viernes, 10 de enero de 2020

Con los peus en tierra. Apunts d'una investidura (II)

Las alufras que cada un se fa determinan muitismo las reaccions a los acontecimientos. Dende lo 15M y lo naiximiento de Podemos y las compleganzas, cada vegada que s'arriba a lo poder institucional arriba una euforia extrema a on que pareixe que la revolución que muitas deseyamos siga a tocar. De manera paralela i hai una patacada de haters que siempre avisan de que cosa no sirve pa cosa y de que lo que cal fer ye lo que dicen ells dende lo teclau d'o PC.

La realidat gosa d'estar muito menos dichital. I hai muit pocos zeros y unos en politica, tenendo infinitos numeros en meyo pa fer servir. Clamatz-me varrenau, pero personalment me foi contento de que, en cuenta de tener a Casado de president y a Abascal de vicepresident, tiengamos a Sánchez y Iglesias. Nomás de veyer los aparatos que ha feito lo facherío y los suyos voceros, ye un buen indicador de que s'han ixorrontau una miqueta y, encara que poco, los suyos privilechios son menazaus. Dimpués de todas las victorias que han teniu en zagueras caleba baixar-les los fumos. Yeran, y son, muit creixius, y ixo ye perigloso mesmo a nivel fisico, como bien saben qui han estau victimas d'os suyos sobos y menazas en zagueras que tant poco amaneixen por las televisions.

Lo nuevo gubierno espanyol lo tien muit dificil pa fer-me burro falso por un simple motivo: no n'aspero cosa.  No m'he feito guaires alufras. Podemos pasó d'asaltar los ciels a una socialdemocracia floixeta en qüestión de meses. Los chandríos internos, los pactos a sobén vergonyosos con lo PSOE en atras administracions, la ruptura de compleganzas y muitas atras d'as suyas decisions me fan tener muit poca asperanza en que consigan cambios de guaire entidat. Muito menos, revolucionarios. D'o PSOE espanyolista d'os GAL, la reforma laboral, lo 155, d'os pantanos, lo lambanismo, Grande Marlaska y Borrell, ya ni te cuento.

Pero sí que aspero, y ixo ye bien important, que lo que dure iste gubierno sirva pa dos cosas. La primer, baixar lo libel d'o rancioespanyolismo que va prenendo cada vegada mas presencia. Me preocupa la cantidat de diputaus que tien, encara que probablement sobrerepresente a la ultradreita sociolochica. Pero muito mas la normalización que he viviu en zagueras d'os suyos discursos en la carrera. La falta de vergüenya que tien ya muita chent pa expresar ideyas que antes mas nomás se deciban a escuchetes, y en los suyos entornos. La segunda, que aproveitemos que lo viento va a favor, u lo menos no sofla en contra, pa reconstruir los discursos d'a izquierda a ran de carrera. Y prou que sí, de l'aragonesismo, que buena falta nos fa.

Como siempre, la luita yera, ye y continará en la carrera. Pero la cantidat d'entrepuces que te metan los gubiernos pa fer la tuya vida social, cultural y politica cambea muitismo la realidat y la posibilidat de conseguir cambios reals. Asinas que aproveitemos que arriba un periodo a on que en tendremos menos, d'entrepuces, y sigamos empentando las alternativas politicas que fan d'o mundo un puesto millor a on que vivir.

miércoles, 8 de enero de 2020

Teruel Existe. Apunts d'una investidura (I)

La decisión de Teruel Existe de presentar-se a las eleccions me pareixió una error bien gran. Nunca no soi estau a favor de partius "tematicos" como PACMA. Ni tampoco d'o que goso de clamar "partius gudrón" como PRC que, por un regular, tienen como tot programa politico un mapa d'infraestructuras y poco mas. D'os que evitan posicionar-se politicament, pero quieren entrar en una cambra lechislativa a on que habrán de fer-lo terne que terne. Y abstener-se tamién ye una manera de posicionar-se politicament. Asinas que me pareixen una mentira ya dende lo suyo mesmo planteamiento.

Lo caso de Teruel Existe me tocaba mas de cerca. Ye una organización que i simpaticé muito en los suyos orichens, por qüestions tanto politicas como personals. Creigo que dimpués fue tenendo qualques errors y en zaguers me n'heba distanciau prou ya que me pareixeba que heba perdiu buena parte d'a suya utilidat como ferramienta movilizadera y transformadera d'o territorio. La presentación a las eleccions espanyolas me pareixió la error definitiva ya que convertiba lo que yera, y en la mía opinión, heba de seguir estando, un movimiento social, en un partiu que habría de posicionar-se, querese u no, en toda mena d'afers que no habrían de pertocar-le.

Arriboron las eleccions y Teruel Existe consiguió lo diputau sacando-le-ne a V0X, lo que ye sin dubda una buena noticia. Qualsiquier manera de sacar-le representación a V0X me va a pareixer bien a priori. Teruel Existe ya heba feito mas por aturar lo faixismo que Mas País. Muitas d'as mías amigas, conoixidas y familiars d'o sur se feban bien contentas d'a noticia, encara que yo continaba prou esceptico.

Las declaracions de Tomás Guitarte antes y dimpués d'eleccions en contra d'os movimientos independentistas y soberanistas, la suya reunión con faixistas y la propia naturaleza d'o partiu, me feban barruntar que faría estorbo pa lo gubierno PSOE-Podemos, pero vetemé que una vegada mas m'entivocaba. L'anuncio de que votaría a favor, cumplindo la suya promesa electoral de facilitar lo gubierno espanyol me sorprendió prou. Lo que pasó dimpués, con tot l'acoso d'o facherío ent'o suyo diputau, mesmo mas.

Muitas d'as personas que le heban votau, u que dende atras partes d'Aragón y de l'estau simpatizaban con ixe teruelano que clamaba ricos a los "nacionalistas perifericos" en Salvados, yeran encarranyaus de tot, clamando-le independentista, comunista, satanico y que me se yo que mas. Pintadas, menazas y la vispra d'a votación decisiva habendo-se d'amagar por las carreras madrilenyas completan una historia una mica surrealista y bien propia d'a democracia bananera que ye l'Estau espanyol.

Agora Guitarte amaneixe agora como un heroi d'a izquierda, habendo estau decisivo pa que hue tiengamos lo gubierno espanyol mas royo d'a historia recient. A priori, a lo menos. Manimenos, igual como votó a favor, podría haber-se absteniu u mesmo votau en contra. U, en lo caso de que la dreita hese conseguiu un pacto viable, haber votau a favor d'a suya gubernabilidat. ¿Convertiría ixo a Guitarte a l'inte en un perigloso faixista? Ixe ye precisament lo gran problema de prochectos como Teruel Existe (partiu). Un d'os avantaches d'o sistema partitocratico ye la teorica predictivilidat d'o sentiu de voto en la mayoría de qüestions d'os representants politicos.

Teruel Existe habrá agora de seguir retrantando-se terne que terne y, como he dito antes, abstener-se tamién ye una posición politica. Dirá belún que ye una posición lechitima en tot lo que no afecte a la provincia, pero ye de muit mal determinar qué ye exactament ixo. ¿Qué postura tendrán quanto a politicas lingüisticas? ¿Quál debant d'a memoria historica? Todas dos son cosas muit politizadas y que afectan dreitament -¡ y cómo!- a una provincia con una luenga minorizada y scenario de muitas d'as piors esferras que se facioron en la Guerra Civil y que encara son por investigar.

Que la suya simpla existencia ya ha conseguiu cosas ye indubdable. Muitas mas que no m'hese pensau. Lo sur aragonés s'ha visibilizau y pareixe que se van a prener midas politicas y d'infraestructuras necesarias y importants. Muitos defensors d'os boicots a los cavas y cosas pareixidas han sentiu lo que ye un boicot absurdo en carnes propias. S'ha charrau de Teruel mas en istas zaguers semanas que en las zaguers decadas. Y ixo ya ye muito.

En no tener una ideolochía de partiu, ni sisquiera de movimiento politico, la manera en que Teruel Existe pase a la historia y cambee lo territorio penderá en buena mida d'a capacidat politica de Guitarte, pa bien u pa mal. Lo potencial ye bien gran y sisquiá me faiga cambiar d'ideya de tot lo que he pensau en totz istos meses dende que decidioron blincar a la politica institucional.

viernes, 3 de enero de 2020

Historias d'un chobenallo (2): La mani antitravase de Madrit

En 2001, quasi toda l'actualidat politica chiraba arredol d'o trasvase previsto en lo Plan Hidrolochico Nacional (PHN) y los entibos que lo feban posible. Prou que sí, l'actividat de Chobenalla Aragonesista, tamién. Yeran tiempos de muitismo creiximiento de l'aragonesismo. Levaba poquismo tiempo militando-ie y cada semana entraba chent nueva. Totz los lunes se feba reunión y caleba empecipiar-la con un rolde de presentacions ya que nos adubibanos a aprender-nos los nombres de toda ixa chent que acababanos de conoixer. La movilización contra lo trasvase yera constant. Practicament todas las semanas se feba bella cosa de mayor u menor entidat. Una d'as mas grans movilizacions que bi habió en ixos diyas estió la manifestación en Madrit contra lo PHN que achuntó a una patacada d'opositoras a lo travase, mas que mas, aragonesas.

La manifestación prometeba estar historica y qualsiquier entidat, dende partius politicos dica asociacions de vecins, s'organizó pa fer arribar a Madrit a toda la suya chent. No recuerdo quántos autobuses montó CHA, pero en yera buen fascal. D'ells, lo menos uno yera organizau por Chobenalla. Los billetz los vendiemos a escape. Nomás la chent que yeranos activos en aquellas envueltas ya en plenabanos quasi uno. A nusatras se sumoron muitas atras personas que no yeran d'a organización. Muita chent que no heba militau en cosa y beluns que hue siguen sin haber-lo feito. Astí nos chuntabanos personas muit compromesas que hebanos estau en un ciento de movilizacions y atras que quasi yera la primer manifestación que iban. La media d'edat yera bien baixa estando yo un d'os mas viellos con los vintidos anyos que teneba alavez.

Lo maitín empecipió bien luego. Faltaba buen rato pa que amaneixese quan ocupemos los nuestros posientos en l'autobús. Con tot y con ixo, belún ya heba ubierto la botella de pacharán a ixas horas. Los primers ratos estioron de muitas presentacions y d'as primers cancions aragonesistas, que continarían dica arribar a Madrit.

Ya en la metropoli espanyola, empecipiemos a (des)organizar-nos. La manifestación la feban en directo Antena Aragón, predecesora de l'actual Aragón TV .Muitas creyebanos que yera una sobrebuena oportunidat pa fer-nos bien visteras. Parte de nusatras decidiemos d'alcorzar y tirar dreitament t'a fin d'o recorriu, que remataba en la Puerta del Sol. Pillemos la pancarta y empecipiemos lo nuestro viache por astí. Por lo camín ibanos dando pasquins informativos a qui nos trobabanos. Muitos d'os receptors nian sabeban guaire bien de qué iba tot ixo y, prou que quasi denguno no sabeba nian que existise l'aragonés, la luenga en que yeran escritos por un d'os dos costaus. Atra d'as cosas que gosabanos de fer t'a part d'alavez yera bella mena de pirotecnia zaborrera que personalment no le trobaba mica sentiu, pero que a muitas compas les encantaba. Mezclabanos no se qué producto que mercabanos en Gilca con zucre y ixo feba un fumo que nos creyebanos que yeranos en los conflictos d'a minería asturiana. A ixo s'anyadiba buena cosa d'ixos petardos que tanto odiaba y odio. Con lo poco talento que tenebanos, encara me foi cruces de que no hesenos de rematar bella manifestación en l'hespital con bell cremau. La ropa y los sinyals, ixo sí, siempre acababan con bell forau.

La primer anecdota vinió en lo Congreso d'os Diputaus a on que un d'os companyers creyió que yera buena ideya de pintar una estrelada. Los dos antidistubrios que yeran a lo canto no compartioron lo suyo criterio y, quan le pilloron fendo-la le metió una pinyora que habió de pagar bell mes dimpués. Prou que sí, le confiscoron los tres kilos d'o "polvo de fer fumo" y las dos botellas de pacharán que levaba en la mochila.

Dimpués de firme rato dondiando por las carreras madrilenyas a la fin arribemos a la Puerta del Sol. Nueva performance con lo fumo y tiempo pa unatra d'as cosas sin guaire sentiu que febanos alavez: chitar un colorant en las fuents pa que l'augua prense una color d'un morau fosco. En la televisión bell saputo comentó que i hebanos chitau tinto. ¡Pa malfurriar vin que yeranos en aquellas envueltas! L'obchectivo de fer-nos visteros, a lo menos en TV, se consiguió. Antena Aragón heba d'emplir la programación con bella cosa y entre que arribaba la resta d'a manifestación nos fació planos a embute.

La manifestación yera en contra d'o PHN, pero no pas de pantanos como Yesa, Santaliestra y Biscarrués a los que nos oposabanos tamién. Asinas que i acudió a-saber-la representación pantanera. Entre ells, prou que sí, Marcelino Iglesias y Jose Angel Biel, president y vicepresident d'Aragón. Bi heba un scenario d'a TV a on que se facioron actuacions mosicals (recuerdo a Petisme y Labordeta, entre atros). En bell momento, totz dos i puyoron a que les fesen una entrevista. Un d'os chobenallos, con una puntería envidiable, quasi encierta con un uego a Marcelino, y ixo que yeranos bien luent.

De tornada, chentaus y mas d'una una mica pifola, nos trobemos con la chent que heba feito tot lo recorriu, recontando-nos tot lo que nos heba pasau a unas y atras. Las chobenallas, prou que sí, aproveitabanos pa fer una mica de proselitismo, a mirar si belún se uniba a la organización. Y, de feito, con beluna lo consiguiemos. A muitas atras, manimenos, no tornemos a veyer-las por garra cabo.

Pa yo, y pa muitas d'a mía cheneración politica, ixa estió una d'as manifestacions mas intensas d'a nuestra vida. Nos pilló en una edat muit choven, quan vivencias asinas te marcan pa cutio. Y en un momento historico a on que l'aragonesismo yera bien fuerte y las organizacions creixebanos muito en muit poco tiempo. Dimpués arribaría lo tiempo de perder a un porcentache muit gran d'ixa militancia poco ideolochizada, ye cabolioso. Pero muitas d'as que nos i quedemos no yeranos conscient de tot lo recorriu que tenebanos por debant.

La sincusa d'o PHN feba muita honra pa prebar de "colocar" la resta d'o "paquet aragonesista". Muitismas d'as personas que se nos acercaban en ixos anyos, lo feban simplament por la oposición a lo trasvase que yera en la tele y los medios 24/7. Nusatras prebabanos d'explicar-les atras d'as nuestras reivindicacions: la luita contra las grans obras hidraulicas, l'aragonés, los dreitos historicos u mesmo la luita antitaurina u la despenalización d'o cannabis que tant presents yeran en Chobenalla. Si lo consiguiemos u no pas, y en qué grau, le pertocaría a atro que faiga servir bella metodolochía que vaiga dillá d'os míos recuerdos y opinions.

Vendría en los meses de dimpués mas manifestacions d'ixa mena. La siguient, en Barcelona, a on que, lochicament, la presencia d'as organizacions antitrasvase catalanas estió muito mas important.. Valencia y Mallorca tamién n'acullioron las suyas propias. Muitas atras, adintro d'un Aragón que, antimás d'o trasvase, vivió un tiempo de muito debat social sobre un ciento de temas que la mayoría continan sin solucionar-se. Muitas de nusatras tenebanos poca u mica experiencia ni formación politica y en istas movilizacions empecipiabanos a conoixer atras envistas que no se gosaban de trobar en los medios de comunicación de masas.

NOTA: Tot lo que recuento aquí son recuerdos de fa quasi vinte anyos, pasaus por lo recosiro y ruixiaus con pozals d'alcohol, asinas que probablement bi haiga mas d'una inexactitut y omisions arrienda. Teneba grabau tot lo programa d'a retransmisión d'a mani, pero lo he cacegau, asinas que tampoco no he puesto repasar las imachens. Senti-te libre de, con la educación que sin dubda tendrás, comentar-las y anyadir lo que creigas.



martes, 24 de diciembre de 2019

Bolivia y cancions de nadal. Tierra de barrenaus 6x09

Latinoamerica ha marcau lo camín revolucionario muitas vegadas. Hue, como ahiere, los uellos de muitas de nusatras se chiran enta ixa parte d'o mundo mirando referencias. Prebando de trobar las respuestas que nos fan falta pa poder cambiar lo nuestro mundo mas cercano. Ixo, prou que sí, ye tot un problema pa lo capitalismo. Mas que mas, tenendo a los Estaus Unius tant cerca. Los golpes d'estau y la desestabilización de gubiernos democraticos son parte important d'as ferramientas que fa servir los USA pa desfender los suyos intreses economicos. Bolivia acaba l'anyo, por primer vegada en quasi catorce anyos, sin Evo Morales como president.



Diego Marín, autor de "Bolivia, las voces del pueblo" - libro que ya presentó en Tierra de barrenaus - torna t'o programa pa mirar d'explicar tot lo que ha pasau en istos zaguers meses. Cómo s'ha acabau con lo gubierno d'o MAS (Movimiento Al Socialismo), quí son los nuevos achents que menan lo país y quál ye la situación actual y las posibles conseqüencias, son belunas d'as preguntas que nos faremos.

Atendendo a las calendatas nadalencas que patimos istos diyas, en la parte mas mosical d'o programa tos traigo quatre propuestas. Quatre cancions relacionadas con lo nadal, que s'aleixan d'os villancicos que tanto ferrete nos dan en centros comercials, mercaus, emisoras y botigas. Se'n podría trigar muitas atras bien buenas y regular que qui me leyetz en sabetz quantas, asinas que tos convido a que me las faigatz arribar pa lo programa de nadal de 2020.

Arribamos asinas a la fin de 2019. Aspero que tos faiga goyo iste programa y que, como siempre, me ninvietz los vuestros comentarios y propuestas. Buen cabo d'anyo y felices fiestas!

lunes, 16 de diciembre de 2019

De visita a un Ebro creixiu

Quan, en dias como istos, l’Ebro baixa creixiu, furo y amplo, fa goyo baixar a veyer-lo. Dende la seguridat d’a marguin dreita, a quantos metros d’altaria sobre las auguas, impresiona veyer lo río fendo-nos remerar que lo cauz ye suyo tot entero. Que cada metro que le hemos sacau ye nomás un ampre temporal que nos permite fer servir pero que, en qualsiquier momento, nos puet esfuizar-ne, que pa ixo la tierra ye suya.

Ahiere, como en tantas atras creixidas, baixemos a mirar-nos un d’os nuestros ríos. Lo mas sinyaler. Los patos iban espisguardaus, mirando nuevos puestos a on que estar-se pa aguardar la medolla que les chitan las chubiladas, en un inconscient exercicio de desobediencia civil debant d’as ordenanzas municipals que viedan alimentar a la fauna. Atras aus, manimenos, yeran bien tranquilas. Los pescairetz s’aprestaban a pasar una nueit mas, cada ún en lo suyo camal de l’arbol que levan quantos anyos fendo servir de dormider. Un bernat pescataire, posau un troz d’o camín royo que encara remaniba sobre lo nivel de l’augua, iba pescando lo que pillaba. Tant aprisa que si no yeras bien a la tisva nian parabas cuenta de que s’heba moviu. Y entre lo dormider de pescairetz y lo territorio de pesca d’o bernat, un garrapescaire gran y argüelloso, pareixeba cusirar tot lo río dende una branca que sobreceba de l’augua.

Admirau como siempre por los rapedos cambios que fa l’Ebro en istos diyas, me pensaba en cómo lo vivirían todas las anteriors civilizacions que pasoron por la ciudat. Sin la seguridat que nos dan las infraestructuras actuals. Talment, a la fin, tenesen menos miedo que no nusatras, en saber por la experiencia propia y por la d’as personas mas grans d’a ciudat, dica a on arribarían las auguas. Encara que no tenesen las debantditas infraestructuras, probablement tampoco no las aprecisasen, en no haber estau tant ababols de construyir en puestos que sabeban que, de cabo ta quan, s’engaronaban.

No ye l’Ebro lo solo río que he visto creixer en la mia vida, afortunadament. Y en atros cabos, he visto arrigachuelos que, de rapiconté, esdeveniban un flumen d’augua que arramplaba con tot. Ye imposible no sentir miedo debant de fenomenos asinas, que te recuerdan la febleza propia y la frachilidat d’as nuestras bambosas construccions.

Manimenos bi ha una polideza salvache en veyer lo río asinas, desafiando a qui preba de domesticar la tierra en cuenta de aprender a convivir con ella. Dragaus, paretz, azutes y demás costodias no son que nyapas pa pareixer que se meten solucions a los problemas de qui vive cerca - u adintro - d’o cauz. La chestión fluvial ye atra d’ixas cosas que no se pueden solucionar a pur de cimento.

Muitos d’istos afers - lo funcionamiento d’o río, lo tresoro de vida que i aculle, la (in)utilidat d’as infraestructuras - no me las amostroron de mas choven. He habiu d’aprender-las dimpués, y gracias en buena parte a la chent que ha invertiu parte d’o suyo tiempo en ensenyar-me-las. En la ciudat d’a Expo de l’augua y en lo país de rios que ye Aragón, habríanos de tener muito mas conoiximiento sobre lo tema, y no recurrir de manera acritica a la cantidat de topicos desinformaus que se puet sentir en los partes y rufiertas d’os medios. Recursos educativos, n’i hai a trompicuesco, y nomás cal investigar bell poquet pa trobar-los. Conoixer los ríos ye conoixer una d’as partes mas importants d’o país, obligación pa qualsiquier que diga amar Aragón y lo suyo paisache y una buenisma manera de disfrutar mas d’o nuestro entorno.

lunes, 9 de diciembre de 2019

Lo Midi d'Osal y la 11K de La Cartuixa. Tierra de barrenaus 6x08

Lo mío contacto con l'esporte ye bien recient. No pas tanto con la montanya. Visité lo Midi d'Osal (Mieidia d'Aussau en occitán, Midi d'Ossau en francés) en l'anyo 2008 y me pareixió un d'os puestos mas polius que he visto en muitismo tiempo. Asinas que quan vide que Dani lo heba escalau iste verano, a escape querié saber-ne mas. Como d'escalada no en sé ni zarapita, decidié contactar con Rubén, con qui aspero poder fer antes con antes los mios primers pasos en ista disciplina, pa que m'aduyase. Entre totz dos facioron ista primer sección sobre escalada que aspero poder repetir antes d'acabar la temporada.



Explicamos nocions basicas sobre iste esporte pa toda la chent que, como yo, no lo ha practicau nunca. Tot, contextualizando-lo adintro de tres puyadas que Dani fació de verano en tres puesto muit sinyalers: los Mallos de Riglos, lo Parque Nacional d'Ordesa, y lo debantdito Midi d'Osal. Una sección que aspero tos faiga goyo tanto a las escaladoras como a las que no, y que me resultó a saber qué intresant.

En la segunda y muito mas chiqueta parte, voi con un esporte que sí que practico: lo correr. Qui me sigatz, sobre tot en Youtube, ya sabetz que goso de participar en corridas populars siempre que puedo. Una d'ellas, la de La Cartuja-Espacio Alfranca ye la que protagoniza ista primer sección que foi sobre lo running. Ye una preba que he corriu iste anyo por tercer vegada (d'as quatre edicions que leva celebrando-se) y que le he preso firme carinyo. 

En la parte mosical, tos presiento un d'os discos de l'anyo, que seguirá sonando ¡y muito! tot lo 2020. Una choya d'un d'os grupos que ye agora mesmo en lo suyo millor momento. Antimás, tendremos la segunda versión adintro d'as cancions trestalladas. Un clasico reconvertiu a lo punk d'ixos que cal conoixer.

lunes, 2 de diciembre de 2019

Victoria Invent plora quan le leyen en catalán

Prener-se dos minutos pa comprebar si las cosas que se leyen tienen alazetz de verdat, u si puet haber-ie bella motivación ye una cosa bien sana. Si antimás lo que leyemos ye en Twitter, ixe puesto fosco, pleno de respuestas facils, slogans y grometas de buena circulación y replicación, ye quasi obligación. Lo que se presienta como un drama personal y conmovedor, un patir de man d’una entregada mai que nomás quiere lo millor pa la suya cachimalla, en que esfonsas bell poquet, esdevien una campanya lingüicida. No sé guaire bien cómo, n’amaneixió fa bell día en lo mio timeline iste buen eixemplo.

Lo drama empecipia con una persona que tuitea:

Acabo de tener esta conversación con una amiga. Para que entendáis lo que padecen los niños castellanohablantes en una escuela donde no se les permite dar rienda suelta a su lengua materna. Nadie les pregunta a los que verdaderamente sufren la maldita inmersión lingüística.
Hoy tenía que leerle dos libros a Victoria, uno en castellano y otro en catalán. Cuando le he leído el primero, estaba súper atenta, ponía esa carita inocente que ponen los niños pequeños, como la de un bebé cuando descubre algo interesante. Ha estado escuchado con mucho interés e incluso entusiasmada hasta el final.
Cuando he empezado con el segundo, no había llegado a la segunda página que ya estaba dispersa, nerviosa, no quería escucharme. Incluso me ha dicho “no me gusta”. Y entonces me he puesto en su preciosa piel y me ha dolido pensar lo que sufren en el colegio, teniendo que familiarizarse todo el día, desde que entran hasta que salen, escuchando todo el día una lengua con la que no se identifica.
¡Qué manera de pasar d’Arcadia ta Mordor! Lo primero que piensa un, quan leye cosas asinas ye que ye un INVENT como los mallos de Riglos de gran. Piensa tamién, en si la criatura no sufre con las mates. Si le “entusiama y escucha con mucho interés” lo calculo, pero pateixe l’alchebra en estar una parte d’as matematicas con la que no s’identifica. ¡Maldita inmersión matematica!

Historias como istas, a on que las fillas y fillos de belun se fan servir como vehiclo pa ixemenar ideolochía, n’hemos viviu quantas ya. Todas recordaretz lo mitico “no te lo perdonaré jamás, Carmena” u las charradas entre Rocío Monasterio y la suya filla sobre l’Achencia Tributaria.

Conmoviu por lo relato, y por “l’acoso faixista” de man d’os independentistas que denunciaba en lo siguient tweet, siguié leyendo iste intresant relato. Me preocupaba la salut de Victoria seriament. No habié d’aguardar guaire, pocos tweets mas abaixo trobaba la respuesta a qualsiquier dubda que tenese. Ella mesma me confirmaba qual yera lo problema real d’a nina en istas parolas:

A todos los que me decís que cuando aprenda inglés va a flipar:
No, el inglés es una lengua útil y necesaria al contrario del catalán, que se ha convertido en un arma arrojadiza al servicio del nacionalismo. Ah, y suena cacofonico.

Lo problema no ye que la nina “pateixca la inmersión lingüistica”. Si fuese en anglés, no tendría garra problema. Probablement, mesmo se’n fese la bamba. Lo problema ye lo catalán, ixa luenga que, igual como l’aragonés, l’asturiano, lo vasco u lo gallego, “son inutils y innecesarios y nomás existen como armas a lo servicio d’o nacionalismo”. Si a la nina le leyes lo cuento en anglés, entenderá dende “Once upon a time” que ixa luenga ye necesaria y util y que no sirve a lo nacionalismo de dengún. Probablement faiga "ixa careta inocent que fan los ninos quan descubren qualcosa superintresant". Y, qui sabe, igual amaneix Mary Poppins y se meten a ordenar la cambra cantando Spoon full of sugar.

Lo que le pasa a ista persona tien un nombre, que ye catalanofobia. Y que si vivise en lo país nuestro sería aragonesofobia, en EH, vascofobia y asinas-asinas. Porque la sola luenga, cultura y identidat nacional que permite, mesmo la sola que talment concibe, ye la espanyola. Lo castellano, pa ella no ye un arma, a pesar d’o que ya le deciba Nebrija a la reina Isabel de Castiella en 1492, que “siempre la lengua fue compañera del imperio”.

Pa ista persona, toda la resta de luengas d’a peninsula, y si le’n preguntasenos muitas atras d’a resta d’o mundo, son cosas inutils y innecesarias. Y las cosas inutils y innecesarias ya cal fer-las dispareixer, que no fan que estorbo. Tot ixe patimonio, que ha conseguiu sobrevivir a sieglos y sieglos d’aculturación d’una manera quasi miraglosa, ye un entrepuz. Como en ye un repoliu conchunto arquitectonico industrial de finals d’o XIX, podendo fer-ie un util bloque de pisos. U un chacimiento arqueolochico d’o neolitico a on que podría fer-se un cumo pa lo bestiar.

Si dimpués continas leyendo los suyos tweets te trobas, cada vegada con menos sorpresa, una ripa de afalagos a partius y organizacions d’extrema dreita. Pero pa ixo, cal fer clic. Cal perder ixe minuto que la mayoría no pierde. Lo primer tuit que comentaba a fe que ha circulau por collas de WhatsApp de AMPAS y equipos de futbol de ninos, denunciando lo “salvache adoctrinamiento” d’a escuela catalana. Dibuixando un país pleno de ninos plorando cada vegada que lo mayestro les diz “obriu el llibre per la pàgina…”.

Cal saber lo que bi ha en lo fundo d’istos argumentos y, malas que fas dos u tres preguntas, se fa evident que lo crío, la cultura u lo patrimonio, les tiene igual. Que lo que se quiere ye acotolar qualsiquier expresión cultural que no encaixe en la suya chiqueta envista d’o mundo. No nos callemos. Los suyos argumentos son de culicaiga y de muit buen desmontar. Y ye tant simple como recurrir a la comparación con l’anglés. Si lo que les pareixe bien en castellano u anglés les pareixe mal en una luenga minorizada, ye por simple y puro nacionalismo lingüistico.