viernes, 4 de diciembre de 2015

A rebelión aragonesa de 1591. Tierra de barrenaus 2x03

1591 estió un anyo a saber que important t’Aragón. Probablement menos decisivo que no 1707, anyo an que Felipe V d’Espanya sacó os fueros y leis aragonesas, rematando definitivament con un estau de sieglos d’historia. Pero muito más simbolico. Quan a “chusticia” castellana talló lo tozuel de Chuan V de Lanuza, o mozo, creyó un simbolo que hue encara remeramos. Muitos atros morioron chunto a ell, por as mesmas razons. Por desfender as leis y a independencia d’Aragón. A ixos atros no se les recuerda tanto, pero os suyos nombres apareixen por tot en que prencipias a forigar una miqueta en a historia.


Os feitos que pasoron en Aragón entre 1591 y 1593, han pasau a la historia con o nombre de Alteracions d’Aragón. Os historiadors que vinioron t’o programa s’estiman más atros nombres más achustaus t’a realidat d’o que i pasó: rebelión d’Aragón u sucesos revolucionarios. Se clame como se clame en iste programa nos adediquemos a repasar os feitos d’ixas envueltas. Dende muito antes, dende primer d’o sieglo XVI, ta poder contextualizar bien tot lo que pasó. Y dica muito dimpués. L’exercito castellano no marchó d’Aragón dica 1593, más d’un anyo dimpués de l’asesinato de Chuan de Lanuza. Os tozuels d’os foristas remanioron en as picas dica 1599.

Dende aquello, toda mena d’historiadors d’acercoron a los feitos. Con mayor u menor fortuna y con mayor u menor obchectividat. Con intencions de fer-ne un estudio de verdat u de fer servir os feitos ta creyar propaganda. Hue, continan estando polemicas as interpretacions que se fa d’as “alteracions” y cadagún en fa la suya. Hue encara bi ha muita documentación que se desconoixe u s’ignora.

Asinas que, con Lorient y Daniel, tenié a suerte y honor de compartir tres horas de programa, an que rechiremos bien rechirada a historia d’a rebelión aragonesa de 1591. Dos grans expertos en iste tema que regular que tos descubrirán nuevas cosas sobre istos feitos que garra persona que diga querer a Aragón y a la suya historia, puede deixar de conoixer y estudiar.

Como d’isto, en he escrito bella vez, contino tos deixo bell vinclo a bell articlo y bella mica de bibliografía.

Aragón en la monarquía de Felipe II (dos volumens). Jesús Gascón Pérez. Rolde de Estudios Aragoneses. Zaragoza, 2007

El árbol del Sobrarbe. Los mitos de origen del reino deAragón. Antonio Peiró Arroyo. Delegación del gobierno en Aragón. Zaragoza 2005 (contiene un capítulo adedicau a la historia y a la historiografía de Chuan de Lanuza V)

Justicia. Marisa Azuara. Amares.com. Zaragoza, 2006. (novela)

Aragón bajo los austrias. Gregorio Colás Latorre y Jose Antonio Salas Auséns. Librería General. Zaragoza, 1977

Tres esferras II. 20 d'aviento. En Tierra de barrenaus. Chunyo de 2007

O Chusticia y a mia visita con GozArte. En Tierra de barrenaus. Aviento de 2013.

jueves, 19 de noviembre de 2015

A ignorancia lingüistica en l'estau espanyol

No por cutiana deixa de fer-me espanto a ignorancia lingüistica cheneralizada que bi ha en l'Estau espanyol. Mesmo más, m'ixorronta ixa mena d'argüello tant estendillau de qui nomás charrar "en cristiano" y no quiere aprender garra cosa que no sía l'universal y comprensible espanyol.

Deciba un compa andorrano que a chent sabeba pronunciar millor Schwarzenegger que no pas Josep Lluís, y bella mica de razón no le falta. Encara que no he conoixiu practicament a dengún que prenuncie Schwarzenegger como cal (y no pas /chuacheneguer/), entiendo que ye de mal pronunciar ta un castellanofono y que antimás somos masiau influyius por l'anglés como ta parar cuenta de que ye un apelliu austriaco y que no cal prenunciar-lo "a l'anglesa". ¡Quantas risas se m'han feito quan prenunciaba correctament (tot lo que podeba) Schumacher u Kraftwerk! Pero, insisto, son parlas prou aluenyadas d'o nuestro latín romance cutiano. Mesmo cheograficament tampoco no los tenemos cerca y por un regular no tenemos guaire contacto con fablants d'anglés u alemán.

Manimenos, en un estau an que viven 47.000.000 de personas, más de 5.000.000, un de cada diez (como poco) charra catalán. Ya concretament en Aragón, antimás de tener a nuestra propia comunidat catalanofona, o contacto con o catalán ye contino. No nomás por a cercanía cheografica, sino tamién por o ciento de segundas residencias en Catalunya y Valencia y por a cantidat d'emigradas que tenemos en ixos paises. Pero, a mayoría d'a población aragonesa no tien ni ideya de catalán. Sisquiá d'a prenuncia suya. ¡Quantas vegadas s'habrá feito plorar a o nino Chesús en decir /Ca-ta-lun-lla/ u /es-pan-llol/!. Como ta prebar de que prenuncien sonius que ni existen en castellano...

Qué pena me fa toda ixa chent que se pierde a mosica y as letras de Obrint Pas, Manel, Sopa de Cabra u Pirat's sound sistema por puro racismo, en no aguantar que sigan feitas en catalán. Ixe refús tant absurdo lo venimos tetando dende chicotz. Remero perfectament que, de chicot, bi heba chent que se meteba o futbol en a TV3, amortando o soniu y metendo en a radio a l'espanyol que pertocase. Chent que pasaba os veranos en a costa catalana u valenciana y que exichiba que l'atendesen en castellano, encarranyando-se firme quan no lo feban. Dimpués de decadas de normalización lingüistica y de veranos en lugars catalanofonos, ¿quanta chent conoixetz que se fa la bamba de no haber aprendiu ni una parola de catalán? Fer-se a bamba de no haber aprendiu mica de qualsiquier cosa tenendo a oportunidat de fer-lo, habría de fer avergonyar-se a qualsiquier persona.

A incultura lingüistica leva tamién a la ideya de que una lengua digna de tal nombre no admite variación denguna, lo que ye de dar que ye falso. Ye ixemenada ixa absurda ideya de que todas as lenguas que no son o castellano se composan de millars de dialectos incomprensibles entre ells, y de que en Valencia charran de tot diferent en Tarragona u Fraga, pero en Quito u La Habana a lengua ye exactament a mesma que en Cadiz, u Santander. Fa anyos, le argumentaba a una persona a variación d'o castellano seguntes a on se charre y me respondeba con un aclaridor "hombre, pero s'escribe tot igual". Dimpués bi ha qui diz que no cal una grafía t'as lenguas.... ains!

Ixa incultura que s'expresa, tamién en o maltracto policial a qui charra catalán en Valencia, como en o caso de Miquel Gironés (y de muitos atros). ¡Cómo sería de distinto o caso si a ixos policías les hesen charrau en anglés u alemán, que regular que no entienden!

En l'estau espanyol, o nacionalismo lingüistico, que tant bien describe Moreno Cabrera en os suyos libros y charrardas, ha levau a creyar un espacio an que ye quasi imposible aprender una lengua diferent d'o castellano. A que siga bella mena de trauma y a que calga traducir-lo tot. No cal ni charrar d'o cine u a TV doblau. Afortunadament ixo va cambiando. Pero tant a monico....

Fa poco estié en una presentación de bell fanzine feminista. Bi'n heba en aragonés, catalán, castellano y francés. Tanto a moza que lo feba en catalán como la que lo feba en francés, lo heban traito traduciu, y quasi sincusando-se por no haber-lo puesto traducir tot. M'alcuerdo tamién como Xavi Sarrià se feba cruces quan le demandabanos en A Enrestida que a presentación d'o libro suyo la fese, como ye normal, en catalán. Ni o catalán, ni o francés son lenguas que sigan aluenyadas ligüisticament u cheografica de l'aragonés u d'o castellano. En ista parte d'Europa, garra persona habría de tener guaires entrepuces ta entender, si fa u no fa, un texto "normal" en ixas dos lenguas. Pero ve-te-me que pareixe imposible a intercomprensión. Traducir-lo tot a o castellano ye una condena más que una opción. En ixa mesma presentación de fanzines, por cierto, se presientó o Mullers y Cordials, de tot en aragonés, sin que suposase garra trauma y sin que denguna rematase chitando espuma por a boca.

O misterio d'a imposibilidat d'aprender lenguas en l'estau espanyol, no'n ye. As causas, ta yo, son bien evidents. D'una man, una tradición pedagochica en l'aprendizache de lenguas prou mala. Por muitos anyos s'ha amostrau muit malament. A pedagochía lingüistica d'antesmas yera, como poco, zaborrera. Y la d'agora s'endreza más a aprebar examens y a que creigas que charruteas lo que sía, que a realment aprender de buenas trazas una lengua. Aprender anglés, aragonés, swahili, u mandarín no ye facil. Cal fer un poder bien gran y qui creiga u diga lo contrario, u tien un cerebro privilechiau ta las lenguas, u creye que sabe más que no'n sabe, u simplament miente.

D'atra, ixe refús social a qui charra lenguas "no utils". Mesmo a qui aprende francés u alemán antes que no anglés. Muita chent se fa a mofla de qui gosa tener una buena prenuncia. L'atro diya un amigo feba uellos de caparra quan l'explicaba que bi ha 150 universidatz en tot lo mundo que amuestran catalán, pero nomás 8 son en l'estau espanyol, entre que Francia u Alemanya en tienen vinte. Bell diya habré d'escribir sobre as reaccions d'a chent quan les deciba que estudiaba aragonés u agora quan les digo que estudeo catalán.

As mesmas que ploran porque a chent ye incapable d'aprender un buen anglés s'encarranyan porque se faiga educación en catalán u euskera. U debant d'a posibilidat de que se prencipie a fer, con una voluntariedat quasi absurda, en aragonés. No entienden que un verdader bilingüismo, y no lo que se fa en a mayoría d'os malclamaus centros bilingües, sí que favoreixe l'aprendizache d'una tercer y sucesivas lenguas.

No tiengo ferramientas ta contimparar con atros estaus. Por lo que me dicen a situación en atros estaus ye millor. Y en bell estau colonial (Anglaterra, Francia, etc...) puet estar que mesmo siga pior. Pero en l'espanyol a incultura nos leva a que a chent se'n rida quan viye o video que meto abaixo de Moreno Cabrera, u a que, como denunció Esfendemos as luengas, en Aragón TV haigamos de sentir-nos argumentos como "te hablo en toledano?". Y a que, anyos más tarde, se torne a repetir o "Jose Luis Carod".... 

Antes (u de vez) de prencipiar a aprender lenguas, a fer una sociedat plurilingüe, cal saber lo que ye una lengua, a valura que tien, o patrimonio que representa, a relación que tien con a resta de lenguas, .... No ye tant dificil. Sisquiá cal una asignatura de propio. Con bella mica de sensibilidat cultural, de apertura de ments y, lo que ye más dificil, un emparo institucional que acotole o "cunyadismo lingüsitico", ya podríanos ir tirando entabant.

Bell video pa pensar (u plorar):



Aragón Tv triga a contertulios desconoxeidors d’a realidat lingüistica d’Aragón from Esfendemos as Luengas on Vimeo.






miércoles, 11 de noviembre de 2015

Pilars 2015. Tierra de barrenaus especial D'estrela a estrela

Os Pilars rematoron. Ta yo no estioron ni os millors ni os piors d'a mia vida, pero sí que tenioron momentos bien pinchos. Cuento que ta todas. En no tener un lugar, en estar naixiu y creixiu de Zaragoza, son istas las mias fiestas mayors. Son istas las que me trobo con as amigas que viven difuera y en as que aprofeito ta disfrutar a borina en a carrera.

Sobre o modelo de fiestas de Pilars bi ha muito que charrar, pero no estió iste o programa ta fer-lo. De feito, si bi ha bella voluntaria, tos proposo de fer-ne un sobre os Pilars y mesmo sobre as fiestas en Aragón. Tanimientres simplament aprofeitemos ta charrar una miqueta d'istos Pilars. D'os conciertos que nos heban feito goyo u no pas, d'as novedatz y d'as cosas de cutio, d'as polemicas politicas, .... una mica de tot.

Lo faciemos, antimás, adintro d'a programación d'a cinquena edición de D'estrela a estrela un cabo de semana an que toda la programación de Radio Topo se fa en aragonés y en catalán. Un diya muito especial ta todas as que queremos ista lengua y tamién ta qui nos fa goyo a radio. Como dicié por twitter, ye una maravilla devantar-te d'o leito y desayunar-te con un programa en aragonés y continar asinas tot lo diya. Un d'ixos poquetz diyas a l'anyo que realment vives en aragonés quasi as 24 horas. 

Ya podetz sentir u descargar-tos iste programa an que, como siempre, tant bien nos lo pasemos.

viernes, 6 de noviembre de 2015

Cacegadas (Lost) Tierra de barrenaus radio 2x02

Si bi ha una serie que, en as zaguers decadas, cambió as trazas de fer televisión, ixa ye Lost. No descubro cosa decindo que bi habió un antes y un dimpués d'a suya emisión. O boom d'as series prencipió con ista, y muit pocas han conseguiu meter-se a ran de calidat y de exito. Dimpués de Lost bi habió muitas prebatinas de "nuevas Lost" como FlashForward que se quedoron en no cosa. Bi'n habió d'atras que sin prebar d'estar-ne si plegoron a un gran nivel de calidat u d'exito: a primer temporada d'Heroes, True Detective, Game of Thrones, The Wire, The Soprano, Breaking bad, ... Pero denguna nos tocó tanto como Lost.



Facié tarde en Lost. Ya yeran fendo a segunda temporada en a TV. Pero como cuento que todas as que faciemos tarde, me trusquié totz os capitols d'a primer temporada a l'arreu. Lost ye d'ixas series que cada episodio te deixa con l'angunia de querer saber qué pasará contino. Guarda si soi puntual, que ye una d'as mias basemias, pero en os anyos que feban Lost, feba tarde terne que terne en pensar que me vagaba de viyer-me un capitol más.

"Lost ye una serie de personaches" estió un d'os mantras gafapasters más repetius en ixas envueltas. Tot un #ranciofact que, como tantos atros, ye verdat. En tener tanto tiempo ta costruyir os personaches, consiguioron fer-ne de bien buenos. L'actuación de muitos d'ells aduyó. Y charro en masculino porque, como podretz sentir en o podcast, tanto os papels, como l'actuación d'ellas, me pareixió prou floixa. Fueras de Julliet y, talment, Claire, os personaches femeninos son o punto más feble d'una serie rebutient de mastos alfa y fundament masclista. As mullers quedan, quasi todas as vegadas, en "novia, mai u filla de".

Con tot y con ixo, os personaches masculinos sí que yeran muit bien feitos, como deciba. John, Jack, Sawyer, Sayyid, Ben, Charlie, Desmond, Faraday  .... totz tienen intresants historias que les fan estar como son. Totz evolucionan de traza lochica y bien motivada, sin guaires d'ixos chiros absurdos que tanto nos i tiene feitas a ficción televisiva.


4, 8, 15, 16, 23, 42.... os numers que nos tenioron a todas en candeletas. Misterios que apareixeban por tot. Onsos polars en oraches tropicals, fumos negros asesinos, Una lucana iluminada por tierra en o preto d'a selva, uns habitants misteriosos... totz china chana aclarius, u no pas tanto.

Muitas vegadas se critican as tres zaguers temporadas, pero o feito ye que Lost ye d'as series que millor sobrevivió a la vaga de guionistas. Heroes, por eixemplo, no sabió salir-ne. Lost no nomás en salió, sino que lo fació muit dignament. As tres zaguers temporadas ye verdat que trencan una mica la dinamica d'as primers, afundando más en argumentos mas propios d'a fantasía u d'a sciencia ficción y aluenyando-se d'o "culebron" amoroso. Puet estar que por ixo precisament me pareixcan d'a mesma calidat que as tres primers. Ixo, y que tot lo que tienga viaches y paradochas temporals, siempre fa goyo.

Nos quedemos en o programa sin charrar d'o que facioron os actors dimpués. Juliet (Elizabeth Mitchell), que me pareixe a millor actriz d'a serie, tenió prou mala suerte con os suyos prochectos. O remake de V, que la teneba de protagonista, se canceló en a segunda temporada, deixando-nos a las pocas fans que teneba, en candeletas. Series muito piors continan fendo-se y tenendo exito, inesplicablement. Dimpués fació Revolution, un d'os piors catenazos que he visto en muito tiempo y l'eixemplo de cómo malmeter de tot una buena ideya. Revolution pasará t'a historia de como no fer una serie de televisión. Jacob tenió un chiquet papel en Dexter, an que, como en Lost, pasó sin pena ni gloria. O papel de Charlie (Dominic Monaghan) en FlashForward no yera malo pero, igual como con V, a serie estió cancelada antes de tiempo. Y muit mal zarrada argumentalment. A primer cinta de Wolverine, an que fa atro papelot, quasi millor ixublidar-la de tot. Kate (Evangeline Lilly) fa un papel en O Hobbit tant ixauto como o que fació en Lost, y antimás blasfemo, seguntes as fans tolkienianas. Hugo Reyes tamién tenió mala suerte con Alcatraz, una serie mediocre, pero entretenida. Ixo sí, fació un sobrebueno y divertidismo papel en aquell capitol de How I met your mother. Como no veigo ni Person of Interest ni o remake de Hawai 5.0 an que salen Benjamin Linus y Ji-Soo Kwon, no en opinaré. Y asinas cuento que podríanos continar con quantos más....

Si estiés fan d'a serie, en iste programa no trobarás garra analís saputo. Nomás a tres fans charrando-ne apasionadament y pasando un buen rato. Regular que lo sentirás asentindo u carranyando-te con nusatras. Fe-me-lo saber en os comentarios! Si no la has vista, ya tardas. Yes perdendo-te Historia d'a televisión y una sobrebuena serie. En o programa te vas a minchar spoilers a bando, pero regular que disfrutarás y vivirás a serie como todas las que la han vista. Aspero a fans y a no fans tos faiga firme goyo iste programa... y que nos lo comentetz!

Ascuita u baixa-te o programa clicando aqui


miércoles, 4 de noviembre de 2015

Cese temporal de l'actividat trolera

En fa ya bell tiempo, escribié un post aqui mesmo sobre relichión. Como de cutio, Florencio respondió y a o rato, le contesté yo de muit malas trazas. Prencipiemos a charrar-ne por mail. Una d'as cosas que me dició me trucó a-saber-lo, Deciba que no me reconoixeba en o furo d'as parolas mias y l'odio que treminaban. De razón, en teneba buen amiro.

Florencio y yo nos conoixiemos en Chobenalla Aragonesista fa a saber que anyos. Compartibanos una actitut vital: la de mirar de trobar vias intermedias ta plegar en consensos entre as diferents sensibilidatz que tenebanos en aquella organización. Ixa actitut la continé tenendo quan estié en o sindicalismo estudiantil, en "Unibersidá - Coleutibo Aragonesista", y habié de negociar con organizacions de profesorau, estudiantau y personal d'administración y servicios de toda mena. 

Os camins de Florencio y yo s'esbarroron. Prencipiemos a vivir en ciudatz diferents y a trobar-nos muit poquet. Pero tanto por internet como as vegadas que nos trobamos, Florencio siempre ye un "Ferfet Chusepet" que me recuerda a persona que soi y a que quiero estar.

En l'atro cabo, i yeran os trols que, en ixas envueltas, ya prencipiaban a existir. Internet no yera lo que ye agora y s'acubillaban más que más en a famosisma Ziber - Rufierta (1). Odiaba a aquells trolls. Por un regular anonimos, sin alportar garra propuesta, siempre criticando y incapables de decir-te lo mesmo dimpués por a carrera an que te los trobabas. Zaragoza ye chiqueta y Indepelandia más.

O tiempo pasó. Tenié quantas experiencias y, por bell tiempo, habié de deixar l'actividat asociativa y politica por qüestions laborals. Quan i torné, l'ambient yera mesmo pior que quan lo heba deixau. Fablilandia (2) continaba trencando-se y as prebatinas de compleganza siempre remataban en no cosa. Nuevos y viellos actors feban y fan servir o rete como un d'os campos de batalla y yo, en estar parte de fablilandia, embrecau y firme defensor d'una anvista de l'aragonés, decidié de dentrar en a guerra. 

Poco tiempo dimpués Florencio tornó a escribir-me por una d'as mias famosas troleadas. Torno a decir-me que no me reconoixeba. Y en zagueras o troleo ya s'ha tornau parte d'a mia rutina. Un troleo que me fa malmeter o radiu tiempo que tiengo ta l'aragonés u t'os mios vicios (lectura, cine y bieras, basicament). Un troleo que goso de fer a chent muito mediocre que no mereixe ni un sacre d'o tiempo mio. Un troleo an que a soben defiendo a chent que ya sabe, u habría de saber, defender-se sola. Y un troleo con que no feré venir a plego a dengún, encara que si que tienga bella fan que m'anime a continar, lo que siempre s'agradeixe. No quiero tornar-me ixa persona ronyazas que vive basicament d'odiar a l'otri. Tiengo cosas muito millors que fer y que fan muita más honra a l'aragonés. 

Creigo que l'aragonés no se mereixe a las personas a las que troleo de cutio. Pero tampoco no se mereixe que chitemos bencina a una chera que ya podría haber cremau toda la selva. Talment siga tiempo d'augua, de fer a parte d'o colibri, de pensar que foi más honra aduyando a fer consensos que troleando y dando de minchar a trols ta que se creigan importants. Asinas que, dende iste momento, anuncio un "cese temporal en l'actividat trolera" de man de Tierra de barrenaus, que todas sabetz qui soi. Habré de fer firme poder ta no tartir con seguntes que fateras d'as que cal leyer por astí.

No significa isto que haiga revlau u que haiga cambiau en as mias conviccions cuanto a l'aragonés y a la politica lingüistica que s'habría de fer en iste país. Contino pensando basicament lo mesmo. Pero creigo que, precisament por ixo, he de trobar millors trazas de defender-lo. Cal saber quan se fa más honra en cada puesto. Talment ixa siga a sola lición que pueda dar a muita chent en fablilandia. No ye poco.


(1) En charremos bell poquet en o primer programa de Tierra de barrenaus radio.
(2) Yo tamién odio o termen Fablilandia, pero ¿a que todas nos entendemos asinas?

miércoles, 28 de octubre de 2015

En leyendo... 100 razones por las que deje de ser español

De casualidat me trobé con iste libro en A Flama fa anyos. Belun lo heba deixau ixublidau y de cabo ta quan me leyeba bell troz. Ye tot un tratau sobre a historia d'Euskal Herria dende una anvista de tot subchectiva, la de l'autor, qui reconta como ha viviu y vive suya identidat nacional. O libro no tien pierde, encara que, como con totz os libros, tienga pasaches más u menos afortunaus. L'estilo d'escritura, antimás, ye bien ameno fendo-lo de muit buen leyer y, pa forro de bota, os capitols son curtetz y muito independients. Un libro ideyal ta leyer-ne un trocet cada nueit. Como con tot lo de Txalaparta, ye de mal trobar si no yes socia. Yo me lo pillé en Pamplona aprofeitando que i pasaba, pero regular que La Pantera rossa te lo puet trayer. Iste ye un d'os trozos que más goyo me fació.

Agora levamos quasi un sieglo dando-le vueltas o dreito d'autodeterminación. Ye dificil que un colonizador accepte que os pueblos que coloniza se puedan autodeterminar. Y t'escamalla fer poders ta cambiar as suyas estructuras politicas ta que admita as nuestra demandas. Siempre se prebó y siempre se fracasó. Ye muito más eficaz y satisfactorio declarar-se ubiertament independentista, y imposar a soberanía por a vía d'os feitos dica an que podamos.

A dengún no imos a contrimostrar que somos un pueblo y una nación fendo agudos analis sobre nacions y nacionalidatz, sino comportando-nos como tal. con a praxis. Nomás amostrando-nos y comportando-nos firmement conseguiremos contrimostrar que aquí bi ha una nación y un problema nacional. O treballo y a luita decidirá que seremos en o futuro, si una nación vasca u, por contra, espanyols y franceses, romanizaus. Diz Joxe Azurmendi que tampoco no podemos estar siempre fendo chirar a noria d'a Historia. Ye cierto que quan as personas prenen conciencia d'o suyo pasau prenen conciencia d'a suya identidat, pero hemos feito masiada historia ta conceder-nos un pasau millor, y lo que le cal a Euskal Herria ye un futuro millor. Encara que os vascos no hesenos teniu Estau de Navarra, ni Fueros, ni Dreito, ni Arbol de Gernika, ni carlismo, ni aranismo, sería lo mesmo. No imos ent'o pasau sino ent'o futuro. Ye urchent a independencia no porque os mios lolos perdioron l'euskera en o sieglo XIX, sino porque os mios fillos, y mils como ells, en o preto d'o sieglo XXI, no pueden estudiar en a suya lengua lo que deseyan. Ye urchent a independencia porque en o nuestro país tenemos prous vimbres pa fer a sociedat más democratica, más culta, más sociable, más eficaz y más participe d'a diversidat d'a planeta, que la que nos depara la dependencia. Más encara, porque a independencia ye tamién a millor favor que le podemos fer a los amigos espanyols que quieren lo mesmo pa o país suyo. QUe son fartos d'un Estau más enradigau en a Inquisición y o militarismo, que en o Renaiximiento y a Ilustración. Un Estau - garchola, an que siempre vencioron os mesmos espadons, as mesmas clases, os mesmo reis, os mesmos vispes. Garra garcholer puet estar libre. A nuestra liberación será la suya.


Y prou de considerar a os pueblos como propiedat d'os Estaus, en cuenta de considerar a l'Estau como un instrumento a o servicio d'os pueblos, modificable y remodelable seguntes as aspiracions humanas. Prou de ascuitar que toda reivindicación de independencia, tot fer dubdar d'as mugas estatals, ye qualcosa utopica, mesmo sacrilega. S'entivocoron os filosofos d'o sieglo XVIII: luen d'haber feito desapareixer lo sagrau, a nuestra epoca no ha feito que trasladar-lo d'a esfera metafisica a la politica. En un mundo que se diz racionalista y razionalizau, l'Estau ha concentrau sobre sí tot lo potencial intelectual y afectivo que antes más se artibuyiba a las relichions. Y manimenos, cosa no bi ha más mutant que as mugas d'os Estaus, y más en os tiempos que corren. Ixa ye a qüestion: soberanía u dependencia, O millor dito: democracía sí u democracía no. No bi ha mayor apolochía d'a violencia como recurso politico que viyer a la comunidat internacional reconoixer, quasi de camín, a tot Estau que imposa la suya independencia por a vía d'as armnas, entre que niegan o dreito a decidir a os pueblos que lo demandan democraticament. Tienen miedo a las urnas. Les fa espanto a democracia.

domingo, 25 de octubre de 2015

Esperanzah World Music Festival (2). Organización y entorno

Una d'as performances que se facio
Si l'atro diya charraba d'os conciertos d'o Esperanzah World Music Festival, hue me toca charrar de toda la resta de afers. Dende a organización dica las anecdotas u l'entorno, o cabo de semana cundió prou.

En viyer o perfil hippie d'o festival, a verdat ye que nos feba una mica de miedo que a organización fuese un caos. Ta forro de bota, ibanos chustetas chustetas de tiempo y caleba acreditar-se ta dentrar en a zona d'acampada. Manimenos nos trobemos con tot lo contrario: una organización sobrebuena en quasi tot. De ringleras, pocas en faciemos, y las que faciemos no nos levoron guaire rato. 

A zona d'acampada yera en o Parc Nou, an que tamién yera o cletau d'o festival. Un parque plen d'arbols con firme follarasca, asinas que ni nos calió mirar por a on saldría o sol. Nomás o parque ya mereixe de fer-se-ie una gambadeta si andatz cerqueta. Antimás, en dentrar ta l'acampada t'acreditar-nos nos trobemos con un cartel con as normas d'o camping, incluyida una anti-caparras, que no permitiba de fer rudio dimpués d'as quatre. Dimpués en charraré, pero a intención yera buena. As plazas d'acampada yeran amugadas y creyebanos que ibanos a estar más pretas que ta qué. Pero, u heban calculau muit mal u muit bien, porque bi heba espacio por demás ta todas. 

Ya sabetz que lo d'o pichar ye una d'as mias basemias (puetz leyer sobre ixo aqui y aqui), y que me carranyo muito quan os escusaus son pocos u mal chestionaus. Tot lo contrario que en iste festival. Pichaders de piet y de gabina a trompicuesco y bien situaus. Escoscaus a soben y mesmo con papel hichienico dica bien prencipiada la tarde. Tot un eixemplo que empachó que a chent improvisase pichaders por un parque repoliu.

Antiparte d'os conciertos, que yeran os actos principals d'o festival, Esperanzah estió tamién una mena de feria d'o cooperativismo y a solidaridat. Toda la parte d'a virolla yera d'intepresas d'economía alternativa, igual como muitos d'os puestos de artesanía u asociacions que bi heba en o recinto. De maitins se feban actividatz ta ninos y bell debat, u bella actuación. Como gosa de pasar en istos ambients, a carga de superstición y relichiosidat new age veniba de man d'un taller de meditación, muito cerqueta d'un puesto que vendeba orgonitas. Siempre me preguntaré porqué s'encerrinan en fer istas fateras y, lo pior, por qué tienen tantas seguidoras. Afortunadament, pasé por o taller de meditación y no plegaba a la vintena de personas... pero astí yeran.

Me sorprendió a variedat de chent que bi heba y a cantidat de lenguas que se i parlaban. Nomás entre que metebanos a tienda de campanya ya podié sentir castellano, catalán, euskera, alemán y francés. D'entre o publico muita hippie, prou que sí, pero tamién indepes catalans, chent con sinyals d'Euskal presoak, bell punk, bell rapero, y asinas asinas... y un gran porcentache de mullers, cal decir.


A parte negativa la metió o debantdito caparra d'acampada. En ista ocasión más gabacho que de cutio. Como he dito antes, en l'acampada no se podeba fer rudio dimpués d'a quatre. A primer nueit estió perfecta. Bell ababol fació bell rudio, as encargadas d'o camping (tot voluntariau) le'n dicioron, se calló y todas dormiemos de bitibomba. Manimenos a segunda nueit, as encargadas no i estioron. Os caparras aprofeitoron ta drogar-se bien drogaus y fer o caparra. Ye decir, encargar-se de que toda l'acampada nos enterasenos d'o guays que yeran. Chilando de propio ta dispertar a la chent, metendo mosica a tot estrús, presumindo de que l'heban tocau o culo a una en un pogo y asinas asinas. Uns farutes gabachos que habioron d'asperar a que papa encargau no i estase ta poder estar dolents. Fastio no, lo venient. A sola recompensa que tenié, estió a de viyer-les de maitin posaus en as suyas sillas mirando-se enta l'infinito en no poder dormir d'o pasote que levaban. Aspero que se estalapizasen con l'auto de tornada ta casa suya.

Ya difuera d'o que estió lo festival, a redolada nos trayó bella cosa bien pincha. O lugar, El Prat de Llobregat no ye guaire poliu. O catalán yera quasi inexistent entre a chent que i viviba y bi heba más sinyals d'Andalucía que de Catalunya (ya no digo ni estelades). Viyemos quantas personas con cardelinas engarcholadas en unas gabias prou chiquetas. Encara nos femos cruces d'a on veniba ixa mena de moda. Mesmo viyemos tres hombres aturaus debant d'una d'ixas gabias, mirando-se fito-fito a la cardelina. No sé si asperaban que ponese bell uego u que prencipiase a cantar La Traviatta. Sin sangre en a pocha.

Manimenos, en o mesmo termino municipal bi ha cosas intresants. L'aeropuerto de El Prat define muito a vida d'a redolada. Por ixo, y en estar prou cerca d'o delta, a Placha de El Prat ye a saber que gran, repolida y sin edificios arredol. A un canto la mar y a l'atro una selva de pins. Arrienda placha ta estar-te-ie, fer una gambada u lo que sía. A o canto d'a placha ye o delta d'o riu Llobregat y, como totz os deltas, ye un puesto sobrebueno t'a ornitolochía. Estiemos en información ta conoixer as rutas que bi heba y nos trobemos con información a sobrefaixo sobre cursas ornitolochicas u de naturaleza cheneral. Bi'n heba mesmo d'especializadas en limicolas, marinas, etc... No i faciemos que una gambadeta pues yeranos escruixinadas d'a nueit d'antes, pero en ixe ratet ya nos vagó de viyer un bernat pescataire (Alcedo Atthis), que mesmo se posó un ratet y se ficó en l'augua ta pesacar. Tamién viyemos un buzo (Podiceps cristatus) que s'estió firme rato nadando en una d'as basas que bi heba.


Entre que te fas a gambada por o delta, yes sentindo y viyendo terne que terne os avions acercando-se a l'aeropuerto a bells pocos metros de tu. Ye prou curioso de viyer-los tant cerca, y  mesmo han feito un chiquet parque con bancos de piedra ta posar-te-ie y viyer-los con comodidat.

Tot en conchunto, tanto o festival, como a redolada, estió una sobrebuena experiencia. Asinas que, ye prou probable que, de borina, u de turismo, tornemos bell diya ta El Prat.