinyal nacional.

O mundo d'a cultura, la de verdat, la que no le cal torturar garra bicho, ye mirau con desconfianza y mesmo con hostilidat. L'espanyolismo s'ha ocupau de fer-les pareixer uns cazasubvencions galbans que fan mierda. O caso d'o cine ye muit sinyaler. No sé si hetz visto bella vez o programa que fan de cine espanyol en 13TV, pero ye buen reflexo d'a idea que tien Espanya d'o que ye a "intelectualidat no traidora". Willy Toledo, Leo Bassi, Albert Pla u a revista Mongolia son linchaus publicament y as suyas obras boicoteadas, u mesmo sufren prebatinas d'atentau. Os titiriteros de Madrit, todas as campanyas de criminalización d'a AVT contra Fermín Muguruza, S.A. y muitas más, a basemia d'a prensa de dreitas con a familia Bardem, ... de casos, n'i hai a brozuecos.

"Faltarán perras para otras cosas, pero aquí gastan un millón", cantaba Ixo Rai! charrando d'as vacas en as fiestas d'os lugars. Y quanta razón tienen. Con os diners que malfurria cada chiquet concello en fer-le a tana a las vacas, se podrían fer unos ciclos de teatro impresionants, u trayer orquestas que fuesen una mica dillá d'os Pajaritos y Paquito Chocolatero. Pero bi ha un ambient cheneralizau de que a minoria vaquillera tien bella mena de prioridat en o reparto de perras, y que lo atro ye pa "finas" u concieteras. A las mosicas y a las artistas en cheneral se les recatia tot lo que se puet, fendo-les bien dificil poder vivir d'o suyo treballo, tant malament reconoixiu.

A Marca Espanya se caracteriza tamién por una envista de tot utilitarista y economicista de quasi tot. Lo viyemos en o nuestro país quan s'estricalla a Espluca de Chaves pa poder cazar-ie, u s'esboldrega Averly pa fer-ie putos pisos. Pero dillá d'as nuestras mugas en tenemos eixemplos arrienda (el Cabanyal, Gamonal, El Algarrobico, ....) que metioron a especulación y o negocio inmobiliario por debant d'as valors patrimonials y mediambientals u d'as necesidatz d'o vecinamen.

Con ixa mesma mentalidat se desprecian y desprestichian os estudios "de letras", sacando-les horas de l'amostranza obligatoria, u mesmo zarrando estudios universitarios. Ixo sí, l'amostranza en castellano en Catalunya, u d'a relichión catolica en totz os puestos, eslampa d'ixa envista y se debuixa como un dreito quasidivino.

Quan bell artista trunfa difuera de l'Estau, ixo sí, no les falta tiempo t'apropiar-se d'o treballo suyo si cal. "El cómic español se quita los complejos con cuatro premios Eisner", titulaba La Razón quan Aja, Guarnido y Díaz Canales ganoron iste premio, que ye o máyor reconoiximiento en o mundo d'o comic. L'articlo s'adedica a charrar de Marca España y de que Espanya y a luenga espanyola son pistonudas y trunfan en tot lo mundo. Curiosament, en El Periodico, o titular yera unatro: "Dos creadores premiados con los Oscar del cómic reniegan de la Marca España". En ixe articlo, bien diferent de l'anterior, os dibuixants charran d'a imposibilidat de tener una carrera profesional y sisquiera reconoiximiento publico en Espanya, si t'adedicas a os comics. "Tanto ell [Juan Díaz Canales], como David Aja, atro d'os premiaus, han expresau a traviés d'os retes socials a suya carranya y han escrito que lo que les preboca Espanya ye, más que más, vergüenya", diz l'articlo. As parolas que diz contino Díaz Canales, expresan lo que cada vegada más artistas piensan:


Díaz Canales afirma que ye espanyol, porque "no puetz estar atra cosa dende o momento que naixes d'Espanya" y adhibe que "isto no ye prou pa sentir-me argüelloso d'o mio país. De feito, hue, os sentimientos que me fa estar espanyol son de vergüenya, impotencia y infinita indignación".
"Por tot ixo - remata -, no quiero que o mio nombre s'asocie, y muito menos sin o mio consentimiento, con ixe esperpento que han clamau "marca Espanya". Faigan a favor de clamar-me atra vegada quan haigan escoscau a casa, a chent pueda aspirar a un treballo digno, as institucions recobren a suya verdadera función y a etica torne a tener más valor que no os diners".

No creigo que ni ell, ni muitas atras personas que comparten istos sentimientos sigan independentistas d'os suyos respectivos países. Pero entienden perfectament lo que ye Espanya, y lo que significa culturalment. Quan Strawberry escribió "España es idiota" pa DEF CON DOS, no creigo que lo fese pensando en a secesión de garra territorio precisament.

As lenguas mereixen un tractamiento aparte en ista serie d'articlos que soi escribindo, y lo tendrán. Pero en un estau an que se charran siet luengas, an que un porcentache muit significativo d'a población en fa servir beluna ta expresar-se de cutio, ye raro que siga mas facil sentir en as radios estatals una canta en rumano u alemán que no en qualsiquier luenga de l'estau que no siga o castellano. Bueno, sería raro si no fuese por a construcción cultural y lingüistica d'a ideya (agora marca) "Espanya".

Manel se consiguió posicionar a primer colla en ventas de discos. Sino porque a SER los mete cada vegada que charra d'o "Procés", encara sería asperando a sentir-los en bella radio espanyola. Mallacán u Obrint Pas lo petoron en Chapón u Alemanya, pero ni una noteta en os telediarios. A "scena valenciana" ye agora mesmo fendo as propuestas más intresants d'a mosica en iste cabo d'Europa. Festivals espanyols como o Viñarock implen os suyos cartels con a mosica de Aspencat, Zoo, La Gossa Sorda, Auxili, ... pero tot ixo no apareixe en a radioformula.  ¿Ye porque o publico espanyol quiere entender punto por agulla as letras d'as cantas? Evidentement no, pues no sonaría garra canta en anglés. Dragostea din tei nunca no hese trunfau si hese estau por ixo. Ye porque Espanya ye una comunidat nacional lingüisticament analfabeta y incapable de superar una serie de fobias nacionals que fan que cantar en catalán, euskera u aragonés vede automaticament a qui lo fa, l'acceso a los medios de comunicación masivos. Mesmo si una persona tant espanyola quan intresa como Shakira, se l'ocurre fer una versión de "Boig per tu" de Sau, ha de soportar una campanya d'acoso y faltadas que fa vergüenya allena. Y no por a calidat d'a versión, sino por fer-la en catalán. De feito, dengún no criticó a Luz por cantar ixa mesma canta. Prou que no, porque lo fació en castellano.

Pa Espanya a cultura ye un estorbo. Un concieto d'afrancesadas. Lorca ye bien en a fuesa an que siga, y os actors son una clica de terroristas. L'arte y a cultura ye lo que paguen os turistas y, prou que sí, os toros. Toda la resta, masonería. Ye verdat que Millán Astray no dició literalment ixo de "Muera la intelichencia", pero a efectos practicos, ye lo mesmo.

Anteriorment, en #MarcaEspanya... (Se puet cambiar Espanya?)


jueves, 22 de septiembre de 2016

Ye viachar y leyer sobrevalurau?

JPC teneba un chornal normalet. A suya parella en teneba uno millor. A casa la heban mercada quan lo mercau yera más baixo, asinas que de diners, andaban bien. Totz os veranos se feban un viache. Un d'os buenos. D'ixos de estar-te bella quincena en Alemanya, u Francia, u Holanda. D'hotel y restaurant. Tamién le feba goyo de leyer. Cada best-seller que saliba, pasaba a escape por as suyas mans, previa recomendación d'a interpresa librera. Yera una persona de gran cultura, u con una ment ubierta a la variedat y a o "cosmopolitismo"? No pas.

Dica fa no tanto, leyer y viachar yera de ricas. Cal recordar que muitas d'as nuestras lolas yeran practicament analfabetas. U que dica os anyos 80-90, o solo viache que se permitiba a mayoría d'a chent yeran t'a vendema u t'as factorias alemanas. Agora, os libros se venden en as bencineras a 5 euros, y por quatre perras te fas un viache express ta Londra. Ye verdat que o viachar en zagueras s'ha meso más embolicau, pero con tot y con ixo, muita pocha bien humilde se permite cada dos u tres anyos un tour por bell cabo europeu.

Ye agora quan comprendemos que a cultura no dentra automaticament leyendo u viachando. Os libros y os viaches, por mitificaus que sigan, no dan per sé un nivel intelectual superior. Cal atra cosa. Cal saber interpretar lo que se leye y lo que se viye en os viaches. Cal tener a ment ubierta a la experiencia que se vive y tener as ferramientas pa entender-la. Sino, os libros se quedan en historietas y os viaches en un zarpau de fotos que amostrar a la vecina.

Quan chilamos, en as manis por os dreitos animals, ixo de "Taurino, leye-te un libro", ye qualcosa que puet estar graciosa y incheniosa, pero no queda que en un lema. Cuento que a mayoría d'os taurinos no son guaire de leyer. Pero bi'n ha, y no pocos, de bien "intelectuals". Todas conoixemos a chent que leye arrienda y que, manimenos, son uns cazurros que pa qué, u que son partidarias de cosas que nos pareixen barbaridatz.

As independentistas nos hemos de sentir periodicament ixo de "o nacionalismo se cura viachando". Como si estase una malotía, pa prencipiar. Cal decir que no me considero nacionalista (sí independentista, que ye diferent), pero entro en lo que, qui lo diz, considera "nacionalista". Quan analizo as radices d'as mias ideyas tocants a la identidat nacional mia, siempre foi alcordanza d'un viache que facié con 17 anyos ta Irlanda, acompanyau por vascas a brozuecos. Astí conoixié atras luengas y atras sensibilidatz nacionals que dica alavez no en sabeba cosa. A resta de viaches que he iu fendo en as anyadas que vinioron dimpués no facioron que reafirmar-me en as mias ideyas. D'atra man, a envista nacional banalment espanyola de JPC, tampoco no cambió ni brenca ni meya en os suyos trachectos por Europa.

Regular que lo que feba JPC ye millor que no leyer cosa ni viachar mica. Pero no creigamos que o simple feito de leyer y viachar da automaticament cultura u apertura mental. Pa ixo cal atras cosas de pior aconseguir

miércoles, 27 de agosto de 2014

Tabiernas d'Aragón (1): DeVizio

Yera barruntando ista nueva sección dende fa tiempos. En "Tabiernas d'Aragón" prebaré de charrar, y sobre tot de fer alcordanza, de bells bars, locals, tabiernas, guariches, ... y puestos de toda mena a on que fer-te una biera. Entre barrunto y barrunto no me decidiba por a on prencipiar, pero o Sr. @seitanromana me lo ha deixau facil fendo o hashtag #DeVizioSchool, a on que hemos remerau os tiempos d'o DeVizio y as cantas que i ascuitabanos. Asinas que iste primer Tabiernas d'Aragón le'n adedicaré a o Devizio.

O DeVizio ye en a carrera Doctor Lozano Monzón de Zaragoza, en a zona conoixida como Rollo u Moncasi, que fa anyadas teneba una d'as zonas con mayor densidat de bars de borina de Zaragoza y que agora no i queda que bell repui, que'n charraremos bell diya. Ye un d'os bars más grans de Zaragoza, pensau ta estar sala de conciertos, y ixe precisament ye estau un d'os suyos mayors problemas.

Quan yera chicot, tot un adolescent, o DeVizio encara funcionaba como sala de conciertos. En ixas envueltas yo no teneba guaires diners y no podié ir t'os conciertos de Mano Negra u de Barón Rojo, por falta de perras. Quan prencipié a ir t'o DeVizio (1994-1995 si fa u no fa), i feban conciertos y teneban mosica. Un d'os suyos sinyals d'identidat yera precisament a mena de mosica que i meteban, que no podebas sentir-la en guaires puestos más, por no decir que en garra. Rage against the machine, Korn, Prodigy, Sepultura, DEF CON DOS, S.A., Cypress Hill, Smashing Pumpkins, Koma, Narco, Experimentos en el terror, ... son eixemplos d'o que i sonaba. Con a etiqueta #DeVizioSchool hemos estau remerando-ne bells quantos mientres o diya, si queretz fer a busca en Twitter, y a la fin d'o post tenetz una lista de Spotify con bellas quantas cantas.

Quan no bi heba conciertos, o scenario yera d'a clientalla y todas las nueitz, en o cenit d'as nuestras zorreras, yeranos patacadas qui bi puyabanos a blincar y fer pogos con as cantas más furas. Yera tamién o puesto a on que fer bamba d'os nuestros plumaches d'edat d'o pavo, y prebar de "pillar cacho" con bell zagal u zagala. ¡La de parellas que i prencipiarían!

De bien chiquetz, quan tenebanos menos de 16 anyadas, que t'a part d'alavez yera la edat legal ta zorriar, prebabanos de dentrar-ie cambiando-nos os carnetz y tal. O DeVizio yera un d'os bars que más dificil yera de dentrar-ie sin tener a edat. Con tot y con ixo, pasabanos sobrebuens ratos fendo estadisticas. Dimpués d'un amplo estudio, pleguemos en a conclusión de que yera muitismo más facil dentrar-ie con una "chupa de cuer" que sin ella. Lo prebemos mirando de dentrar a mesma persona con y sin "chupa", ¡y funcionó!.

No remero en qué anyada, a policía se i presentó y o DeVizio deixó de tener mosica. Todas creyebanos que sería la suya fin. No ye que deixase de fer-ie conciertos, que prou que sí. Ye que sisquiá se podeba sentir mosica. Ni un triste radiocasette. Manimenos o DeVizio sobrevivió. Baixó los pres dica las 300 ptas por pozal (1,80 euros) y mesmo a bellas horas se i feba 2x1. Con ixos pres, muitas cambiemos as botelladas por a redolada, por una sesión de DeVizio. En dentrando, viyebas as collas d'amigas posadas por tierra, con arrienda pozals y, por un regular, cantando lo que cantabanos as adolescents d'alavez: Platero y tú, Extremoduro, Siniestro Total, Barricada,  DEF CON DOS, Tako, Reincidentes, etc... Dende o primer escusau dica lo zaguer (bi'n heba en os dos cabos d'o bar) podebas viyer y ascuitar facil 10 u 15 collas grans de chent, ¡EN UN BAR SIN MOSICA!.


Dimpués de bells anyos, yo ya heba cambiau de zona de marcha. O Rollo esmorteixeba y muitas anyadas antes, ya heba ixopau t'a Madalena. Con tot y con ixo, me facié bien contento con a noticia de que o DeVizio tornaba a ubrir as suyas puertas como sala de conciertos. De feito, con Nogara faciemos un concierto imposible d'ixublidar, a on que actuoron Los Draps, Atland y Prau. ¡Quasi cosa! Tanto lo concierto, como l'ambient y a borina que se i fació estioron granizos. Y puet estar que una d'as razons fuese que muitas de nusatras i hebanos pasau buena parte d'a nuestra adolescencia y primer choventut.

Porque a unica "pega" que puedo meter-le a la sala DeVizio yera la tinticola que sirvioron mientres muitas anyadas (no sé si encara la sirven) que yera de lo pior que he tastau en sieglos. 

A sala DeVizio ye un d'os millors local que existen en Zaragoza. Tornau a silenciar en 2010 por o concello de Zaragoza y con muito pocas probabilidatz de que torne a ubrir-se como sala de conciertos (como bar contina ubierto). Tot ixo, encara que ye una d'ixas reivindicacions que siempre ye present en os premios d'a mosica u en o Roscón Rock. O DeVizio estió y ye borina y muitos momentos que muitas remeraremos ta cutio, pero tamién ye parte d'a historia cultural d'ista ciudat. Una parte que o concello s'encerrina en silenciar.



"Killin in the name" no faltaba garra nueit

Y aqui tenetz una lista de Spotify con a mayoría d'as cantas que s'han nombrau en #DeVizioSchool