Mostrando entradas con la etiqueta Congreso d'os diputaus. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Congreso d'os diputaus. Mostrar todas las entradas

jueves, 21 de septiembre de 2023

¿Qué vale lo Pilar?

¿Qué vale lo Pilar? ¿Cuánto por Ordesa? ¿La maja desnuda, cual ye lo pre? Qué me sé yo. ¿Qué faríanos pa conservar-los? No quiero nian pensar en que a La Seu u a l’Alfacharía le pasase lo mesmo que le pasó a Notre Dame. Me fació firme duelo lo fuego d’a Sierra d’Exulve, lo zancocho d’a espluca de Chaves, la enrona d’Averly… Aragón ye una maquina de destruyir patrimonio, como hemos contrimostrau tantas vegadas. La zaguera, con l’esvoldregue d’a Central Termica d’Andorra que agora tanto se pena y habe bel mes dengún no quereba conservar. Pero creigo que todas las personas podemos entender lo concepto de patrimonio ya que todas tenemos bel paisache, edificio, obra d’arte, etc que amamos y queremos que dure pa cutio.

Lo patrimonio immaterial no en ye menos. Tot lo mundo tien tradicions, relatos orals, festividaz… que quieren que no se pierdan. Los documentals de Monesma lo petan en la nuestra televisión. Las ferias d’oficios artesanos embelecan a a-saber-las personas cada anyo. La sensibilidat existe y ye (cuasi) universal.

Y en tot ixo, una d’as fayenas mas importants que hemos de fer qui amamos las luengas, mas que mas las minorizadas como l’aragonés, ye fer entender que tamién son patrimonio immaterial y que, pa conservar-lo, cal, entre atras cosas, diners.

Porque ixe, l’economico, ye lo principal argumento que s’ha feito servir en contra de que en lo Congreso espanyol d’os diputaus y diputadas se puedan emplegar luengas diferents d’o castellano sin que te clame l’atención la presidencia d’a cambra. Diz que vale perricas los famosos pinganillos y ye verdat. Que se podrían entender todas y toz en castellano. Y ye verdat. 

Criterios nomás economicos y utilitarios que, si s’aplicasen a atras formas de patrimonio, no s’entendería. ¿Cuantos diners vale conservar lo Pilar? ¿Discutimos si pa conservar-lo cal ista u atra actuación u lo deixamos en mans d’os expertos en conservación y arquitectura? ¿No sería mas util, en una plaza tant centrica y gran, un bloque d’edificios, un parking, un hotel u tot chunto? Si s’espaldase una parte, ¿lo deixaríanos enronau u lo tornaríanos a devantar? ¿Prebaríanos d’escusar-nos cuatre duros u invertiríanos tot lo que fese falta con tal de que quedase tant pincho u mas como antes?

La conservación d’o patrimonio ye una cuestión de debat publico y politico. Yo, por eixemplo, m’estimo mas de que s’inverta diners en actuacions que refirmen la conservación d’o patrimonio lingüistico - y lo d’o Congreso d’istos días en ye - que no pas en sinyals chigants d’Espanya que valen mas diners que toz los pinganillos de l’atro día y que no valen pa cosa. M’estimo mas que sobreviva una luenga que s’ha veniu parlando un milenio y que ha teniu la rasmia pa arribar en lo sieglo XXI a pesar de todas las dificultaz d’a represión, la uniformización cultural y nacional y la globalización a que s’adediquen los radius presupuestos culturals d’os lugars a la tortura de vacas. M’estimo mas que s’afirme profesorau pa que la cachimalla pueda fer servir en la escuela la suya luenga a que se faiga un desfile militar pa fer-se la bamba d’os carismos avionez que se trusquen los presupuestos estatals. ¿Vale mas lo pinganillo de Feijóo u lo sable de Leonor? ¿Aporta mas l’uno u l’atro?

Ye un problema social que tot se mida seguntes valura economica. Pero cuento que la mayoría d’as personas entendemos que i hai cosas que no tienen pre. Que la polideza y los sentimientos que provoca son incalculables. Fer veyer que las luengas son muito mas que una simple ferramienta comunicativa ye una d’as mas importants fayenas que tenemos las que las amamos y me pienso que no ye tan dificil si qui tenemos debant tien nomás una miqueta de sensibilidat. 

La siguient fayena, una vegada que qui siga entiende que las luengas son patrimonio, ye que la suya conservación, igual como la d’os edificios, paisaches, cuadros, esculturas… exiche d’actuacions y que, a sobén, ixas actuacions cuestan diners. No vale con deixar lo patrimonio a la bimbola: los edificios s’espaldan, las colors d’os cuadros se malmeten… y tot ixo nomás por lo paso d’o tiempo. Si antimás, i hai agresions continas a ixe patrimonio, lo proceso s’accelera. Si s’entiende que la luenga ye cualcosa a conservar a escape s’entiende que cal actuacions y diners pa conseguir-lo. Y, contino, que ixas actuacions las habrían de decidir personas con la formación y los conoiximientos adecuaus.

Si por lo pre de bel pinganillo se consigue fer entender a la parte d’a sociedat que no lo fa lo que son las luengas antimás de ferramientas comunicativas, bienveniu siga cada euro que se bi invierta. Cada paso fa camín. Agora, a seguir ixamplando los dreitos d’as fablants.

viernes, 10 de enero de 2020

Con los peus en tierra. Apunts d'una investidura (II)

Las alufras que cada un se fa determinan muitismo las reaccions a los acontecimientos. Dende lo 15M y lo naiximiento de Podemos y las compleganzas, cada vegada que s'arriba a lo poder institucional arriba una euforia extrema a on que pareixe que la revolución que muitas deseyamos siga a tocar. De manera paralela i hai una patacada de haters que siempre avisan de que cosa no sirve pa cosa y de que lo que cal fer ye lo que dicen ells dende lo teclau d'o PC.

La realidat gosa d'estar muito menos dichital. I hai muit pocos zeros y unos en politica, tenendo infinitos numeros en meyo pa fer servir. Clamatz-me varrenau, pero personalment me foi contento de que, en cuenta de tener a Casado de president y a Abascal de vicepresident, tiengamos a Sánchez y Iglesias. Nomás de veyer los aparatos que ha feito lo facherío y los suyos voceros, ye un buen indicador de que s'han ixorrontau una miqueta y, encara que poco, los suyos privilechios son menazaus. Dimpués de todas las victorias que han teniu en zagueras caleba baixar-les los fumos. Yeran, y son, muit creixius, y ixo ye perigloso mesmo a nivel fisico, como bien saben qui han estau victimas d'os suyos sobos y menazas en zagueras que tant poco amaneixen por las televisions.

Lo nuevo gubierno espanyol lo tien muit dificil pa fer-me burro falso por un simple motivo: no n'aspero cosa.  No m'he feito guaires alufras. Podemos pasó d'asaltar los ciels a una socialdemocracia floixeta en qüestión de meses. Los chandríos internos, los pactos a sobén vergonyosos con lo PSOE en atras administracions, la ruptura de compleganzas y muitas atras d'as suyas decisions me fan tener muit poca asperanza en que consigan cambios de guaire entidat. Muito menos, revolucionarios. D'o PSOE espanyolista d'os GAL, la reforma laboral, lo 155, d'os pantanos, lo lambanismo, Grande Marlaska y Borrell, ya ni te cuento.

Pero sí que aspero, y ixo ye bien important, que lo que dure iste gubierno sirva pa dos cosas. La primer, baixar lo libel d'o rancioespanyolismo que va prenendo cada vegada mas presencia. Me preocupa la cantidat de diputaus que tien, encara que probablement sobrerepresente a la ultradreita sociolochica. Pero muito mas la normalización que he viviu en zagueras d'os suyos discursos en la carrera. La falta de vergüenya que tien ya muita chent pa expresar ideyas que antes mas nomás se deciban a escuchetes, y en los suyos entornos. La segunda, que aproveitemos que lo viento va a favor, u lo menos no sofla en contra, pa reconstruir los discursos d'a izquierda a ran de carrera. Y prou que sí, de l'aragonesismo, que buena falta nos fa.

Como siempre, la luita yera, ye y continará en la carrera. Pero la cantidat d'entrepuces que te metan los gubiernos pa fer la tuya vida social, cultural y politica cambea muitismo la realidat y la posibilidat de conseguir cambios reals. Asinas que aproveitemos que arriba un periodo a on que en tendremos menos, d'entrepuces, y sigamos empentando las alternativas politicas que fan d'o mundo un puesto millor a on que vivir.

miércoles, 8 de enero de 2020

Teruel Existe. Apunts d'una investidura (I)

La decisión de Teruel Existe de presentar-se a las eleccions me pareixió una error bien gran. Nunca no soi estau a favor de partius "tematicos" como PACMA. Ni tampoco d'o que goso de clamar "partius gudrón" como PRC que, por un regular, tienen como tot programa politico un mapa d'infraestructuras y poco mas. D'os que evitan posicionar-se politicament, pero quieren entrar en una cambra lechislativa a on que habrán de fer-lo terne que terne. Y abstener-se tamién ye una manera de posicionar-se politicament. Asinas que me pareixen una mentira ya dende lo suyo mesmo planteamiento.

Lo caso de Teruel Existe me tocaba mas de cerca. Ye una organización que i simpaticé muito en los suyos orichens, por qüestions tanto politicas como personals. Creigo que dimpués fue tenendo qualques errors y en zaguers me n'heba distanciau prou ya que me pareixeba que heba perdiu buena parte d'a suya utilidat como ferramienta movilizadera y transformadera d'o territorio. La presentación a las eleccions espanyolas me pareixió la error definitiva ya que convertiba lo que yera, y en la mía opinión, heba de seguir estando, un movimiento social, en un partiu que habría de posicionar-se, querese u no, en toda mena d'afers que no habrían de pertocar-le.

Arriboron las eleccions y Teruel Existe consiguió lo diputau sacando-le-ne a V0X, lo que ye sin dubda una buena noticia. Qualsiquier manera de sacar-le representación a V0X me va a pareixer bien a priori. Teruel Existe ya heba feito mas por aturar lo faixismo que Mas País. Muitas d'as mías amigas, conoixidas y familiars d'o sur se feban bien contentas d'a noticia, encara que yo continaba prou esceptico.

Las declaracions de Tomás Guitarte antes y dimpués d'eleccions en contra d'os movimientos independentistas y soberanistas, la suya reunión con faixistas y la propia naturaleza d'o partiu, me feban barruntar que faría estorbo pa lo gubierno PSOE-Podemos, pero vetemé que una vegada mas m'entivocaba. L'anuncio de que votaría a favor, cumplindo la suya promesa electoral de facilitar lo gubierno espanyol me sorprendió prou. Lo que pasó dimpués, con tot l'acoso d'o facherío ent'o suyo diputau, mesmo mas.

Muitas d'as personas que le heban votau, u que dende atras partes d'Aragón y de l'estau simpatizaban con ixe teruelano que clamaba ricos a los "nacionalistas perifericos" en Salvados, yeran encarranyaus de tot, clamando-le independentista, comunista, satanico y que me se yo que mas. Pintadas, menazas y la vispra d'a votación decisiva habendo-se d'amagar por las carreras madrilenyas completan una historia una mica surrealista y bien propia d'a democracia bananera que ye l'Estau espanyol.

Agora Guitarte amaneixe agora como un heroi d'a izquierda, habendo estau decisivo pa que hue tiengamos lo gubierno espanyol mas royo d'a historia recient. A priori, a lo menos. Manimenos, igual como votó a favor, podría haber-se absteniu u mesmo votau en contra. U, en lo caso de que la dreita hese conseguiu un pacto viable, haber votau a favor d'a suya gubernabilidat. ¿Convertiría ixo a Guitarte a l'inte en un perigloso faixista? Ixe ye precisament lo gran problema de prochectos como Teruel Existe (partiu). Un d'os avantaches d'o sistema partitocratico ye la teorica predictivilidat d'o sentiu de voto en la mayoría de qüestions d'os representants politicos.

Teruel Existe habrá agora de seguir retrantando-se terne que terne y, como he dito antes, abstener-se tamién ye una posición politica. Dirá belún que ye una posición lechitima en tot lo que no afecte a la provincia, pero ye de muit mal determinar qué ye exactament ixo. ¿Qué postura tendrán quanto a politicas lingüisticas? ¿Quál debant d'a memoria historica? Todas dos son cosas muit politizadas y que afectan dreitament -¡ y cómo!- a una provincia con una luenga minorizada y scenario de muitas d'as piors esferras que se facioron en la Guerra Civil y que encara son por investigar.

Que la suya simpla existencia ya ha conseguiu cosas ye indubdable. Muitas mas que no m'hese pensau. Lo sur aragonés s'ha visibilizau y pareixe que se van a prener midas politicas y d'infraestructuras necesarias y importants. Muitos defensors d'os boicots a los cavas y cosas pareixidas han sentiu lo que ye un boicot absurdo en carnes propias. S'ha charrau de Teruel mas en istas zaguers semanas que en las zaguers decadas. Y ixo ya ye muito.

En no tener una ideolochía de partiu, ni sisquiera de movimiento politico, la manera en que Teruel Existe pase a la historia y cambee lo territorio penderá en buena mida d'a capacidat politica de Guitarte, pa bien u pa mal. Lo potencial ye bien gran y sisquiá me faiga cambiar d'ideya de tot lo que he pensau en totz istos meses dende que decidioron blincar a la politica institucional.