martes, 10 de mayo de 2022

Os fillos d'o Sobrarbe y mas. Tierra de barrenaus 8x18

Las vodas d'Isabel podioron, dimpués d'istos tiempos de pasa, celebrar-se con bella miqueta de normalidat. A la fin las carreras de Teruel tornaban t'o sieglo XIV y tornaban totz los personaches que tanto hemos trobau a faltar. Y entre ixos personaches, prou que sí, todas las gaiteras que tanto nos fan bailar por la ciudat seguindo las suyas pasavillas. Os fillos d'o Sobrarbe levan ya quantos anyos con presencia cutiana en ista y atras fiestas pareixidas. Fa poco, las suyas cancions han pasau a disco baixo lo titol de O camín d'o dragón, un treballo que a escape nos leva ta ixos scenarios. Charramos con Dani, un d'os suyos components, que nos presienta iste album.


Antimás, la tornada de l'actividat s'ha notau a-saber-lo en la vida cultural y asociativa d'a ciudat y lo país. Asinas que completamos lo programa con cronicas d'as noticias que bi ha habiu y quantas convocatorias que vendrán. La parte mosical, sin tener-lo planeau, m'ha saliu bien valenciana, pa no variar. Ascuitaremos cancions d'os nuevos discos de dos d'as mías bandas favoritas d'ixe país. Y mesmo en la canción d'o calaixo friki, se cuela unatra d'ixas bandas con una canción distopica, robotica y socialista.

Recuerda que puetz ascuitar totz los programas en Ivoox, Spotify y la web de Radio Topo.

Programa #125

 

domingo, 8 de mayo de 2022

Mosica, rabia y amor con Fongo y Xavi Sarrià

Foto: Chuan León
Yera un dia que rebutiba convocatorias antifaixistas y culturals. Lo maitín heba arroclau a a-saber-la chent pa celebrar en Torrero una Fiesta d'o sol que ya feba firmes ganas dimpués de tot iste tiempo. Luent d'astí, en La Granja, atra patacada de personas se chuntaba pa lo Mundialito Antirracista que feba la suya XIV edición. Con muitas d'as asistents nos chuntabanos de tardes pa asistir a lo tercer gran evento d'o día: lo concierto de Fongo y Xavi Sarrià adintro d'o ciclo "Vagón de lujo".

Un concierto que me feba ganas arrienda. D'una man, Fongo ye una banda que m'encantó dende lo primer momento que los sintié y que, manimenos, nunca no heba puesto veyer-los en directo por diferents razons. D'atra, lo nuevo disco de Xavi Sarrià ye unatra chesta en la ya ampla carrera d'o mosico y escritor que yera en candeletas por ascuitar. Un treballazo que, tot y seguindo la continidat d'os suyos anteriors discos, fa evolucionar lo suyo soniu, que en cada chira introduz nuevos elementos.

Fongo ubrioron lo scenario d'o Centro Civico Delicias con lo suyo soniu barrachau d'un ciento de mosicas. Sobre las tablas, una decena larga de grans mosicos nos trayeban la suya propuesta. Letras reivindicativas, sonius mestizos y muitas ganas de minchar-se lo mundo. Los uescanos nos devantoron y faciemos los primers bailes d'a nueit entre que barruntabanos que son los necesarios hereus d'atras bandas como Ixo Rai u Mallacán. Fongo ye una d'as collas mas prometedoras d'a scena aragonesa y los dos suyos primers discos son buen eixemplo d'o que pueden fer.

Dimpués d'a radida horeta que tocó Fongo yera lo turno de Xavi Sarrià. Entre las suyas fans mas furas bi heba niervols a embute. No soi feito a veyer-lo en Zaragoza tot y haber estau present en las dos vegadas que vinió con Obrint Pas de man de A Enrestida y la que vinió chunto con Feliu Ventura de man de Nogara pa las Chornadas d'as Luengas d'Aragón. 

La fredor d'o publico zaragozano eslampó de camín con la primer canción d'o concierto. La nueva banda prochecta enerchía pa iluminar la ciudat entera. En lo suyo centro un Xavi Sarrià que fa muitos anyos que domina la scena y que nos fació blincar terne que terne. En lo repertorio temas nuevos y viellos, d'a colla d'agora y beluna d'Obrint Pas. Las cancions nuevas suenan de pistón. Beluna entró de camín en lo mío listau personal d'himnos. Lo material audiovisual d'a chira anterior torna en ista en un formato mas chiquet que anyade potencia a los mensaches que sentimos en las letras d'o valenciano. Xavi tenió parolas pa las nuestras luitas, alcordando-se d'os seis antifas, chilando qualques Entalto Aragón, fendo referencia a l'aragonés y a Nogara y remerando a Ixo Rai, Mallacán y mesmo El corazón del sapo. I habió momenticos d'emoción, quedando-se solo sobre lo scenario pa fer la primer parte de No tingues por. Y acabó, como en tantas atras ocasions, con ixa Flama de tot un poble en moviment que nunca no s'amortará.

En Causa, lo suyo nuevo disco, i hai uns versos que dicen "... y sentimos que la vida ye ixo: mosica, rabia y amor, los nuestros refuchios en los días de foscor". Iste sabado sintiemos precisament ixo: la mosica, la rabia y l'amor que se transmitió dende ixe Centro Civico y que nos aduya por cada día a seguir luitando por lo mundo que queremos. Las aragonesistas y las antifaixistas aprecisamos mas nueitz como ixa, a on que los nuestros mensaches y la nuestra manera de sentir la tierra se sientan, y a on que podamos trobar-nos y compartir experiencias y vivencias.

miércoles, 4 de mayo de 2022

Adios a los setiembres

En los anyos que pasé en la universidat, muitos mas d'ixos en los que se suposa que habría d'haber rematau la mía carrera, pocas cosas movilizaban mas a l'alumnau que que les tocasen las convocatorias. T'a part d'alavez luitabanos porque se mantenese la tercer convocatoria que, en lo caso d'a mía escuela - la EUITIZ, que dimpués formaría chunto con lo CPS l'actual EINA - yera en lo mes d'aviento. Sí, tenebanos una tercer convocatoria a metat d'o primer quatrimestre, lo que sí que yera buen empandullo administrativo. Como con tantas atras cosas, las nuestras movilizacions no consiguioron lo suyo obchectivo y ixa tercer convocatoria ya ye nomás en la memoria de qui pasemos por las aulas universitarias en aquellas envueltas. Con tot y con ixo, las campanyas en la suya desfensa arrocloron a muitas alumnas que no gosaban protestar por res.

Fa bell día, unatra convocatoria d'examen se vulcaba. Los setiembres pasan a chulio por decisión d'o Consello de Gubierno d'a Universidat de Zaragoza y en contra d'a opinión d'a immensa mayoría d'estudiants. Las declaracions d'o rectorau, ixa condescendencia de "ye por lo vuestro bien", me recuerdan tantismo a ixe lema d'o despotismo ilustrau, que se podría reversionar como "tot pa los estudiants pero sin los estudiants". Sabemos, y saben, que en son en contra, d'ixa decisión. Y lo sabemos, y lo saben, porque no en fa tanto, en 2014, se fació una consulta popular en la universidat que perdioron tot y estar trucada. Se exichiba un minimo de participación d'o 30% quan en la mayoría de procesos electorals (claustro, rector, etc.) ista no gosa blincar ni d'un 10%. S'aprecisaba un voto a favor de mas d'un 60% pa mantener la convocatoria, pero no pas pa sacar-la. La campanya de propaganda que se fació dende rectorau estió bien fura. En la web "informativa" institucional amaneixeba un eterno listau de razons pa votar en contra de mantener los setiembre a lo costau d'una breu enumeración de bellas poquetas razons a favor de que seguisen. Con tot y con ixo, las estudiants respondioron a la convocatoria y votoron masivament. La participación quasi duplicó lo minimo quedando en un 53% y lo voto a favor d'os setiembres pasó d'o 80%. Lo rectorau perdió por goleada y habió de reblar y aguardar dica 2022. Agora ya heban aprendiu y decidioron quitar-se la careta de democraticos y participativos y gubernar como lo fan con toda la resta de decisions que se prenen en la universidat, ignorando de tot a lo suyo alumnau.

Lo día d'antes, bella centena d'estudiants pasaban nueit en l'Interfacultatz pa protestar. Ixe mesmo día interrumpioron lo Consello de Gubierno. Todas dos accions visteras y chustas pero que no consiguioron fer cambiar d'opinión a un organo que no les tien ni miedo ni respeto. Una vegada mas los estudiants no son - como no en yeranos nusatros - conscients d'o poder que tienen. En la universidat "viven" bellas 40.000 personas d'as que lo 90 % son alumnau. Si deciden que qualcosa no se fa, NO SE FA. Una vaga estudiantil de tres días, con prou seguimiento, hese estau prou pa vulcar las intencions d'o rectorau. Pero ¿qui la convoca y cómo se consigue ixe seguimiento? Me pienso que, por desgracia, ye agora mesmo imposible igual como en yera quan estudiaba yo.

I hai dos condicionants basicos. Lo primer ye lo perfil cheneral de l'estudiant universitario. En lo caso d'a publica i hai muitismos integrants d'ixo que claman clase meya aspiracional, que s'han creyiu toda la charrameca sobre la meritocracia y l'ascensor social. Que creyen que si faltan un día t'as clases perderán ixe saber tant important que les separará d'a purria que nos aconhortamos con treballos de rango inferior. Chicotz AlbertRiveras y InésArrimadas que no paran cuenta de que son ferramientas en mans d'as elites. Ixas elites que, manimenos, ya tienen lo suyo propio circuito d'estudios, por un regular bien aluenyau d'as universidatz publicas. L'individualismo en la universidat ye mesmo mas furo que en la resta d'a sociedat, habendo convertiu una institución que s'habría de caracterizar por la colaboración pa la creación de conoiximiento en bella mena de Chuegos d'a fambre a on que, si cal, se chafa a qui tiens a lo tuyo costau. N'i hai excepcions, prou que sí. Y muitisma solidaridat, refirme mutuo y organización. Pero ixo ye, como digo, la excepción, no pas la norma.

L'atro condicionant son las caracteristicas d'as organizacions estudiantils mas grans. Quan yo estudiaba, y ixo veniba de muitos anyos antes, la principal y que mas representación teneba yera EDU, lo brazo estudiantil d'o sindicato UGT. Lo suyo papel yera vergüenyoso a tantos nivels que se podría fer un blog nomás pa recontar historias d'a pampurria que feban. Cuento que ixo no habrá cambiau guaire. La suya actividat se pareixeba mas a un club d'ocio y tiempo libre que a la d'un sindicato estudiantil. Un poquet como lo suyo homologo laboral, d'atra man. Lo suyo programa electoral, copia y pega d'as mesmas demandas anyo sin atro, se podeba resumir en "mas cosas buenas, menos cosas malas" (mas becas, menor pre d'as fotocopias, p.e.) sin prebar de fer garra cambio estructural. Lo suyo caracter de PSOE estudiantil plegó a lo nivel de fer concentracions a favor d'o gubierno en los tiempos de ZP. Lo suyo exito veniba d'ixe caracter de club de tiempo libre a on que se formaba una gran familia estudiantil que s'adedicaban a la borina y a on que, en tener una ideolochía practicament nula, totz en podeban fer parte sin mica compromís. Chunto a ixe EDU, la resta de sindicatos nunca no tenebanos la mesma presencia mediatica ni muito menos lo refirme economico y lochistico d'as nuestras organizacions referents. Febanos lo que podebanos con uns medios radius y minima atención mediatica. I heba un terger grupo d'organizacions que yeran agrupacions de facultat u independients con un mensache mesmo mas esbafau y sin mica recorriu ni capacidat d'acción dillá de conseguir bella reivindicación puntual de bell problema local y que gosaban meter-se de costau en que se parlaba de problemas mas amplos.

La participación estudiantil en las eleccions d'os suyos representants ye radida y pocas vegadas supera lo 10%. Pero, pa forro de bota, la mayoría d'ixos votos no son en conciencia, sino que votas a fuleno u mengueno porque i ye una amiga tuya que te leva d'a orella a que fiques lo papelot en la urna. Lo sé de primer man porque m'ha tocau de fer-lo. 

Con ixos vimbres, que cuento que no habrán cambiau mica, ye imposible d'endrezar una movilización masiva en la universidat. Me clamó l'atención -pa mal - en la noticia d'o Heraldo, la reacción de dos organizacions d'a dreita estudiantil. Todas dos teneban representación en lo Consello de Gubierno, que ye bien dificil d'entrar-ie asinas que m'entrefilo que habrán teniu buen capazo de votos. Que i haiga dos sindicatos fachas en lo CdG ya ye pa preocupar. Sobre la entrada d'os estudiants en la votación pa protestar deciban que "no yeran trazas". La representación estudiantil en la universidat ye de tot cosmetica, un teatret pa que la institución pareixca una mica mas democratica. Lo porcentache d'alumnau en totz los organos siempre ye minimo, fendo obligatorio que pa fer qualsequier cambio haigan de contar con lo profesorau ya que ni sisquiá con lo refirme d'o Personal d'Administración y Servicios pueden tener mayoría. Pero ye que antimás se ye perfectament conscient de que no tienen un poder real de movilización por lo que las demandas d'as organizacions d'estudiants muit pocas vegadas s'ascuitan. Decir que "no son trazas" ye la rematadera pa uns suposaus representants d'uns estudiants que no tienen atra manera de fer que la suya protesta tienga la minima positibilidat d'ascuitar-se.

Ye dificil calar en la educación superior seguntes que mensaches, adintro d'una sociedat despolitizada, desmovilizada y individualista que malfia d'as organizacions politicas y sindicals. Pero una cosa tant caboliosa como los setiembres, con una utilidat que garra alumno no discute, me pensaba que yera una sobrebuena oportunidat pa que l'alumnau se movilizase y contrimostrase lo suyo poder real, que no ye en un porcentache d'os claustrals ni en las perras d'as muyas matriculas, sino en lo suyo numbro y potencial capacidat organizativa. L'estudiantau ye, y siempre será por definición, lo colectivo mayoritario en la universidat, pero sin ixa organización siempre fará lo que le pete a ixa chicota elite que decide lo que ye millor pa ells sin contar con ells. Y tanimientres, la quinceemera consellera d'universidatz a atras cosas. Talment ella l'aprebase tot en chunyo.

miércoles, 27 de abril de 2022

En ascuitando... Un foc que creix, de Xavi Sarrià

Ya fa mas cinco anyos de que sentisenos por primer vegada Amb l'esperança entre les dents, lo disco con que Xavi Sarrià empecipiaba lo suyo nuevo camín dimpués de que Obrint Pas se disolvese. Heban pasau seis anyos dende que s'editase Coratge, aquell sobrebuen disco que zarraba una carrera mosical plena d'himnos, conciertos historicos y que a muitas nos heba plegau en lo corazón, siempre animando-nos a luitar por las nuestras ideyas y a vivir y sentir los nuestros paises, entendius como las personas y los paisaches que los definimos. Con pasa y tot, las fans de Xavi yeranos en candeletas, aguardando que, en bell momento, s'anunciase lo nuevo disco que consolidase lo procheto. Los singles que salioron entre discos, con colaboracions bien intresats no feban que alimentar tot lo hype. Y a la fin, fa bella semaneta, Causa plegó en las botigas. Y en casa mía, prou que sí.

Encara soi ascuitando-lo y empecipiando a disfrutar-lo. Ya s'ha sentiu bell tema en lo programa de radio, y mas que se'n sentirá. Pero a escape, en una d'as primeras "ascuitadas", una canción me clamó l'atención: Un foc que creix, que mas abaixo tenetz la traducción d'a suya letra. Astí son muitos d'os elementos caracteristicos d'as cancions de Xavi Sarrià. La solidaridat en la luita diaria - si es fa de nit, dona'm la mà, mai no cauré al teu costat - las referencias a la historia mosical valenciana y mesmo a la suya realidat actual, reivindicando ritmos tradicionals y grupos encara en activo, y lo país suyo a traviés de quantos puestos que a fe que le dispiertan los mesmos sentimientos que a nusatras quan peteniamos la nuestra tierra aragonesa. 

Una canción que fa casa en cada verso y tamién en cada soniu, fendo convivir donzainas y lautz con los instrumentos clasicos d'o rock. Unatro d'ixos temas que te fan bailar y que, como soi un ploramicas que s'emociona de camín, a fe que me fará blincar bella glarimeta en lo concierto que le trayerá lo 7 de mayo por Zaragoza, chunto con Fongo. Leyer ista letra, y tantas atras de Xavi Sarrià, fa buena honra pa entender lo movimiento cultural que i hai en lo País Valenciano y aprender qüestions tant basicas como que "la nuestra soberanía empecipia en l'autoestima".

Un fuego que creixe

En la uembrera d’a sierra / l’augua fresca nos da vida / y sentimos que tocamos chufa / quan la Penya Grossa (1) se nos mira en l’horizont / baixa lo sol / y nos besa la frent.

Entre que me charras / a escuchetes / la val nos imple de calma / y deixamos fluyir las horas / luent d’o caos que nos ha feito / sentir-nos solos / zarro los uellos / t’ascuito lo corazón

Y naixen estrelas / chiquirrinas y brilosas / guias y faros / d’un país de pueblos blancos / ye lo correfoc / d’a nuestra galaxia / historias y remeranzas / que guardamos como tresoros

Porque somos de venas fundas / y hemos aprendiu a enfortir-las / con las mans, con lo corazón / como abellas y flors / si te cudias me cudias / l’esquilibrio no ye esfuerzo / somos aqui, sobrevivimos / y si nos miramos a los uellos…

Sentimos / un fuego que creixe / adintro d’o peito / si se fa de nueitz / da-me la man / nunca no cayeré /  chunto a tu

Y celebremos / tot lo que somos / y lo que vendrá / si se fa de nueitz / da-me la man / nunca no cayeré / chunto a tu

Tornamos a correr por lo lugar / como quan yeranos chiquetz / en las zagueras carreras la loma / ye l’amagadero secreto / unatra nueit / me das la man / y foi un riso

Hemos trayiu unas guitarras / uns lautz, unas donzainas / y las cancions y rebeldías / fillas d’as vals moriscas / d’a on que venimos / redimos y con un bufiu / y nos enlairamos

Y cantamos la granaïna / como lo tio Palero (2) / riberencas, boleros /Al Tall, Orxata y ZOO / que si la nuestra historia / la han prohibida los vencedors / pervive en la emoción / que sentimos en las cancions

La nuestra soberanía / empecipia con l’autoestima / la nuestra tradición / ye desafiar lo miedo / Y vivimos y cantamos / y nos divertimos y entendemos / que emparando-nos resistimos / y si nos miramos a los uellos...

Sentimos / un fuego que creixe / adintro d’o peito / si se fa de nueitz / da-me la man / nunca no cayeré /  chunto a tu

Y celebremos / tot lo que somos / y lo que vendrá / si se fa de nueitz / da-me la man / nunca no cayeré / chunto a tu

Y tornemos a capuzar-nos / en lo barranc de l’Encantà / con lo verano afalagando-nos / por la penya Foradà / y quan lo zaguer rayo / amosega lo Puig Campana / lo Montgó en las mans / y en los uellos tuyos Aitana / 

En lo mocador bordau / ya no i hai glarimas / las emocions / ya no son soterranias / alto d’a sierra / 
i hai una ermita / y quan te beso en la frent / lo Montcabrer se nos mira.

NdT; (1) He deixau las referencias toponimicas como en l'orichinal.
(2) Referencias a la historia y tradición mosical valenciana

lunes, 25 de abril de 2022

Land of the mad. Tierra de barrenaus 8x17

Entre la militancia mosical extrema, de qui nomás le fa goyo bell estilo concreto y fa d'ixo la suya identidat, definindo-se como heavy, punk u lo que siga, y la melomanía absoluta de qui ama toda manifestación mosical, soi en bell punto meyo. I hai estilos enteros que desconoixco u que simplament no m'agradan mica: lo flamenco u lo reggaeton, por eixemplo. Pero en ixe disco duro a on que guardo la mia biblioteca mosical i hai firme variedat. En totz los anyos que levo de programa he prebau de refleixar ixa diversidat, tot y que a sobén tiro de recursos facils y de bandas que sé que fan tanto goyo a l'audiencia como a yo. En iste programa me'n salgo una miqueta, d'ixe guion, y tos proposo un viache por Anglaterra de man de qualcuns d'os mios grupos favoritos d'ixe país.

 Lo viache empecipié a barruntar-lo buscando una sincusa pa fer sonar a Suede, una d'as collas sinyaleras d'o britpopo que con los suyos tres primers discos me facioron bailar y chilar las suyas cancions en los mios anyos d'adolescencia. Entre las influyencias clarismas de Suede ye lo Duque Blanco, un d'os angleses que mas ha feito cambiar lo mundo mosical, en la mía opinión a ran d'os Beatles. Y de vez, me pienso que Suede estió un d'os eixes d'o microverso mosical anglés d'os 90. Uns anyos a on que, a l'atro cabo de l'atlantico, sonaba l'estrapalucio grunge de Nirvana y toda la suya cheneración mosical. Totz ixos elementos amaneixen, d'una manera u atra, en iste programa.

I hai muitas mas mosicas, prou que sí. En deixé bell eixemplo en los temas d'empecipie y final d'o programa. En Anglaterra, como en qualsequier puesto, i hai firme calitre pa la mosica y lo que tos amuestro aquí no ye que un trocet chiquirrinet y bien personal. Lo viache puet seguir por atros camins, angleses tamién, pero bien diferents. Como soi encantau d'ixamplar lo mio universo mosical, seré encantadismo de replegar todas las vuestras propuestas. Entremistanto, tos convido a conoixer u remerar a iste zarpau de bandas que tantas vegadas he cantau y que aspero que tos faigan pasar una buena hora de temazos. God shave the queen!

Recuerda que puetz ascuitar totz los programas en Ivoox, Spotify y la web de Radio Topo.

Programa #124

 

miércoles, 20 de abril de 2022

Sobre libros colectivos

Como tantas atras personas aficionadas a la escritura, la mía primer publicación estió adintro d’un libro colectivo. En 1998 la editorial Egido fació un concurso literario a on que buena patacada de chent presentemos las nuestras obras. La mía, un d’ixos poemas que escribiba de mozo, estió una d’as que se trigó pa amaneixer en lo que se tituló El libros de los quinientos. En la presentación, como ye de dar, yeranos chent a xarramata. Cincocientos autors, con las suyas familias y amigas, tot y que belún i faltase, t’implen qualsequier sala. Astí me trobé con chent que conoixeba pero que no sabeba que escribiba y facié pacha con belunas d’as autoras que compartibanos ixe tocho. Contino, pocas semanas dimpués, faciemos bella trobada en lo Café Universal a on que leyebanos las nuestras pachinas, las d’otri, u qualcosa que nos petase. La experiencia estió bien pincha y m’animó a publicar, en formato fanzine, un chiquet poemario que engueré por quatre perras a las amistatz.

Dos anyos dimpués la editorial repitió la chugada de tener cincocientos libros vendius a l’inte y fació una nueva convocatoria, ista vegada tematica, que acabó esdenvenindo El libro de los quinientos enamorados. Torné a estar-ie present, encara que en ista ocasión no bi habió - u no en facié parte - trobadas posteriors d’autoras. Pa lo tercer volumen se demandaba que lo texto tenese relación con l’augua y ya no i presenté garra obra, entre atras razons porque no se me ocurriba cosa. ¿Qui m’iba a decir que, anyos dimpués, habría d’escribir nosequantismas pachinas sobre l’augua, tema central d’o mio Prochecto de Cabo de Carrera?

Rafael Egido, fundador d’a editorial, va morir l’agüerro pasau. L’heba perdiu lo rastro de tot y feba a-saber-lo tiempo que no sentiba parlar-ne, asinas que la noticia me va percutir de tot y va trayer-me remeranzas a embute d’aquellas envueltas. Tot y que l’intrés economico yera cabolioso - ¿quantos libros d’autoras novels tienen guarenciadas cincocientas copias vendidas dende lo primer día? - la ideya d’ixos Libros de los quinientos se me fa encara sobrebuena. A las que i calemos los nuestros primers textos nos sirvió d’empentón pa seguir escribindo y, sobre tot, contactar con atras personas con qui compartisenos ixe intrés. Talment s’hese habiu de seguir en ixa linia de treballo pa conseguir mesmo millors resultaus. Talment se fació y no m’enteré. En ixos anyos tant “hormonals” las mías prioridatz iban por atros camins.

Los libros colectivos son qualcosa bien curiosa y creigo que infravalurada. Por un regular, y en soi buen eixemplos, qui bi publica no leye a la resta d’autoras. Como muito belatro de qualcún que conoixca, u belún que lo titol le clame l’atención. Pero astí a sobén nos podemos trobar historias bien pinchas y los primers pasos literarios de muitas que acabarán fendo parte d’as nuestras bibliotecas. Ye tamién una manera de publicar totz ixos relatos popiellos que no fan parte de garra colección que se pueda editar en un libro, u que los fas de propio, u que por la milenta de circumstancias creativas que se dan nomás tienen puesto en ixos libros.

Pueden estar, tamién, un proceso d’aprendizache. Lo fruito d’un treballo individual que se torna colectivo. Asinas estió en lo caso d’o siguient libro a on que amaneixió un relato mío, Móntame una escena. Astí se replegan textos d’as personas que levabanos tiempo participando en lo taller de literatura organizau por la web Literautas. La mecanica consistiba en que se proposaba un exercicio literario cada mes. Las participants puyabanos la nuestra obra y comentabanos con la resta las opinions. Me sorprendió, porque ye cosa rara en internet, lo tono de respeto que me trobé quasi siempre. Las aportacions, muitas d’ellas pa correchir-me u sinyalar-me defectos, se feban como pertoca a qui tien un minimo d’educación. En ixos meses aprendié a-saber-lo tanto d’os comentarios como d’as obras d’otri. Las ferramientas dichitals facioron posible que fesenos partache d’os nuestros textos personas de puestos bien aluenyaus. ¡Lo que s’hese puesto fer si en los tiempos d’ixe Libro de los quinientos internet hese estau tant accesible y con tantos recursos como agora!

En aragonés, los libros colectivos no son garra rara avis. En qualsequier busca por las bibliotecas de l’aragonés y librerías de viello nos trobaremos con volumens arrienda de replegas d’obras premiadas u nomás presentadas a concursos. Pero me pareixió curioso, y con un granizo potencial, lo que publicó Ara Editorial en 2010 baixo lo titol O despertar de l’onso a on que diez chovens autors, naixius d’a decada d’os 80, presentaban las suyas propuestas literarias. Bi heba - y si no que me corrichan los suyos autors, que a fe que son leyendo isto - una clara intención de que en naixese una nueva cheneración d’escritoras en aragonés. De feito, la mayoría d’as autoras han seguiu escribindo y publicando d’una u atra manera y me pienso que si bi hese mas facilidatz pa fer-lo la suya obra hue seria mas ampla. D’os problemas pa publicar en aragonés, en charraremos en atro post, que, tema, n’i hai.

La zaguer experiencia mía con los libros colectivos, tot y que buena, no ye estada tant positiva. Willy cabeza de botella, un relato que presenté en un concurso, quedó lo quarto de mas d’un millar d’obras presentadas. La organización, un bar cultural de Madrit que gosa acullir trobadas d’escritors y presentacions de libros, no sé si se vido sobrepasada u no sabió maniar la respuesta tant buena que tenió la suya convocatoria, pero lo caso ye que m’habié d’enterar de l’accesit y mesmo d’a publicación d’o libro alparceando por internet y no porque avisasen a dengún. Vai, zaborrerías que se fan y que, con la mía edat no le doi importancia, pero que a qui siga empecipiando no anima a tornar a participar en concursos literarios que, me pienso, tienen muita mas importancia que no nos pensamos. Lo libro Cuando puedas. Historias de bares a un lado y otro del Atlántico ya ye a la fin en casa mía. Astí Willy comparte pachinas con atros personaches y scenarios que aspero conoixer en que remate lo libro que me soi leyendo. Me pena, ixo sí, que lo contacto con la resta d’autoras ha estau nulo en fer-se la presentación en Madrit.

Los concursos literarios y los libros colectivos fan firme honra. Son los primers pasos literarios de muitas, permiten publicar obras de formatos poco comercials, son una sobrebuena manera d’aprender tanto por la experiencia propia como por l’allena, animan a las autoras a seguir escribindo, cheneran vinclos y identidat de grupo y mesmo pueden fer de simient pa movimientos literarios cheneracionals. ¿Nos animamos a fer-ne uno?

lunes, 11 de abril de 2022

Chornadas d'as luengas y mas Ixo Rai!. Tierra de barrenaus 8x16

En ir acabando-se las restriccions por la pasa se torna t'a normalidat. La nueva u mesmo la viella, por lo que pareixe en muitas ocasions. Una d'as cosas que mas trobaba a faltar yera la vesant mas socializadera de Nogara. Todas ixas actividatz que complementan los cursos y que fan posible que l'alumnau de l'asociación y atras personas aragonesofablants de Zaragoza puedan practicar, conoixer y aprender l'argonés en un ambient amigable y relaxau. Iste anyo nos quedemos sin cena d'hibierno ni chueves larder, pero sí que torna, a la fin, y en la suya XXVIII edición, las Chornadas d'as luengas d'Aragón.

Lo fan con un programa de seis actos: quatre charradas, una prochección y una trobada. En ixas quatre charradas podremos debatir y conoixer aspectos vitals d'a luenga como la suya gramatica, las variedatz vivas, la presencia suya en internet u la necesidat (u no) d'una variedat estandar. La parte audiovisual plega de man d'un documental premiau fa poco en lo festival Espiello y doblau a l'aragonés. Y pa socializar l'aragonés d'una manera diferent, se fará tamién una trobada d'escalada a on que se puet participar tanto si yes una experta escaladora como si no sabes nian lo que son uns peus de gato. Tos cuento, en lo programa, totz los detalles de cada actividat y d'os suyos protagonistas. 

Lo programa anterior, que dediquemos de raso a la tornada t'os scenarios d'Ixo Rai! ye estando tot un exito. Tanto por la cantidat de personas que lo sotz ascuitando como por los comentarios y opinions que me fetz plegar. Asinas que m'ha plegau bella participación mas que, como soi encantau de sentir, tos comparto en la segunda parte d'o programa. Tres nuevas colaboradoras que nos recuentan la suya experiencia con Ixo Rai!.

En l'apartau de convocatorias tos anuncio bell concierto y festival pero, sobre tot, una chiqueta primicia personal que he quiesto anunciar en Tierra de barrenaus radio antes que no en qualsequier atro puesto. La parte mosical se completa con una nueva canción d'o calaixo laboral, con bell tema d'as bandas que sonarán en ixos debantditos conciertos y, prou que sí, con Ixo Rai!.

Recuerda que puetz ascuitar totz los programas en Ivoox, Spotify y la web de Radio Topo.

Programa #123