martes, 26 de marzo de 2024
Y lo francés, ¿pa qué?
Ixa estió la situación que vivié yo en l’instituto. Trigué francés por debant d’atras asignaturas mas “facils” por tot lo goyo que me feba aprender luengas y la facilidat que heba contrimostrau pa l’anglés. Efectivament, me costó bien poco aprender-la y me lo pasé de pistón. Aduyó, y muito, que las clases las fese una d’as millors profesoras que he teniu en la mía vida.
Dimpués tornaré con lo d’a profe, pero continando con la entrevista, lo periodista dio la oportunidat a la entrevistada de defender las virtuz d’o francés. Todas las razons estioron economicas: que Francia ye una gran potencia, que ye diferenciador en lo curriculo porque l’anglés ya se le suposa a tot lo mundo, que ye mas facil competir y cosas asinas. Por desgracia ixe discurso no me sorprende fa tiempo. I hai una mentalidat prou ixemenada de que lo solo motivo pa aprender una luenga ye poder sacar-ne treslada. De feito, i hai una mentalidat prou ixemenada de que lo solo motivo pa aprender u fer cualsequier cosa ye poder sacar-ne treslada.
“Pero fillo, ¿por ixo te pagan?”, me preguntaba mi mai cada vegada que m’embolicaba en bella nueva historieta como las clases d’aragonés, lo programa de radio u la organización d’as chornadas de quemisió. No, mai. Lo foi porque quiero, porque me fa goyo, porque creigo que ye menester, porque quiero desfender X…. I hai un ciento de razons pa fer y aprender cosas que mica tienen a veyer con los diners.
En lo caso d’o francés, buegar con cientos de personas con qui charrar, ya me’n pareixe una bien buena. Tot y tenendo un conoiximiento prou mas chiquet que d’anglés, he teniu muitas mas oportunidaz de practicar-la por la simple razón de que ixa muga la travieso mas a sobén. Y no pa fer negocio, claro. Charrar con una persona en la suya luenga ye una experiencia de tot diferent a fer-lo en una común que no siga la natural de garra d’os dos. Deciba Nelson Mandela que “si le parlas a una persona en una luenga que entiende, lo mensache arriba a lo suyo tozuelo. Si le parlas en la suya luenga, le arriba a lo corazón”. Ye de facil comprebar y cualcosa que he viviu un ciento de vegadas, mas que mas en charrando catalán.
L’acceso a la cultura asociada a la luenga en cuestión tamién se me fa cualcosa resenyable y que nian acucutó por la entrevista. Aprender una luenga te ubre las puertas de tot un mundo literario y d’obras culturals. Mas si la luenga en cuestión, como ye lo francés, se parla por millons de personas y en toz los continents. La cantidat de literatura y cine que, de bote y boleyo, i tiens acceso, ye inabracable y, pa forro de bota, de buen trobar.
La entrevistada se centraba de tot en Francia, como si fuese lo solo puesto d’o planeta a on que se charrase francés. Sin salir d’Europa, y seguindo con los razonamientos nomás economicos, ye luenga oficial y de comunicación en Belchica, Luxemburgo y Suiza. Y marchando d’o continent, se charra en bel cabo de toda la resta. Como la mayoría d’ixos países, fueras de Canada, no son precisament potencias economicas, no ben de contar con l’interés de qui aprende por las perretas, m’entrefilo. Con tot y con ixo, ye verdat que Francia tien una importancia especial pa qui aprenda francés aquí. No pas por la economía, ni por una suposada “millor calidat” en la luenga, si no por tener-la a tocar. Tenemos la opción d’aprender una luenga que podemos practicar con a-saber-la facilidat. A tasament bella horeta.
Quiero pensar que qui charraba en ixa entrevista yera conscient de tot isto. Que si de verdat amaba lo francés no lo feba por una cuestión nomás utilitaria u economica. Que, en estar tan curtet lo tiempo que te deixan los medios de comunicación, trigó la estratechia d’apelar a las mais y pais que han de apuntar a la suya cachimalla a las clases y que, como la mayoría d’o mundo funciona por diners, se centró en ixo.
Con las luengas minorizadas, l’aragonés en particular, tamién miramos de trobar-les ixa función economico-laboral. Nos encerrinamos en que den puntos pa opositar y que i haiga titols, diplomas y costodias pa anyadir linias en los curriculums. No nomás por una cuestión de chusticia, de que las reglas pa la resta de luengas s’apliquen tamién a la nuestra. Tamién porque sabemos que lo d’os diners ye lo solo luengache universal y si n’i hai por meyo, mas chent s’acercará ta ista luenga nuestra. Que las perras, antimás, trayen prestichio.
Nunca no censuraré las motivacions de dengún pa aprender una luenga. D’ixo ya se’n encarga bel personache de fablilandia. Yo tenié la suerte de que, entre atras personas, aquella profesora que tenié de francés m’amostró a querer ixa luenga por muitas razons y denguna no yera economica. Una luenga, lo francés, que empecipia a patir en l’estau espanyol lo de “¿Y pa qué quiers aprender ixo?”, que tanto nos han repetiu a qui aprendemos luengas economicament febles. Peno por qui tienen ixe concepto d’os idiomas porque creigo que se son perdendo emocions muit bonicas y una parte d’o mundo que nian saben que i tienen acceso. Valurar una luenga nomás por lo suyo potencial economico u lo numbro de fablants u la importancia d’o titol, ye como valurar la torre Eiffel nomás por la suya altaria. Que’n ye, d’altera, prou que sí, pero antimás i hai cuestions arquitectonicas, tecnolochicas, historicas, simbolochicas, identitarias y de toda mena que la fan muito mas valiosa que no nomás que faiga 300 metros d’alto.
Por la mía parte, seguiré disfrutando d’a polideza d’as luengas y de tot lo asociau. Y por cierto, bel día habré de reprener lo francés, que lo tiengo bien enrobinau.
martes, 19 de marzo de 2024
¿Qué ye l'achenda 2030? Tierra de barrenaus 10x14
En las zagueras semanas las demandas de buena parte d'o entorno rural adedicau a la agroganadería han estau d'actualidat por las protestas en tot l'estau. Una patacada de tractors han empliu las carreteras y las carreras de lugars y ciudaz con toda mena de mensaches, en ocasions contradictorios. Entre ixa parrafiquera de chent, bien variada, s'ha trobau belún que centraba la suya carranya en la Achenda 2030. Astí se barrachaba la denuncia d'una burocracia que consideran excesiva con atras cuestions que poco u cosa tienen a veyer con los problema d'o campo.
En iste nuevo programa de Tierra de barrenaus aproveitamos tot lo conoiximiento d'a nuestra medioambientologa Tamara Marzo Rins que torna con la suya sección pa explicar-nos qué ye (y qué no) ixa Achenda 2030 que tanto se'n charra pero que se conoixe poquet. Dende la extrema dreita se ye difundindo una serie de mensaches sobre ixa achenda que pueden fer-nos risa pero que van chupindo en parte d'a sociedat. L'acusación basica que se le fa ye tot un clasico: que ye comunista.
En la parte mosical, tos faremos conoixer lo nuevo tema de Gaire "As zagueras vidas", que asperamos poder sentir en directo antes con antes. Ubrimos la calaixera d'a psicocanción con un tema de Kase O. Y antimás, los 13 Krauss pa empecipiar y Obrint Pas pa despedir lo programa, como de cutio en ista temporada, con una canción sobre Palestina.
lunes, 18 de marzo de 2024
Mosica, esporte, relatos: un cabo de semana de butibamba
Lo viernes se despediba 13 Krauss. Una d'as mías bandas favoritas d'Aragón, que he visto cuantas vegadas y que trobaremos a-saber-lo a faltar las suyas fans. Lo feban en la López, a on que tantas vegadas los hebanos vistos antes, y en St. Patrick, una d'ixas fiestas muit bien importadas, que lo bueno cal copiar-lo. Antes d'els pasoron por lo escenario Generador, un power duo de Madrit con firme pitera, que me sorprendió muito y que a escape me'n facié seguidor. Dimpués, la despedida. Mosicazos repasando tot lo repertorio d'a colla y fendo-nos blincar en una sala vestida d'o verde irlandés a on que nos habiemos d'aconhortar con la biera que serviban d'ixa marca yankee que no nombraré aquí pa no dar-le publicidat. 13Krauss ya fan parte d'a historia mosical aragonesa. Cal agradeixer-les prou toz ixos buens ratos que nos han feito pasar y las cancions que nos han deixau pa cutio, y asperar que los suyos components continen en atros proyectos que faigan esbulligar la escena mosical. (Aquí podez lo video que puyé a TikTok)
Lo sabado, tot sabendo lo que me veniba a l'atro día, me lo prenié con tranquilidat. De maitins, asembleya de Nogara. Continando fendo fayena por l'aragonés, rodiau de buena chent con firme calitre y ganas de treballar. Muitos plans pa lo que queda de curso que siguen con las Chornadas d'as luengas que faremos entre lo 8 y lo 12 d'abril.
De tardes, teneba por debant una chornada de tranquilidat. La casa, sola pa lo gato y yo. Un d'ixos días que decides disfrutar d'a soledat, d'estar-te relaxau, apanyando bella cosa que hebas estau procrastinando, un rato de leyer, una peli, pensar en lo tuyo, saboriar una biera d'as que guardas pa días asinas... M'encantan ista mena de tardes de cabo ta cuan a on que metes lo freno de man a la vida y puez esleixir qué fer en cuentas d'ir a tot meter por l'achenda d'actividaz y fayenas.
Amaitinando un domingo, qui m'ha visto y qui me vei, pa ir-me-ne a correr. Se feba la meya maratón zaragozana, una d'as mías prebas favoritas. Lo recorriu ha cambiau a-saber-lo, repetindo muitos tramos por a on que pasamos dos vegadas y, lo pior, con cuantos chiros de 180 graus. L'animación, bien buena por parte d'a población, que aproveitaba lo maitín pa fer una gambada y alparciar. Por parte de l'organización, poqueta. La ya clasica batukada de Plaza Espanya y lo speaker d'o paso por meta. Peccata minuta pa una corrida que recorre tot lo centro d'a ciudat, con lo río como protagonista d'a-saber-los kilometros. Mils de personas tornemos a arroclar-nos arredol d'a pasión por correr. Pa lo km 15 ya s'iban veyendo abandonos terne que terne entre que deseyaba no acabar estando-ne yo un mas. Las garretas aguantoron mesmo la puyada por lo tunel de Cesareo Alierta, una gracieta que nos fació lo disenyador d'iste nuevo recorriu que mete la puyada mas gran cuasi en lo km 20. A la fin, sprint por Don Jaime pa rematar los 21 kilometros y celebrar la victoria sobre lo crono que consiguié baixar d'as dos horas.
Contento como una chincha, me'n fue ta casa. Duchica y a por la siguient etapa d'o cabo de semana. Se feba la segunda edición d'o Vermú Literario Zgz y heban trigau un relato mío pa leyer-lo. D'a primer, en charré en lo blog chirmán, Entre cortesía y colofón, que me fació tantismo goyo que yera deseyando de que tornase. Ista vez me minché la vergüenya y me decidié a ninviar un relatico pa si me deixaban particiar-ie como autor. Asinas estió y tenié la oportunidat de leyer "Vida laboral" una historia que escribié de propio, prenendo como tema lo que heban proposau de "primeras vegadas". Firmes niervols, como siempre que presiento bel texto en sociedat. Mas encara por fer-lo en un formato desconoixiu pa yo como ye lo micro ubierto. Tot salió bien y pareixe que la historia agradó a las personas presents. Agora a aguardar en candeletas que se faiga un tercer Vermú Literario.
Tantas pasions chuntas en pocos días, sobrando tiempo pa uno mesmo, y compartidas con la mía parella, buenos amigos, y companyers d'aficions, han feito d'istos tres zaguers días, un cabo de semana de butibamba. ¡Que'n viengan muitos mas asinas!
viernes, 1 de marzo de 2024
Orache, club de lectura trilingüe. Tierra de barrenaus 10x13
Los clubs de lectura son por cada día mas ixemenaus. Se'n ubre por tot, de tematicos y de chenerals, en librerías y centros socials, presencials y online. Voi empecipiar a ir-ie a un fa bel anyo y ye una d'as experiencias mas bonicas que he viviu en zagueras. Como diz la convidada d'o programa, ye una manera de convertir cualcosa tan individual como la lectura en una experiencia compartida.
Orache ye un club de lectura trilingüe, en aragonés, catalán y castellano, que ye a pocas d'empecipiar a funcionar y Cristina, una d'as suyas organizadoras, ye en lo programa pa contar-nos de qué va ista iniciativa. Lo suyo primer libro, O bolito d'as sisellas, d'Anchel Conte, ye la primer lectura que s'ha decidiu de fer. La primer sesión presencial se fará lo 26 de marzo en lo Centro Social La Melonera de Samianigo. Dimpués n'i habrá unatra online pa qui no pueda asistir-ie. Pa apuntar-tos-ie, podez escribir a orache.oratge@gmail.com.
La parte mosical s'imple con un tema d'a que pa yo estió la sopresa d'o Canal Roya Fest. En la calaixera toca la canción drogata y tos proposo una versión de La Fuga d'un clasico. Acabamos con un tema sobre Palestina de man de Ángel Petisme.
martes, 20 de febrero de 2024
Especial Rap-Metal. Tierra de barrenaus 10x12
Qui creixiemos en los bars d’os 90, de Planta Baja, DeVizio, Atrio, Posturas y tantos atros guariches mas efimeros, nos fartemos d’ascuitar a Rage Against The Machine u DEF CON DOS. Atros heban veniu antes, fendo tranya pa aquellas collas. Atros plegoron dimpués y hue continan amaneixendo terne que terne grupos encerrinaus en ir contra las corrients mosicals imperants y seguir dando ferrete con lo d’o rap-metal. En Aragón no nos quedemos dezaga y teniemos los nuestros propios representants d’iste estilo. Como de cutio, prou ixuplidaus y infravaluraus.
En iste programa he feito un viache por los temas mas clasicos de beluna d’ixas collas que han trigau lo rap-metal pa comunicar los suyos mensaches, en un estilo con letras a sobén cargadas de conteniu politico. Pa qui ya lo conoixez, será un viache por temas que habrez sentiu un ciento de vegadas y que talment tenebaz una mica aparcaus. Pa qui no, tos convido a alparciar iste programa y chupir-tos d’as rimas y guitarras d’ista clica.
jueves, 8 de febrero de 2024
Las putas gaviotas
"No queremos cosas nuevas" podría estar un lema pa las chambretas de muitos fans. Ye un fenomeno bien común ixo d'ir t'os conciertos nomás pa sentir los singles. Ya no nomás los singles sino los tres singles d'os primers discos u los temas mas famosos, y que toda la resta te la bufe. Por cada día ye menos la chent que quier ascuitar novedaz, descubrir lo que han feito en zagueras las suyas bandas favoritas. Queremos cosas conoixidas, la repetición en bucle d'a mesma decena de cancions. Como muito, con bella colabo u chiqueta variación que aporte toda la novedat que belún ye capable d'asumir.
D'ixa actitut vien l'exito d'as bandas tributo. D'ixo y de que ye mas barato achustar a lo tuyo primo que fa versions de Loquillo tan malament como lo propio Loquillo. Pero la clau ye que en las bandas tributo no i hai novedaz. No'n suena ni una, d'ixos discos que s'encerrinan en fer. ¿Pa qué sigue Reincidentes componendo si la suya fuga arribó con Vicio y rai tot lo escrito dimpués?
Me fa pena a-saber-la por els, los compositors y compositoras que a fe que s'han fartau habe tiempo d'ixas cancions que han habiu de fer sonar milenta vegadas. Me'n fa tamién por tot ixe fandom que se ye perdendo una patacada de temas tan buenos y millors como los clasicos. Porque tot y que muitos nian en sigaz conscients, Reincidentes sigue fendo discos. Y tantos atros.
La zaguer consecuencia d'ixa actitut, que navega entre la neofobia y la galvana, son las chiras con repertorio amugau. Lo fació El Drogas, con ixe tour a on que s'anunciaba que nomás sonarían cancions de Barricada, pa toda la chent que deixó de seguir-les fa anyos arrienda. Entono aquí un mea culpa sin mica vergüenya, que tardé bien poco en fer-me con la entrada pa Zaragoza malas que me'n enteré. El Drogas, con repertorio viello u nuevo, siempre ye un show de buen veyer. Fa poco me pasaba un amigo l'anuncio de que Los Planetas farán unatra chira remember con temas de Super8. Cuento que n'anyadirán d'atros discos, u los conciertos serán bien curtez. En un formato no guaire diferent, Los Enemigos facioron una serie de bolos a on que anunciaban que tocarían de barra a barra un disco en concreto y, antimás, atras cancions. Una manera interesant de dar-le una vuelteta a lo rollo iste d'o recosiro.
Libre-me Rosendo d'estar un pureta y condenar a qui van ta ista mena de conciertos. Me pareixe que tienen lo suyo interés y que, a la fin, lo que queremos la mayoría ye pasar un buen ratico, no pas estudiar. Pero sí que me faría goyo de convidar a las fans d'os grupos a alparciar en TODA la discografía d'as bandas. A sobén, muitas d'as choyas suyas, s'amagan en discos de curto recorriu comercial, en las cancions que nunca no triga l'algoritmo d'as plataformas, en ixos temas que nunca no suenan en directo. U, si pasaz d'investigar-ie, si tos estimaz mas la comodidat mental de quedar-tos en la vuestra choventut, antes d'haber asesinau a la vuestra curiosidat, por favor, deixaz que la resta disfrutemos tranquilos d'os temas nuevos. No tos ne faigaz que, a la fin, en los bises, tocarán las putas gaviotas.
Si quiers ascuitar iste post locutau, y con mosica, aquí tiens la versión que en faciemos en Tierra de barrenaus radio, con comentarios posteriors de Tamara y Carlos.
martes, 6 de febrero de 2024
De gaviotas y fiestas d'hibierno. Tierra de barrenaus 10x11
Con la enchaquia d'a canción d'o programa anunciamos lo Canal Roya Fest, un concierto organizau por la Asamblea Canal Roya, que mira de clamar l'atención sobre lo zancocho que se ye prebando de fer en ista choyeta d'o Pirineu. I participarán a-saber-las collas, entre ellas La Ronda de Boltaña, autors de l'himno La Revolandera que versionó Mallazo. Si no has ascuitau encara iste chiro a lo clasico, aquí tiens la oportunidat de conoixer-lo.
Seguimos con un futuro post (que publicaré en istos días) y que, en estar bien mosical decidié de fer la primicia en formato radiofonico. Una reflexión sobre la curiosidat mosical, los tributos, lo recosiro y las chiras de retorno. Un clamamiento a descubrir las cancions que implen los discos dillá d'os singles.
En la parte de convocatorias tos proposamos dos borinas. La primer, lo chueves larder que torna a organizar l'Asociación Cultural Nogara y a on que seguiremos socializando en aragonés, en buena companyía y con buena minchanga. La segunda, solidaria con Radio Almaina, una radio libre andaluza que ye patindo las enrestidas d'o gubierno suyo. Si quiers saber-ne mas, en iste programa en charremos). L'evento se fará, antimás, en lo CSO Loira que, a los pocos meses d'existencia, acaba de recibir la menaza de desaloixo.
La mosica d'a calaixera queda en mans de Sons of Aguirre & Scila con una canción relato d'una historia bien curiosa. Zarramos lo programa recordando Palestina en las letras de Rage Against The Machine.
Programa #162

