Mostrando entradas con la etiqueta Vilaweb. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Vilaweb. Mostrar todas las entradas

lunes, 21 de marzo de 2016

O caso Gironés y a represión lingüistica en #TdBradio 2x06

O pasau 13 de febrero organicemos un vermut radiofonico en Treziclo con a enchaquia d'o Diya d'a lengua materna. Prebé de charrar una miqueta sobre l'orichen d'a celebración y a represión lingüistica en cheneral. Como siempre pareixe que totz istos temas son superaus me fació goyo meter un eixemplo de represión lingüistica contra una lengua que, ta forro de bota, ye oficial en o territorio an que ocurrió iste caso. Muitas lo conoixeretz pues tenió bella mica de repercusión, pero muitas atras no. Iste ye o texto que leyié en o programa. Basicament ye a noticia de Vilaweb adhibindo-ie a zaguer información leyida en Eldiario.es. No ye que un d'os tantos casos denunciaus, pero ye bien sinyaler d'una situación que no hemos de permitir, y que os mass media silencian sistematicament. Como o soniu d'o programa ye bien malo, aqui tos deixo a transcripción asperando que tos faiga honra.




Un policia a Miquel Gironès (Obrint Pas): “Que me charres en espanyol, collons!”

O mosico denuncia a dos achents que lo detenioron, menazoron y agredioron por haber-les charrau en catalán, un nuevo caso d’abuso policial por motivos lingüisticos.

Miquel Gironès, donzainer d’Obrin Pas, iba enta un local de Benimaclet, an que a periodista Amàlia Garrigós l’asperaba ta fer una entrevista sobre a colla. No la fació, porque aquell diya, o 23 de marzo de 2013, o mosico remató en comisaria. Dos achents d’a policia espanyola lo detenioron dimpués d’humillar-lo porque heba charrau en catalán y d’agredir-lo. “Tocín , vasuera y mierda” son belunas d’as faltadas que le chitó un achent, que acabo menazando-le si gosaba denunciar-le (“habrás de marchar de Valencia”). Manimenos, Gironès ha presentau denuncia. Diz que lo fa por dignidat y porque le’n debe a toda la chent que ha sufriu lo mesmo y no ha puesto denunciar-lo. Porque no ye un caso isolau, sino, desgraciadament, un caso más d’as agresions lingüisticas y abuso de poder d’achents policials.

O mosico heba aturau l’auto en una carrera de Benimaclet antes d’ir t’a entrevisa. Entre que replegaba las cosas suyas y saliba de l’auto, se le cayoron uns papels por tierra. En ixe momento una patrulla d’a policia espanyola se i acercó y un d’os achents le dició en espanyol: “Ascuita focín, ¿t’has pensau que ixo ye una papelera? Gironès prebó d’explicar a la parella d’achents a situación. A reacción estió, tamién en espanyol: “y antimás en valenciano, u catalán u lo que siga, Vienga baixa de l’auto”.

Os achents le demandoron o carnet d’identidat y prencipioron a rechirar en l’auto. Les dició que no bi heba cosa, pero le dicioron que callase, fendo servir “expresions denigrants”. Antimás, un d’os achents, más agresivo, le recordó que yera una falta de respecto que les charrase en catalán si ells le charraban en espanyol. A lo que ell respondió “tiengo dreito de charrar valenciano y no tiengo porqué charrar en castellano”.

Le rechiroron o maletero, an que bi heba un estuche zarrau con un laut, que l’heba regalau su pai bell diya antes. Le exichió que l’ubrise, pero Gironès no en teneba la clau: “U l’ubres u lo estriclallo”. Gironès recuenta que l’achent yera por cada momento más furo y que les prencipió a decir: “le digo que gritaré a lo mio advogau y lo denunciaré si contina intimidando-me, que no tien dreito a charrar-me asinas y que no he feito absolutament cosa ilegal que chustifique que me tiengan reteniu”. Pero l’achent, indo-se-le a flama y chilando, le dició “Que me charres en espanyol, collons!”.

Gironès le dició que denunciaría a la prensa a situación y quan fue a pillar o movil, l’achent se le metió debant, faltando-le. En ixe momento, o mosico le respondió, quasi en estau de shock “que ferás? Me partirás a cara?” Alavez, l’achent l’empentó de traza violenta y lo esposó: “Ya tiens lo que querebas, dormirás en comisaría”:

As faltadas y agresions continoron adintro de l’auto, con trucazos en a cara y expresions como: “mierda, vasuera, tocín, ya m’has meso niervudo” y “A yo no me menaces, como publiques bella cosa, se a on vives y habrás de marchar de Valencia”. Y tot ixe rato dio ferrete con faltar-le a la farcha que feba, a ropa que portiaba y a lengua que charraba.

Ixe diya, Gironès salió de comisaría enta meya t’as dotze d’a nueit. A l’atro diya fue t’a doctora de capecera que diagnosticó una contusión en a variella por os trucazos que le dioron. Agora Gironès denuncia a istos dos achents, por delitos de detención ilegal, contra as guarencias constitucionals, menazas, falsificación en documento publico “por a manipoliación intresada de l’atestau policial” y una falta de lesions. Considera que ye important dar visibilidat a istos feitos, “que nunca no habrían de pasar, pero que desgraciadament no son garra caso isolau”.


(Nota: Dica aquí a noticia de Vilaweb.)

Istos feitos pasoron en marzo de 2013. En o chuicio, que se celebró o pasau mes de noviembre de 2015, como de cutio, os policias negoron tot y mesmo se permitioron chuicios lingüisticos. Ricardo V.C., o más furo d’os dos en parolas de Miquel, declaró que “a yo no me molesta que me charren valenciano, soi valenciano y soi argüelloso d’estar-ne. Si ye valenciano me pareixe correctismo, pero si ye catalán no pas”, amostrando a suya cultura filolochica.

viernes, 9 de noviembre de 2012

Entrevista con Dawkins: relichión, sciencia, evolución...

Vilaweb me fació fa bells diyas un repoliu present en forma d'una entrevista a Richard Dawkins, de qui ya he charrau bellas quantas vegadas en iste blog. Ta qui no lo conoixca breument diré que ye un brillant biologo evolutivo qui s'ha adedicau, antiparti de a las suyas investigacions, a fer una important faina d'espardidura d'a Teoría d'a evolución. En zagueras ha pillau bella relevancia meyatica por concarar-se con a relichión, tanto a ran d'a suya demba luitando contra l'amostranza d'o creacionismo en EE.UU., como a atro rans fendo parti d'o movimiento ateo y sceptico por o que pasan nombres como James Randi, Paul Kurtz, Carl Sagan, Isaac Asimov, Daniel Dennett u Bertrand Rusell, por decir-ne bells quantos.

Jacques Monod deciba que un aspecto curioso d’a teoría d’a evolución ye que totz creyen entender-la. ¿Porqué piensa que a evolución ye tan dificil d’entender? ¿Ye nomás a dificultat que tenemos t’asimilar a inmensidat d’a escala cheolochica de tiempos?
Yo gosaba pensar que yera ixo, pero agora creigo que realment bi ha bella cosa más. Pienso que a dificultat ye relichiosa, pero en un sentiu muito especial d’o termino. Muita chent piensa que si creyese en a evolución sería estando desleyal a la suya relichión, y que no se puet estar a o mesmo tiempo relichioso y evolucionista. Tamién pienso que bi ha una dificultat real ta entender como ye que as leis d’a fsica pueden haber feito plegar ta bella cosa tan embolicada como nusatras mesmas sin aduya de garra mena de disenyador. A muitas nos pareix de raso obvio que un organo tan complexo como un corazón u un rinyón u un uello ha de tener un disenyador, y costa tiempo asumir a ideya de que a evolución por triga natural ye una fuerza con prou potencia ta fer chusto ixo. Pero ixo nos leva a lo tuyo comentario sobre o tiempo: a la evolución le cal una cantidat inmensa de tiempo y no somos feitos a pensar en terminos de cantidatz de tiempo tan grans.


En una ocasión afirmó que s’heba sentiu atrayiu ent’a biolochía por o suyo intrés por qüestions filosoficas profundas d’a mena “qui somos” u “que femos aquí”. En o suyo pareixer, ista ye a motivación que atrate a la mayoría d’os estudiants ent’a biolochía?
Pasé muitas anyadas entrevistando estudiants que quereban venir ta Oxford y, naturalment, una d’as preguntas que les feba yera porque quereban fer biolochía. Y quasi totz yeran ornitologos, coleccionistas de bichos... yeran naturalistas. Ista no yera a mia motivación, por ixo pienso que as tazons más filosoficas, que me levoron a intresar-me por a biolochía son esferents d’os d’a mas gran parti d’a chent. Pero realment ye una pena porque a biolochía tien muitismo que contribuyir a istas qüestions más fundas.

¿Por qué l’intresa a comprensión publica d’a sciencia, antiparti d’o feito que mientres más de dotze anyadas ocupó a prestichiosa catedra Charles Simonyi t’a Comprensión Publica d’a Sciencia d’a Universidat d’Oxford?
Pienso que a comprensión scientifica d’o mundo, de l’universo - y en o caso mía, especialment d’a vida- ye tan inmensament excitant, emocionant, poetica y maravillosa, que sería una pena enorme si belun se’n ise t’a fuesa sin haber puesto apreciar-la. Por ixo siento un deseyo enorme d’amostrar a la chent como de maravillosa ye a sciencia. Si no quieren ascuitar, me pareix bien, pero pienso que ye trachico que a chent no siga expuesta a la sciencia.

¿Os scientificos son, por un regular, buens comunicados?
Muitos scientificos en son, encara que tamién bi’n ha muitos que nian preban de fer-lo u que no se les da ista oportunidat. Ye prou triste, pero ya me i he feito: cada vegada que apareix en as depeixas una noticia sobre sciencia, os periodistas de camín me gritan por telefono. Una vegada les dicié: “¿Por qué me gritatz a yo? Bi ha muita atra chent... ¿Por qué no gritatz a un brillant estudiant de doctorau que conoixca l’afer, que regular que será encantau de salir por a radio?” O motivo ye que muitos periodistas y editors de depeixas son uns galvans y no se fan o poder de parar una lista de buens comunicadors. Continan endrezando-se una vegada dimpués d’atra a la mesma meya dotzena de personas que ya conoixen y que’n confitan ta dar-les una buena historia. Habrían de dar una oportunidat a la chent nueva.

¿Una divulgación scientifica correcta ye prou t’amerar os recels que bi ha enta os  trangos enta debant d’a sciencia y a tecnolochía?
Bueno, no sé que atra cosa podríanos fer. No sé si en ye prou, pero quiero pensar que sí que’n ye. No veigo que podemos fer dillá d’amostrar o que sabemos y animar a la chent a pensar por si mesma. No se tracta de decir a la chent o qué ye verdat: o que queremos decir-les ye como hemos descubierto isto u ixo, como resolver os problemas por ells mesmos, como evalguar a evidencia, como fer ta no deixar-nos espantar por a medrana d’entibocar-nos...

Pero bi ha muitos y buens libros de divulgación sobre evolución y con tot y con ixo...
Puet estar que a chent no los leiga. Bi ha muita chent que merca libros, pero muita más que no pas. O millor que podemos fer ye continar escribindo libros y animar a la chent a discutir as qüestions con atros. No podemos fer cosa más.
 

Con bella freqüencia me veigo forzau a excusar-me porque no foi investigación aplicada, nomás investigación basica. ¿Como concibe a relación entre sciencia basica y sciencia aplicada? ¿Ha d’estar siempre util a sciencia?
Pienso que la sciencia sufre as conseqüencias d’estar, por un regular, util, lo que leva a muita chent a pensar que a unica cosa que cal asperar d’a sciencia ye  a utilidat. De bella traza os scientificos nos beneficiaríanos si recibisenos o mesmo tractamiento que atros especialistas como, por exemplo os poetas... dengún no aspera que a literatura tienga un beneficio practico, y alavez se les permite estudiar-la por si mesma. A sciencia habría de prener a mesma posición. No soi decindo que a sciencia con utilidat practica no haiga d’estudiar-se, pero pienso que no ye l’unico motivo ta fer sciencia, ni sisquiá o más important. Bellas vegadas he feito servir l’analochía d’as sartainas de superficie no adherent. Bi ha chent que chustifica a exploración espacial decindo que as sartainas no adherents estioron un subproducto d’a exploración espacial, pero ye de dar que se tracta d’una trivialidat. Una atra comparación que he feito pende en afirmar que o beneficio d’a mosica ye que constituye con buen exercicio t’o brazo dreito d’o violiner... ye esclater que ista no ye a qüestión. De nuevas ye una conseqüencia trivial... lo que quiero decir ye que a utilidat d’a sciencia ye important, pero que cal meter-la en o puesto que le pertoca, cal tener as prioridatz esclateras.

Puet un creyent estar darwinista como afirma Michael Ruse en o suyo libro ‘Can a Darwinian be a Christian?: The Relationship between Science and Religion’ (2004)?
Muitos en son... bueno, a lo menos beluns en son!. Pienso que ye muito dificil pero beluns, ye de dar que lo consiguen. Michael Ruse y atros afirman que relichión y evolución son perfectament compatibles, pero me pareix que se tracta d’un cenyo de pacificación politica. Cal entender-lo en o contexto d’os Estaus Unius, a on que bi ha en marcha un proceso politico que resulta muito dificil d’aturar: a subversión d’a educación biolochica. Ta muita chent, incluyius Michael Ruse, Eugenie Scott y mesmo a posición oficial d’a National Academy os Sciences lo que cal fer ye animar a la chent a pensar que relichión y sciencia son de tot compatibles y que se pueden practicar as dos, que no existe absolutament garra conexión entre ellas: a relichión tracta sobre qüestions morals y.... no sé que más... sobre qüestions profundas relativas a la nuestra existencia, entre que a sciencia s’ocupa d’as pregunta d’o cómo. Pero pienso que ye una traza gabacha d’evadir o problema. Con tot y con ixo, puedo entender a motivación politica que bi ha dezaga d’ista posición.

Muitos probablement son d’alcuerdo con as suyas ideyas sobre a relación entre sicencia y relichión, pero s’alzan as opinions suyas ta ells mesmo. ¿Quan y como decidió salir de l’almario?
Me preocupa la verdat, no me fa goi o fraude deliberau, no me’n fa la hipocresía, pienso que cal clamar a las cosas por o nombre suyo, pero de trazas educadas, no pas agresivas. Se fa una inchusticia con yo quan se diz que soi francament agresivo. Siempre soi estau educau. Pero tamién considero que habríanos de decir lo que de verdat pensamos en cuenta de simular.

¿Podria explicar-nos os problemas que ha teniu fa poco en Oklahoma?
Facié una charrada en Oklahoma en marzo y un congresista [o republicano Todd Thomsen] presentó una moción en o congreso estatal ta que se condenase a la Universidat d’Oklahoma por convidar-me con a enchaquía d’o que i diría. Realment no sabeba lo que i diría, pero yera convenciu que diría cosas contrarias a la opinión d’a más gran parti d’os ciudadans d’Oklahoma. Contesté decindo: ¿Ta qué se piensa que existen as universidatz?”. Ye de dar que no ta enfortir as opinions d’os ciudadans de l’estau d’Oklahoma. Dimpués, ell mesmo u belatro congresista preboron de sucherir que a Universidat yera malversando fundos publicos y denuncioron que se tractaba d’un gasto ilechitimo. Exichioron una copia de toda la correspondencia entre a mia oficina y a Univesidat ta prebar d’establir quantos diners me heba pagau. Lo bueno de tot ye que no me heban pagau ni un centimo. De feito, renuncié a qualsiquier mena de remuneración, ya que yera una charrada endrezada t’os estudiants y yo quereba ufrir os mios servicios de baldes. A la fin, ista chent remató escaldada, encara que, ye por demás que no lo reconoixerán. Dimpués preboron d’enrestir contra o profesor de cheolochía que m’heba convidau, pero afortunadament a suya plaza ye consolidada y ye difuera de periglo d’as enrestidas suyas.

¿Que nos puet decir d’o suyo venient libro?
Ye simplament una exposición d’a evidencia a favor d’a evolución. Sorprendentement, ye una cosa que no heba feito nunca porque, encara que he escrito ueito u nueu libros sobre evolución, dengún d’ells presenta l’evidencia que ye cierta. “O chen egoísta” ye una traza nueva d’entender a evolución; “O relocher ciego” y “Escalanado a montanya improbable” son trazas diferents de contrarrestar as mugas que empachan que s’accepte; “O recontamiento de l’abantpasau” ye sobre a historia d’a vida. Pero en realidat no he escrito nunca antis sobre a evidencia a favor d’a evolución, y d’ixo charra o nuevo libro.


A entrevista entera en: http://www.metode.cat/revistes/entrevista-monografic/richard-dawkins

lunes, 23 de julio de 2012

Economistas mentirols

Articlo orichinal d'Andreu Barnils, publicau o 23 de chulio en Vilaweb.


Economistas mentirols.

Vivimos en una estada monumental que le decimos economía. Ye chusto agora que, empentaus por a brutal reyalidat arredol de nusatros, prencipiamos a dispertar. Me pareix que no soi solo en decir que m’he trusquiu mentiras d’os economistas d’una traza perén dende fa decadas. Por eixemplo, a de l’orichen d’os diners. Regular que tamién tos lo hetz preguntau. ¿D’a on vienen os diners? ¿Porqué se inventoron? O 99 % d’as respuestas que recibitz dicen: antismas no bi heba diners, a chent s’intercambiaba cosas. Ye o famoso Mito de l’Intercambio, un d’os mitos más estendillaus d’a planeta Tierra. Dende l’Asia Central dica la Marina Baixa tot o mundo piensa igual. Y nos entibocamos.

Ye prou con ubrir un libro de texto universitario de primer curso d’economía y bi viyeretz que diz que antis d’os diners tot lo intercambiabanos. “Te cambio un arco por dos flechas”. “Te cambio a barca por o carro”. O inconvenient, se i diz, ye que ista situación yera muito incomoda y pesada. Poco practica. Antimás, podeba pasar que tu quereses as flechas d’o vecín, pero ¿qué pasaba si el no quereba l’arco? Alavez hebanos de mirar una tercer persona que nos fese de puent. Tot ixo s’embolicaba. Os diners, alavez, naixioron ta fer-nos más facils as cosas. Un gran trango enta debant.

O gran espardidor d’ista teoría ye Adam Smith, considerau o pai fundador d’a economía. Smith mesmo situaba ista suposada Tierra de l’Intercambio primitiva entre os aborichens norte-americans. Pero lo malo ye que han pasau más de doscientas anyadas dende Adam Smith y encara no s’ha trobau una sola tribu d’indios norte-americans que funcione d’ixas trazas. ¡Ni una! Dimpués se comprebó que, efectivament, os indios norte-americanos que’n charraba Smitg, os miembros d’as Seis Nacions, no feban servir os diners, pero tampoco no intercambiaban cosa. No, ells basaban a economía en casa comunals, enormes almacens a on que alzaban os biens de totz. Si te caleba un arco, no lo cambiabas por unas flechas; ibas t’a casa comunal y en pillabas un viello y te’n feban un nuevo. Más tardi se’n troboron más culturas que viven sin diners, y con economías diversas, como as alazetadas en os presents u, más que más, en o vivir a credito. Lo viyeremos en l’articlo de maitín. Pero en garra caso no son economías alazetadas en l’intercambio.

Alavez ni Smith, ni os economistas d’a tendencia mayoritaria actuals, no han rectificau a teoria sobre l’orichen d’os diners. De feito, ¡ye a teoría que s’explica en as universidatz!. Increyible, pero cierto. Les be d’intresar, a ells y a la suya ideyolochía, que nos veigamos nusatros mesmos como unos sers con una tendencia natural ta l’intercambio. En qualsiquier caso, ye una teoría de bruixos: no s’aguanta.

L’intercambio, pues, ¿a on pega? L’intercambio, seguntes lo que explican os antropologos que lo han visto en acción entre pueblos primitivos a on que os diners no son apareixius, se da nomás entre tribus extranyas u enemigas. No ye a base d’a suya economía, so que a excepción. Os antropologos describen scenas brutals, reyalment sanguinarias, porque a causa d’as diferencias u malentendius entre extranyos y enemigos, l’intercambio puet rematar con sangre. Por ixo se preba de fer de l’intercambio bella mena de borina, con mosica, bailes, virolla y prou que sexo, cosa que calma os animos y facilitca l’intercambio. ¿Tos sona? Ye un centro comercial. Sí, femos igual como os hombres primitivos, y quan imos a mercar iphones a uns desconoixius d’Illa Diagonal nos calman con filos mosicals, y nos ufren trozos de queso en servillas de plastico. Y nomás cal viyer que as putas fan l’agosto mientres a Feria Construmat ta parar cuenta que o sexo encara i tien un papel clau. Creyetz-me, bi ha atras trazas de fer-lo. No tenemos porque tractar-nos d’enemigos u extranyos entre nusatros.

Agora, en 2010, David Graeber ha desfeito d’una traza machistral, total y finitiva, a teoría d’Adam Smith sobre l’orichen d’os diners, y a tot isto que plego d’explicar lo he aprendiu d’ell y de la suya obra, The Debt. The First 5.000 years. Ya dicié que nomás soi un espardidor. De feito, Graeber replega teoría explicadas fa más d’un sigelo por antropologos como ell, u diplomaticos como Mitchell-Innes, l’hombre que Graeber diz que ye o suyo gran precursor. Siga como siga, dengún no le fació caso. A Graeber, en cambio, un hombre de Yale, chenio de tot, hombre encantador y mica fanatico le prencipian a fer caso.

D’o suyo libro, espardiu por o New York Times, afalagau por o Financial Times, y que mesmo o Wall Street Journal en ha dau treslada, ya se’n han vendiu más de 100.000 exemplars (fa pcoo, 40.000 en Alemanya). A cosa irá a más. Pocos meses dimpués d’o suyo libro, a dentrada d’a parola ‘diners’ d’a Wikipedia en anglés ya l’han esmendada como error, cosa que no han feito encara as versions portuguera, catalana u castellana (NdT: En a Wikipedia en aragonés tampoco no s’ha cambiau, encara que no se i charra d’os suyos orichens). Manimenos, no creigo que ta setiembre os profesors d’economía de primer de carrera cambeen a traza que tienen d’explicar una cosa tan alazetal como l’orichen d’os diners. Y asinas tendremos una nueva fornada d’economistas formaus en as creyencias meyo relichiosas d’Adam Smith, un hombre qui creyeba que ‘una man invisible’ (¿a man de Dios?) interveniba en o funcionamiento d’a economía. Literal. Asinas imos y ye responsabilidat nuestra no fer caso d’un hombre que ya fa doscientas anyadas que visten de sciencia a suya ideyolochía.

miércoles, 18 de abril de 2012

En ascuitando: Jo vull ser rei

Els pets facioron ista canta en as anyadas 90. Hue contina estando vichent. Ye lo que tien a monarquía. Yera absurda fa cient anyadas, en fa vinte y prou que agora mesmo. Si no estase por a cantidat de recursos que se malfurrian, a Casa reyal da ta fer-se buenas risas d'o penibles que son. Asperemos que continen por ista endrecera y continen cavando a suya propia fuesa.
Sobrebuena letra d'una sobrebuena y somarda canta.


Yo quiero estar rei
Estar por collons capeza de l'Estau
tener-lo tot feito
nomas por estar fillo de papa
fer-lo tot bien
nunca estar esleixiu, nunca estar votau
siempre trobar
a moto con o botón enchegau
Tan aburriu d'estar rodiau
por un colla de laminaculos
sudando infalibilidat
como un cacique u un dictador.
Fer foriquetas
con a total seguridat
de que o mocet
tendrá o futuro endrezau
Tener a Porcel
ta poder-me esfensar
u fer un discurso
que a fe a fe que aplaudirán
Si ye verdat que somos igual debant la lei
porque collons yo nunca no podré estar rei.
Reivindicar
a qui me colocó a on que soi
sin charrar
cosa que no siga espanyol.
Y viachar muito
siga oficial u por placer
que ya se sabe
que en Suiza s'esquia muito bien
Si ye verdat que somos igual debant la lei
porque collons yo nunca no podré estar rei.

En escribindo iste post, Vilaweb publicó iste articlo sobre cantas contra os Borbons. Con ista mesma y muitas atras...