jueves, 30 de agosto de 2012

Sangre, sudor y glarimas

"Sangre, sudor y glarimas" yera tot lo que Churchill podeba ufrir en 1940, en o historico charrazo que fació en a Camara d'os Comuns anglesa. Dende alavez a frase s'ha repetiu muitas vegadas. En zagueras no tantas, a tamás d'a situación economica, pues os eufemismos chupen tot lo luengache politico, literario, y d'os meyos de comunicación. Manimenos a ideya de no ufrir que sufrimiento contina funcionando. Rajoy no prometió que sufriríanos, pero tampoco nos dició que nos levaría t'a tierra prometida. Cosa que estió una d'as más grans errors de ZP en no reconoixer que tot se'n iba ent'a fuesa.

As cuchas (bi incluyiré a la socialdemocracia por qüestions practicas) asoben prometemos masiau. Prometemos que no bi habrá ni sangre, ni sudor ni glarimas. Que feremos una sociedat perfecta, sin discriminacions, a on que todas podamos estar felices. Cuento que ixe ye un d'os trunfos d'o capitalismo. ¿Quantas vegadas no habremos sentiu o ferrete de "o menos malo d'os sistemas"? O mesmo capitalismo reconoix que ye vasuera y, en fer-lo, se da a si mesmo l'autoridat moral ta estar o millor sistema. Una contradicción d'as grans que ha plegau en muitisma chent como un dogma de fe.

Ye curioso tamién como han conseguiu fer ixublidat os conceptos basicos d'o liberalismo economico y d'as cosas que prometeba. ¿A on son totz ixos diners que plegarían ent'as clases baixas automaticament, en alpartar a l'estau d'a economía y deixar actuar a "la man invisible" (pero no ciega, adhibo)? Porque sí, remeremos, o capitalismo tamién prometeba cosas. Prometeba utopías que no han pasau. Pero tienen un departamento de marketing muito millor que no lo socialismo. Si lo hese teniu o feudalismo, continaríanos estando siervos.

Ya no creigo en utopías. Talment me he feito masiau viello, u he visto masiada mierda arredol de yo ta creyer-ne. No creigo tampoco en que o ser humano pueda plegar nunca en una sociedat sisquiá amanada a la que yo soniaba de chicorrón. Manimenos sí que contino creyendo que a cucha anticapitalista tenemos respuestas ta muitismos d'os problemas d'a sociedat. Contino creyendo y viyendo totz os diyas arredol de yo, eixemplos organizativos muitos millors que los creyaus, imposaus y empentaus de man de lo capitalismo en todas as suyas formas. 

Creigo, a la finitiva, que as cuchas podemos levar a la humanidat, no pas enta o paradiso, pero sí enta una sociedat más chusta, equitativa, igualitaria, ... pero no perfecta. Y como no'n será no cal prometer-lo. Hemos d'estar conscients que fer una nueva sociedat nos costará sangre, sudor y glarimas.

martes, 28 de agosto de 2012

As casetes puden

Fa poco me plegaba por Facebook a enesima chorrada decindo que as que creixiemos en os 80 yeranos as putas amas y toda a resta de chent que ye naixida dimpués pude. Con fotos de cartels de cintas que, encara que a nusatras nos pareixcan rebuenas, a muita d’a chent que le levamos 10 u 20 anyadas les fa redir. Ye a edat. Nos femos mayors y creyemos, u queremos creyer, que tot ixo yeran lo millor y que ye insuperable. Pues no. Prou que me fa goi Gremlins, u Back to future, pero ixo no fa que sigan menos as Matrix, X-Men u Dark Knight por haber estau feitas decadas dimpués.

En istas cosas d’a nostalchia, bellas vegadas plegan en puestos ridiculos. Un d’os que más veigo en zagueras ye o d’as cintas-casette. Entiendo que bi haiga chent que trobe a faltar os vinilos (yo no) porque sí que tienen bellas avantallas indubdables (y muitos atros inconvenients que fa que yo no los trobe a faltar ni ripio). ¿Pero as cintas? ¿A mierda d’as cintas? Un soporte que, en sentir-lo dos vegadas, prencipiaba a perder calidat de camín? ¿que s’entrascaba terne que terne en walkman y radiocasetes?. Pero be-te-me que una d’as cosas que troban a faltar ye... “rebobinar-las con o boli bic”. Quan leigo istas cosas, no sé si a chent ye nostalchica u dreitament estalentada. ¿Que tien de bueno rebobinar con un boli bic? ¿porque ye millor que tocar a tecla “entabant” u “entazaga”?. As cintas de video, por cierto, tamién son mierda. Yo no tiengo mica nostalchia d’ixo. A on que siga o mio disco duro multimeya y o mio reprodutor de MP3, podetz aventar ta cutio todas as casetes y os VHS.

La rematadera la fació l’atro diya, a mia quiesta televisión “aragonesa”, Aragón TV. Feban una entrevista por a zona d’a Plaza d’o Pilar a una persona que levaba un nino chicot.. L’amostraban una cabina de telefonos d’as que encara en queda beluna por Zaragoza y se feban a mofla d’o zagalet en no saber fer-la servir. A fe a fe que o ninon aprendería antis a fer servir qualsiquier traste d’antismas que no a entrevistadora qualsiquier d’agora, por cierto. O caso ye que pareixeba que reivindicasen as cabinas de telefonos d’antismas. Un d’os más grans timos perpretaus por Telefonica que ha ganau a embute de perras con totz os cambeos que nos i deixemos. Tampoco no las trobo a faltar. Da-me telefonía movil, internet y toda la pesca y queda-te con as cabinas. Y con o cambio.

jueves, 23 de agosto de 2012

Artieda y atros lipdubs

Talment yes estada de vacanzas, luen d'Aragón y sin internet. Talment t'ha tocau de treballar firme y ni ta mirar-te lo correu t'ha vagau. Talment plegas agora d'una dimensión paralela a on que nunca no se fació l'entibo de Yesa... que me se yo. No trobo garra motivo ta que no haigas visto ya o Lip dub de Artieda que facioron en o zaguer Esfendemos a Tierra, pero si ye asinas, contino lo tiens penchau ta que lo veigas ya. 

Presentacions que no caleban antiparti, o lipdub d'Artieda ye toda una alfaya que s'ha conseguiu fer en Aragón. Antimás d'haber teniu un resultau sobrebueno, más que más, si se para cuenta d'os meyos que se teneba, qui bi participemos pasemos un rato rebueno. 

A experiencia d'os lipdubs reivindicativos ya leva buen camín. En atros países chirmans han feito atras obras d'arte. Y he pensau de compartir-ne dos que quasi seguro que habretz visto, pero que siempre fa goi de remerar-los. O primer, ye o lipdub indepe de Vic, que alavez consiguió o record de más chent participando en un lipdub plenando a plaza d'o lugar, que ye bien gran. O segundo, o lipdub d'o centro okupau Kukutza de Bilbo, hue desaloixau, a on que amostraban toda a casa. 

A mosica d'os tres videos no podría estar millor. Tres temazos tres de Mallacán, Obrint Pas y Zea mays.¿Qué más podríanos demandar?

Tres luengas, tres nacions, tres lipdubs

Aragón

Catalunya

Euskal Herria

miércoles, 22 de agosto de 2012

Piscinas y toros

Mani antitaurina en Zaragoza, Octobre de 2011
Quan yera chicorrón remero d’ir t’a piscina d’una traza prou diferent que no pas agora. T’a part d’alavez se i podeba correr, se podeba chugar con pelotas u colchonetas y mesmo en bellas piscinas tenebas trampolins ta blincar-ne. De fundo teneban más de dos metros y una d’as cosas que más goi me feba de fer yera de ficar-me-ie dica tocar lo fundo. Mesmo si podeba i remaniba bell ratet antis de tornar ta l’aire.I febanos sobrebuenos ratos fendo lo craba. Y prou que sí, como cada vegada que se fa o craba, de cabo ta quan, belun s’esnafraba. D'accidents bi'n heba a embute y nunca no conoixié garra caso grau personalment, pero cuento que bell muerto bi habió.

Dende alavez a normativa china chana se fació más fura. As piscinas no son tan fundas, no se i puet correr, ni chugar y no quedan guaire trampolins. No voi a discutir como de buena u mala son istas midas, ni atras que se podrían prener. U como, en aplicando o sentiu común, a norma se puet fer más flexible en bells contextos.

Lo que me truca lo ficacio ye como, bells casos d'accidents, u mesmo muertos, facioron cambiar a escape y sin mica debat, toda a lechislación tocant a las piscinas y a contimparación con o caso taurino.

Fa bells pocos diyas un zagalet moriba en Uesca por una enrestida d'un toro. No ye raro en tot l'estau. Terne que terne bi ha muertos u chent prou ferida, en ista mena de "eventos". Y mientres totz istos diyas, periodistas, politicos y chent en tabiernas y retes socials repetiban con una sola voz que "yera inevitable", que "a plaza cumple a normativa" y que "istas cosas pasan".

¿Porque en os eventos taurinos se permite tot entre que en qualsiquier atro evento no? ¿Porque una normativa tan fura t'as piscinas, inofensivas en primeras, y no en os eventos taurinos, a on que o risque ye más que evident?

As muertes en os eventos taurinos son evitables de tot. Ta prencipiar, sacando-los. Pero mesmo sin viedar-los, se pueden fer muitas cosas. Viedar de verdat a dentrada a menors d'edat, fer controls d'alcoholemia en a dentrada d'as plazas, fer que as plazas sigan montadas y controladas por profesionals, mayors midas de seguridat y millors servicios sanitarios, etc... ¿porqué no se fa isto? As primers midas sacarían a muito publico. ¿Quanta chent bi ha en as fiestas d'as ciudatz y d'os lugars en as vacas que no vaigan zorros? ¿Quantos menors d'edat i dentran? Toda a resta fería muito más caro istos eventos. L'anyada pasada muitos concellos baralloron con o gubierno porque les desichiba mayors midas medicas y isto feba inviable economicament a tortura animal institucionalizada.

Por ixo os pasquinistas y a resta de chentucia que tien intreses economicos, politicos u nacionals en a tortura d'os toros aprofeitan de camín a presencia d'os micros ta repetir os mantras d'a inevitabilidat d'a muerte d'o zagalet uescano. Porque saben que si somos conscients de que ixas muertes son evitables, os eventos taurinos tienen os diyas contaus. Y si dices lo contrario yes d'a ETA. Afortunadament, creigo y aspero que a venient cheneración viyerá como se remata con ista barbarie.

miércoles, 15 de agosto de 2012

En ascuitando: 300 anys

Aramateix ye una colla de chiqueta existencia pero que deixó temas muito grans. Surtió d'as filas d'os Brams, que dimpués tornoron, contando con a voz de Titot. En 2009 deixoron a suya actividat, ta pena de muitas, y anyadas dimpués me los trobé, de casualidat parando un "L'aragonés ye bien vivo" ta La Enredadera de Radio Topo. Entre os temazos que tienen, iste que pencho traduciu contino ye un d'os que más goi me fa: 300 anys




Aramateix: 300 anys

Estiemos vencius con l’argumento d’o sable
nos sacoron o dreito de decidir.
Estiemos forzaus a la empresa macabra
de fer más gran l’imperio d’o vecín.

Pero recuperaremos a viella rialleta
malas que veigamos a tierra libre.
O chubo de trescientas anyadas feremos prescribir
de camin.

Somos estaus mudos porque hemos portau mordaza
somos estaus quietos, ye lochico tener medrana:
l’anyada 36 cumplioron a menaza
vichent encara en a Constitución.

Ixe papel que feba antis o exercito
lo fan os meyos de comunicación;
mientres a reyalidat se terchiversa
no cal garra atro elemento de disuasión.

Nos deixan estar legau antropolochico
nos deixan estar a pieza d’o museu
nos deixan estar a bestia d’o zoolochico
nos deixan estar o suyo millor trofeu.

Pero recuperaremos a viella rialleta
malas que veigamos a tierra libre.
O chubo de trescientas anyadas feremos prescribir
de camin.

Dibuixaremos no nomás a ringlera en o mapa
tamién l’esbruixallo d’un cambio más fundo
prencipiaremos asinas una nueva etapa
dengún alla abaixo, dengún allá en l’alto.

lunes, 23 de julio de 2012

Economistas mentirols

Articlo orichinal d'Andreu Barnils, publicau o 23 de chulio en Vilaweb.


Economistas mentirols.

Vivimos en una estada monumental que le decimos economía. Ye chusto agora que, empentaus por a brutal reyalidat arredol de nusatros, prencipiamos a dispertar. Me pareix que no soi solo en decir que m’he trusquiu mentiras d’os economistas d’una traza perén dende fa decadas. Por eixemplo, a de l’orichen d’os diners. Regular que tamién tos lo hetz preguntau. ¿D’a on vienen os diners? ¿Porqué se inventoron? O 99 % d’as respuestas que recibitz dicen: antismas no bi heba diners, a chent s’intercambiaba cosas. Ye o famoso Mito de l’Intercambio, un d’os mitos más estendillaus d’a planeta Tierra. Dende l’Asia Central dica la Marina Baixa tot o mundo piensa igual. Y nos entibocamos.

Ye prou con ubrir un libro de texto universitario de primer curso d’economía y bi viyeretz que diz que antis d’os diners tot lo intercambiabanos. “Te cambio un arco por dos flechas”. “Te cambio a barca por o carro”. O inconvenient, se i diz, ye que ista situación yera muito incomoda y pesada. Poco practica. Antimás, podeba pasar que tu quereses as flechas d’o vecín, pero ¿qué pasaba si el no quereba l’arco? Alavez hebanos de mirar una tercer persona que nos fese de puent. Tot ixo s’embolicaba. Os diners, alavez, naixioron ta fer-nos más facils as cosas. Un gran trango enta debant.

O gran espardidor d’ista teoría ye Adam Smith, considerau o pai fundador d’a economía. Smith mesmo situaba ista suposada Tierra de l’Intercambio primitiva entre os aborichens norte-americans. Pero lo malo ye que han pasau más de doscientas anyadas dende Adam Smith y encara no s’ha trobau una sola tribu d’indios norte-americans que funcione d’ixas trazas. ¡Ni una! Dimpués se comprebó que, efectivament, os indios norte-americanos que’n charraba Smitg, os miembros d’as Seis Nacions, no feban servir os diners, pero tampoco no intercambiaban cosa. No, ells basaban a economía en casa comunals, enormes almacens a on que alzaban os biens de totz. Si te caleba un arco, no lo cambiabas por unas flechas; ibas t’a casa comunal y en pillabas un viello y te’n feban un nuevo. Más tardi se’n troboron más culturas que viven sin diners, y con economías diversas, como as alazetadas en os presents u, más que más, en o vivir a credito. Lo viyeremos en l’articlo de maitín. Pero en garra caso no son economías alazetadas en l’intercambio.

Alavez ni Smith, ni os economistas d’a tendencia mayoritaria actuals, no han rectificau a teoria sobre l’orichen d’os diners. De feito, ¡ye a teoría que s’explica en as universidatz!. Increyible, pero cierto. Les be d’intresar, a ells y a la suya ideyolochía, que nos veigamos nusatros mesmos como unos sers con una tendencia natural ta l’intercambio. En qualsiquier caso, ye una teoría de bruixos: no s’aguanta.

L’intercambio, pues, ¿a on pega? L’intercambio, seguntes lo que explican os antropologos que lo han visto en acción entre pueblos primitivos a on que os diners no son apareixius, se da nomás entre tribus extranyas u enemigas. No ye a base d’a suya economía, so que a excepción. Os antropologos describen scenas brutals, reyalment sanguinarias, porque a causa d’as diferencias u malentendius entre extranyos y enemigos, l’intercambio puet rematar con sangre. Por ixo se preba de fer de l’intercambio bella mena de borina, con mosica, bailes, virolla y prou que sexo, cosa que calma os animos y facilitca l’intercambio. ¿Tos sona? Ye un centro comercial. Sí, femos igual como os hombres primitivos, y quan imos a mercar iphones a uns desconoixius d’Illa Diagonal nos calman con filos mosicals, y nos ufren trozos de queso en servillas de plastico. Y nomás cal viyer que as putas fan l’agosto mientres a Feria Construmat ta parar cuenta que o sexo encara i tien un papel clau. Creyetz-me, bi ha atras trazas de fer-lo. No tenemos porque tractar-nos d’enemigos u extranyos entre nusatros.

Agora, en 2010, David Graeber ha desfeito d’una traza machistral, total y finitiva, a teoría d’Adam Smith sobre l’orichen d’os diners, y a tot isto que plego d’explicar lo he aprendiu d’ell y de la suya obra, The Debt. The First 5.000 years. Ya dicié que nomás soi un espardidor. De feito, Graeber replega teoría explicadas fa más d’un sigelo por antropologos como ell, u diplomaticos como Mitchell-Innes, l’hombre que Graeber diz que ye o suyo gran precursor. Siga como siga, dengún no le fació caso. A Graeber, en cambio, un hombre de Yale, chenio de tot, hombre encantador y mica fanatico le prencipian a fer caso.

D’o suyo libro, espardiu por o New York Times, afalagau por o Financial Times, y que mesmo o Wall Street Journal en ha dau treslada, ya se’n han vendiu más de 100.000 exemplars (fa pcoo, 40.000 en Alemanya). A cosa irá a más. Pocos meses dimpués d’o suyo libro, a dentrada d’a parola ‘diners’ d’a Wikipedia en anglés ya l’han esmendada como error, cosa que no han feito encara as versions portuguera, catalana u castellana (NdT: En a Wikipedia en aragonés tampoco no s’ha cambiau, encara que no se i charra d’os suyos orichens). Manimenos, no creigo que ta setiembre os profesors d’economía de primer de carrera cambeen a traza que tienen d’explicar una cosa tan alazetal como l’orichen d’os diners. Y asinas tendremos una nueva fornada d’economistas formaus en as creyencias meyo relichiosas d’Adam Smith, un hombre qui creyeba que ‘una man invisible’ (¿a man de Dios?) interveniba en o funcionamiento d’a economía. Literal. Asinas imos y ye responsabilidat nuestra no fer caso d’un hombre que ya fa doscientas anyadas que visten de sciencia a suya ideyolochía.

miércoles, 11 de julio de 2012

Sobre a homeopatia


Preixina que maitin tiens un examen. Te yes quedando dormida de tot y no quiers porque encara te falta d'estudiar. No sabes o qué fer y preguntas a quatre amigas. Una te diz de fer-te un café. A cafeína t'aduyará a estar-te dispierta bell rato más. A segunda te diz que pilles una gota de café, la chites en un vaso d'augua y te bebas ixe vaso. Una tercer te diz que te prengas un somnifero y una zaguera te diz que prengas una parti tan chicota como puedas d'ixe somnifero, la chites en un vaso d'augua y te bebas ixe vaso. Cuento que todas feríanos caso a la primer amiga. En os atros tres casos, no continaríamos dispiertas u, a lo menos, no por o que nos hemos preso.

Pues asinas, si fa u no fa, funciona a homeopatía. O café sería o remedio scientifico contra o suenio. O quatreno sería o remedio homeopatico (1) y os atros dos eixemplos me servirán ta charrar sobre dos principios d'a homeopatía: similia similibus curantur (lo parellano cura lo parellano) y a ultradilución.

¿Porqué iste post?
Quan sentié charrar a una companyera a primer vegada sobre a homeopatía, creyeba que simplament yera una fatera que ella heba ascuitau en bell puesto new age y que l'heba feito goi. No creyeba que guaire chent la prenese ni que representase garra periglo. Manimenos, en pasar o tiempo, he visto como muita chent la fa servir. Chent con estudios, cultura, y mesmo muitas personas con formación scientifica. Prou que tamién he visto a muitas personas d'ixe mesmo perfil ir a que les leigan as mans, as cartas u leyer o suyo horoscopo. A la debandita companyera tamién l'habié d'explicar porqué l'horoscopo no tien mica base. Creigo que ye important que qui sabemos que as personas son estando timadas, denunciemos ixe timo. Asinas que m'ha pareixiu important denunciar a homeopatía, un d'os mayors timos d'a historia. En rematar isto cuento que no feré cambiar d'opinión a dengún. As relichions, a espiritualidat y as creyencias ye lo que tienen: que por muito que sigan insostenibles a chent no deixará de creyer en ellas. Pero si nomás una persona le foi pensar-ne u investigar-ne u si consigo que beluna no deixe o suyo tractamiento medico por a homeopatía, habré conseguiu prou.

¿D'a on surte a homeopatía?
A homeopatía no ye garra disciplina milenaria traita d'a China, ni se basa en a naturaleza u plantas naturals. No ye medicina natural como muitas creyen.

A homeopatía ye un invento d'o medico Samuel Hahnemann (1755-1843), en un tiempo a on que a medicina scientifica yera quasi inexistent. A on que a la chent se le curaba, d'entre atrás trazas, a pur de sangrías. Por una experiencia personal, Hahnemann prencipió a desembolicar lo que hue clamamos homeopatía basada en o principio de similia similibus curantur (lo parellano cura lo parellano). Iste prencipio sostiene que “lo que puet creyar un conchunto de sintomas en una persona sana puet curar a una malauda que tienga ixe mesmo conchunto de sintomas”. Por iste mesmo prencipio si tiens suenio, lo que has de fer ye prener un somnifero ta remanir dispierto (amiga nº 3) u dar-le biera a una persona ta que se le pase a zorrera. De tot contra o sentiu común y tot lo que a humanidat conoix sobre a sciencia, no?

A homeopatía tien antimás un atro principio alazetal. Ixe prencipio diz que contra más diluyida siga una sustancia más potent ye o suyo efecto. En l'eixemplo d'o café, aplicando nomás iste prencipio tendríanos a l'amiga nº 2 que nos da café diluyiu porque a cafeína tendrá más efecto si ye diluyida (como todas hemos comprobau en a vida cutiana). Si aplicamos os dos prencipios -lo parellano cura lo parellano y contra más diluyida siga una sustancia más potent ye- tenemos, abradabra, "medicina" homeopatica (“amiga” nº 4).

¿Como se fa un “medicamento” homeopatico?
Seguindo con o razonamiento que hemos feito antis y con l'eixemplo. Queremos fer una producto homeopatico que nos faiga dormir: un somnifero homeopatico. Con a lochica homeopatica preneremos cafeína y augua. Disolveremos una parti de cafeína en 10 d'augua y lo sobateremos. Agora cal pillar una chisla d'o liquido que resulta y disolver-la una atra vegada en 10 d'augua. Sobater. D'o liquido que resulta (se suposa que bi habrá 1 parti de cafeína por 100 d'augua) se prene una chisla y se disuelve en 10 d'augua. Y asinas todas as vegadas que queramos. Quantas más vegadas lo faigamos, más potent ye o “medicamento”. Podetz prebar-lo en casa. Talment prencipietz a tener suenio por lo aburriu pero qualsiquier que piense meyo segundo en iste proceso sabrá que, ya en o primer vaso, no ye bebendo que augua. No digamos en o trenteno vaso, que ye lo  que venden interpresas como Boiron.

Homeopatía 2.0 y a memoria de l'augua
O mundo ha cambiau muito dende o sieglo XVIII. Si Hahnemann estase naixiu d'o sieglo XX y hese estudiau medicina, a homeopatía prebablement nunca no hese existiu. Pero ya existiba y bi ha muita chent que viviba y vive d'ella. Como no tien garra alazet scientifico y a qualsiquier que se ature a pensar dos segundos le pareixen una fatera os principios filosoficos d'a homeopatía, habioron d'inventar un nuevo principio. Una nueva explicación a porqué a homeopatía se suposa que funciona en contra de tot lo que sabemos d'a sciencia y d'a naturaleza.

Ixe principio nuevo plegó d'a man de Masaru Emoto, naixiu en 1943 y graduau en Relacions internacionals por Yokohama y Doctor en “medicina alternativa” (siga lo que siga ixo) por a Univesidat internacional ubierta d'a India. Emoto sostiene que l'augua tien memoria, que remera as sustancias que bi ha habiu disueltas en ella y que ye sensible a las emocions humanas. ¿Base scientifica? A mesma que o tarot, os horoscopos u a culomancia.

¿En qué basa ixa teoría? Basicament o experimento consiste en pillar dos botellas d'augua. En una escribe parolas polidas como “paz” u “alegría”. En l'atra, de fieras, como “guerra” u “pena”. Dimpués chela augua d'as dos botellas y triga cristals (los que l'agana) d'as dos muestras. Diz Emoto que los cristals d'a primer botella son muito pinchos y los d'a segunda muito fieros. Aturatz un inte y pensatz-ne (tic tac, tic tac...). Cuento que tos habrán surtiu bellas preguntas como ¿qui diz si son polius u fieros? ¿como s'eslixen os cristals? ixa mesma augua habrá pasau antis por atros puestos ¿porqué no remera ixas emocions?... y asinas asinas. Tamién bi ha variants de l'experimento encara más marcianas como meter-le a una mosica de Mozart y a atra un charrazo de Hitler.

Prou que os experimentos que fa no tienen garra control scientifico ni han estau contrastaus por garra persona independient. Masaru Emoto, manimenos, ha conseguiu con istas “teorías” alazetar a homeopatía y antimás fer-se bien rico. Os suyos libros se venden como churros. De feito conoixié a iste hombre fa ya muitos tiempos en una caseta d'a feria d'o libro a on que una persona d'una asociación ecolochista me lo prebó de vender como bella cosa revolucionaria. Tamién cobra bien de diners, prou que sí, por as suyas charradas y mesmo vende augua “tractada” a o pre de 140 euros / litro (35 dolars más gastos d'invio por bell poco más de 200 ml). 

Dende fa tiempo, a teoría d'a memoria de l'augua s'ha barrachau con a homeopatía y muitas explican que a homeopatía funciona porque remera a sustancia que tenió disuelta. Encara que la remerase tampoco no funcionaría, pero bueno....

¿Porqué bi ha tanta chent que consume homeopatía?
A homeopatía se popularizó primerament, en un tiempo que a medicina scientifica quasi ni existiba. Os tractamientos que bi heba yera dolents y asoben yeran piors que a propia malotía. A homeopatía no feba empiorar a lo pacient. De feito no feba – ni fa – cosa. A lo menos lo pacient teneba l'asperanza de que a “medicina” no lo matase ni le fese mal. Y siempre bi heba, como bi'n ha hue, remisions espontaneas.

Hue a medicina scientifica, y a sciencia en cheneral, ye prou enantada. Sabemos muito millor como funciona a biolochía y a quimica. Sabemos como interactuan os compuestos y como i reacciona o cuerpo humano. De feito, si no lo sabesenos, no seríanos aquí agora. A medicina scientifica ha feito creixer a nuestra asperanza de vida y a calidat d'a mesma a rans que nian podeban preixinar en tiempos de Hahnemann. Pero muitas personas desconfitan d'a medicina scientifica.

No sé en atros puestos, pero en o mio entorno, que son qui leyen iste blog, cuento que ye por a masiau cutiana mala praxis de bellas medicas y farmaceuticas. Prou que se fan cosas mal, que recetan cosas que talment no nos calen, que as farmaceuticas se fan ricas con a dolor y a muerte de millons de personas arredol d'o mundo y mesmo talment siga verdat bella conspiranoia farmaceutica y disenyen virus ta dimpués vender as curas. Pfizer u Bayern son o diepl, d'alcuerdo. Pero que ixo no tien mica a viyer con que a homeopatía funcione u no, u con que l'ipuprofeno funcione u no.

A homeopatía ha conseguiu tener muitas seguidoras gracias, en a mia opinión a atros dos factors. Uno: que no tien efectos negativos. Ixo ye porque de feito, d'efectos no'n tien. Ni negativos ni positivos ni de garra mena. A segunda: una buenisma campanya de marketing y buenos contactos. Por as mesmas razons que se viedó en o suyo diya a Power Balance y s'obligó a qui la fabricaban a tornar os diners, s'habría de viedar a homeopatía. Pero a Power Balance yera una chiqueta gran interpresa y a homeopatía ye tot un negocio embrecau en os sistemas sanitarios de meyo mundo.

¿Qui fabrica homeopatía?
Ya viyetz que la podetz fer en casa vuestra. No ye guaire dificil. Pero bi ha una interpresa que fa buena parti d'as pindolas que podemos mercar en qualsiquier farmacia. Se diz Boiron y ye un “laboratorio” naixiu de Francia con siedes por tot lo mundo y que en 2011 tenió un esquilmen de 42 millons d'euros. ¡Vendendo pindolas de zucre!. Con ixas cifras no ye raro que ista anyada no le haiga importau pagar 12 millons de dolars en Estaus Unius ta aturar as denuncias por publicidat enganyosa.

Como qualsiquier transnacional cudia bien de que o suyo negocio s'esparda por tot. Dica no fa guaire te podebas conseguir un titol d'homeopatía en tres minutos en a web de Boiron. Como ixo yera una conya marinera lo sacaron d'a web. Por cierto fa bells pocos diyas facié ixe mesmo curso. Si lo hese feito fa dos anyadas agora sería titolau en homeopatía. Tamién s'adedica a financiar catedras de homeopatía en universidatz como a nuestra quiesta Universidat deZaragoza. No sé si beluna lo creyeba pero ya viyetz que Boiron no ye que una atra interpresa transnacional que, como atras farmaceuticas, paga ta amagar as denuncias contra ella, merca investigacions y da titols d'experto sin mica preparación a qui l'agana.

¿Porque a belunas “les funciona”?
Como todas as “terapias alternativas” a belunas “les funciona”. Ye igual como a chent que va ta la devinadera y “l'encierta tot” u “muitas cosas”. Ta tot isto bi ha explicación. A homeopatía funciona en a mesma mida que funciona l'efecto placebo. ¿Como sabemos isto? Porque a homeopatía y os placebos dan os mesmo resultaus en os experimentos de doble ciego. Como belunas no sabretz lo que ye ixo meteré un eixemplo: Tenemos tres collas de personas con una malotía. D'ixas tres collas a una le daremos un medicamento, a una atra un “medicamento” homeopatico y a una tercera le daremos augua decindo-les que ye o medicamento. Denguna d'as personas de denguna d'as tres collas sabe lo que le dan. Denguna d'as personas que dan os tres “medicamentos” saben lo que ye dando. Por ixo se diz de doble ciego, porque evitas que as personas que son en o experimento puedan influyir sobre o resultau d'o mesmo.

¿Qual ye o resultau? As personas d'a colla que l'han dau o medicamento real sanarán. Bellas personas, un chicot porcentache X, d'a colla tractada con homeopatía sanarán. Y bellas personas un chicot porcentache Y, d'a colla tractada con augua sanarán. Pues en totz os experimentos feitos X ye alto u baixo igual como Y. En beluns un poquet más altero, en belatros un poquet más baixo. Conclusión: Os efectos que tiene sobre as personas a “medicina” homeopatica son indistinguibles de los que tien un placebo. En reyalidat no. A homeopatía cuesta diners y os placebos no.

Remato lo post con dos videos que aspero que tos faigan goi y que son muito más amenos que iste catén de quatre pachinas (en OpenOffice) que m'he fotiu. Deixo bells vinclos que tos pueden fer goi y tamién con  dos zaguers qüestions:
1.- Si creyes en la homeopatía a yo rai. Ye a tuya vida y os tuyos diners. Igual como si te fas cristiano u vas t'o tarot todas as semanas. Pero, por favor, nunca no deixes de fer-te as medicinas reals por prener homeopatía. Prene-la tamién si quiers, no te ferá garra mal (ni garra bien), pero no deixes l'atra medicación.
2.- No pienso publicar GARRA anecdota de “a yo me funciona”. Os casos particlars le'n comentatz a qui l'intrese que yo ya me'n he leyiu milenta por tot lo rete. Si tenetz argumentos, los publicaré prou que sí, pero no experiencias personals, por conmovedoras que sigan

James Randi explica a homeopatia:

Programa Escepticos sobre a homeopatia:



 

(1) Encara que, como se viye dimpués, caldría pillar una chisla d'o vaso y chitar-la en un atro vaso d'augua, y continar fendo ixo muitas vegadas ta que o remedio homeopatico funcionase de tot. Lo foi servir como eixemplo d'os principios d'a homeopatía.