martes, 23 de octubre de 2007

O primo de Rajoy

“D’abarca” son os razonamientos de asabelo chen. Dizen por as TB’s espanjolas que toz os espanjols tienen un trigador nazional aintro d’els y que cadagún trigaría a chugadors diferens (de futbol, prou que sí). En zagueras tamién bi ha un adugador de Formula 1. Pero no dizen que toz os almenistraus baxo iste poliu estau tienen un filologo, un idrologo y agora, mesmo un climatologo aintro.... U un primo fisico nucleyar.

Toz saben de tot. Os rufierters d’a TB un diya charran d’ETA y unatro d’o trabase, pasando por o zaguer chugador de futbol, o cambeo climatico a SGAE u a situazión en Chechenia. Y mira-te tú, que de tot en saben. Y en saben muito! Son periodistas, pero tamién politologos, soziologos, idrologos, filologos y asinas asinas, arramplando con todas as disziplinas. Ombres y mullers d’o renazimiento a camatons que implen os programas de maitins d’a TB, as colunnas d’opinión d’os papers, as radios y que creyan opinión. U millor dito fan que a opinión suya siga la de muitos repetindo terne que terne as mesmas fateras. He bisto como chen que no eba pasau nunca por o Pirineo u los Monegros y probablemen cuasi ni saben de seguras an son, opinaba con una seguranza que fa tremolar sobre os entibos u as pistas d’esqui. Y chen que nian fa serbir correutamen o castellano fa clases machistrals sobre filolochía catalana u mesmo aragonesa sin mica bergüeña.



Rajoy is diferent, como o país suyo. Ye capable de reconoixer as suyas mugas, u a lo menos beluna d’ellas y, charrando d’o cambeo climatico ya prenzipia dezindo “Yo, de este asunto sé poco” (Yo, d’iste afer, se poquet). Bueno, bien, parix que no ba a ir de saputo. Pero contina charrando (porque?, si ya ha dito que'n sabe poco?) y diz “pero mi primo supongo que sabrá” (pero lo primo mío estoi que’n sabrá). A! Bueno! Si o tuyo primo sabe.... Y plega la rematadera cuan diz: “Oiga, he traído aquí a diez de los más importantes científicos del mundo y ninguno me ha garantizado el tiempo que iba a hacer mañana en Sevilla'. ¿Cómo alguien puede decir lo que va a pasar en el mundo dentro de 300 años?" (Sienta, he trayiu aqui a diez d’os más importans zientificos d’o mundo y dengún m’ha guaranziau l’orache que ferá maitín en Sebilla). “D’abarca” ye o razonamiento, como he dito en prenzipiar iste articlo... Ye que a zienzia ta qui no ye zientifico ye como una cosa misteriosa. Fry, de Futurama, preguntaba en un capitol como funzionaba quemisió qué. O suyo sobrín prenzipiaba a esplicar-le-ne y a l’inte Fry, sin entender-ne mica, deziba “Bale, machia”. Ixa ye l’actitut de muita chen enta la zienzia...



Pero toz opinan de tot. y opinan d’a mesma traza (que no lo mesmo) que Rajoy. en as tabiernas, en as casas, asoben a chen opina de cosas que no’n sabe. Con l’aragonés ye platero. Cuanta chen sabe bel menimo sobre l’aragonés? Pero toz saben, u creyen saber que no ye que un dialeuto d’o castellano, que cuasi no se charra, que no se fa serbir t’atra cosa que no sigan as fainas d’o campo, que ye un conchunto de fablas locals y asinas asinas...Lo pior de tot ye que mensache como iste de Rajoy chupen a la chen y dimpués ban repetindo-los por toz os cabos. De leyer nian tartir. De mirar-se bel inte bel libro, rebista u pachina web sobre o tema, ta qué? Si Rajoy, que tien un primo que ye fisico, ya nos ha dito que ixo d’o cambeo de l’orache ye una fatera que cuasi de seguras que no esiste? Pos bienga, toz t’a casa, a enchegar a calefazión en un auto con gasolina a rebutir de plomo. Y tornemos a costruyir zentrals nucleyars y termicas que “dan treballo” a muita chen.
Podez sentir o soniu d'a charrada en

lunes, 22 de octubre de 2007

Unatro Cabo de semana en aragonés

De cabo cuan pasan istas cosetas. Y cada begada más asoben. Qui deziba que no se podeba bibir en aragonés? Y mesmo en tierra plana... Iste cabo de semana unatra begada podremos bibir un poquet más en aragonés. O Biernes prenzipiaremos con a Debantadera d'os cursos de l'Asoziazión Cultural Nogara. Iste acto que se fa todas as añadas cuan son en momentos de prenzipiar os cursos ye tot un clasico an que nos chuntamos mayestros, alunnos, sozios y amigos de l'asoziazión ta fer buenos charrazos. Estiaño prenzipiará con una charrada sobre l'aragonés repuyal a las 19:00. Dimpués se entregarán os titols ta la chen que aprebó o curso pasau y ta rematar, como no, una lifareta. Dimpués de seguras que, a lo menos bella biera nos feremos por ixos bicos de Dios...


Pero cal dixar un poquet de rasmia ta o Sabado pues ixa calendata torna a estar istorica. Torna, a la fin, "L'aragonés en a carrera". Borina mitica an que muitos nos amanemos ta l'aragonés por cuasi primer bez y que feba cuatro años (si no remero mal) que no se feba. Por "L'aragonés en a carrera" han pasau arrienda collas, como nos esplicó en Pilars Chan, en representazión d'a Federazión de Ligallos de l'aragonés. La Orquestina del Fabirol, Hugo de Paula, Gwendal, Ixo Rai y asinas asinas. En ista edizión, que zilebra os 25 años de Fablans, i ascuitaremos a mosica de Prau, Dechusban, Lurte, Comando Cucaracha, La Ronda de Boltaña, La Orquestina del Fabirol y Biella Nuei. Un conziertazo que parix que nos tendrá dispiertos dica lo maitín d'o Domingo, pero si ye con ixa enchaquia, rai!




Cara ta Abiento ya se ban parando cosetas, ta que podamos ir apuntando-ne en l'achenda nuestra. A Feria d'o Libro Aragonés de Monzón ferá a suya trezena edizión os diyas 7, 8 y 9 d'Abiento. En que se sepan más cosas ire informando. Como nobedat, tamién en Abiento pero, por lo que sé, sin calendata encara, se son organizando unas chornadas sobre toponimia aragonesa en a comarca de l'Alto Galligo que continan con as suyas autibidaz a tot estrus. Podez beyer a notizia aqui.




Torno a dizir: qui no charre, ye porque no quiere...

jueves, 18 de octubre de 2007

Sin aturar...

Istos mozez y mozetas d'A Enrestida no nos dixan nian escansar o reseco pilarenco. S'han enzerrinau en remanir autibos "diya par d'atro" y han parau unas chornadas ta remerar os 300 años que lebamos sin os nuestros dreitos como pueblo. Qué catens! :-) Y han saliu unas chornadas bien pinchas que prenzipian ista mesma tardi (por razons de treballo y de problemas con l'interfaz d'o blog no he puesto publicar isto antis).


Ubrirá as chornadas Guillén Tomás con una charrada sobre "Luenga y identidat en Aragón" que, conoxendo-le de seguras que ferá firme onra a Aragón y a l'aragonés. No sé si continará a endrezera d'a charrada que se fazió en Nogara y que ye penchada en CharrandoTB (puncha aqui si la quiers beyer) pero en cualsiquier caso será intresán. Maitín continará Chorche Romanze con "Medios aragoneses o medios españoles en Aragón" sobre os meyos de comunicazión, ye de dar. Trancarán as chornadas chen de Endavant que esplicarán como son treballando por os países suyos y dimpués se ferá un conzierto en l'Arrebato con collas catalanas y aragonesas. Torno a dar a norabuena a os enrestidos que terne que terne son fendo buena faina por Aragón y l'aragonesismo.


D'atra man y a ran instituzional, y alabez, muito más jauto se fa tamién a VI Feria de l'asoziazionismo choben . Encara que como agora l'aragonés ha feito boleto d'o conzello ye a Feria del asociacionismo joven sin más. Sin bilingüismo ni todas ixas fatezas que tanto parixen fer a tana a la conzellería de chobentut (puncha aqui ta más info). En a plaza d'os Sitios y dende o chuebes dica o sabado se achuntarán arrienda organizazions chobens de toda mena: chobentuz más u menos legals de partius puliticos, asoziazions culturals (como Nogara), cristianos, scouts y asinas asinas... Tamién se i ferán autibidaz como tallers, charradas y ixas cosetas. No ye que siga una marabiella pero siempre ye bueno pasar-te-ie y fer una güelladeta ta beyer o pescau que se ye bendendo. O programa y más info en http://www.delibreeleccion.org/.

martes, 16 de octubre de 2007

Cronica de Pilars (u no)

Ya pasón os Pilars. Ya nos cale asperar atros 300 y pico diyas dica os beniens. Y cal fer una cronica a lo menos de lo millor y de lo que remero...
En o punto d’actos d’a programazión ofizial, no estié que en bels conziertos, pero me quedaría más que más con tres que i fue. A tornada de Heroes que me parixió un buenismo conzierto. Que lo aigan feito por perras, a yo rai! Yo iba a sentir buena mosica y ixo estió lo que i fazié. Ta qui ebanos teniu a suerte de aber-los bisto bella begada antismas, nos remerón ixos conziertos que rematabas cuasi sin poder alentar en sentir una canta buena dezaga de unatra que no te bagaba nian de ir a por biera. Aspero que tornen de berdat y faigan chiras y nuebos discos más a soben encara que conto que ixo ye bien difizil. Con tot y con ixo diz que l’asperanza ye a zaguer cosa que se caziega. Atros dos conziertazos que merixión asabelo la pena estión Lurte y Comando Cucaracha. Os dos fazión un sobrebueno espeutaclo y bien dibertiu an que nos achuntemos buena cosa de conoxius y se beyón tamién arrienda siñals d’Aragón. O tarabidau ixe que metión en a Plaza d’o Chustizia estoi que le fa más onra a ista mena de conziertos que no o de San Felipe.

En o que pertoca a la parti “popular – sozial” d’as fiestas estiaño ye estau simplamen enluzernan. Prenzipió con una charrada, organizada por A Enrestida an que representans d'a organizazión de Nafarroa Oinez y d'a Federazión de Ligallos nos charrón d'as suyas autibidaz. Muito intresán y antimás amena. D’una man a “Ronda Fierra” que enduró dica quemisió que ora, se tornó ascape en una borinaza como pocas en eba bistas. Bailes, gaitas y donzainas mientres oras y oras, dentrando en bars de tot o bico d’a Madalena y dillá y rematando en a mesma Plaza Espagna an que se bailó o Tin-Tan y atras cosetas (a ixo d’as tres d’o maitín si no remero mal). China chana se fue amanando-ie chen dica que rematemos un buen camatón. Muitos d’els con traches tradizionals (mesmo uno d’els, un siziliano que l’embolicón).
Atra Ronda que, en iste caso, salió d’A Enrestida fazió a debantadera d’a barra d’o BIC (Bloque Independentista de Cuchas) que mientres as nueis de o Chuebes, o Biernes y o Sabado, fazión que nos i achuntasemos ambute chen de l’aragonesismo y mesmo de mobimientos nazionalistas, soberanistas u independentistas d’atros paises. Buena mosica, buena compaña, buena borina.... se puede pedir más? Y tot isto que se fazió con a rasmia de bels poquez que creyón que caleba fer-lo y que le fería buena onra a o pais y creigo que asinas ye estau. De seguras que, como en todas as nueis de zorreras, d’ixas tres en salieron un pueyo de ideyas y de proyeutos y sino ye asinas (que lo dudo) a lo menos balió ta que nos achuntasenos en un puesto an que toz nos entendebanos y que se fese bistero que bi ha muitismos chobens (y no tan chobens) que creyemos en atra traza de entender Aragón, o mundo, a borina, os Pilars.... Aspero que qui organiza / organizamos actos en iste mundet que ye l’aragonesismo prenga nota de qué cosas funzionan y pare cuenta en porqué. Yo ya lo he feito.Y bueno, en o trestallo personal, muitos buenos Pilars a tamás d’aber teniu que achuntar como podeba treballo y borina y a tamás tamién d’a edat mía y d’o mio figau que no ye qui gosaba estar y prenzipia a abisar-me que tantos diyas de contino no los puedo endurar. Esprisions ta tos os que m’he dixau de nombrar que puestar que nian los remere....

lunes, 8 de octubre de 2007

Pilars y represión

Y como os royos no aturamos ni ta zorriar en o Pilar, en bels pocos diyas ya bi ha abiu arrienda aizions y, como no podeba estar d'atra traza en l'año Flufi, arrienda represión polizial. O mesmo diya d'o pregón, bellas personas prebón de amostrar una pancarta contra a OTAN en a Plaza d'o Pilar. Ascape a polizia i fué a espardir a democrazia y abentón a pancarta entre empentos y trucazos. Bi ha un par de bideos en YouTube y más t'abaxo en pencho uno. Atra colla de chen que feba un acto anti-Expo tamién tenión as correspondiens identificazions emplindo un poquet más a lista negra que ye fendo-se o Delegau d'o Gubierno Español. Ambute polizia en a mani antitaurina, en a carrera Alifonso l'atro diya mientres o pasabillas de Timbalao y omnipresén en a Madalena. En iste bico en tenemos agora de tot. Dende fa bels meses son ya cutianos os "rechistros aleatorios", identificazions y presenzia polizial con tozineras y tot. Como si bella begada ese estau un bico an que tenesenos problemas d'orden sozial. Bueno, talmén ta beluns, sí que somos un problema sozial....


A lo menos podiemos sentir una sobrebuena charrada en A Enrestida an que estión responsables d'o Nafarroa Oinez y d'a Federazión de Fablans charrando d'a mobilizazión sozial por as luengas y d'as borinas que han organizau y son organizando. Una charrada con muita umor pero a rebutir de ideyas y d'esperenzias compartidas a uno y atro canto d'a muga.



Y os Pilars, a tamás de tot, continan. Y continan as mobilizazions y actos de toda mena de chen. Dende o BIC (Bloque Independentista de Cuchas) m'han pasau o manifiesto y o cartel d'os actos suyos que podez leyer en o blog d'A Enrestida (como ya diziba en l'anterior articlo). En o suyo blog tamién i sale a programazión d'os Pilars Disidens igual como en o bletín suyo (Esmo). Atros que han feito un nuebo numer d'o boletín suyo (Zinquena Ringlera) ye UCA, an que charran d'os 300 años d'abolizión d'os Fueros, o zinqueno cabo d'año d'o coleutibo, l'afer d'o Puen de Piedra...



viernes, 5 de octubre de 2007

Pilar, uoooooh, Pilar

Prenzipian os Pilars!!!! Bieeeeeeeen!!! Ta toz os que no tos fan mica goyo aclariré que soi d'ixas pocas personas que no son de garra lugar. Naxié en Zaragoza, igual como mis pais y a metat d'os lolos míos y aquí he bibiu toda la bida mía. Alabez, istas son as fiestas d'o mío lugar, asinas que ixa deleria que me fa ye parellana a la que la fa a cualsiquier persona as fiestas d'o lugar suyo... Con tot y con ixo, y continando con una chicorrona tradizión de bel par d'años, o conzello ha programau unas fiestas prou pobrichonas. Os mesmos conziertos de toz os años en os mesmos puestos y poca ufierta alternatiba. Os folkis abremos d'ir estiaño ta la Plaza d'o Chustizia, que asperemos que siga millor que S. Felipe que ascape se quedaba chicorrona. Encara que, continando tamién con ixa tradizión, a programazión folki ye muito floxa y con pocas collas aragonesas. A lo menos podremos ascuitar-ie a Lurte, Comando Cucaracha, Cadiera Coixa u Biellas Nuei, pero nos quedamos sin La Ronda (con o nuebo disco encara rusién), La Orquestina u los Chotos... O rock tampoco no sale guaire millor. Fito unatra begada, Marea unatra begada y asinas asinas... Iré t'o conzierto de Reincidentes que fa muito que no los beigo y que a lo menos por menos de bente euros t'ascuitas cuatro collas y no solo una. Ta foter-se-ie toda la nuei.

Entre os coleutibos sozials sí que se ye parando bella cosa millor u, a lo menos, diferén. Podez trobar informazión en o blog d'A Enrestida que, en iste sentiu (y en muitos atros), son más informaus que no yo.

Pero, como muitas begadas digo, os Pilars no son unas fiestas, ye un estau de l'esmo, asinas que encara que o conzello ufra lo mesmo que toz os zaguers años, encara que china chana me faiga biello y no pueda ni zorriar ni salir tantismo como me fería goyo, de seguras que faré un buen ratet y que muitos fablans nos trobaremos de borina por istos bicos y nos feremos buenas bieras y buenos charrazos.

martes, 2 de octubre de 2007

9x6=54

Beyer a TB asoben ye una tortura, pero muitas begadas me fa goyo amortar l’esmo, dixar-lo esenchegau y babear y estormacar lo que a TB m’esgargalle. Fa poco yera beyendo o programa nuevo de Ramonchu an que un adulto ha de responder preguntas de ninos de Primaria. Que a más gran parti d’os que i salen no sepan contestar a muitas preguntas de seguras ye un siñal de cuanto utils ta la bida adulta son as cosas que nos amostran en a escuela primaria pero ye de dar que bi ha cosas que os ninos han d’aprender y que en a bida cutiana son alazetals. U ixo creyeba yo….

A custión ye que un ombre de bels trenta años que ye estudiando filolochía abió de concarar una pregunta de zinqueno de primaria sobre matematicas. A pregunta yera, alto u baxo: Fulanito y Menganito tienen 54 mazanas. Fulanito en pilla 2/6 d’as mazanas y Menganito 3/6. Cuantas mazanas tien cadagún?

No ye como atras preguntas que i salión como “cuantos güesos bi ha en un umano?” un en que año puyó t’o trono nosequí?. Ixas cosas, se xublidan ascape en no emplegar-se de contino y podemos saber-las alto u baxo… Sé que bi ha bels 200 güesos en o cuerpo umano u que Felipe I (II de Castiella) yera Rei en 1591, pero no sé esautamen cuantos güesos tenemos ni cuan puyó t’o trono Felipe I. Pero sé, y se suposa que toda a chen que aiga pasau por a escuela u mesmo aiga estau bel diya en un bar d’os que bi ha a o canto de todas as escuelas sabe sumar, restar, multiplicar y dibidir numero simples sin fer serbir a calculadora.

Pos l’ombre iste abió de fer serbir un comodín y nian gosó dar una rispuesta amanada. Nos trobamos con ixe gran problema de un numero dibisible por 6 que antimas da de coziente unatro numero d’una zifra. Alabez l’ombre iste no sabe ni a tabla d’o 6 ni a d’o 9. No sabe qué sinnifica un “crebau” . No sabe dibibir ni multiplicar. Tien trentaidos años, ye fendo una carrera unibersitaria, ha pasau por a escuela (por ixa d’antismas que diz que se i amostraban millor as cosas y no agora, con istos royos) y NO SABE MULTIPLICAR NI DIBIDIR.

Iste ye o conoxiu “fracaso escolar”. Que una persona “educada” no sepa multiplicar ni dibidir numers d’una zifra. Pero a razons d’a fracaso escolar ta muitos son os emigrans, l’amostranza ta la ziudadanía y atrás fateras asinas….

Por zierto, si no ese sabiu qui escribió o Quixote, ye prebable que ese aparexiu en toz os zappings d’as TB’s, pero como “as matematicas son muito difizils”, ixo rai!. Creigo que cal saber qui escribió o Quixote y que cal tener una ambiesta y unos conoximientos chenerals d’Istoria, Luenga, Literatura y todas as “Zienzias Sozials”, pero parix que poca chen beye menister que a chen sepa multiplicar y dibidir. Y isto, encara que pueda parixer una chanzeta u bella cosa t’arreguir-se-ne, creigo que ye un granizo problema de toz. Que iste ombre podría aber estau mainate d’a Expo y, quemisió…, encargar-se de mercar os barcos ta esnabesar l’Ebro, por exemplo…