Mostrando entradas con la etiqueta nacionalismo. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta nacionalismo. Mostrar todas las entradas

jueves, 26 de noviembre de 2020

La importancia d'as luengas

Dició istos días una dirichent d’un partiu de dreitas que l’espanyol yera la “segunda luenga mas important d’o mundo”. No pas la mas charrada u la mas aprendida. La mas important. Como lo luengache no ye mica inocent, u millor dito, como qui lo femos servir no somos mica inocents, me faría goyo de pensar-ie una miqueta y preguntar-nos a on reside la “importancia” d’una luenga.

Talment lo decise por lo mantra de que ye la segunda luenga mas parlada d’o mundo, en competición dende habe anyos con l’anglés, lo chino y l’hindi. Podríanos preguntar-nos cómo se consiguen ixos datos, qué dialectos se consideran constitutivos d’a luenga, qué grau de competencia s’exiche pa incluyir-te en lo censo de fabladors u si, como barrunto, se fica en la cuenta a toda la población de qualsequier país que tienga lo castellano como oficial. Pero rai tot ixo. Si no fuese la segunda sería la tercer, quarta u cinquena que, en un mundo a on que se considera que existen 6000 luengas vivas, ye un puesto sobrebueno. Todas las luengas s’acumulan por un regular mas numeros de fabladors que no en tienen en realidat. Encara que en l’aragonés pareixe que haigamos renunciau a ixa estratechia de supervivencia y i hai una corrient encerrinada en fer la cuenta “a la baixa”.

¿Pero ye lo numbro de fablants sinonimo d’importancia? No pas pa yo. La cantidat de parladors ye un feito contabilizable. La importancia ye una cualidat subchetiva. ¿Qué animal consideraría la mayoría d’a chent mas “important”: lo lince iberico u la rata? De ratas n’i hai a trompicuesco, pero a degún no se le ocurriría que cal protecher-la d’o lince. Tot de revés, se fan a-saber-los poders pa protecher a una especie que, precisament por lo suyo radiu numbro d’exemplars, ye important. Porque en queda pocos.

Podríanos considerar l’euskera la luenga mas important d’o nuestro entorno. No tien “familia” conoixida y ixo la fa unica. Pa yo ye tot un privilechio poder convivir con un idioma como ixe, de tot diferent y solo testimonio d’una manera de veyer lo mundo. Podríanos considerar la mas important a l’aragonés que, si no lo conseguimos evitar, será la siguient luenga europea en dispareixer. Lo cornico represienta pa muitas un eixemplo de que se puet fer reviscolar una luenga mesmo dimpués de que haiga muerto la suya zaguer fablant. Latín y griego han serviu de base pa lo luengache scientifico de buena parte d’o planeta. U, por qué no, muitas pueden considerar l’esperanto la mas important, ya que pa ellas sigue representando una asperanza pa tener una luenga universal no vinclada a garra nación. Todas podrían estar "la luenga mas important".

Si nos centramos en criterios economicistas u utilitaristas, l’anglés contina estando la luenga de l’imperio y la mas parlada con diferencia en internet. Si lo chino consigue empecipiar a desplazar-la d’ixos dos puestos ye qualcosa que podremos presenciar probablement en la siguient decada, con tot lo cambio lingüistico y cultural que ixo puet suposar en occident. En qualsequier caso, l’espanyol no chuga en ixa liga, u lo menos no lo fa en ixos primers puestos.

Me pienso que la importancia ye de tot subchectiva y pende d’a experiencia vital de cadaún. ¿Qué importancia puet tener en la mía vida cutiana l’hindi y los suyos cientos de millons de fabladoras? Manimenos, l’aragonés, que la mayoría d’a población d’o planeta - incluyindo muitas aragonesas- morirá sin saber nian que existe, ye pa yo la luenga mas important d’o mundo, y sisquiá ye la mía luenga materna. Diga, sinyora de dreitas, que l’espanyol ye la segunda luenga mas parlada. Si manipula bien las cifras mesmo puet fer-lo puyar a la primera. Pero, como en tantas atras ocasions s'entivoca d'achectivo. A no estar que sepa que lo castellano no ye la segunda luenga mas parlada d'o mundo y precisament faiga servir la parola "important" pa poder fer servir los datos que mas honra faigan a las conclusions que vusté y tantas atras nacionalistas espanyolas emplegan como enchaquia pa las suyas politicas lingüicidas.

martes, 27 de diciembre de 2016

A luenga (#MarcaEspanya 2)

D'entre totz os sinyals identitarios espanyols, un d'os más importants ye a luenga. A soben pasa d'amagatons y como qualcosa "natural" a preponderancia absoluta y omnipresent d'o castellano en un estau an que más d'o 25 % d'a población charra atra luenga. Pero cutio-cutio a #MarcaEspanya nos fa recordar que a nuestra luenga, si ye diferent d'o castellano, ye inferior y no i culle en o suyo estau-nación. Por ixo, encara que no habría d'estar asinas, charrar una luenga minorizata ye qualcosa más que conservar o nuestro legau cultural y lingüistico. Ye un exercicio de resistencia y desobediencia debant d'una imposición culturicida. Y como toda resistencia a la Marca Espanya, eliminable con l'aplauso d'a sociedat que la empara.

O nacionalismo lingüistico que amuestra l'espanyolismo vien definiu por una superioridat d'una luenga, o castellano, sobre toda la resta de l'estau: gallego, asturiano-leonés, vasco, aragonés, occitano y catalán. Ixa superioridat se teoriza con una supuesta universalidat, que ni existe realment, y que en tot caso no responde a criterios lingüisticos sino politicos. Pa conservar os dreitos lingüisticos d'os castellanofablants, cal acotolar os de toda la resta de comunidatz lingüisticas. Y sino acotolar-los, lo menos deixar-los en qualcosa folklorica. Pa la Marca Espanya, qui charramos atras luengas lo femos con a sola intención de fer estorbo u d'endizcar, u tenemos foscas y violentas motivacions politicas.

No cal teorizar guaire sobre isto. Nomás una uellada minimament critica a los medios de comunicación espanyols nos deixa un trapacil d'eixemplos cutianos d'a fobia a lo qüestionamiento d'o monolingüismo castellano.

Prencipiemos con una alto u baixo recient. En una "tertulia" d'a televisión que financia a ilesia catolica con a X d'a caixeta d'a declaración d'a renta, un alticamau rufierter gosó decir lo que tantas vegadas sentimos en os bars. Lo que, a la fin, piensa a mayoría d'as identitariament espanyolas: que tot lo que no siga o castellano, ye de segunda. Ha d'estar sozmeso y en un segundo plano. Nos fan una favor, permitindo-nos charrar-la. No pretendamos que, antimás, lo faigamos en qualcosa pareixida a un estatus de igualdat. Igualdat que, d'atra man, nunca no se cumple.




O video ye una choya, digna d'estudiar-se a moniquet, en as clases de sociolingüistica. I tien totz y cadaun d'os sinyals d'o nacionalismo lingüistico. Si podetz leyer a obra d'o profesor Moreno Cabrera, u sentir beluna d'as suyas charradas, podretz comprebar-lo. "L'espanyol ye una luenga universal (y a resta, alavez, no)." "As luengas que no son castellano son pa lo mundo rural". "A literatura en castellano ye buena y a resta vasuera". Como ya pronosticaba o debantidito catedratico, l'espanyol suma 100.000.000 más de fabladors por arte de machia, en o discurso d'iste hombraz, plantando-se en 600 millons. Sin meter-se royo como un ababol ni citar fuent.

Lo malo no ye que iste ababol piense ixo y lo diga en una cadena ultracatolica y ultranacionalista. Ye más preocupant que buena parte d'a población piensa como ell y aplaude ixas parolas. Pero en ye mesmo más, que a buena parte d'a cucha politica, en o fundo, piensa lo mesmo. No gosa decir-lo, porque ye politicament incorrecto. U porque de cabo ta quan les cal l'emparo politico u social d'os movimientos independentistas u soberanistas de bell cabo de l'estau. Pero en que gratas bell poco en as ideyas de muita "roya", sale ixos prechuicios.

Pa comprobar-lo, nomás cal proposar que en bell cartel, pancarta u panfleto i apareixca l'aragonés u o catalán pa que empecipie una lurte d'enchaquias fatas. "bueno, pues caldrá meter-lo en arabe u rumano, que lo charra más chent", "ye que si metemos tanto texto, no se viye bien", u la mia favorita "a yo me pareixe bien, pero has d'entender que a atras personas les produce refús y claro, perderíamos chent pa la convocatoria".

He meso l'eixemplo d'un facha de 13 TV, que afortunadament no ye representativo d'o pueblo de l'estau espanyol. Asinas que baixemos o libel d'hostilidat ent'a luenga, fendo alcordanza d'aquell programa que entrevistó a Carod Rovira en la TV publica espanyola de Zapatero.




Qui feba la pregunta amostraba un d'os grans rasgos que nunca no entenderé d'a Marca Espanya: l'argüello d'a ignorancia. No nomás no teneba garra problema en considerar-se incapable de decir "Josep Lluís", sino que bambiaba de que, en estar fablant d'a luenga castellana, (superior, prou que sí) no le caleba, ni teneba garra razón, pa respectar o nombre que quereba que fese servir o convidau a lo programa. Me esmachino a qualsiquier periodista ridiculizau en internet por haber-le clamau Hilaria a Hillary Clinton, Miguel a Michael Schumacher u Guille a Will Smith. Manimenos, pa os d'a Marca Espanya, decir-le Jose Luis a Josep Lluís, ye un cenyo de cultura y de coherencia lingüistica.

En l'atro cabo, Carod-Rovira, que entre os suyos defectos no ye estar fato, sabe fer-le confesar lo que en realidat piensa: que o catalán ye una luenga de segunda y que os suyos fablants no mereixen os mesmo dreitos que los d'o castellano. A un castellanofablant se l'ha d'atender siempre en castellano y a un catalanofablant, nomás si qui l'atiende lo deseya. Tant facil y simple como ixo. Y asinas ye como se va acotolando "democraticament" una luenga.

As luengas minorizatas no pueden sisquiera fer-se visteras. A las d'a Marca Espanya, les fa mal mesmo sentir-las, encara que no vaiga con ellas la historia. Si bi ha un eixemplo cercano y sinyaler, ye lo de l'actual entrenador d'o Reyal Zaragoza, Raül Agné Montull. Ye naixiu de Mequinenza en l'Aragón catalanofablants y ha chugau toda la suya vida en equipos catalans. En 2011, estando entrenador d'o Girona prencipió a responder en catalán a un periodista d'un medio que l'heba preguntau en ixe luenga. Un periodista aragonés, le demandó de malas trazas que respondese en castellano, a lo que respondó con un "Si me preguntan en catalán, contesto en catalán y a vustés en castellano. Como si me preguntan en anglés. no lo entiendo. ¿No puedo charrar en catalán? No bi ha rueda de prensa".




Agné viviba una vegada más o refús de l'espanyolismo mesmo a lo soniu d'atra luenga, si no ye imperial, u lo menos de bell estau-nación. A suya carranya no feba que expresar ixa cansera producida por haber d'estar explicando cosas tant evidents terne que terne. No ye que no tiengan respeto, ye que no tienen nian tolerancia.

Os eixemplos d'antes yeran d'a televisión, y talment de bell estalentau, me podríatz decir. Pero por cada dia, viyemos istas actitutz lingüisticas. Como la d'aquella que se queixaba en o Heraldo porque as latas de Coca Cola d'o suyo supermercau levaban escritos muitos nombres en catalán. U atra, que clamó a Estudio de Guardia pa denunciar que en a parte oriental d'Aragón, belunas d'as emisoras que se sentiban, charraban en catalán. As luengas diferents d'o castellano no pueden ni viyer-se ni ascuitar-se. Fan bella mena d'alerchia, que fa recordar a qui las viye u las siente que a suya identidat lingüistica y/u nacional no ye a unica que existe en l'estau.


Ni sisquiera pa os chentilicios, que ya ni son quasi lengua. A qui quier esborrar-lo tot, no le fa goyo ya ni que se charre d'os orichens local de cadagún. Asinas se queixaba un tal Luis, de Madrit, en Heraldo de Aragón, charrando d'as retransmisions d'os chuegos olimpicos: "Abuso de calificativos como manacorí, berciana, villanovense, (...), y un largo etcétera, en detrimento de español y, que dicho sea de paso, no vienen a cuento. ¿Tan difícil es asumir que los deportistas que representan a España son españoles, sin más?". Dimpués sembra la dubda, sobre a honesidat d'os periodistas "¿Por qué? ¿Qué cosigna invade a los comentaristas?" Y exiche que sigan atras consignas que sí que le pareixen bien: "urge implantar un libro de estilo, al menos en RTVE, por ser un medio de comunicación público que pagamos todos los españoles". Efectivament, Luis. Qui queremos que atras luengas diferents d'o castellano pagamos ixa televisión an que nunca no ye present garra luenga que no siga ixa.

L'autor d'a carta, que regular que desfiende la inmensa riqueza lingüistica d'o castellano, y que se definirá como no nacionalista, quiere que qualsiquier chentilicio u referencia toponimica d'os comentaristas desapareixca pa poder repetir "espanyol" y "espanyola" trenta vegadas por frase.

Os dreitos lingüisticos son admitius siempre que no se quieran exercer. O PP amuestra a soben a suya hipocresía cuanto a isto en boca d'a suya portavoz d'a materia, Maria José Ferrando "pinganillos". Una d'as pocas filologas negacionistas de l'aragonés que contina existindo en o mundo. O suyo discurso d'hipotetica desfensa d'as variedatz vivas de l'aragonés, se queda en coritatis quan les preguntas qual ye la suya politica pa conservar-las. O suyo hipotetico respeto, quedó en evidencia quan lo discurso de Nacho Escartín, de Podemos, les fació alticamar-se y pretar a faltar-le, con frases tant rancias y cazurras como "mete-te güeina".



No yera a primer vez que l'aragonés entraba en Cortes. Yera qualcosa cutiana en os discursos de Bernal u Ibeas. Cuento que a diferencia con atras vegadas estió que Escartín charraba en aragonés y no lo feba sobre l'aragonés. No yera nomás un cenyo a la comunidat aragonesofona, sino un emplego de l'aragonés en siede parlamentaria. Un exercicio d'os nuestros dreitos lingüisticos, encara sin reconoixer. Una vegada más, o solo feito de fer vistera la luenga ha feito evident un conflicto lingüistico que existe y que PP, Ciudadanos y o PAR s'encerrinan en no reconoixer.

O nacionalismo banal se define como ixe que no viyemos de puro cutiano que ye. O nacionalismo lingüistico banal, tamién ye por tot. A Ñ ye o simbolo "simpatico" pa amugar o dominio lingüistico. Dica l'anyo pasau, que lo cambioron, o DNI veniba coronau por a tufa d'a espanyolisma letra. ¿Qué decir d'o repetiu y canso termino d'a ÑBA pa referirse a la liga an que chugan la impresionant cantidat de DIEZ personas con nacionalidat espanyola? ¿Que se fa un festival de mosica espanyola? Le claman "Música Ñ" encara que dos d'as tres collas, faigan servir grafias no normativas. No siga que creigan que a mosica "espanyola" se puede cantar en atras luengas. Mesmo pareixe que suene diferent quan seguntes qui, pronuncia "conyo" u "Espanya".


A Ñ ye tot un simbolo d'Espanya y d'o castellano. Por ixo, y por historia, no veigo mica lochico que atras luengas la incluigan en a suya norma grafica, sino ye pa reconoixer una subordinación a la luenga castellana. Menos, tenendo a solución en a propia tradición grafica d'a luenga.

Pero quan se quedan sin argumentos lingüisticos ni politicos, recurren a los diners, que ixos nos fan mal a todas. Qualsiquier gasto, por chiquer que siga, en guarenciar os dreitos lingüisticos de comunidatz que no sigan monolingües castellanas, ye malfurriar diners que podrían ir "pa atras cosas más urchents". Ixo sí, totz os chanfles que se gastan cada anyo en l'Instituto Cervantes, a RAE y tantas atras institucions d'o castellano, son inversions, cultura, ixample d'o mercau economico, y gloria pa la patria. Todas ixas virtutz, negadas de vez a os gastos en atras luengas. Porque simplament las atras sobran.

Si se gasta diners en meter cartels en as dos luengas, pa reconoixer a una comunidat lingüistica, ye malfurriar. Si se gasta en sacar un cartel bilingüe y meter-ne unatro monolingüe, no pasa cosa. Isto pasó quan en 2007 a Concellería de Choventu d'o concello de Zaragoza pasó d'a CHA t'o PSOE.

Tot isto se resume en un prochecto d'estau, país y nación que ye Espanya y que preba de tener a lo castellano como luenga unica. No respeta la variedat lingüistica. No tolera la variedat lingüistica. Todas as discusions sobre respeto a los dreitos lingüisticos d'as minorías rematan con o tant repetiu "isto ye Espanya y se i charra espanyol, y sino te fa goyo, te'n vas". Y dimpués se les fa raro que as que charramos atras luengas esdeviengamos independentistas.

En posts anteriors...
1. A cultura 
0. Se puet cambiar Espanya?

martes, 15 de noviembre de 2016

A cultura en a Marca Espanya (#MarcaEspanya 1)

"Muera la intelectualidat traidora". A frase de Millán Astray, tant quiesto por Esperanza Aguirre, la d'a Espanya d'os tresmil anyos, revela muito d'a relación entre Espanya, intelectualidat y cultura. A traición ye cosa mala  por definición. Pero qui define traición como qualsiquier cosa que s'esvarre un celemin d'a linia fixada por a hechemonía cultural, ixa intelectualidat traidora esdeviene simplament intelectualidat.

A cultura espanyola, vista dende l'exterior, se resume en toros y flamenco. Ni l'estau, ni qui se sienten nacionalment espanyols, se avergüenyan guaire d'iste feito. A tortura animal ye present en tot lo mundo de diferents trazas: cazeras de zorros, domas de bisonte, barallas de gallos, ... pero en pocos puestos se fa d'ixo sinyal nacional.

O mundo d'a cultura, la de verdat, la que no le cal torturar garra bicho, ye mirau con desconfianza y mesmo con hostilidat. L'espanyolismo s'ha ocupau de fer-les pareixer uns cazasubvencions galbans que fan mierda. O caso d'o cine ye muit sinyaler. No sé si hetz visto bella vez o programa que fan de cine espanyol en 13TV, pero ye buen reflexo d'a idea que tien Espanya d'o que ye a "intelectualidat no traidora". Willy Toledo, Leo Bassi, Albert Pla u a revista Mongolia son linchaus publicament y as suyas obras boicoteadas, u mesmo sufren prebatinas d'atentau. Os titiriteros de Madrit, todas as campanyas de criminalización d'a AVT contra Fermín Muguruza, S.A. y muitas más, a basemia d'a prensa de dreitas con a familia Bardem, ... de casos, n'i hai a brozuecos.

"Faltarán perras para otras cosas, pero aquí gastan un millón", cantaba Ixo Rai! charrando d'as vacas en as fiestas d'os lugars. Y quanta razón tienen. Con os diners que malfurria cada chiquet concello en fer-le a tana a las vacas, se podrían fer unos ciclos de teatro impresionants, u trayer orquestas que fuesen una mica dillá d'os Pajaritos y Paquito Chocolatero. Pero bi ha un ambient cheneralizau de que a minoria vaquillera tien bella mena de prioridat en o reparto de perras, y que lo atro ye pa "finas" u concieteras. A las mosicas y a las artistas en cheneral se les recatia tot lo que se puet, fendo-les bien dificil poder vivir d'o suyo treballo, tant malament reconoixiu.

A Marca Espanya se caracteriza tamién por una envista de tot utilitarista y economicista de quasi tot. Lo viyemos en o nuestro país quan s'estricalla a Espluca de Chaves pa poder cazar-ie, u s'esboldrega Averly pa fer-ie putos pisos. Pero dillá d'as nuestras mugas en tenemos eixemplos arrienda (el Cabanyal, Gamonal, El Algarrobico, ....) que metioron a especulación y o negocio inmobiliario por debant d'as valors patrimonials y mediambientals u d'as necesidatz d'o vecinamen.

Con ixa mesma mentalidat se desprecian y desprestichian os estudios "de letras", sacando-les horas de l'amostranza obligatoria, u mesmo zarrando estudios universitarios. Ixo sí, l'amostranza en castellano en Catalunya, u d'a relichión catolica en totz os puestos, eslampa d'ixa envista y se debuixa como un dreito quasidivino.

Quan bell artista trunfa difuera de l'Estau, ixo sí, no les falta tiempo t'apropiar-se d'o treballo suyo si cal. "El cómic español se quita los complejos con cuatro premios Eisner", titulaba La Razón quan Aja, Guarnido y Díaz Canales ganoron iste premio, que ye o máyor reconoiximiento en o mundo d'o comic. L'articlo s'adedica a charrar de Marca España y de que Espanya y a luenga espanyola son pistonudas y trunfan en tot lo mundo. Curiosament, en El Periodico, o titular yera unatro: "Dos creadores premiados con los Oscar del cómic reniegan de la Marca España". En ixe articlo, bien diferent de l'anterior, os dibuixants charran d'a imposibilidat de tener una carrera profesional y sisquiera reconoiximiento publico en Espanya, si t'adedicas a os comics. "Tanto ell [Juan Díaz Canales], como David Aja, atro d'os premiaus, han expresau a traviés d'os retes socials a suya carranya y han escrito que lo que les preboca Espanya ye, más que más, vergüenya", diz l'articlo. As parolas que diz contino Díaz Canales, expresan lo que cada vegada más artistas piensan:


Díaz Canales afirma que ye espanyol, porque "no puetz estar atra cosa dende o momento que naixes d'Espanya" y adhibe que "isto no ye prou pa sentir-me argüelloso d'o mio país. De feito, hue, os sentimientos que me fa estar espanyol son de vergüenya, impotencia y infinita indignación".
"Por tot ixo - remata -, no quiero que o mio nombre s'asocie, y muito menos sin o mio consentimiento, con ixe esperpento que han clamau "marca Espanya". Faigan a favor de clamar-me atra vegada quan haigan escoscau a casa, a chent pueda aspirar a un treballo digno, as institucions recobren a suya verdadera función y a etica torne a tener más valor que no os diners".

No creigo que ni ell, ni muitas atras personas que comparten istos sentimientos sigan independentistas d'os suyos respectivos países. Pero entienden perfectament lo que ye Espanya, y lo que significa culturalment. Quan Strawberry escribió "España es idiota" pa DEF CON DOS, no creigo que lo fese pensando en a secesión de garra territorio precisament.

As lenguas mereixen un tractamiento aparte en ista serie d'articlos que soi escribindo, y lo tendrán. Pero en un estau an que se charran siet luengas, an que un porcentache muit significativo d'a población en fa servir beluna ta expresar-se de cutio, ye raro que siga mas facil sentir en as radios estatals una canta en rumano u alemán que no en qualsiquier luenga de l'estau que no siga o castellano. Bueno, sería raro si no fuese por a construcción cultural y lingüistica d'a ideya (agora marca) "Espanya".

Manel se consiguió posicionar a primer colla en ventas de discos. Sino porque a SER los mete cada vegada que charra d'o "Procés", encara sería asperando a sentir-los en bella radio espanyola. Mallacán u Obrint Pas lo petoron en Chapón u Alemanya, pero ni una noteta en os telediarios. A "scena valenciana" ye agora mesmo fendo as propuestas más intresants d'a mosica en iste cabo d'Europa. Festivals espanyols como o Viñarock implen os suyos cartels con a mosica de Aspencat, Zoo, La Gossa Sorda, Auxili, ... pero tot ixo no apareixe en a radioformula.  ¿Ye porque o publico espanyol quiere entender punto por agulla as letras d'as cantas? Evidentement no, pues no sonaría garra canta en anglés. Dragostea din tei nunca no hese trunfau si hese estau por ixo. Ye porque Espanya ye una comunidat nacional lingüisticament analfabeta y incapable de superar una serie de fobias nacionals que fan que cantar en catalán, euskera u aragonés vede automaticament a qui lo fa, l'acceso a los medios de comunicación masivos. Mesmo si una persona tant espanyola quan intresa como Shakira, se l'ocurre fer una versión de "Boig per tu" de Sau, ha de soportar una campanya d'acoso y faltadas que fa vergüenya allena. Y no por a calidat d'a versión, sino por fer-la en catalán. De feito, dengún no criticó a Luz por cantar ixa mesma canta. Prou que no, porque lo fació en castellano.

Pa Espanya a cultura ye un estorbo. Un concieto d'afrancesadas. Lorca ye bien en a fuesa an que siga, y os actors son una clica de terroristas. L'arte y a cultura ye lo que paguen os turistas y, prou que sí, os toros. Toda la resta, masonería. Ye verdat que Millán Astray no dició literalment ixo de "Muera la intelichencia", pero a efectos practicos, ye lo mesmo.

Anteriorment, en #MarcaEspanya... (Se puet cambiar Espanya?)


viernes, 23 de septiembre de 2016

Se puet cambiar Espanya? (#MarcaEspanya 0)

A ilesia catolica ye muito más que homofobia y masclismo. Lo sé. Pero hue, basicament, o suyo mensache no ye que decir con qui, como y pa que hemos de fer servir os nuestros chenitals. Si les sacas ixo, pierden a parte central d'o suyo mensache. A Espanya le pasa pareixiu. Prou que bi ha chent que apuesta por a diversidat, o multilingüistimo, o respeto (que no tolerancia) a la diferencia, a modernidat, a democracia, ... pero en a raison d'etre, en os alazetz, en a propia definición d'Espanya, ye a hechemonia indiscutible d'un modelo nacional, relichioso, cultural y lingüistico. Y, prou que sí, a declaración como enemigo de qualsiquier que lo meta en dubda.

Os estaus se suposan que existen pa guarenciar os dreitos, libertatz y seguridat d'a suya población. Manimenos os estaus-nación colonialistas, como en ye o espanyol, pareixe que siga más preocupau con   asegurar que dengún se concara con ixa hechemonia. En ixo se centran recursos, discursos, y arredol d'ixo chira la definición d'o "ser espanyol". O voto, muit a soben, no se decide por qüestions tecnicas, por que a población siga más socialdemocrata u conservadera. Se decide, en buena mica, por qüestions identitarias.

Talment en bell momento historico s'hese puesto esvarrar ixe modelo. Igual como a ilesia catolica hese puesto prener atros camins. Todas dos opcions me pareixen hue imposibles. No ye una excepción historica. L'estau espanyol se comporta igual como qualsiquier atra potencia colonial.

D'isto, os movimientos independentistas, en heban parau cuenta feba tiempo. Pero son cada vegada más qui, dende a suya nacionalidat espanyola, viyen a imposibilidat de fer cambiar ixe modelo y lo critican ubiertament. Espanya ye una nación fallida y fracasada, que nomás puet pervivir como nemesi d'os paises que quieren independizar-se-ne. Cada vegada ye más evident pa más chent.

A "cucha" espanyola, dende o PSOE dica Podemos u IU, se debate a ormino entre qui preban de fer d'a diversidat cultural, nacional y lingüistica, valor positivas adintro d'un estau plurinacional, pluricultural y plurilingüe y qui tienen a mesma envista monolitica que pueda tener o PP en qualsiquier versión. A cucha espanyola s'amuestra muito más dividida en isto que en qualsiquier atro afer. Adintro d'ella, toda la gama de colors, pero lo que más se i troba son qui toleran a diferencia, sin comprender-la y, alavez, sin respetar-la realment. As reivindicacions identitarias son as primeras en cayer en qualsiquier negociación.

A qui son en ixas batallas, les demando que se las creigan de verdat, y les deseyo sincerament muita suerte, porque les cal. Pero me temo que ye una guerra perdida y que l'espacio pa la pluralidat y a diversidat nunca no será en un estau - nación espanyol.

Y se debe?

Quan pienso en ixa posibilidat de fer d'Espanya un país moderno, que deixe dezaga ixas valors d'a picaresca y a siesta, d'a relichión y lengua unica, de l'argüello d'o maltracto animal cutiano, d'o desprecio d'a cultura, ... me trobo con a dubda d'o nuestro dreito de fer-lo. Espanya ha apostau por un modelo nacional muit definiu y amplament refirmau por a suya sociedat. A población espanyola, entendendo "espanyola" como aquella que tien ixa identidat nacional podrá votar lo que sía, pero desfiende mayoritariament totz os alazetz d'a suya cultura nacional. ¿Qui somos nusatras pa fer-les renunciar a ixas valors, por barbaras que nos pareixecan, y imposar-les unas valors que son nuestras? ¿Por qué van a haber de aguantar varias lenguas, nacions, sistemas de creencias, ... si nomás en quieren uno? En cuenta de malmeter esfuerzos en fer-les cambiar tot lo suyo modelo nacional, ¿no ye más facil, y mesmo chusto, construir-ne o nuestro y nomás demandar-les que respeten a voluntat de cada pueblo a decidir o suyo present y futuro?

A qüestión ya no sería si ye posible cambiar o modelo nacional - u plurinacional si se prefiere - espanyol, sino si ye chusto pa os espanyols que les ne cambiemos. ¿Significa isto que ye imposible a convivencia entre dos modelos culturals de tot diferents? No pas. Convivo perfectament con os franceses, en espacios administrativos diferents. As mugas son en l'esmo de qui fa d'a suya nacionalidat a sola con posibilidat d'existencia. Qui quiere construir una nación monocromatica no  puet imposar-me-la, y talment a sola salida pa poder fer un país con unas valors diferents, ye fer-se un estau propio.  

(continará....)

martes, 7 de julio de 2015

En un lugar de Cantabria. Una historia no nacionalista

A nueit s’acercaba y se feba fosco. Levabanos ya qualques horas guiando y a cansera prencipiaba a apoderar-se-nos. Bell kilometro antes, ha hebanos preso a decisión de dormir en l’auto en bell lugar que trobasenos un puesto t’aturar. Una pancarta traviesaba o lugarón por an que pasabanos. “Feria del pincho”, i meteba, en una maquetación d’ixas que s’aprenden en os cursos de WordArt que se dan pa tener a os buelos entretenius os maitins d’hibierno u a os ninos de verano. A gana y a falta de qualsiquier criterio a priori ta refusar ixe lugar, nos facioron decidior de quedar-nos-ie.


Deixemos l’auto en una carrera que no pareixeba guaire transitada. Nos cambiemos una miqueta de ropa, pues ibanos sudadas y d’aforro, y ya feba una miqueta de frescor. Una carrera nos levaba dende l’auto, pasando por un quartel d’a Guardia Civil y una retonda con un sinyal d’Espanya, dica un prau, an que se feba la debantdita “Feria del pincho”. Baixemos a carrera. O lugar yera o tipico lugar "de carretera". Mas poliu que muitos atros. Casas baixas y muitas de piedra, con amplos chardins. En rematar a carrera, chiremos ta trobar-nos con a Feria. Pero yera más que una Feria del pincho. Yera, en realidat, a Feria de l’espanyolismo.


O centro d’o prau yera ocupau por una ampla carpa. D’o teito penchaba un gran sinyal espanyol, a o canto d’atro sinyal de Cantabria. En cadaguna d’as vintidos columnas que aparaban a carpa, dos sinyals chiquetz d’Espanya decoraban a estructura metalica. Arredol d’a carpa, bella decena de casetas ufriban as suyas delicatessen culinarias a qui bi yeranos. Unas casetas prou pinchas, feitas de fusta, con una chiqueta pero apanyada cocina. Prou que sí, baixo l’alero, un sinyal d’Espanya recorreba a parte d’alto d’a caseta. A mayoría antimás yeran decoradas con fileras de sinyals d’Espanya, u con sinyals d’Espanya chiquetas en as cantonadas.


Os pinchos yeran bien variaus. Bi heba de tot. Chiquetz kebabs, embitius, hamburguesetas, banderillas, tacos, … Totz ells decoraus con un “palillo” que, en a punteta que no puncha, yera decorau por ¿lo endevinaría dengún? Sí, un sinyal d’Espanya!


Quan i pleguemos, yera rematando una chiquet demostración d’una colla de bailes latinos que heban feito baixo la carpa. En un troz de suelo de fusta pa que se i podese bailar bien. Entre que minchabanos bell bocau prencipió la orquesta. Yera una orquesta d’as tipicas. Garra extravagancia. Mocetas con os vestius bien preticos, amostrando toda la carne posible, fendo forzadismas coreografías, propias de una versión alzheimerica de Paula Abdul. Os mozos, mas abrigaus pa no resfriar-se, teneban un repertorio clasico. Pasodoble y vals, como no, ta prencipiar. Y entre as cinco primers cantas, “Suspiros de España” y “Que viva España”.



Apanyemos as cosas de l’auto, chiremos a clau d’o contacto y saliemos t’a carretera enta Asturias. Dixemos dezaga un repoliu lugarón de Cantabria, pleno de personas y sinyals no nacionalistas.


Entre que sonaban tant conoixius y respetaus himnos, apolochía “d’a raza”, minchabanos con uellos de caparra os nuestros bocaus, pasaus con bella mica de biera. U millor dito, una bebida castellana parellana que le dicen “Mahou”. Tenebanos tamién, porqué no decir-lo una mica de miedo, pero os habitants no pareixeban agresivos en ixa etapa d’a nueit.


Tanto entre os cambrers como entre o publico, nos trucó lo ficacio que tanta chent levase chapers de tant variadas trazas. “Costumbre local” - pensemos. A l’atro diya, nos enteremos de que bi heba concurso de chapers. Nos quedemos con a incognita de saber si a ganadora heba estau beluna d’as personas que portiaba un chaper con o sinyal d’Espanya.


Pasadas las dotze, ya yeranos una mica cansas y as garras nuestras no s’adubiban a bailar beluna d’as coplas u productos mosicals d’os 40 que sonaban. Decidiemos de marchar a dormir. Asinas podríanos amaitinar y continar enta Asturias, o nuestro destino.


A uembra d’os arbols nos permitió de dormir un rato largo. Encara que l’auto no ye una mansión, pa pasar-ie una nueit ye prou. Con tot y con ixo, de maitins siempre cal un escusau an que atrapaciar-te una miqueta y fer as necesidatz que tenemos todas quan dispertamos. Dentremos en o primer bar que trobemos. Por o camin viyemos a siede d’o PP y bell cartel d’o PRC, o partiu de l’escritor intelectual Miguel Angel Revilla, president y un gran eixemplo d’o sano cantabrismo.


O bar yera un bar normal de lugarón. Una barra altera y de fusta recorreba o canto cucho d’o local. En dentrar, alto, una televisión crebaba o silencio d’una clientalla inexistent. Una tortiella de trunfas bien gorda y bella lata de musclos yeran o solo minchar que ufriba un cambrero que pareixeba un clon (más) chonflo de Jose Ramón Marcuello. En o fundo, un sinyal d’Espanya bien gran, feba de cantonada. En cuenta de l’escudo, a silueta d’un toro cambiaba o monarquico y viello argüello espanyol por a modernidat de l’argüello d’a tortura animal asociada a una mara de brandy, o más cunyau d’os alcohols. Dencima, bell calendario de ferias ganaderas, tres calendarios de mozas espulladas y un de mozos, no se diga d'ixe bar que ye masclista.


Os periodicos locals siempre me fa goyo de leyer-los, pues informan d’o que “de verdat importa” a la sociedat. En iste caso, antiparte d’as pachinas de politica an que o PRC repartiba os puestos de poder entre os suyos, me trobé con titulars que me trucoron o ficacio. El diario montañés titulaba con un “Marihuana a paladas” una noticia d’un trobo de canyimo y informaba sobre o naiximiento d’un vediello con dos tozuels en un lugar. Pareixe que en Santander no bi ha carril bici ni tramvía, u que no son tant conflictivos como Heraldo informa que son en Aragón. O mapa de l’orache incluyiba lugars de Castiella, Asturias y Euskal Herria. Cuento que os tres territorios tendrán continas pleitinas con o gubierno cantabro y El diario montañés por “apropiar-se d’o que no ye suyo”. A lo menos asinas funcionan as cosas por a mia tierra, asinas que cuento que por astí andará parellano.


Ya prencipiaba a fer-se-nos tarde, asinas que fuemos t’o furno local. I merquemos bell poco de pan y bell lamín, que yeranos morrudas y de vacanzas. A furnera, una moza bien amable, nos dio o croissant que me heba mercau en una d’ixas bolsetas de papel con o logo d’a botiga. Me lo leyié, como tot lo que caye en as mans mias, y viyé l’adreza d’o furno: Calle del Generalísimo. Con a dubda de si se referiba a o Cheneral Zod, personache de Superman, ya que no creyeba que en ixe lugar no cumplisen a Lei de Memoria Historica, prencipié a minchar-me o bollo.


jueves, 26 de septiembre de 2013

O nacionalismo lingüistico

Hue ye o Diya Europeu d'as Luengas. En Aragón, continamos celebrando-lo apedecando-ne una y demonizando y desnaturalizando l'atra d'as dos propias que'n tenemos. En l'inte más furo dende os gubiernos espanyol y en Aragón (me niego a clamar-le aragonés) d'enrestidas contra las nuestras luengas, fa honra remerar o nacionalismo lingüistico exerciu por l'espanyolismo. 

Fa anyadas tenié a suerte de poder ir ta una charrada que organizó Nogara con a presencia de Juan Carlos Moreno Cabrera, un lingüistca que ha escrito bells quantos libros sobre lingüistica y/u nacionalismo. Un d'ells, "El nacionalismo lingüístico. Una ideología destructiva" yera o que presentaba t'a part d'alavez. A charrada que fació estió, si fa u no fa, la d'o video que pencho contino, un poquet más estendillada y con un debat que se i fació dimpués prou pincho.

A charrada ye muito bien estructurada y simpla. No cal saber mica de lingüistica. O libro tamién ye toda una alfaya que tos recomiendo leigatz malas que podatz. Se lei en un petén y se puede trobar alto u baixo facil en bellas bibliotecas (http://benasque.aragob.es/cgi-bin/abnetop/O6044/ID824e6ae2/NT3, por eixemplo).

Aspero que tos faiga goi lo video y que aprofeitetz iste diya ta pensar como continar luitando por as nuestras luengas...


viernes, 27 de abril de 2012

(No) Condeno a violencia (pero)


L'afer d'a violencia ye peren en a sociedat en cheneral y entre os movimientos de cuchas en particlar. Dende que prencipié a estar-ie de bella traza va y vien con más intensidat u menos y pendendo muito de l'ambient social en cada inte. Lo d'os gafetz d'o titol ye ta que metatz lo que quieratz seguntes creigatz dimpués de leyer l'articlo porque pendendo a qui le'n diga me clama violento u minchaflors. Cosas d'a vida.


Lo primer de tot ye definir violencia y astí nos trobamos con o problema más important. Cuento que todas seremos d'alcuerdo en que a violencia fisica ye violencia. Foter un trucazo, una patada, un batán u un empentón ye violencia. No digamos ya si antimás se fa servir un arma, siga un cutiello, un tocho, una pistola, una porra, un sinyal u un misil. Tamién seremos d'alcuerdo en que bi ha rans, y no ye lo mesmo a 'zurra en o culo' d'una mai ta una nina que ha feito bell chandrío que bombardear Bagdad u fer esclatar un centro comercial con chent aintro. Tot ye violencia y toda a chent 'de bien' condena a violencia en abstracto. Pero quan dimpués se fa una d'as debanditas accions, pretan a meter excusas ta no fer-lo. Todas toleramos bella mena de violencia. Todas se miran enta atro costau quan a violencia la fan 'as suyas'. U mesmo la critican pero a escape meten un contrexemplo a on que l'atra colla concarada no ha feito a condena: Yo (no) condeno a ETA, tú (no) condenas o franquismo, ella (no) condena a guerra X, a rebelión Y u lo rechimen Z. Yo no soi millor y lo foi de contino, cada vegada que me charran d'as 'collas antisistema' y goso fer-lo en respuesta a belun que vei un gran grau de violencia en as accions d'os 'antisistema' y contino chustifica qualsiquier actuación policial.


Bi ha atras violencias más sutils y a on que no todas pareix que sigamos d'alcuerdo. A coacción creigo que podríanos todas definir-la como una traza de violencia tamién. No bi ha contacto fisico, u no ye menister, pero se ye forzando a una persona a fer bella cosa que no quiere. ¿Cómo se puet planteyar ixa coacción? Os meyos de dreitas, y tamién os socialdemocratas quan ye o PSOE qui la exerce, a escape denuncian a 'coacción' y a 'violencia' d'os piquetes informativos quan bi ha una vada. Y soi seguro, por que lo han visto istos golletz, que sí que bi ha bellas situacions de coacción a treballadors que no quieren fer vada (u ixo dicen). Dito isto, os meyos y muitas ciudadanas ixublidan asoben a coacción interpresarial. Os fascals de personas a las que dreitament no les deixan exercer o dreito a vada. Muitas d'una traza dreita. Todas conoixemos a beluna a la que le han dito que si fa vada que no i torne. U que, poco tiempo dimpués, l'han forachitada. De feito no cal ni que as interpresarias exerzan coacción dreita. No cal que digan que si femos vada iremos ta l'ature. Porque tienen una 'coacción de clase'. As treballadoras 'sabemos' perfectament a lo que nos exponemos si femos vada u si reclamamos qualsiquier dreito. Sin que a chefa nos ne diga. Porque o poder ye coacción per sé. Que o mio chornal, que yo minche hue u que pueda pagar a casa mía, pende dreitament d'os concietos y d'o reconoiximiento d'os mios dreitos de man d'a mia chefa. Quanto más ature y más facilidat ta forachitar a la chent d'o treballo, más poder de coacción 'invisible' tienen as interpresarias. Ixa violencia no ye denunciada por dengún pero existe. Y existirá mientres o sistema no cambie.

A violencia ye parti d'o ser humano. Isto ye asinas y siempre que bi haiga posturas concaradas bi habrá violencia. Más u menos evident. Más u menos fura. Más u menos planificada. Pero bi'n habrá.

En a mía opinión o sistema capitalista fa servir a violencia d'una traza 'exquisita'. Parellano a como o nacionalismo banal define como nacionalista a totz fueras de a sí mesmo, o capitalismo diz que ye violencia qualsiquier manifestación d'a mesma que no vienga d'os suyos poders. Y fa servir a violencia contino, de tal traza que una parti d'o pueblo mesmo plega a aplaudir-la u demandar-ne más. Igual como o nacionalismo banal consigue que demanden midas nacionalista contra 'l'atro nacionalismo', a 'violencia banal' consigue que se demande más violencia contra a 'violencia de l'otri'. O sistema tien tot o poder de coacción, totz os diyas de l'anyada y contra toda a clase treballadera. Nusatras nomás podemos fer baixar una persiana u fer plegar a beluna 20 minutos tardi t'o treballo. O sistema tien cuerpos uniformaus, entrenaus y armaus t'a violencia. Ta exercer-la quan y como quieran sabendo que chuezas, policias, periodistas y o sistema legal refirmarán todas as suyas accions en esfensa d'a lei y l'orden. Nusatras, como muito y a pur de rabia, podemos estricallar os veires de bancos que continan ganando millons d'euros entre que alazetan o sistema que nos deixa sin casa, treballo ni futuro.

Prou que femos servir violencia. Prou que fan servir violencia contra nusatras. Ixe no ye o debat. O debat cal que vaiga endrezau t'as estratechias. En dos camins: d'una man evidenciar a violencia d'o sistema, fer-la publica y estar capables de transmitir a tot lo mundo un reconoiximiento de que ixo ye violencia y un refús enta ella. D'atra man, pensar y reflexionar si cal fer servir a violencia y en qué grau, de que traza, quan, contra que u qui... Siempre prebando de medir qué conseqüencias tendrá, qué queremos conseguir con as nuestras accions y si ixas accions ferán honra ta conseguir-lo a breu, meyo y largo plazo.

lunes, 13 de diciembre de 2010

Una no nacionalista

Que articlo s'ha fotiu Pilar Cernuda fa bells pocos diyas. Ye publicau en bellas depeixas como Heraldo de Aragón, Diario de Cádiz u El correo gallego y charra sobre os nacionalismos por unas declaracions de Vargas Llosa. Tien tantos despropositos que no se guaire bien por a on prencipiar asinas que lo feré por o prencipio.

“Vargas Llosa ha vuelto a abrir la caja de los truenos con sus consideraciones sobre los nacionalismos”. Ah! Que yera zarrada? Pero si ye o tema cutiano de milenta de charradas en casas y bars. Ye a causa d'existencia de muitos partius (Ciutadans, UPyD, PP...). A verdat ye que no fa que repetir o mesmo discurso canso y simplaz de cutio.

Dimpués, en a medolla de l'articlo charra d'a reforma d'a lei electoral ta “poner a los nacionalistas en el lugar que les corresponde y no en el que les colocan los gobiernos que negocian con ellos con una generosidad inconcebible...”. Ista ye un d'os mantras espanyolistas más repetius. De reformas electorals se'n puet fer muitas. Dos proposas que se feban, de man, si no remero mal, de bell sector de IU, yeran cambiar a demba de repartir os escanyos. En cuenta de fer-lo por provincias, fer-lo en demba autonomica u estatal. Os dos cambeos no afectarían guaire a los partius “territorials”. En ixe estudio, que no yera que una aplicación d'os resultaus electorals d'anyadas anteriors, os “partius territorials” (os que nomás se presentan en una u bellas pocas comunidatz autonomas) teneban, si fa u no fa, a mesma representación y os mesmos escanyos. Lo que cambiaba, prou que sí, yera o reparto de partius estatals como IU u UPyD, que sí que puyaban, baixando nomás PP y PSOE. L'actual lei electoral (que soi d'alcuerdo que cal cambiar), nomás beneficia a dos partius: PP y PSOE. Prou que lo que quiere toda ista crica de “no nacionalistas” ye fer una lei ad hoc ta forachitar a las “nacionalistas” y que no tiengan a representación que hue tienen. Como siga. Y si cal ilegalizar, se ilegaliza.

Y plegamos en lo millor con o tercer parrafo. “Pero Vargas Llosa no entraba en el aspecto de la presencia política de los nacionalismos en España, sino en su vertiente más irritante, la excluyente, la que defiende la identidad local frente a la nacional, la que en la defensa de lo identitario abomina de lo que es de todos.”

“A que esfiende a identidat local debant d'a nacional”. Una nación, una luenga, una versión d'a historia. Y toda la resta, localismos folkloricos. ¿Qui ye a nacionalista? ¿Qui ye “excluyent”? ¿Qui excluye qualsiquier nación u sentimiento nacional que no siga lo suyo propio, en iste caso l'espanyol? “...abomina de lo que ye de totz”. ¿Qué ye de totz? ¿A luenga castellana, a versión castellanocentrita d'a historia? ¿O reciént nombrau patrimoniu d'a humanidat flamenco? ¿Por qué “lo de totz” coincide tan asoben con “lo mio”. ¿Puet haber-ie frase más nacionalista y más excluyent? Bien de nacionalismo banal...

“Cuando el escritor recuerda las guerras encarnizadas no hay que alejarse excesivamente en la historia, ahí está lo que ha ocurrido en Centroeuropa no hace ni dos décadas, con auténticos genocidios entre nacionalistas que pertenecían a la misma patria.” No cal aluenyar-se guaire ta remerar o que pueden fer as guerras nacionalistas, ye verdat. A mayor carnicería que s'ha feito en l'Estau espanyol se fació en nombre d'un nacionalismo: l'espanyol. Milenta muertos en a Guerra Civil espanyola y dimpués. Chent asesinada sin chudicios u con chudicios de risa, exiliadas, disapareixidas... tot en nombre d'a grandaria d'Espanya y a suya unidat de destino universal. Y en una atra muestra de trafucar terminos, lo fa con patria y estau, charrando de Yugoslavia como patria común. De seguras que bi habió (y regular que bi'n habrá encara) chent que sintió a Yugoslavia como patria, pero ye de dar que muitas nunca no se sintioron nacionals de Yugoslavia sino croatas, serbias, eslovenas, … Una patria ye un sentimiento que, bellas vegadas sí y atras no pas, coincide con l'estau a on que una vive. Un estau ye un entidat administrativa que, bellas vegadas sí y atras no pas, coincide con una nación y/u con una patria. Estar ciudadana d'un estau no ha d'estar lo mesmo que estar nacional d'un estau encara que tan asoben se trafuque y, más que más, dende as nacionals d'ixe estau.

Remata con una atra alfaya: “Los nacionalistas enriquecen cualquier país cuando preservan determinadas señas de identidad; lo empobrecen en cambio cuando en defensa de esas señas de identidad se margina, discrimina y ataca lo que es común.” Una atra vegada más, un poquet de nacionalismo banal. “Lo común” se fa “lo mío”. Tot lo que no siga mayoritario ye nomás que un concieto folklorico. Prou que ni ista muller, ni toda a resta d'espanyolistas “democratas” no quieren amarguinar, discriminar u enrestir os sinyals d'indentidat d'a resta. ¡Que va! Lo que quieren ye que se quede como qualcosa folklorica, ta que se vaigan amortando china chana y que a represión no faiga falta. Que l'aragonés, por eixemplo se quede en as casas, en as cantas u en os blogs d'os quatre frikis que escribimos raro. Pero que no plegue en os espacios publicos, ni en l'administración no vaiga a estar que les moleste a la vista competindo con o pobret castellano, en esclater periglo de disapareixer....

Tot un eixemplo de texto – tipo de l'espanyolismo banal. ¿En qué sieglo vivimos...? ¿Qué concepto de estau, nación, patria, luenga, cultura, historia... tien toda ista chent? Ai mama!