jueves, 26 de septiembre de 2024

Contra las mías cunyadadas (Editorial de TdB 11x01)

Panxo, cantaire de Zoo (y Orxata sound system, y Rawpublik…) parlaba en la canción Correfoc de matar a eixe fatxa que portem endins. Cuento que no pas un facha, pero sí un cunyau, yera qui me poseyó cuan, en rematando l’anterior temporada, criticaba y maldeciba lo saxofón, un simple instrumento que a dengún no le ha feito mal. Que talment, pa lo mío criterio, se’n abusase en bella epoca, u millor dito, que lo incluyisen en seguntes que oblidables collas, no ye chustificación pa la quimera que i amostré. No ye tanto lo feito de criticar lo saxofón, que ya veyes tu la trascendencia, que nian pateixe en estar un ente inanimau, sino las trazas. Lo feito de soltar una opinión de mierda en un programa que se’n queixa terne que terne, d’ixo mesmo. Las mas viellas d’o lugar remerarán aquello de Si yes farto de cunyaus, ascuita Tierra de barrenaus.

A modo de chusticia divina, viengo d’un vrano de grans y buens saxofons. Dende la patacada que circuloron por Mezquita d’Exarc en lo Tamborilé dica los dos que sonoron en lo concierto de Iseo & Dodosound en Pirineos Sur. Dende TdB, respeto y admiración enta todas y toz los que buforon ixas notas.

Viengo, venimos, d’un vrano pleno de saxofons y de mosica. Viengo d’a millor epoca de l’anyo, ixa que Carolina Durante califica de perfecta y que, de tanto que’n ye te fan goyo mesmo “las putas gaviotas”, Viengo de vacacions, d’ixuplidar en buena mida la maquinaria capitalista, la chefa, los clients y los malos companyers. Viengo de no ubrir ni una excel en semanas. Viengo de desconectar de tot, de tener lo mobil meyodía en modo avión, d’amortar alarmas y dedicar-me a querer-me. Viengo de baixar pinyón y roda a monico, de gustiar paisaches y chupir-me d’ulors, de correr nomás por esporte, d’escribir a lo viello, en libreta y con boli. Viengo de no imposar-me quefers, de no autoexplotar-me, de deixar aganau, mesmo fambrudo, a l’algoritmo y que se joda buen rato. Diz, digo, que emitir nos fará vencer. Y callar-nos de cabo ta cuan y ascuitar lo mundo un ratet, nos fará emitir millor.

Agora, ya s’ha acabau. Toca tornar a producir, de vez pa y contra la maquina. Trenco lo silencio estiver y torno a dar mal. Ya callaré a l’atro chulio.

lunes, 23 de septiembre de 2024

Una nueva temporada. Tierra de barrenaus 11x01

Ya somos tornaus. Dimpués d’o mereixiu descanso estiver nos fiquemos en lo cado d’o taboner pa empecipiar una nueva temporada, la oncena, d’ista aventura radiofonica que ye Tierra de barrenaus. Ye una tornada con ganas a embute, de fer radio, de colaborar a la difusión y dignificación de l’aragonés y de ascuitar y dar voz a todas las iniciativas d’a buena chent que treballaz por la nuestra cultura y los nuestros dreitos colectivos.


Y precisament ixa queremos que siga lo sinyal d’ista nueva temporada: la vuestra colaboración. Aguardamos en candeletas que nos faigaz arribar todas las vuestras inquietuz: convocatorias, noticias, propuestas, cancions… Tenemos los micros ubiertos pa tot lo que nos contez. Contactaz-nos a traviés d’os rez u en tierradebarrenaus@gmail.com.

En iste primer programa hemos quiesto empecipiar con una d’as nuevas seccions, Pase de prensa, a on que comentaremos noticias de rusient actualidat u no pas tanto. Trayemos tamién una patacada de convocatorias, borineras y luitaderas, pa que no tos perdaz cosa. Beluna d’ellas, locutada por ixas primers personas que fez parte d’a Loquería d’iste curso 24/25, a on que lo programa fará lo suyo deceno aniversario.

Seguindo con las iniciativas participativas, queremos celebrar la tornada t'os escenarios de Mallacán, lo grupo que tanto fació por l'aragonés y que, en ista chiqueta nueva etapa, tantas alegrías nos ye dando. Pa ixo, tos proposamos que nos faigaz arribar los vuestros mensaches sobre lo grupo, recontando como los conoixiez, cuals son los vuestro temas favoritos, cosas que haigaz viviu en los suyos conciertos, qué tos han feito sentir u lo que tos pete.

Asperamos que tos faiga firme goyo y que prencipiez a dar-nos feedback de camín. Tendrez la oportunidat de fer-lo en persona iste siguient día 28, en la Devantadera de Nogara, a on que faremos un programa especial, gravau con publico, en l’espacio Treziclo d’a Madalena.

Recuerda que puez ascuitar toz los programas en IvooxSpotify y la web de Radio Topo.

Programa #174

lunes, 9 de septiembre de 2024

Lo silencio d'o vrano

Nota: La primer versión d'iste post s'escribió en la mía libreta de vrano, boli sobre papel, lo 9 de chulio de 2024 en Morillo de Galligo (Aragón)

Fa uns días un compa que s’adedica a l’amostranza deciba que en ixos momentos d’o curso (finals de chunyo) i arribaba muit canso. Los zaguers meses de docencia ben d’estar bien furos, por lo que veigo en todas las amigas y conoixidas d’o sector. Deciba iste zagal, con una mica de desaspero, que amenistaba silencio. Que la cachimalla feba masa estrapalucio. Deciba, con voz floixeta, cuasi una mormor, que no deseyaba que una mica de silencio.

En ixo chustament consistiba lo mío primer plan d’o vrano. En buscar lo silencio. En ixa busca amaneixié aquí dende a on que escribo isto, lo camping Armalygal de Morillo de Galligo. Un puesto cerqueta de Zaragoza, troz d’ixe paradiso que ye Aragón, parafraseando a Silvia Cebolla.

Si nos metemos niquitosas, u literals, de silencio, tampoco no n’i hai aquí. Las carcanetas cantan de contino. No deixan de dar ferrete, como las alparceras d’a carrera a on que vivo en Zaragoza cuan las suyas fayenas les dan treugua y aduben a chuntar-se debant de casa mía. I hai ninos tamién, que, por muito educaus que sigan y por muito que tasament s’esten en lo camping porque tienen plans millors, son ninos, y los ninos fan rudio y cuento que ye bien que en faigan. Tamién i hai autos, claro. Porque en la nuestra sociedat siempre i hai autos. Tot y que, aquí, poquez y cuasi siempre aturaus. Belún mesmo electrico, que fa ixe sorollet cuasi imperceptible y diferent d’os de combustión que por cada día pareixen mas antigallas. D’aquí a no guaire en serán, d’antigallas, tanto como los carros de caballos u las casetes y amaneixerá bel carnuz que los reivindique.

No ye silencio sensu stricto lo que miro. Fuigo, barrunto que igual que ixe compa que’n charraba antes, d’o rudio en lo sentiu comunicativo, d’as interferencias. D’ixas que tiengo adintro, que a sobén m’empachan de poder decidir qué ye lo que quiero fer. D’ixas que no me permiten charrar con yo mesmo, preguntar-me cuals son los míos deseyos, t’a ón quiero ir, cómo, con quí. D’as que no me deixan conoixer-me, cuestionar-me cómo me va la vida, si ye tot bien u aceptable, que no ye poco, u me soi aconortando u b’habe que yera tot un zancocho y no heba puesto parar-ne cuenta.

No sé si ixe compa me leye pero creigo que lo rudio no lo feba lo suyo alumnau. Que sisquiá yera silencio lo que miraba. U no nomás silencio. Que lo que el y yo querebanos yera fer callar por un tiempo a los chefes y chefas que nos dan mal toz los días, a lo cunyadamen faixista encarranyau por l’amnistía, la Begoña, los mena-vampiros de l’IRA u ves-te-ne tu a saber qué invento. Quereba, por uns días, deixar d’estar-se en los rez, limpio producir, limpio consumir contenius. Que lo catatico mobil fese honra nomás pa saber l’horario d’a cafetería, l’orache de manyana y pa preguntar-le a ixe colega que tiens abandonau que cómo le va y mentir-le churando-le que d’iste vrano no pasa que t’acercas a visitar-lo.

No sé tu, compa, pero a yo m’ha funcionau. Levo tasament 24 horas aquí. Leyer, escribir, una mica d’esporte y poco mas. Y charrutiar con yo, que igual como a lo colega ixe que iste vrano a fe que visito, me teneba muit abandonau.

jueves, 5 de septiembre de 2024

Bunburizau en la Romareda

Estié en lo concierto de Bunbury d’a Romareda, lo día d’antes de que las maquinas empecipiasen a enronar l’estadio pa goyo y lucro de constructoras y amiguicos peperos.

¿Como i plegué? Contextualizaré una miqueta. No me fa mica vergüenya reconoixer-me como fan de Héroes del silencio. En ista immortal ciudat, en seguntes que ambients en los que me muevo, pareixeba y pareixe encara que admirar a HdS ye un pecau, que ixo yera mosica comercial que no valeba res. Creigo que i hai muito de postureyo en ixa actitut y que a muitas d’ixas personas que tanto los refusan, en lo fundo, les feban goyo d’amagatons.

Cuan s’esfació lo grupo, siguié a Bunbury. Me torré lo Radical Sonora y mesmo me merqué Pequeño. Y astí acabó la mía relación con lo cantaire. Garra d’os dos discos me pareixió masa bueno, tot y tener bella canción resenyable. Teneba un rollo prou diferent a Héroes y deixó d’interesar-me. No pas a la mía cuadrilla de l’insti, todas fans que iban a sobén t’os conciertos suyos. Un d’els me regaló la entrada y lo plan d’ir-nos-ne toz de borina se me feba bien majo. Asinas que t’alla que fuemos.

Que la mosica de Bunbury m’interese poco no significa que me pareixca mal mosico u que no creiga que fa buenas cancions. Simplament no me truca ni m’alticama ni m’emociona ni me provoca todas ixas sensacions que atras mosicas sí que consiguen.

I hai muitas bandas que tampoco me provocan todas ixas sensacions, pero que sí que voi t’os conciertos suyos, por lo solo feito de que me son asequibles. No m’importa pagar 10, 15 u 20 euros por un bolo cualsequier nomás por lo placer de disfrutar de bel par d’horas de buena mosica. La cosa cambea si en son 80 euros. D’atra man, las mías bandas favoritas no gosan tocar a ixos pres.

No soi feito, pues, a los grans conciertos, multitudinarios, en estadios, con las autoridaz presents, que acaban con fuegos artificials.

Pero he de reconoixer que tienen lo suyo punto.

Nomás lo feito de trobar-me en la Romareda me provocaba ixa sensación de grandeza y epica d’os estadios. En baixar t’o verdete chiré trescientos sisanta graus, mirando-me entalto, esmachinando cómo lo veyerían y lo sentirían los futbolistas en salir a chugar, con ixas decenas de mils de personas mirando-se-te, pendients de que cumplas con las suyas alufras.

Bunbury salió t’a escena con un publico entregau de tot que se sabeba punto por agulla las suyas cancions. Y, como siempre que i hai buenos mosicos sobre los escenarios, me deixé chupir de l’arte suyo. Separé persona d’obra, ixuplidé las suyas barucas sobre conspiranioas, le chilé que se vacunase cuan recordó ixo de que los nacionalismos le feban miedo, y esbramegué en las cancions que conoixeba y me feban goyo. Limpio chilar en la davidbowieana Lady blue, en la dignisima versión de Apuesta por el rock ‘m’ roll y en muitas atras. De feito, las de Héroes, tocadas mas por compromís que por pasión, estioron cuasi lo mas jauto.

Enrique ye un astralica mano sobre las tablas. Un showman que se quiere, se siente  y actua como una rockstar: farute, fachendoso, d’ixas que te fa falta toneladas d’ego pa poder estar-ne. A la segunda canción me teneba ganau pa la causa suya. Disfruté muitismo d’un concierto d’ixos que no ixuplidaré, entre atras razons porque no creigo que pueda tornar a veyer-lo en directo.

M’alcordé, días dimpués, d’un video que penchó Diego, de Veintiuno en rez. Charraba de varias cosas en un discurso muit contundent. Critica a qui dicen amar la mosica pero dimpués se zarran de tot a bandas y estilos nuevos, charraba d’os prechuicios, d’o recosiro y d’a hipocresía, y convidaba a interesar-se de verdat por tot lo ampla que ye la mosica. Cuento que me fació tanto goyo ixe video por lo sesgo de confirmación que me reafirmaba en las mías ideyas arredol d’a mosica, tot y que tamién ye verdat que ye una mica un discurso de mimimi que se podría responder con un “let people enjoy things”. En cualsequier caso, lo que pa yo ye imperdonable pa una persona que diga que le fa goyo la mosica ye que se zarre a lo disfrute que puet haber-ie en toda mena de bandas y en toda la diversidat que i hai en lo fenomeno mosical. Dende la mas chiqueta dica la mas gran, dende los estilos mas de vantguardia dica los clasicos.

Confieso que teneba prechuicios pa los macroconciertos y rockstars como Bunbury. Soi mas de sala chiqueta, qué le voi a fer. Pero a la fin, la buena mosica ye buena mosica y qui la amamos la podemos disfrutar en cualsequier formato. Lo que m’encantaría ye que muitas d’ixas personas que yeran en Bunbury y que nomás viven los conciertos asinas, de rockstars en estadios, fesen lo camín a la inversa y s’ubrisen a los chicoz, a los que empecipian, a los guariches a on que empecipioron los Héroes u Amaral, a que disfruten de tot lo calitre que i hai buscando-se las manyas en ixe mundet tan dificil. Si belún d’ixos me leye, espolsa-te prechuicios, rechira por las programacions de salas, centro civicos, bars y centros socials, alparceya por las radios libres y podcast alternativos y sorprende-te con las sobrebuenas propuestas que i hai por tot y que talment nunca no sientas en radioformulas. Vale la pena.

Addenda: La primer versión d'iste post s'escribió en la mía libreta de vrano, boli sobre papel, lo 10 de chulio de 2024 en Morillo de Galligo (Aragón)

domingo, 25 de agosto de 2024

Vrano desconectau

Un d'os  obchetivos que me proposé pa iste vrano estió desenchegar-me, en la mida d'o posible, d'a tecnolochía. No pas como un nuevo dogma en la mía relichión personal ni como cualque churamento sagrau, simplament no estar-ne tot lo día pendient. Ni de rez ni de l'actualidat ni de res. Una uelladeta de cabo ta cuan y prou.

Ixo incluyiba l'actividat publica y mesmo la privada. No quereba mirar-me Whatsapp terne que terne, ni compartir-ie los reels que me fesen gracia ni comentar noticias u eventos nian reaccionar con lo didet entalto a lo que me decisen.

En iste curso 23/24 paré cuenta de que teneba una miqueta d'adicción a lo mobil. Me sentiba como cuan fumaba que, siempre que podeba, heba de fer-lo como si isen a verdar-lo u si bel contorniello m'ise a privar de poder fumarriar a saber qué rato. Lo feba tamién por un poquet d'ansiedat social  que veniba sentindo en lo segundo trimestre y que va acabar en una mini-crisi pa cabo de chulio. Cosa d'importancia pero barrunto d'un problema que podeba creixer.

Asinas que, como qui me seguiz habrez puesto comprebar, la mía actividat estivera ha estau radida de  tot. Bel par de videos en TikTok sobre l'Aplec dels Ports y lo nuestro viache en bici por la Vía Verda de Val de Zafán, y prou.

Pa cerca d'a Virchen, ya andaba meyo curau. Zero ansiedat social, lo mobil en modo avión la metat d'o día y yo disfrutando d'o present.  Ixo con que tanto ferrete dan las psicologas. Ahiere, en ixe disfrute, pasemos d'o codetazo que feba empecipiar las fiestas de Zarautz y marchemos a fer una cursa por Pagoeta, un puesto rebonico, pleno de vida, a on que la color verda lo imple tot y entiendes por qué las vascas aman tanto lo suyo país. 

De tornada, ya en lo camping, Tamara me pasó beluna d'as fotos que heba feito por lo camín. En una, i amaneixeba yo, rodiau d'arbols d'ixos que nunca no acaban, pingaus dica lo ciel. Yera en lo bel meyo d'o camín, en buena postura, riso majo y sin que se me notase guaire la pancha de cuaranteno. Por una vegada no feba momos ni saliba con los uellos zarraus. Una foto de diez. Cuasi por instinto la ubrié, cambié la dimensions a 1:1 pa fer-la instagrameable, toquitié los libels de contraste, brilo, nitidez, etc, retalle por aquí, retalle por allá y lista pa compartir. "Afegir titol", me demandó la app (tiengo lo mobil en catalán). ¿Qué le meto? Que me sé yo: "desconectando". Y en ixe inte, un segundo antes de dar-le a ninviar, bel electrón cambió de napa u cualcosa pasó que me fació parar-ne cuenta. Dimpués de semanas de desconexión real, un momentet de relax, un despiste de no res y la mecanica aprendida en los zaguers anyos actua cuasi como un imperativo biolochico. "He de fer veyer lo feliz que soi. He de creyar conteniu. He de dar de minchar a los putos algoritmos". Preté lo trianglet que indica t'a cucha. "Recula amigo. No pasa res porque la chent no sepa a ón yes, ni qué fas, lo que has minchau u l'actividat superinteresant que te ye cambiando la vida", me dicié. Desconectar no ye ir t'o mont y fer-te-ne la bamba malas que arribas ta bel cabo con cobertura.

Reconectaré, deixaré d'escribir en libreta, compartiré estaus de WhatsApp, alimentaré a l'algoritmo y daré muito ferrete, dica fer-me canso, dica sentir ixe "joer, Carlos, que no aturas", que, en lo fundo, tanto goyo me fa y tanto m'imple l'ego. Prou que lo faré, Si leyes isto, ye que ya lo soi fendo, de feito. La vida en 2024 ye asinas, cal asumir-lo, y mas encara pa los apasionaus d'a comunicación como yo.

Pero, ixo sí, iste vrano m'ha feito firme honra pa fer-me a vivir sin mobil, sin angunias, sin quefers tecnolochicos autoimposaus. Ha estau una experiencia tan satisfactoria que a fe que a l'atro anyo lo faré y mesmo en un grau mayor. Prebaz-lo, si no lo hez feito ya.

Addenda: La primer versión d'iste post s'escribió en la mía libreta de vrano, boli sobre papel, lo 15 d'agosto de 2024 en Zarautz (Euskal Herria).

martes, 9 de julio de 2024

Temazos 2024. Tierra de barrenaus 10x22

Las circunstancias d'as aqueferadas vidas nuestras facioron que, dende 2021 no nos chuntasenos pa fer lo tradicional programa de cabo de temporada. Afortunadament y fendo puzzles con las nuestras fayenas y responsabilidaz variadas, en iste 2024 torna l'especial Temazos pa rematar la temporada y marchar de vacaciones, que ya toca.

Dabi, Tamara y Rubén tornan a acompanyar-me trayendo cada ún tres temazos diferents. Muita y diversa mosica a la que damos lo premio a posteriori, mirando de trobar cuál ye lo que mereixe. Como de cutio, muitas cancions de toz los estilos y, sobre tot, muitas risas y somardería a patacadas. 

Acaba asinas ista temporada 23/24 a on que aspero haber-tos trayito temas interesants y buenas propuestas mosicals, antimás d'haber aduyau a la difusión y promoción de l'aragonés, una d'as principals intencions d'iste programa. A l'atro anyo empecipia una nueva temporada, la oncena. Se fará  tamién lo deceno aniversario de Tierra de barrenaus radio, allá t'abril. Y aspero, pa ixo, contar con la complicidat de todas las oyents. Aspero las vuestras propuestas de tematicas y cancions y las vuestras cronicas d'o que queraz que amaneixca en las ondas.

Tanimientres aquí tiens dos nuevas horas de programa y una nueva temporada completa que anyadir a l'archivo sonoro de l'aragonés. Nos tornaremos a trobar en setiempre, en Radio Topo, Radio Espiritrompa y toz los rez socials.

Recuerda que puez ascuitar toz los programas en IvooxSpotify y la web de Radio Topo.

Programa #173

martes, 2 de julio de 2024

L'hombre que ya no le feban goyo los gatos, d'Isabelle Aupy

Cuan presiento Arroyuelo a soben me preguntan por las mías influencias u por los referents pa ixe libro. No me fa goyo contimparar-me con grans, pero a la fin trobo que, si quiero que s’entienda cual ye lo tono d’o libro, no me’n queda atra. D’atra man, personas que lo leyoron sin que les dase ixas referencias, a escape me comentan que les n’ha recordau a cualcuna d’ellas u mesmo a atras que nian i heba pensau. Son bien evidents: Amanece que no es poco y atras de Cuerda, los Monty Python, Terry Pratchett, Rodrigo Cortés…

Dende fa bel día podría anyadir-ne un. Un libro que no ye d’humor pero que en tien, d’humor, bella miqueta. Y sobre tot, muito absurdo. El hombre al que ya no le gustaban los gatos, de Isabelle Aupy, ye la histora d’una isla plena de mixins que, de bote y voleyo, en dispareixen. Chunto a lo protagonista, que nos recuenta la historia en primer persona, nos trobamos a cuantos personaches bien curiosos que concaran de diferents maneras ixa perda d’os gatos.

Lo libro tien firme medolla. Ye d’ixos de mal soltar, que yes deseyando de saber qué pasa contino, d’os que repasas lo que acabas de leyer terne que terne porque tien suco pa saboriar. D’os que, dimpués d’a primer lectura, te quedas con ganas de fer-ne una segunda pa sacar-le mesmo mas treslada.

I hai cuantas reflexions sobre la importancia de decir-le a las cosas por lo suyo nombre, contra la imposicions, arredol d’o poder d’os medios pa cambiar las ideyas… Le puez dar vueltas dica que te’n fartes. Un libro pa pensar y compartir capazos. Ideyal pa clubs de lectura.

Una d’as cosas que tenemos en común ye que la reacción d’os protagonistas no ye la que la persona lectora aspera. Debant d’un suceso trachico lo asumen con parsimonia, como si la cosa no fuese con els. No i hai ira, carranya ni rabia. Dengún no s’alticama u, qui lo fan, son una minoría incomprendida. Isto, que truca y fa muita gracia, ye una envista d’o mundo que comparto con Isabelle, l’autora. Ixe no comprender por qué no penchamos d’a forca, u guillotinamos, u a lo menos denunciamos todas ixas barbaridaz que nos fan. Cuento que i hai una perplechidat compartida en no entender por qué no se reacciona debant de seguntes que cosas.

El hombre al que ya no le gustaban los gatos ye publicau por Rayo Verde, en castellano y catalán y ha esdeveniu a l’inte un d’os libros favoritos d’os que levo leyius en iste 2024.