lunes, 23 de febrero de 2015

Wolverine ha muerto (atra vegada)

De bien chiquet, prencipié a leyer comics de superheroes. Chusto por as envueltas que yo prencipiaba, reeditoron en castellano os primers numers publicaus en l'estau espanyol de Avengers y X-Men (Vengadores y Patrulla-X en a suya edición espanyola). Asinas que prencipié a leyer ixos primers numers que ya s'heban editau por primer vegada muitismos anyos antes. Os X-Men yeran, y continan estando, os mios favoritos. Y en o numer 5 ya viyé morir a Wolverine (Lobezno en a (mala) adaptación a lo castellano) por primer vegada.

Tamién en ixas envueltas, me tricolotiaba a soben con os mios companyers de lectura de comics, por qui yera o superheroe más guay. Teneba un amigo que yera superfan de Ghost Rider, atro de Hulk, atro de Captain America y, prou que sí, un de Wolverine. Yo l'odiaba. A Wolverine. Y a la fin, a ell, tamién una mica. Wolverine me pareixeba o tipico farute de colechio. O guayón bamboso que quier tot lo protagonismo.

Siempre m'ha trucau o ficacio como personaches que en a vida real odiaríanos, se fan bien populars en a ficción. Barney Stinson de How I met your mother, Carlos de Top Chef 2, Bill Adama de BattleStar Galactica 2003, Jack Bauer de 24, .... Wolverine ye un d'ixos personaches. Dengún no lo aguantaría si lo conoixese de verdat, pero a totz les feba goyo.

Con o paso d'o tiempo, Wolverine fue medrando en Marvel. Consiguió a suya serie contina propia y fue fendo-se fundamental en totz os equipos d'os X-Men y cutiano visitant d'atras series. A la fin se fació tamién vengador y en zagueras saliba practicament en todas as coleccions Marvel, tenendo dos capeceras con o suyo nombre, Wolverine and the x-men y Savage Wolverine. Yera quasi imposible leyer un tebeo Marvel que no salise ell, y no facil uno que no protagonizase en mayor u menor mida. Estió, tamién, o responsable d'o zaguer scisma d'os X-Men y fundador d'a escuela Jean Grey ta mutantes.

Toda ista evolución dende un enano asalvachau y violento dica un intelectual profesor y lider politico, pero de vez agresivo cheneral, han feito de Wolverine un d'os personache más incoderents de l'universo Marvel, pero tamién más atractivos y omnipresents. Asinas que quan leyé que moriba, que se feba una colección (Death of Wolverine) de propio ta matar-le, me pensé que yera nomás una estratechia de ventas ta que me deixase buenos chanfles en bells tebeos mediocres.

Contino pensando que no ye que una estratechia comercial y que Wolverine tornará t'a vida en menos de tres anyos, vía clonación, viache en o tiempo, henchizo u qualsiquier fatera, como acaban de fer con Nightcrawler, por eixemplo. Pero cal decir que a suya muerte, l'han escrita prou bien. Y no sé porqué, as tres veces que l'he visto morir m'han feito firme goyo.

A primer d'ellas estió en o numer 5 de La Patrulla X que tos comentaba antes. En o mitico Uncanny X-Men 142 d'a edición orichinal, a on que ya asesinaban a Wolverine en a portalada d'o comic. Yera o segundo numer de "Diyas d'o futuro pasau" l'aventura d'os X-Men en que se basa a (por agora) zaguer cinta d'os mutantes. Antimás d'o propio tiro que le fote o centinela, a imachen d'a suya gosaralla d'adamantium tirada por tierra a os pietz de Colossus y Storm yera tot un goyo de viyer ta yo, que tanta quimera le teneba. Prou que como yera en una realidat alternativa, todas sabebanos que a l'atro mes tornaríanos a leyer a l'enano canadiense.

Aquella aventura estió una d'as primers y más sinyaleras de realidatz alternativas. Dende alavez, y más que más os X-Men, en han escrito arrienda por toda mena d'universos paralelos. En unatro d'ells tamién moriba Wolverine. Yera o numer 1 de X-Men Forever, colección que ya en charré fa tiempo. Astí, Chris Claremont repreneba l'argumento d'os tres primers numers de X-Men y continaba como l'hese feito goyo de continar sin presions editorials. Quasi lo primer que fació estió matar a Wolverine y, encara que tamién yera un universo paralelo, no me lo creyé. Por muito que fuese Claremont, que siempre sorprende, no podeba creyer-me que matase a l'omniprota marveliano en o primer numer d'una colección. Pero ye lo que pasa quan a uno le dan libertat creyativa.

Wolverine tornaba a morir cremadet. En ista ocasión no tornaría a l'atro numer. De feito no tornaría en toda la colección. Cosa que agradeixié muito. Que en Marvel os muertos continen muertos ye raro, rarizo.

A tercer vegada que lo he visto morir no la escribió Claremont, sino Charles Soule, guionista de Death of Wolverine. En quatre numers Soule recuenta os zaguers diyas d'un Wolverine que s'ha quedau sin o factor curativo y a qui encorren os suyos enemigos más sinyalers. Me pensaba, y contino pensando, que sería nomás una estratechia comercial ta que me deixase os 10 euros que cuestan os quatre numers d'a serie. Y en yera, pero a lo menos me he leyiu una buena historia que da una fin prou digna a un personache que se lo mereixe. En no fer-me guaire goyo, no l'he seguiu a suya historia, asinas que ye más que prebable que m'haiga perdiu bell detalle. Con tot y con ixo, istos por istos quatre numers se fa un remero de muitas d'as partes más importants d'a suya historia sin que esdevienga un catenazo. Tot de revés, ye un comic d'os de siempre. Barallas, bien de snikts y una final que no fa burro falso y que ha creyau ya un icono. No meto a foto ta no spoilear a dengún, pero cuento que ya se será vendendo figuretas d'ixa zaguer vinyeta. 

Wolverine no ye, ni de luen, o mio personache favorito. Pienso que se l'ha sobreemplegau dica l'ansia y que Marvel contrimostraba una falta d'ideyas en tener-lo por tot. Pero con tot y con ixo, ye estau protagonistas de muitas d'as millors historias que he leyiu d'os X-Men. Y antimás sino hese existiu, ¿a qui le ganaría Gambit a baloncesto?

Que vaiga bueno Wolverine y aspero que tarden prou en fer-te resucitar!



domingo, 8 de febrero de 2015

Por qué no creyer?

As cosas en que puede creyer a chent nunca no deixan d'enarcar-me. Fa bells diyas, en una charrada, una companyera nos deciba que no podebanos vestir de royo de maitins porque va en contra de no se qué movida zen, u bella cosa parellana. Que nos caleba ir cambiando de ropa seguntes o momento d'o diya. Bell rollo parellano a lo Feng Shui, pero con a ropa, cuento que será. Unatra companyera le preguntó "¿pero creyes en ixo?", a lo que ista contestó con un "¿por qué no?".

Astí sintié como totz os poders que fan as profesoras de sciencias de toda la planeta quedaban en no cosa debant d'una fatera inventada por bell iluminau, u mesmo por bell chuego infantil elevau a la categoría de filosofía, con un acotracio d'exotismo oriental, siempre millor que qualsiquier cosa d'o "scientifista occident", que deciba no se qui.

Ixa mesma persona, bell diya dimpués, dició creyer en l'horoscopo porque creyeba que "as planetas influyiban en nusatras en l'inte de naixer". Tamién ye cristiana, d'as que van ta misa de cutio, y s'amostró carranyada quan les dicié que a homeopatía yera nomás augua u zucre, y que as flors de Bach y o reiki yeran atros timos iguals.

Charro d'ista persona, pero ye una actitut prou común. Creyer en tot. En tot fueras de en a sciencia, ye claro. Talment Jonathan Miller teneba razón quan s'estimaba más definir-se como no-creyent (disbeliever) que como ateu, ya que ye un concepto más amplo. Veigo masiau a soben como as cristianas creyen, antimás, en toda mena de atras creyencias. Belunas incompatibles, por cierto. Talment una vegada que crebas a muga d'as creyencias con una fatera, ubres a puerta a toda la resta. No sé si o cerebro funciona asinas, pero o fenomeno ye amplament estendillau.

Por qué no creyer en o "Feng Shui modisto"? Porque ye una fatera que se viye dende luen. Porque no bi ha garra estudio, indicio, sinyal, ..... que indique que siga asinas. Porque no se basa en una observación de fenomenos contrastada por dengún.... Por qué no creyer en l'horoscopo? Porque ye una ababolada que a posición d'unas planetas en relación a la nuestra y a uns debuixos que bells occidentals facioron en o ciel fa sieglos, y que ta forro de bota, hue ya han cambiau de posición, influiga de garra traza sobre nusatras. Porque a sola influyencia que tien Marte u Venus (u a Luna) sobre nusatras ye a suya gravedat y en l'inte de naixer a gravedat d'as mans d'a partera u medica ye más gran que no ixa. Por qué no creyer en (ficar nombre de creyencia no contrastada)? Porque, como dició Sagan, afirmacions extraordinarias cal que tiengan prebas extraordinarias. Porque si no nos preguntamos porqué as cosas son como son u si funcionan a humanidat desapareixería.  Porque dengún no viyó o can de Ricky Martin minchando Nocilla d'a totera de dengún.

Si quan nos dicen que meter un cactus en un repalmar te puede aduyar a conseguir treballo, u que pichar en l'escusau d'o medico mientres le faltas te curará os mals d'o garganchón, no se t'enchega l'alarma que te diz "isto ye una fatera", talment habríanos de revisar o nuestro esprito critico y, sobre tot, o nuestro sistema educativo. Porque ixo sí que ye un fracaso educativo.

A pregunta que cal fer no ye "por qué no?" sino "por qué?". Por qué cal vestir d'azul de maitins ta que as cosas vaiga bien? Por qué a Luna provoca más partos? Por qué nos van a fumigar avions en un ineficaz y absurdo chenocidio?. Y ya que prencipiamos a preguntar cosas, no sería por demás preguntar tamién "cómo?" u "ta qué?".

Información, información, información. En cal, y a palladas. Un d'os problemas que tamién me trobo a soben con istas "omnicreyents", pero tamién con muitos atros perfils de diferents graus de creyencias, ye a falta d'información. A homeopatía ye un d'os eixemplos más plateros. Quan a la chent que la esfiende les pregunto que si saben lo que ye, a soben me dicen que son "medecinas naturals", "hierbas", "medicamentos sin quimicos", u cosas parellanas. Lo que indica que ignoran dos cosas: lo que ye a "medicina scientfica" (1) y lo que ye a homeopatía.

Quan les explico lo que ye de verdat a homeopatía, fan uellos de caparra. Por un regular creyen que les miento (qüestions d'autoridat). Tamién gosan de recontar bella experiencia de "amimefuciona". Me preguntan "y alavez porque deixan vender-lo en farmacias?"... cosas asinas. Pero creigo que nunca no he feito venir a plego con iste afer a dengún que ya creyese. He conseguiu que qui no conoixeba a homeopatía estase a la tisva y la refusase, pero una vegada que i creyeban m'ha resultau imposible de fer-les cambiar d'opinión, encara que pueda alportar toneladas de prebas.

Ye muito facil, por lo que pareixe, creyer-te una fatera. Ye muito más dificil, y d'ixo cuento que bi habrá estudios, reconoixer que has estau creyendo en una fatera, u que o tuyo sistema de creyencias ye basau en chorradas que bell iluminau s'inventó bell diya y que consiguió ixemenar a bando. Errare humanum est, sed perseverare diabolicum.


(1) Termino que foi servir ta entender-nos. A medicina que no ye scientifica no ye medicina.

viernes, 23 de enero de 2015

A floreta. Por Amparo Rubiales

Sin ixublidar tot lo que hemos enantau, a o feminismo le queda muita luita por debant dica que se considere humanas a las mullers, como deciba o lema. Iste articlo me fació firme goyo en tractar un tema muito asumiu como normal por a mayoría de personas (muito más en os hombre, prou que sí) y en haber resumiu en muitas pocas parolas y de trazas muito plateras as argumentacions contra as floretas (piropos en castellano). L'articlo orichinal, de Amparo Rubiales estió publicau en a versión en castellano de Huffington Post dimpués d'unas declaracions d'a presidenta de l'Observatorio contra la Violencia de Chenero d'o Consello Cheneral d'o Poder Chudicial, Ángeles Carmina en contra d'as floretas.

Encara soi sin sangre en a pocha por l'estrapalucio que se fació a causa d'as declaracions d'a presidenta de l'Observatorio contra la Violencia de Chenero d'o Consello Cheneral d'o Poder Chudicial, Ángeles Carmina, que i expresó que a floreta ye "una invasión a la intimidat d'a muller", por lo que esfendió a importancia de eliminar-lo, encara que siga afalagador. Quasi totz os articulistas y comentaristas masculins d'iste país han feito as suyas graciosas apostillas cuanto a ello, que contrimuestran, atra vegada más, que isto d'o masclismo d'a sociedat ye más perén que no queresenos creyer. T'os millors, ye nomás unatro exceso más d'isto d'a igualdat de chenero que tanto les cuesta d'asumir, lo que contrumuestra lo luen que somos de conseguir que hombres y mullers podamos estar lo que somos: diversos, pero iguals.

S'han dito muitas cosas como conseqüencia d'istas declaracions: que a floreta ye polida, un enradigau costumbre de sieglos, que traviesa todas as culturas y civilizacions, encara que nusatros (os espanyols) creigamos que ye qualcosa "muito nuestra".Lo que dengún no diz ye qui decide ixo de que ye poliu, ni destacan que ye siempre un hombre qui le'n diz a una muller, en publico y de traza anonima, sin que bi haiga relación d'afectividat y sin que dengún no le'n demande. A muller no demanda opinión sobre o suyo cuerpo y, alavez, no son lechitimarus ta dar-la. Que os hombres, en estar hombres, tiengan un dreito historico a fer floretas a las muller ye, ciertament, una fatera masclista más d'as muitas que somos feitas por a sociedat en que vivimos, porque son as reglas d'o sistema patriarcal, y crebar con os suyos costumbres, grans y chicotz, les cuesta a las mullers fer un gran poder, antimás d'haber d'estar obchecto d'as suyas moflas. No ye que una antiga construcción d'a identidat de l'hombre a costa d'as mullers, consideradas obchecto d'a suya pertenencia. Atro estereotipo más. Antesmas tamién se deciba ixo de "o mio mariu me fote lo normal"; hue talment no se diga, pero lo continan fendo.

¿Que ye agradable que te faiga floretas? Sin dubda, pero en privau y con mutuo consentimiento. Nos fa goyo a floreta, prou que sí, pero no pas en publico ni anonimament, que ye lo que censuramos, porque antimás, en a más gran parte d'os casos, son expresions fierizas y que enristen contra la intimidat, que ye lo que denuncia a presidenta de l'Observatorio contra a violencia de Chenero. Y no tien mica a viyer con a maravillosa poesía amorosa ni con os madrigals de Gutiérrez de Cetina ni con tantas cosas repolidas que s'han escrito y dito sobre as mullers, que no, que se tracta d'atra cosa, d'o masclismo que, en o millor d'os casos, no quieren parar cuento de lo muito que encara tira entabant.

Os mastos d'iste país han feito servir toda la suya artillería moflona contra ista persona, como la ferán servir con yo y con as que antes han escrito tamién sobre a floreta, porque sostenemos, sí, que ye una mena más d'o masclismo social que vivimos. Han plegau a la rematadera, no nomás de continar fendo-se a mofla d'o feminismo y d'as feministas, sino, mesmo, de l'aspecto fisico d'a propia autora d'a reflexión, muito propicio, seguntes ells t'a floreta, "por a suya vistera presencia fisica", que la invalidaba ta decir cosa en contra d'o mesmo. Increyible, pero cierto.

L'ambito d'as mullers estió, por decisión d'os hombres, o privau y, precisament por ixo, o mundo nuestro ye un mundo de sentimientos; as mullers femos muitas más floretas que no los hombres, que tienen pior exteriorizar os sentimientos; lo femos con mullers, con menors y con os propios hombres, pero siempre en privau. Os hombres no se fan floretas entre ells, ni lo polius que son ni cosas d'ixas tant polidas que nos decimos as mullers. No somos en contra d'ixo, de revés, les animamos a que sigan más expresivos. Repito, d'o que somo en contra ye d'a floreta en publico y anonima. Ixe ye, chustament, o que consideramos atra mena d'agresión verbal que no queremos. ¿Queda platera a esferencia?

Ta rematar, anyadiré que no ye qualcosa que nomás ocurra en Espanya; pasa en tot lo mundo, y as mullers de totz os paises lo denuncian con más rasmia que no nusatras. Sé que soi cheneralizando y que a gran mayoria d'os hombres no fan floretas en publico ni de trazas anonimas a las mullers, pero muitos esfienden ixe costumbre porque piensan que ye un dreito adquiriu que no quieren que les furten. A beluns les fa espanto que, de continar asinas, acabemos estando realment iguals.

miércoles, 14 de enero de 2015

Tabiernas d'Aragón (2): Atrio

Entre os 16 y os vinte y pocos anyos, si me querebas trobar, a traza mas facil yera d'ir ta l'Atrio. Antes u dimpués i pasaría. L'Atrio, o segundo bar que'n charro en iste Tabiernas d'Aragón que prencipié con o DeVizio, ye o bar que me viyó creixer mosicalment y vital. Mesmo quan ya prencipié a ir t'a Madalena de borina, continaba indo-ie prou a soben. Astí conoixié a tanta y tanta chent y tanta y tanta mosica que marcó toda una etapa d'a vida mía.

En a colla d'amigos de l'instituto yeranos catorce personas y a nomás quatre les feba goyo o chunda chunda, asinas que a resta gosabanos d'imposar os nuestros criterios mosicals que prencipiaban y remataban en l'Atrio. De cabo ta quan, si a mosica se feba masiau repetitiva, si i levabanos masiau rato, u si en l'Atrio no se i culliba, movebanos t'o DeVizio u t'o Posturas. Pero yeran pocas vegadas.

L'Atrio yera, y ye, en a carrera Maestro Marquina, en un d'os puestos más centrals d'o "Rollo". A suya decoración d'agora ye inspirada en a Roma antiga con columnas y murals feitos con teselas, pero antes más yera más zaborrer (u autentico, si tos lo estimatz más) y teneba cuadros de Barón Rojo, plens d'apegallos y grafitis a boli.

Quan lo conoixié yera un guariche de tot. A pintura d'as paretz se cayeba, os debantditos cuadros yeran emporcaus de tot, y os escusaus feban más problemas que no solucionaban. Terne que terne se saliba l'augua porque bell ababol lo heba bozau y hebanos de fer entibos con o serrín ta que no plegase en a resta d'o bar.

O feito que feba diferent a l'Atrio yera, como en os buenos bars, a mosica suya. Bien sinyalera. Quan ibas ta l'Atrio sabebas perfectament lo que ibas a sentir. Con tot y con ixo, a mosica s'esviellaba de contino y, chunto con as cantas clasicas, de cabo ta quan apareixeban cantas de collas nuevas. Asinas conoixié a mosica que marcó a mia vida mientres muitos anyos y que hue contino ascuitando. Barón Rojo, Reincidentes, Extremoduro, Marea, Platero y tú, Berzas, Kortatu, La Polla, Boikot, Tako, Mallacán, Piperrak, ... yeran nomás bells quantos d'os sonius que se repetiban todas las nueitz. (En tenetz una playlist a la fin d'o post)

Tamién como en totz os buenos bars, as parroquianas i yeranos fixas. A la fin, te conoixebas con todas y, malas que dentrabas prencipiabas a saludar a chent. De feito, si bell diya teneba ganas de pichar antes de dentrar-ie, me'n iba t'o Tranvía, o bar que bi heba a o canto, pichaba, y dentraba en l'Atrio ya pichau ta poder tener os capazos con tranquilidat.


En a barra, figuras como Mr. Propper u Óscar, o cantaire de Berzas, nos aguantaban as nueitz de zorrera, dando-les bien de ferrete antimás, conque nos metesen ista u l'atra canta. Tamién habioron d'aguantar-nos en os primers anyos que militaba en Chobenalla, quan les emplibanos o bar de sinyals d'Aragón con a estrela, y quan tenebanos os nuestros eternos debatz de zorros con os comunistas y os anarquistas que tamién bi yeran de contino. A la fin, a las parroquianas de l'Atrio nos uniba la mosica que yera lo principal, pero tamién muitas atras cosas. Muitas d'ellas yeranos, y encara somos, en movimientos politicos y socials.

Tantas anyadas indo-ie, d'anecdotas en tiengo a trompicuesco. Muitos momentos miticos i he viviu. Como o primer concierto de Los Gandules. L'Atrio no gosaba de fer conciertos, pero a canta de "El osito come bayas" ya yera un himno en o bar. Fendo uellos de caparra, qui bi estiemos conoixiemos por primer vegada a los Escafandra, descubrindo que yeran dos viellos conoixius: Roberto "Berzas" y Santi "Contrabando de grifos". En una gabia, un melón nos cusiraba y feba de tercer miembro d'a colla. Quemisió quantas vegadas los habré visto dende alavez y qui nos iba a decir lo que plenarían qualques anyadas dimpués.

Pero si he de remerar bell momento, ye sin dubda quan a mia parella y yo nos casemos en l'Atrio. Levabamos nomás 21 diyas chuntas y venibanos d'a manifestación de Sant Chorche, de quan as manifestacions de Sant Chorche yeran contra o trasvase y ixas cosas. A suya chirmana m'heba fotiu un buen trucazo con o palo d'un sinyal que m'heba feito sangrar por o naso y encara me feba mal. Por efecto de l'alcohol, l'amor, u totz dos, m'importaba igual y, zorras como canastos marchemos de borina ta l'Atrio. Por o camín decidiemos de fer casorio y de que a ceremonia la fese bella persona que respetasenos: un cambrero. Si un mosén, un conceller u un capitán de barco pueden casar, ¿por qué no ha de poder un cambrero? Escribiemos os nuestros votos en un papelot que portiaba en o bolso y le'n diemos a un sorprendiu Óscar Berzas, qui nos los leyó y casó, chusto antes de servir-nos dos picheras de biera. Hue continamos chuntas y d'ixo ya en fa más d'una decada.

Bi'n ha muitas más. As partidas de dardos tirando a una cucaracha que puyaba a o cotau d'a diana, o diya que cacegué una lentilla, la trobé a la meya hora entre o serrín y consiguié ficar-me-la de nuevas, as incontables personas con qui m'enreligué, a vomecada dencima d'a bancada d'un tequila que heba traito Mr. Propper y que nos ne dio a tastar, un quince d'agosto que i pasemos más solos que ta qué,  ...

Hue encara me contina pasando d'escunzar-me con belun en bell bar u por a carrera y quedar-nos mirando-nos y decir: "ei, tú ibas por l'Atrio, no?".

Como os buenos bars, tamién l'Atrio teneba ixa canta de despedida, que zarraba la nueit de borina, u que marcaba l'exodo enta Zuma u a zona heavy. Yera, y cuento que continará estando-ne, Stairway to heaven. Malas que prencipiaba a sonar, as clients replegabanos os ropaches y nos pretabanos os zaguers tragos. Asinas que con a ixa canta zarro tamién lo post, y con una lista de Spotify con beluna d'as cantas que se i sentiban. Regular que me'n habré deixau un buen fascal, y antimás muitas no son en Spotify, pero cuento que todas as que i son, fan buena representación...







sábado, 27 de diciembre de 2014

Siempre s'ha feito asinas. Articlo de Carles Terès

Fa poco leyé l'articlo que traduzco contino en o blog de Carles Terès. En poquetas ringleras, i charraba de dos afers que m'intresan prou. L'un, ixe concepto tant raro que tien tanta chent d'o que ye "siempre" u "de siempre" u "de toda la vida". Ya en charré en un breu articlo en 2009. L'atro, sobre a "politica mosical" en as fiestas d'os lugars, a on que s'ha estendillau un modelo unico de verbena y/u punchadiscos con millor u pior criterio. Fa bells diyas viyeba a Los Jaques de la Sierra en concierto y me pensaba quanta diversión y que buena mosica se puede fer con nomás dos voces, un curdión y una guitarra. Igual como m'ha pasau en tantas y tantas rondaderas y actuacions de collas de mosica más "artesana" por decir-le de bella traza. Ixos que no tocarán a Bisbal (u sí), y fan mover-se a tot qui se i acerca, sin grans presupuestos ni aparatos (en os dos sentius d'a parola). Asinas que comparto la traducción d'ixe articlo, con aquell lema que fa anyos s'estilaba más de "¡garra fiesta sin gaiter!".

Siempre s'ha feito asinas (articlo orichinal "Sempre s'ha fet així" publicau en Esmolet)

Muitas cosas las acabamos fendo por inercia, porque "siempre s'ha feito asinas". D'istas trazas, s'ha manteniu as tradicions, os costumbres, as luengas. Afortunadament evolucionamos, encara que a soben ista evolución comporta prener rutinas allenas a las nuestras trazas d'estar. Y acabamos afirmando, d'istos nuevos costumbres foranos, que "isto siempre s'ha feito asinas".

Ye lo que pasa, por eixemplo, con as fiestas. Os mios convecins de Torre d'Arcas, saben que la Fiesta Mayor no ye a calendata más deseyada d'o calendario mio. No bailo guaire, lo confieso, y menos encara ixo que suena en as plazas mayors y poliesportivos, rai si tocan os zaguers exitos d'a radio u si as sinyoretas se cambean de ropa en cada canta. Me dicen siempre que en as fiestas "siempre s'ha feito asinas". Siempre? No. Cuentan que, antesmás, quan yeranos más pobres, veniban mosicos armaus con gaitas, tabals, mandurrias y guitarras. Diz la chent gran que se divertiban. Sí, y sin focos, flashes, lucetas ni altavoces chigants. Yeranos pobres y pareixe que ignorants. 

O primer de noviembre d'estianyo levemos t'o lugar una colla de chovens cargaus de guitarras, violins, mandurrias, gaitas y tabals. Portaban bell microfono y altavoz (ixo sí, modestos). Y malas que prencipioron a tocar, se viyó como s'iluminaba la cara d'a chent que empliba la plaza. Y totz bailando a lo son d'ixas ixotas, mazurcas y fandangos. Mesmo los pietz mios se me rebeloron y me portioron t'o uello d'o huracán (no, no heba zorriau).

Soi charrando d'a chornada adedicada a fer revilcar o "Ball del Poll", con a imprescindible y inestimable colaboración d’Espai de So, os chirmans Lluís-Xavier y Miquel-Àngel Flores y toda la Rondalla dels Ports. A cronica ya la podietz leyer en  Comarques Nord [viyer galeria fotografica] y en La Comarca. Nos divirtiemos muito: grans y chiquetz, chubilaus y chovens, mesmo los adolescents, siempre a la tisva d'os chiflius d'o suyo smartphone. Tot isto fa que me qüestione si cal tanta parafernalia, tantos decibelios ta fer fiesta. Y si mereixe la pena renunciar a tantas cosas t'aconseguir tant poco. No sé. Talment ye cosa d'a edat.

 

jueves, 18 de diciembre de 2014

O trango ta dezaga que cal fer de cabo ta quan

Fa bell mes, por qüestions laborals, estié pendient d'a votación que se fació en a Universidat de Zaragoza sobre si se sacaba la convocatoria de setiembre. Dende meses antes d'a votación bi habió un proceso de debat y negociación prou largo. Como yo ya no soi universitario le preguntaba a soben a un zagal que conoixié en ixas envueltas, creigo que de EDU, por cómo iba la cosa. En una d'istas, preguntau por cómo iba la negociación, nos prencipió a recontar no se qué movidas de una moción de censura a o president d'o Consello d'Estudiants u parellano. 

Yera bella cosa que me la bufaba. Lo que m'importaba yera si iba a haber-ie setiembres u no pas. Tot lo proceso, os cargos que tenese zutano u mengano y tot ixo me importaba tanto como saber qui estió lo ganador de Gran Chirmán 8. Manimenos ta qui charraba yera la qüestión important. Mesmo cuento que creyeba que nusatras, qui l'ascuitabanos sabebanos de qué ostias charraba. Que no ye o caso.

Conoixco prou bien ixa sensación. La he vivida un ciento de vegadas. Yo tamién estié representant d'estudiants en Claustro y Consello de Gubierno d'a Universidat, entre atros organos internos. Soi estau en atros organos de partius politicos y d'asociacions y organizacions de toda mena. Adedicando muito, pero que muito, d'o mio tiempo, que sacaba d'o mio ocio u mesmo d'o mio treballo.

Ye masiau cutiano que perdamos a distancia que nos fa viyer os problemas reals, y a grandaria real de cada problema. A yo tamién me pasó creyer que lo important yera una coma aquí u alla en iste negociau de tal documento, sin parar cuenta de que talment as cosas importants, as que cambiarían a vida d'as afectadas no yeran ixas. Lo que ta yo yera un mundo, como podió estar a politica universitaria en un tiempo d'a mia vida, en realidat intresaba poco u menos. Os motivos dan t'atro post, pero lo cierto ye que o 99% d'as decisions que podiemos prener-ie, por as que tantismo luité, no cambioron guaire u mica a universidat. Y prou que sisquiá intresoron a o 99% d'as afectadas.

En o treballo pasa parellano con una companyera. Qualsiquier chiquet inconvenient ye tot un mundo ta ella. Pareixe que maitin vaigamos a baixar a persiana porque nos han meso tal u qual entrepuz. Ye incapable de viyer a uellada que tienen os clients sobre o treballo nuestro y como se la bufa ixe gran entrepuz que ha trobau.

Quan tot isto pasa, quan somos absorbius de tot por o revolvín que ye tant dificil de salir-ne, hemos de fer un trango enta dezaga, aturar un momento y mirar-nos arredol. Viyer qual yera l'obchectivo que tenebanos quan nos embrequemos en a movida que siga y si lo que somos fendo aduya u no pas a conseguir-lo. Charrar con totz ixos referents morals, politicos u eticos externos a la movida en qüestión y preguntar-les que'n opinan. Viyer o cuadro en o suyo conchunto. Porque o Gernika u La Gioconda, vistos a 10 cm, pierden muito, por muitos detalles curiosos que les podamos trobar.

Ye ixe tamién un d'os mals que ha afectau a lo modelo de democracia "que todas nos hemos dau y que guarencia la paz y convivencia de totz os espanyols". Ya no charro d'os politicos "malos", de qui furta u que se'n aprofeita. Charro d'as politicas honradas que sí que quieren prebar de fer una sociedat millor, pero que a pur d'anyos treballando-ie han esdeveniu politicas profesionals que adedican tot lo diya mientres decadas a fer papelotz y a tricolotiar-se por comas absurdas en documentos absurdos, ixublidando os problemas reals y cutianos d'as gubernadas u chestionadas.

No repitamos errors. Talment de cabo ta quan cal aturar. Prener-se un ratet y una biera con ixa amiga que fa tiempo que no viyes y preguntar-le como le va la vida, que problemas tien, como vei la suya ciudat y o suyo país y parar cuenta d'o important. Y si bell diya ganamos a universidat, a ciudat, a revolución u lo que sía Respice post te! Hominem te esse memento!

viernes, 12 de diciembre de 2014

As mias series: Community

Creigo que nunca no l'he agradeixiu prou a Paul que me charrase d'a serie con que foi devantadera d'ista nueva sección, que ya caleba. Community, como atras muitas series, prencipia una mica dandalosa y sin definir-se guaire bien. Un poquet como Big Bang u mesmo os Simpsons. Pero china chana va costruyindo uns personaches y situacions que fan una serie, en a mia opinión, bien divertida y orichinal.

A serie prencipió en 2009 y ha gravau ya cinco temporadas, con dos remangos de cancelación. A seisena la ferá Yahoo! online, por lo que pareixe. Raro se me fa que haiga endurau tanto, en estar una serie con una humor una mica esferent a lo que somos feitas en as comedias yankees, pero mientres la faigan podremos continar gronxiando-nos.

L'argumento ye a vida d'una colla de personas que estudean en a Universidat Comunitaria de Greendale. Ni conoixeba, ni encara tiengo guaire platero lo que ye una Universidat Comunitaria en EE.UU. pero, por lo que dicen en a serie, be d'estar bella mena d'Universidat con poco nivel educativo y endrezada t'a chent sin recursos economicos.JJeff, un d'os protagonistas, ye un advogau d'exito, que se descubre que no tien garra titol y, alavez, no puede exercer d'advogau, por lo que decide d'estudiar en a Universidat de Greendale t'aconseguir-ie un titol antes con antes, en estar o camin más facil.

Astí conoixe a la resta d'o reparto. Toda una crica de frikis, cadagún d'as suyas trazas, que china chana imos conoixendo. En a primer temporada, os caracters encara no son guaire formaus, pero dende a segunda ya tenemos uns personaches bien feitos y prestos de tot ta fer-nos redir.

O ser humano, a "mascota etnicament
neutral" d'a Universidat
Abed ye un estudiant prou intresau en a cultura popular, más que más en a televisión. Fa terne que terne referencias a la TV y o cine y ye o personache más friki, en o sentiu actual d'a parola. Britta ye una activista politica con arrienda contradiccions. Shirley una muller negra esvurciada prou catolica y que fa una mica de mai de totz. Troy, o tipico sinsustancia capitán de l'equipo de futbol americano, pero que ye muito buen zagal y que fa muit buena pacha con Abed. Annie ye una mesacha que feba siempre sobresalients en clase y que ye a más choveneta y inocent. Y Pierce, interpretau por Chevy Chase, ye un viello racista, clasista, masclista y representación de tot lo pior.

Antimás, van apareixendo una ripa de secundarios tant buenos u millors que muitos d'os protagonistas. O decano, aficionau a travestir-se y enamorau de Jeff. O profesor chino d'espanyol Beng, un d'os personaches más bizarros (y ixo ye bien dificil) d'a serie. Magnitude, con chicotas pero chenials aparicions. Leonard, "Pulseras d'estrela", y muitos atros menos cutianos, pero con papels bellas vegadas granizos.

A humor ye bien absurda y orichinal. Fan muitos episodios "especials", que ixo siempre fa goyo. Un a on que se fan monyacos estilo videochuegos 8-bits, atro con monyacos "Jim Henson", qualques especials con barallas de pistolas de pintura, mosicals, ... de tot. Entre as debantditas referencias populars, bi'n ha continas a Dr. Who, que os personaches rebaltizan como "L'inspector espaciotemporal".

Resumindo, Community ye una serie rara. Que probablement no ferá guaire goyo a muita chent, pero que a qui le cuaca ixa mena d'humor que i fan, no podrá deixar de viyer. Fetz-le una uellada, por que mereixe la pena. Y a vier si asinas conseguimos que se faiga una seisena y una sietena temporada, y as que calga.