Mostrando entradas con la etiqueta Val de Tena. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Val de Tena. Mostrar todas las entradas

viernes, 5 de septiembre de 2025

Lo mío Trail Val de Tena

Diz que las corridas se fan tanto con o tozuel como con las garras y, tot y que topicazo, ye bien verdat. La 2K Trail Valle de Tena ye estada la primer a on que me planteyé, seriament, abandonar. Bien se vale que no lo facié y consiguié acabar-la, disfrutando-la en muitos momentos.

La Val de Tena me feba firme ilusión por a saber qué motivos. L’escenario ye impresionant. La distancia, tanto vertical como horizontal, yera lo mas gran que heba feito nunca y, de vez, cualcosa asumible. Pero sobre tot, yera la corrida a on que nos chuntabanos buena cosa d’amigos y compas. D’una man, los rosigaclavillars que miramos de correr-ne una chuntos toz los anyos. D’atra, los belchitanos achuntaus, con qui nos encertabanos sin haber-lo planeau. Tot feba que ista corrida fuese bien especial.

Amaneixió un buen día, sin masa calor ni fredor y sin que fuese de plever. Deciban que talment espurniase cara a la fin d’a corrida, asinas que tot feba barruntar un buen orache. Entré en lo corralet dimpués d’o control de material y m’achunté con la resta de compas d’a 2K. Tot lo mundo me consellaba que, en la vuelta que febanos por lo lugar, le pretase firme. Se conoixeba que, en a entrada t’o bosque, se bozaba la parrafiquera de corredors y caleba aguardar masa, metendo en periglo arribar a lo curte. Asinas que salié atarrantau pa no quedar-me dezaga. A la fin, la entrada en o bosque no yera pa tanto y tasament me i aturé un ratet. Pero astí empecipioron las mías errors.

Las prisas d’ixos primers kilometros continoron por lo caminet que puyaba entre buixos. La colleta que teneba debant iba camín-camín a toda vitesa. Por dezaga, me bufaban en la foyeta. Y yo me repetiba que podeba tirar, que adubiba, que luego s’ixamplaría lo camín y arribaríanos t’os praus a on que librar-me d’as presions. Manimenos, ixe momento asperau se prolargaba masa y lo mío cuerpo empecipiaba a no poder-ne mas. A la hora, peté. Habié d’aivar-me a on que podié y deixar pasar a la recua que me seguiba dezaga entre que me pretaba lo primer chel y me feba buen trago d’isotonico. La vista se me’n fue una miqueta y astí estió lo momento de pensar en deixar-lo. Con poco mas de cinco kilometros feitos y sin haber sisquiá columbrau l’ibón de Sabocos. Decidié aguardar a que me fese efecto lo chel, mirando de arribar a lo menos en o primer control y, sobre tot, baixar lo ritmo a lo que podese dar.

Pensau y feito, empecipió una segunda etapa d’a mía trail. A moniquet, pero firme, me recuperé gracias a l’aporte de zucre y arribé a la fin en o control de Sabocos. Astí alenté y minché un poquet de melón y laminerías, pero la enerchía de verdat me la dio la envista de l’ibón. Deixaba dezaga mas de 800 metros de desnivel y concaraba lo zaguer troz antes d’o punto de curte. No teneba guaire tiempo pa pasar-lo. Muito menos d’o que heba calculau. Y con muitismas menos fuerzas que no me pensaba.

Lo treballo estió mas mental que fisico, de trobar lo ritmo chusto pa no tornar a petar y, de vez, pasar en o tiempo que caleba por la Penya de ro Verde (1). Lo paisache heba cambiau de tot y lo prau que tanto asperaba yera ya una realidat, ixuplidando l’angunia d’os boscaches que obligan a correr en ringlera.

Pasé lo control apurau, con siet radius minutos de marguin. Pero, lo teneba. Podeba puyar ta Punta Faceras y recorrer los mas de diez kilometros que quedaba. Unatro chel, como m’heban recomendau toz y cara t’alto, por una d’as partes mas exichents. En a puyada m’escuncé con cuantos companyers y amigos que ya en baixaban. L’ambient yera bien festivo, d’ixe que tanto goyo fa en as corridas. Muitas gracietas entre los que abanzabanos, paset a paset, por entre ixa costera plena de zaborros. «¡Piedra!» se sentiba chilar bella vegada cuan en cayeba cualcuna a redolons, fendo-me trobar a faltar lo gudrón y pensar que lo running y lo trail running son esportes de tot diferents, que nomás comparten un troz d’o nombre.

Si la envista de l’ibón m’heba deixau enarcau, en Punta Faceras estié a pocas d’o stendhalazo. Me permitié aturar unatra vegada pa disfrutar d’o puesto. Y tamién pa disfrutar d’o pensamiento de que ya lo heba puyau tot, de que iría cara t’abaixo durant las cuasi dos horas que me quedaba de corrida.

A partir d’aquí tot estió mas facil y rutinario. En arribando a lo Rincón d’o Verde yera a pocas de que se me puyase un musclo d’a garra que, con l’aturadeta pa replenar redomas y minchurriar, me’n salvé. Dimpués, lo zaguer control en Ripera y muito troz cuasi solo, sin mosica ni dengún con qui compartir lo camín. Momentos raros, a on que las garras me daban lo chusto pa levar un ritmo floixo pero terne. En ixa parte adubié a pasar debant de belún, lo que me inchectaba la miquirrina d’optimismo que amenistaba. Con tot, la meta no pareixeba amaneixer nunca.

Dica que, en una baixada, sintié la voz de Chito, lo speaker, como si fuese un sinyal divino. Sabeba que Pandicosa yera a tocar, tot y que no se veyeba entre los arbols que teneba a los dos costaus. «¡Ya ye cerca lo lugar!» celebró lo mozo que teneba debant y toz dos empecipiemos a pretar-le, esmachinando-nos ya en meta con un hordio en a man.

«¡Au va, que ya i soz!». Dimpués de tanto tiempo solo por lo mont, trobaba a faltar los animos que nos daba la chent. Por las costeras por a on que baixabanos los corredors, puyaba turistas a fer bella cursa. La tierra dispareixió y dio paso a lo gudrón. Pasé baixo lo telecabina que patrocinaba lo Real Madrid, crucé lo puent y m’enfilé enta meta pasando debant d’un mozo. Astí yera parte d’a mía chent, aduyando-me a fer ixos zaguers metros entre que sonaba Last Nite de The Strokes. Ixuplidé la medalla de finisher y un nino habió de venir-se-ne dezaga de yo: «Sinyor, la medalla», «Ay, perdona, zagalet, muitas gracias».

Emoción a pirol. Unas horas antes no’n podeba y a la fin l’heba conseguiu. Por diez minutos. Chustismo. Con un tiempo muito pior que no me pensaba los días d’antes y con una lición bien aprendida de no mirar d’aguantar un ritmo que no ye lo mío.

En meta no les quedaba vasos, asinas que los que hebanos arribau los zaguers hebanos de fer-nos la biera en as redomas u los recipients que tenesenos pa los avituallamientos. Un d’os pocos «peros» que le puedo meter a una organización que, en tot lo de demás, estió rebuena.

Pandicosa ye un lugar bien bonico en un entorno espectacular. Lo paisache, lo tiengo tatuau en a retina. Me’n levo muitas sensacions. Beluna mala, d’ixos momentos d’angunia. Pero muitas mas buenas, muit muit buenas, d’un cabo de semana d’amistat y trail running.

Gracias a los que m’embolicoron en iste esporte tan epico. Siguient destín: la Tastavins trail.

(1) No tiengo guaire clara la toponimia, asinas que pido meco y seré encantau que me comentez los nombres en aragonés del Collado del Verde y el Rincón del Verde y cualsequier atro d'ixa parte..

sábado, 7 de marzo de 2015

Por a Val de Tena

Puyando ta l'ibón de Piedrafita.
A o fundo Penya Telera
Ye bien raro que Arale y yo tiengamos un cabo de semana libre ta poder fer bell viache tranquilet, pero as nuestras achendas complegoron libres en o zaguer cabo de semana de febrero. A verdat ye que las vuedemos, porque de cosas ta fer, como de cutio, bi'n heba arrienda. 

Feba ya prou tiempo que no pisabanos a Val de Tena y l'Alta Galliguera, asinas que alparciando una miqueta por internet, trobé una cambra barata y que feba buena farcha y esleixiemos Senegüe ta pasar ixe cabo de semana. A cambra yera en a Casa Rural El Pajar, de Senegüé. Costaba 30 euros a nueit y teneba tot lo que cal: buen leito y escusau y mesmo una tele. A casa ye bien pincha y bi ha un chardinet a o canto que, de verano, se be d'estar de bitibomba.

Tenebanos pensau de fer bella ruta con raquetas, pero por internet y por os medios no feban que ixorrontar-nos con plevias, lurtes, tronadas, y quasi l'apocalipsi. A información turistica d'a Val ye penible. Bi pleguemos creyendo que no podríanos fer quasi cosa y aconortando-nos con fer una gambadeta conoixendo bell lugar d'a val. Bien se vale que pleguemos en a oficina de turismo de Biesca. A zagala que nos i atendió nos explicó punto por agulla un ciento de rutas con raquetas que se podeban fer perfectament. Nomás yera zarrada bella pista por la parte de Panticosa entalto. A resta, como comprobemos a l'atro diya, yera de muit buen visitar.

Loguemos as raquetas y eslixiemos a puyada ta l'ibón de Piedrafita. Pareixeba facil y no guaire larga, asinas que como yera a primer vegada que febanos raquetas tampoco no nos querebanos embolicar masiau. A ruta prencipia en o parking de Lacuniacha d'alto. Bi heba un trapacil de chent fendo-la, asinas que yera imposible de cacegar-se. O camín va por una selva de pin, abet y buixo más que más. Encara que tamién viyemos bell chinebro y una cardonera de bells tres metros repincha.

Ilesia de Senegüé
O camín yera tot nevau y l'ibón chelau con firme napa de nieu por dencima. A lo fundo, a imachen de Penya Telera con buena boira y nevusquiando no la ixublidaré nunca. Teniemos, antimás, unas convidadas bien aparateras: as grudas (Grus grus). Ye tiempo de que viachen t'o norte, pero pareixe que l'orache les yera metendo dificil a faina. Quasi plegando en l'ibón prencipiemos a sentir os chilos d'a primer bandada que viyemos. Ya tornaban t'o sur dimpués d'una prebatina fallada de traviesar os Pirineus. Bells trenta u quaranta eixemplars reblaban por l'inte. Atra bandada, prou más chiqueta, apareixió bell rato dimpués prebando de conseguir-lo. L'airera por alto debeba estar prou fura y no feban que ir-se-ne enta l'este a vier si trobaban bell forau. Las deixemos de viyer en ficar-se en un nyublo bien fosco, pero cuento que ixas dormioron en tierra aragonesa ixa nueit. De baixada encara viyemos bella bandada más y mesmo dos que se cruzoron en sentius contrarios. Tot un espectaculo que teniemos a suerte de viyer.

Cuanto a las raquetas, ye una cosa que nos hebanos feito nunca y que nos fació firme goyo. Te da la oportunidat de viyer uns paisaches que no podrías fer d'atra traza y no tien mica dificultat. Tamién ye barato, que ye important. Logar-las ta tot lo diya, con un par de bastons incluyius saliba por diez euros en una botiga de Biescas que bi heba chusto antes d'o puent.

De tardes, nos acerquemos Sallent y dimpués ta Panticosa, a remerar o cabo de semana que pasé en a chornada De Rizio, en un taller de video y luengache visual bien pincho que s'organizó en 2008. Aprofeité ta visitar o bar Ibón, a on que ixe anyo pasemos una sobrebuena nueit de capazeo y borina, cambiando-le a o cambrero un disco de Los Draps por una chambreta d'o bar que encara tiengo por casa.

Ilesia de Larrede
O domingo, una mica cansos d'a cursa d'o sabado, lo adediquemos a fer gambadetas y conoixer bell puesto más. Dende Sengüe marchemos caminando dica Larrede. Ye un lugar que bi ha cerqueta y que tien una ilesia bien bonica. A gambadeta ye curteta y o paisache de buen viyer. Mereixe a pena d'acercar-se-ie. En tornar marchemos t'o lugar de Acumuer. Se i plega por una carretera estricallada de tot, seguindo lo curso d'o río Aurín. En o lugar no i vive que dos personas, seguntes informaba un cartel en a carretera. Ye un lugar chicorrón que i fuemos a viyer-lo más que más por conoixer o lugar que da nombre a o granizo disco de La Orquestina del Fabirol. Como en quasi totz os lugars d'a redolada, a ilesia y l'anvista ye lo millor que tien.

Tanto Senegüe como Acumuer me pareixioron dos buens eixemplos d'a realidat socioeconomica d'a Val. Acumuer quasi vuedo y prou deixau dimpués de que toda la chent marchase d'o lugar fa decadas. Senegüe, a más gran d'as vinte y tantas pedanías de Samianigo con ueitanta habitants. Samianigo arrocló toda la población d'una Val explotada primer por a industria y agora por o turismo de nieu.

O viache lo rematemos en o museu d'o Sarrablo. Un gran museu etnolochico, que cudia prou bell detalle que lo fan una mica diferent a la resta. Os obchectos son en o puesto a on que habrían d'estar en a casa que ocupan. Cada cambra ye adedicada a la faina que tocaba. Os cartels son totz bilingües castellano - aragonés y mesmo bi ha bell panel informativo sobre a luenga. Tamién bi ha una parte adedicada a la obra de Ángel Orensaz, escultor de Larués, de qui desconoixeba a fama suya. Si i vas d'hibierno, leva-te un gambeto u un buen chersé porque a visita ye larga y no i tienen calefacción.


Carrera en Sallent
A presencia de l'aragonés yera prou radida, pero no inexistent. Charrar, no charremos con dengún en aragonés, pero a luenga yera present en a toponimia y en os nombres de bell comercio. Como siempre, nos trobemos con bell puesto a on que le meteban apostrofe a l'articlo "o" (o' camín, u bella fatera parellana), contrimostrando atra vegada que conoixemos más a cultura escocesa (vía EE.UU) que l'aragonesa. Penica de país.

A Val de Tena y l'Alta Galliguera las visito poco, pero siempre me levo un capazo de buenas memorias ta casa mía. Aquella chornada De Rizio, as trobadas aragonesofablants en Piedrafita, as dos edicions d'a Trobada de chiflo y salterio en Lasaosa, ... un país repoliu y a soben desconoixiu t'as zaragocetas como yo.