Mostrando entradas con la etiqueta Orquestina. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Orquestina. Mostrar todas las entradas

viernes, 4 de agosto de 2017

Historia de una foto de Boltanya


Hebanos puyau las costeras d'as carreras boltanyesas y levabanos tot lo diya dando mal. Belún dició de pillar bieras ta totz en un d'os bars d'a plaza. La resta nos vam posar en unas escaleras ta descansar-nos. Pero ni los chilos reivindicativos, ni lo ondiar d'as quatribarradas se preneban ixe descanso. Entre que plegaba lo refresco y no, un periodista debió de pasar por asti y nos va tirar una foto que va apareixer a l'atro diya en la portalada d'o Heraldo de Huesca. Fa bell diya la va trobar en casa mai y me van venir t'o tozuelo recuerdos a xarramata.

En l'adolescencia y la primer choventut vivimos las cosas con firme intensidat. Los mios anyos d'instituto y FP van estar an que va prencipiar de verdat a tener una militancia politica, cultural y social. En 1999, l'anyo d'a foto, yera empecipiando a estudiar aragonés. Heba iu ta bell acto contra los pantanos y ya alternaba con la chent d'a cucha aragonesista en fiestas y locals. Pero probablement lo que va vivir en ixa chornada va estar un gran empentón ta decidir-me a tener un compromís mayor con muitas luitas.

L'uno de mayo de 1999, se va convocar en Boltanya una chornada "Por a Dignidat d'a Montanya". Se feban actos arrienda y s'acababa con un concierto con Labordeta, La Ronda de Boltaña, La Orquestina del Fabirol y Ixo Rai. La chornada va estar historica, acorando-se las entradas ta un concierto que beluns van haber de sentir dende difuera.

Me va enterar d'a convocatoria por un panfleto en un bar, que ye como s'enteraba la chent d'as cosas en la era pre-internet. Conoixeba a La Ronda de Boltaña dende feba relativament poco tiempo y me flipaba tot lo mundo que m'amostraban en las suyas cancions. La mia parella compartiba ixe gusto mosical, las reivindicacions, y tamién l'encantaba lo Pirineu. Asinas que yera un planazo lo que tenebanos debant.

I vam puyar, nos vam instalar en lo camping y vam marchar de borina. La mia parella yera muit amiga de una moza de Chobenalla. Por la mia parte, encara no teneba confianza con la chent d'a cucha aragonesista, pero nos conoixebanos de trobar-nos en las manis y, sobre tot, en los bars y locals como La Espelunga. De camin, nos vam chuntar con ells. Yeran un poquet mayors que no yo, y pareixeba que conoixesen lo lugar millor que casa suya. Vam ir ta un bar a fer uns hordios, y van prencipiar os canticos:

Entre la Plaza d'Espanya y la Plaza d'Aragón, s'encuentra la Independencia, que las separa a las dos!!! Ai, taaaaa chun tararachun ai ta chun tarara....

... y tornaban

Entre la Reina Sofía y Felipe de Borbón, estamos hasta los huevos de tanto Rey español!!!
Ai, taaaaa chun tararachun ai ta chun tarara....

Y asinas firme rato. Dimpués, S'ha feito de nueit, Baixando t'a escuela, Más magra, Aqueras montanyas, .... totz los greatests hits d'alavez.

Entre biera y biera, charrabanos de l'aragonés, d'as montanyas, d'a Chunta, de la independencia, .... u somardeabanos con belun.

Tocabanos quasi a sinyal por persona. Y a bota de vin. La mia quatribarrada, la portaba en la mochila porque no teneba palo encara. De bota, ni en teneba. Ixo sí, lo vin me rulaba terne que terne. En puyando la costera t'o lugar, vam aturar en l'auto d'un d'os chobenallos, no sabeba guaire bien por qué. Va ubrir lo maletero y va descubrir un amiro de botellas de vin ta ir replenando as botas, que ya iban todas bien esmediadas. Me feba cruces con lo grau d'autochestión d'aquella chent. Profesionals de la luita y la borina. ¡Y yo que me pensaba que me lo montaba bien!

Vam continar asinas tot lo diya. De nueitz, lo concierto yera a rebutir. La reivindicación yera present por tot. Por cada canción se coreaban lemas contra los pantanos y por la dignidat de la montanya. Y tamién os Aragón ye nación y mesmo bell In-Inde-Independencia. Pegallos en toda la nuestra ropa, quatribarradas a bando y muita, muita emoción. Las letras de Labordeta, La Ronda, Ixo Rai y La Orquestina nos daban alas ta soniar con un Aragón diferent, renaixiu, conscient de si mesmo, y argüelloso, que se concaraba con un modelo colonial que nos viyeba como fuent de recursos, y con una capital que yera complice d'ixe modelo.

No guaire tiempo dimpués, va prencipiar a militar en Chobenalla Aragonesista, va rematar los cursos d'aragonés y va fer-me socio de Nogara. No va estar ista, lochicament, a sola experiencia que me va levar a fer-lo. Pero aquella chornada, tot l'esprito que se i alentaba, y todas las movilizacions que van plegar dimpués van estar claus en la conformación d'a mia experiencia politica y d'as ideyas que hue tiengo.

Muitos anyos dimpués, fa bella semana, va tornar ta Boltanya por las chornadas que se van fer-ie ta celebrar os 25 anyos de La Ronda. En plegar t'a plaza d'alto, va viyer aquellas escaleras y va fer memoria d'aquell diya. Toda aquella ilusión, tot ixe mundo que se ubriba debant de los mios uellos, contrastaban con la cansera de seguir luitando por lo mesmo 18 anyos dimpués, de no haber conseguiu cambiar tot lo que querebanos. D'ilusión ya no bi'n ha tanta, ye cierto. Pero veigo a la chent que agora fa vintitantos y, tot y que actualizau a totz os cambios que bi ha habiu, las ganas de luitar y boriniar son las mesmas.

Ixa ye la parte mas emocional. En la parte historica y politica, aquellos yeran os primers pasos de tot un movimiento por una nueva cultura de l'augua y por la dignidat d'un territorio que viyeba como las metropolis aragonesa y espanyola no se'n alcordaban que ta explotar-lo. L'archivo documental d'a web Yesano ye un sobrebuen fundo ta prencipiar a conoixer ixas luitas en aquellas envueltas. En ixos diyas protestabanos principalmente contra os pantanos de Santaliestra, Chanovas, Biscarrués y lo recreiximiento de Yesa. En istos anyos, bella cosa s'ha conseguiu, pero a pur d'una fayenada que no habría de caler en un mundo que metese a las personas por debant d'a especulación. Como siempre, aprendamos d'o pasau ta estar mas eficients en las luitas actuals y futuras.



P.D.: En repasar bell dato ta escribir isto, m'he trobau con iste video, y m'han veniu un ciento memorias t'o tozuelo, asinas que la quinta mia, cuento que lo mesmo tos pasará....





miércoles, 3 de febrero de 2016

A mosica en Aragón(es). Tierra de barrenaus radio 2x05

Ta bien u ta mal, soi negau ta creyar mosica. Nunca no he consegiu fer sonar garra traste ni un poquet bien. Ixo contrasta con lo goyo que me fa ascuitar mosica. Malas que tiengo bell ratet me fa goyo de meter-me o zaguer disco que he descubierto u rechiro por o rete en busca de nuevos sonius. Si leyetz con bella freqüencia o blog, ya sabetz que lo d’os festivals y conciertos, más que una afición ye una forma de vida ta yo.


Por ixo admiro muitismo a qui fan mosica. Más encara si lo que fan ye orichinal u m’alporta bella cosa nueva. Ixe ye o caso d’as cinco personas que pasoron por o zaguer #TdBradio, que han participau en collas tant diferents como Gaire, Prau, Mallacán, La orquestina del fabirol, Comando Cucaracha u Los Draps.


Aragón ye un país de muitas y buenas mosicas. En da fe todas as que han teniu exito dillá d’as mugas nuestras, pero tamién muitas atras que no en han teniu por diferents razons. Tenemos muito potencial y muita calidat y por un regular quasi tot feito a pur d’a rasmia, o treballo, o tiempo y os diners de chent con pasión por a mosica.


A sola mala noticia en tot isto ye a quasi ausencia, dende fa ya bell anyo, de referents en a mosica en aragonés. Fueras d’o folk, ye de mal trobar una colla que faiga servir ista lengua como principal. Nomás Gaire contina apostando de tot por l’aragonés. De cabo ta quan collas como Comando Cucaracha, Lurte, Ixera, Cachirulos XL y bells atros fan bell cenyo, escribindo u traducindo bell tema. Por ixo, muitas trobamos a faltar, y muito, a Mallacán y Prau, qui nos acercoron a lengua a tantas y tantas personas, dende una mosica innovadera, combativa y de calidat.

En istas dos horetas de programa, prebemos de charrar d’istos temas y de muitos atros. Puetz ascuitar-lo en a barra que tiens contino u punchar aqui con o boton dreito y baixar-te-lo, dando-le a “Guardar enlace como…”.



martes, 27 de noviembre de 2012

L'aragonés ye bien vivo (noviembre 2012)

De tornada ta La Enredadera de Radio Topo, que tos remero podetz sentir dende o suyo blog, dimpués de una chiqueta colaboración con atro programa, El Kantamañanas, a on que estié charrando bell poquet sobre a homeopatía. Contino tenetz o resumen de contenius d’ista edición de “L’aragonés ye bien vivo”.

Peli d’o Bandiu Cucaracha
O primer largometrache aragonés d’animación podría fer-se en aragonés. A historia de Mariano Gavín, o bandiu Cucaracha podría blincar t’a gran pantalla si os suyos creyadors, Hector Pisa y Juan Alonso consiguen os diners ta fer-la. A financiación se ye fendo a traviés de micromecenazgo u crowdfunding. Ta qui no sepa qui ye, se tracta d’una traza muito emplegada en zagueras ta financiar obras d’arte como discos u pelis. Qui quiera refirmar a financiación dentra en una web y ingresa una cantidat. Ixa cantidat dimpués da dreito a una copia d’o disco, por eixemplo, u entradas t’o concierto presentación u t’a devantadera d’a cinta y asinas asinas.
A cinta será rodada de raso en aragonés y dimpués traducida t’o castellano, l’anglés y o francés. Contará con a colaboración de personaches conoixius d’o mundo d’a scena como Javier Coronas, Pepín Banzo, Joaquín Sorribas, Sho Hai, Isidro Ferrer, Francisco Palomares u Fran Fraguas.
A peli promete accion y aventuras con muito ficacio en o tractamiento estetico y visual d’a epoca y será feita con monyacos de latex movius por os creyadors.
Ta qui encara no conoixca a Mariano Gavín, o Bandiu Cucaracha, remerar que estió un bandoler d’o sieglo XIX que, en a Sierra d’Alcubierre, diz que furtaba a os ricos ta dar-les-ne a los pobres, como un Robin Hood aragonés, y que remató muerto por balazos d’a Guardia Civil, de conchunta con a resta d’a banda suya. Y si queretz conoixer a suya historia lo millor ye sentir a sobrebuena canta que fació fa muitas anyadas La Orquestina del Fabirol.
A mosica d’a cinta tamién será de luxo con nombres como Moby, Lurte u Trivium Klezmer.

La cursa del submarino
La cursa del submarino ye o nombre d’un curtometrache feito por os ninos d’a Escuela de Sant Chuan o curso pasau y que participará en o “Certamen Nacional de Encuentro de Escolares”. Bi participan ueito curtos aragoneses más, pero iste ye l’unico feito de raso en aragonés.
O curto reconta a historia d’o capitán Pifolo y os suyos repatans a bordo d’un submarino y d’as aventuras que les pasan. O resultau ye una falordieta de quatre minutos bien pincha y muito bien montada. Sobrebuena iniciativa d’a Clica del Cinca-Cinqueta y asperemos que ganen!       


 

Zaragoza sinya o manifiesto por un Aragón trilingüe
Fa bellas pocas semanas conoixebanos o refirme d’o concello de Zaragoza a lo manifiesto Aragón Trilingue, a iniciativa de CHA. Ista refirme ye aintro d’una politica de mover ixe manifiesto en as institucions a on que ixe partiu ye present. S’ha conseguiu en bells poquetz, como en Zaragoza, a on que a suma de CHA, IU y PSOE lo ha feito posible. En atras institucions con mayorías PP-PAR u a on que lo PSOE ha dau libertat de voto, no ye estau posible.
Cal remerar que o debandito manifiesto sale d’a Coordinadera por un Aragón Trilingüe que se ye tornando a achuntar dende ista primavera y a on que bi ha organizacions de toda mena: politicas, culturals, sindicals, … O manifiesto denuncia o tracto que son tenendo as luengas de man d’o nuestro gubierno y apuesta por continar treballando ent’a oficialidat que ordena la UNESCO y por a suya amostranza y refirme dende as institucions.
L’anterior vegada que se fació qualcosa parellana estió quan se fació o manifiesto “Chuntos por l’aragonés” que levó t’o II Congreso por l’aragonés, y que lo refirmoron buena cosa de concellos, diputacions provincials y organizacions que iban dende penyas dica l’IEA pasando por asociacions, partius, sindicatos, collas de mosica, miles de personas a ran individual...
 
D’estrela a estrela
Ya plega a segunda edición de D’estrela a estrela, una chornada a on que toda a emisión de Radio Ropo será de raso en aragonés. L’anyo pasau estió a primer edición con más de 10 horas de emisión en aragonés a on que participoron programas como La Enredadera, El Kantamañanas, Rueda libre, Hijos del agobio y, prou que sí, a chent de Fendo Orella.
Ista anyada a respuesta ye estada mesmo millor y son bells 17 programas los que se ferán en más de 15 horas que bi ha programadas. Como novedat, antimás, tamién se ferá servir o catalán en belun d’os programas.
O venient diya 1 d’aviento a las 8 d’o maitin prencipia a emisión, que rematará con una fiesta en l’Arrebato a on que podremos chuntar-nos totz los que encara continemos de piet y enteros.
 
 
 


Día del patués
A val de Benás contina contrimostrando as suyas ganas d’esfender o patrimonio lingüistico y lo fa con o día del patués, una iniciativa que chuntó a lo lugar en esfensa d’iste dialecto de l’aragonés tan particlar.
Os actos, que se facioron en o Palacio d’os Condes d’a Ribagorza, prencipioron con una chicolatada con torta, continoron con una actuación de man de l’alumnalla d’o CRA (Centro Rural Agrupau) Alta Ribagorza y d’a suya profesora Carmen Castán. Dimpués, a las ueito, se fació prochección d’un curtometrache realizau por l’alumnalla d’o CES “Valle de Benasque”. A chornada remató con a lectura de bellas partis d’as obras ganaderas d’a sección “Poesía y Narrativa en Patués” d’o premio literario “Villa de Benasque”.

 

Feria d’o Libro Aragonés de Monzón
Plega ya a Feria d’o Libro Aragonés, una d’as primers cosas que’n charré en iste blog, fa ya quasi seis anyadas, y una d’as fitas fixas de todas as anyadas.Se fa a XVIII edición y han trigau como tema central “As escritoras aragonesas” qui protagonizarán dos exposicions en a parti d’abaixo d’a zucrera de Monzón.
Entre os expositors, como todas as anyadas, bi serán asociacions, editor y botiguers con arrienda materials en aragonés y sobre a cultura aragonesa. Por un regular gosan d’estar-ie Nogara, Fablans, Consello d’a Fabla, Xordica, Gara d’Edizions, Mira editores, Rolde d’Estudios Aragoneses / Aladrada, Asociación de Gaiters d’Aragón, Editorial Pirineos, y muitos atros, que encara que no tocan o tema de l’aragonés fan cosas bien pinchas: Eclipsados, GP Ediciones, Onagro, Malavida, …
No s’ha anunciau encara si ista anyada bi habrá o tren d’a cultura que gosa de puyar-ie dende Zaragoza. O cambio de dirección en o Patronato a trayiu cambios tamién en a Feria. Se ferán menos presentacions ixamplando o tiempo de cadaguna. Bi habrá una pregonera d’a Feria que iste anyo será Luz Gabás y se ferá a entrega de dos premios, que encara no se conoix a ganadora.
Tamién s’ha feito promocionar a feria mientres iste mes con un ciclo de trobadas con autoras por a on que son pasadas Ángeles de Irisarri, Patricia Esteban, José Antono Adell u Ros Beret. A novedat, talment buena t’atros, pero penible ta yo, que me l’habré de trusquir, ye a coincidencia d’a FLA con atra feria, Navideas, a on que os comerciants locals prebarán de sacar treslada vendendo cosas de nadal. Ixo sí, caldrá prebar a pista de chelo, que no se tien a oportunidat guaire asoben...

Rematemos con o reto de que bella colla faiga una canta en aragonés, que ista vegada, puet estar que tienga exito. Ta ixo remeremos a versión que fació Ángel Petisme de Ixo Rai de "Te debo una canción" y que s'editó en o disco tributo Nueba Cozina.

Y ta despedir-nos tos deixo con o video promocional de D'estrela a estrela d'ista anyada.
 
 

lunes, 8 de noviembre de 2010

Ampraus 050

Noviembre plega plen de actividatz, manis y cosas bien intresants. Asinas que pertoca un Ampraus quasi de tot de convocatorias.

Yesa: fa pocos diyas estié en Yesa (o lugar) viyendo o monasterio de Leyre y, ya que i yera, a paret de l'entibo. Que penica! Por o camín viyemos os lugars albandonaus. Artieda s'endebinada dende a carretera y no podeba deixar de pensar en a luita de tantas y tantas anyadas contra o recreiximiento. Y astí continamos. Luitando contra ixa sinrazón. Ista vegada as nuestras quiestas companyeras se'n baixan t'A Inmortal ta convocar una manifestación que ha d'estar un exito. Ista por dignidat y chusticia d'a de verdat. Prencipiará o 14 de noviembre (domingo) dende a siede d'a CHE, en o zaragozano paseu de Sagasta. O diya d'antis Dada, Azero y La Orquestina del Fabirol amprarán o suyo talento ta ista chusta causa. Será en o Vico Oliver, en El túnel, a las 21. As dentradas se venderán nomás en ixe puesto asinas que caldrá estar-ie un ratet antis ta guaranciar-se de pillar-ne una. Un gran concierto ta una gran causa.

Noviembre Antifaixista: Deban d'as enrestidas d'a ultradreita y d'a dreita sin más, a Coordinadera Antifaixista de Zaragoza y o Bloque Independentista de Cuchas, organizan un noviembre rusient d'actividatz que ya han prencipiau. O domingo estié en a visita guidada t'a exposición sobre l'anarquismo que bi ha en o Palacio de Sastago y, si ixe contina estando o ran, as chornadas serán sobrebuenas. Charradas, tallers, procheccions, teyatro... de tot. Tenetz un calendario en a web d'A clau roya (y en muitos atros cabos) con todas as cosas que se fan. Y viyeremos o qué pasa o diya 20 en Torrero. A viyer si o delegau d'o gubierno deixa a os faixistas fer lo que les agane como siempre u ista vegada cambean as cosas (que me pienso que no).

Quanta caspa s'ha visto istos diyas entre a visita d'o Papa y a manifestación d'os biens d'a Franja. Espanyolismo, catolicismo... De verdat somos en 2010? Franco morió u estió tot un suenio?

Ta rematar, gracias a lo facebook d'o Todopoderoso, pencho un video d'un Lipdub independentista (que tien o record d'o mundo) que facioron en Vic (Catalunya) a o ritmo d'Obrint Pas y a suya Flama de tot un poble en moviment.

miércoles, 5 de mayo de 2010

Mani y concierto

Quasi no plego, pero cal penchar un par de convocatorias. A primer ye a manifestación en esfensa d'o Parque Bruil. Si bell diya bi ha un diccionario aragonés de definicions (antiparti d'o "Santiago Val") chunto a zancocho saldrá una foto d'as obras d'o Parque. A lo menos o Periodico ye dando treslada d'a noticia. Cuento que a zancochada ye tan evident y salvache que ye imposible d'amagar lo mal que s'ha feito. Asinas que ya sabetz, si hetz feito servir o parque, si queretz bella miqueta ixe repoliu bico que ye a Madalena, si simplament sotz en contra de que toda ista crica de ababolas continen estando igual de zaborreras, malfurriando os diners de todas y redindo-se de nusatras, itz t'a manifestación. Aqui podetz trobar bells motivos más.


Y o cabo de semana borina, prou que sí. Nogara torna a ufrir-nos borina d'a buena con un concierto por l'aragonés a on que tanyerán Atland, Prau y Los Draps. Si en o zaguer concierto de Nogara, con La Orquestina del Fabirol, a borina estió como estió, iste promete mesmo puyar o ran. A ran personal, antimás, m'agana a saber-lo de tornar a viyer un concierto en a DeVizio que fa bien d'anyadas que no i voi y muitas más que no i veigo un concierto. No cal faltar!

viernes, 9 de abril de 2010

Una (atra) de convocatorias

Ya ye primavera de tot y hibo si se nota! Quasi no s'adube a penchar todas as convocatorias. En pencho as que he iu conoixendo mientres istos diyas.

Marcha t'a macrogarchola de Zuera: Cal continar denunciando a politica de garcholas de l'Estau espanyol y ista marcha ya ye asaber-lo de consolidada como un referent d'as protestas y propuestas sobre iste afer. Os actos prencipian ya o viernes 9 y duran dica o domingo que se fa a marcha dica Zuera. Más info
aqui.

Chornadas d'as luengas d'Aragón: Estianyo ya ye a decisetena edición y vienen a rebutir de actos y charradas prou intresants. O programa lo tenetz aqui. Dende o viernes 9 dica o diya 17 se i charrará de toda mena de qüestions relacionadas con l'aragonés: mosica, naturaleza, amostranza, a lei de luengas.... y rematará con un concierto de La Orquestina del Fabirol y Biella Nuei. Tamién en Tarazona se ferá una charradeta o diya 17.

Carboneros: Ixe mesmo cabo de semana, d'o 16 t'o 18, en Cerveruela bi habrá una trobada de carboneros con arrienda actos. Presentación d'un libro, azoque d'artesanía, gaiters, corrida de pollos... y un conciertazo de La Ronda de Boltaña, China chana y Gen. BRUT! Podetz trobar más info en o blog d'a trobada.

Chornadas por o Galligo: Un atra anyada se fan as chornadas por o río Galligo. Ya en he charrau bella vegada y podetz viyer bella foto en Flickr de Barrenaus. En tres diyas s'adube a conoixer un poquet a redolada, tastar muitos d'os fruitos que ofreix (entre atros un sobrebuen vin), viyer como se fan as navatas y, emocionar-se viyendo-las baixar dende Morillo dica Biscarrués. Un más que recomendable cabo de semana, más que más si encara no i yes ida nunca y, una sobrebuena traza de reivindicar a vida d'os ríos y d'os suyos ecosistemas, os humanos tamién.

Sincusatz todas as que haigatz convocau cualcosa y l'haiga ixublidau. Tos remero, de todas trazas, que si queretz que publique qualsiquier noticia, convocatoria u paranoia podetz escribir-me a tierradebarrenaus@gmail.com.

lunes, 15 de septiembre de 2008

Agur Expo

Como un siñal, o sabado de nueis, en salir d’o conzierto de Calamaro, Flufi aparixeba por tierra. Ella – sí, ye fembra ta qui no lo sepaz – que nos eba cusirau dende o posiento suyo, con ixa floreta, diya y nuei, ta que plegasenos puntuals. Y yera muerta, u capina, a lo menos. A chen le tiraba fotos y un segurata d’os pribaus, remaniba quillau a lo suyo costau por si a bel matután le daba por pretar a foter-le de patadas, que de seguras que belún tenió ixa ideya.....

A l’atro maitín, nomás una taca azula en a tierra, un rebullo telas yeran a remeranza de Flufi qui, d’atra man, será siempre en os nuestros corazons. De conchunta con Raspa, prou que sí.

Metendo-se más serioso, a Expo ya ye rematada. Qui quiera que sía, ya ha pasau o buen rato y s’ha plenau a pocha con os diners y o treballo nuestro. Dengún no ha aprendiu cosa sobre a ecoloxía y muitos no tornarán nunca a fer una ringlera, u talmén sí, que ta tot ha d’aber-ne. L’Ebro ya ye bien estricallau y pior que puede plegar a estar.

De remeranzas, me’n lebo arrienda. Buenas y malas. Buenas, a un buen trapazil d’amigos que i he feito. A la UO Flamenco y Palmas, a os pinchaires buenos y malos y mesmo bel cambrero. Gambadas antis que prenzipiase biendo como iba costruyindo-se. As risas d’as cantas, as maldizions t’os cliens, os conziertos de Lurte, Dixie Rue del Percebe y La orquestina del fabirol, ... De malas; chornals radius, malas caras a tamás d’os buenos treballos feitos, prisas, mobbing, as fateras d’os cliens, os mainates morrofiemos, a pasibidat d’os sindicatos, a barra d’as sozcontratas...

jueves, 7 de febrero de 2008

Notizietas de l'aragonés

L'aragonés ye bien bibo, ya lo dizen por astí en un programa de radio... Iste ´mes de Febrero imos a estar bien aqueferaus. Ta prenzipiar podemos ir t'a charrada de Aleksey Yeschenko de titol "Promoción de la literatura aragonesa en Rusia: una apuesta por el diálogo cultural" y que organiza Rolde de Estudios Aragoneses. Ta qui no lo conoxca iste siñor treballa en o Zentro Norcaucasico de Estudeos Soziolingüisticos d'a Unibersidat de Piatigork (Rusia) y ha traduziu a o ruso bellas obras como No deixez morir a mía boz y ye traduzindo Reloch de Pocha. A charradeta se ferá o Miercols benién a las 19:30 en a Biblioteca d'Aragón (C / Dr. Cerrada, Zaragoza)

Y charrando d'a Bilioteca d'Aragón, PEA s'achuntó con a suya direutora con qui charrón de a situazión d'as obras en aragonés en a debandita biblioteca y d'o premio de literatura en aragonés "Arnal Cavero". Parix, seguntes a suya propia cronica, que a reunión estió alto u baxo bien. Caldrá beyer si a la fin da bel fruito....

En a demba d'as publicazions, y como ya informaban en O Chemeco d'as parolas fa poco, ya podemos leyer o numero 4 d'a rebista Ambista. Ye una rebista eleutronica sobre patrimonio cultural aragonés escrita más que más en aragonés pero tamién en catalán y castellano (encara que poco). Iste numero s'adedica en gran parti a Teruel, a siempre xublidada en istos afers de l'aragonés. No conoxeba guaire a rebista, pero he de dizir que o conteniu suyo ye bien bueno y, en estar eleutronica y no aber de malfurriar diners en tintas y cosas d'ixas a presentazión ye increyible. Mesmo se i pueden beyer bideos. Muito buena, de berdat....

Ta rematar (por agora) un poquet de borina que bi abrá o diya 22 en o Z.S.A. A Enrestida. I han organizau un conzierto, de conchunta con Nogara, Fendo Orella y Mago Fermín de refirme ta La Orquestina del Fabirol. I tañerán Dechusban y uns gaiters. Tamién Fendo Orella adedicará a ista colla un espezial en o suyo programa de radio. Ista iniziatiba contrimuestra unatra bez cuanto se quiere a La Orquestina en Aragón y en fablilandia y ye que talmén siga una d'as collas que más han feito por recuperar y fer balurar a nuestra cultura y a nuestra luenga.

Y si querez biyer a Dechusban antis d'ir t'o conzierto bi ha arrienda bideos suyos d'o conzierto de 25 cabo d'año d'a Federazión de Fablans. En pencho uno d'exemplo:


martes, 8 de enero de 2008

Conziertismo

Me calió marchar t’o leito una miqueta tardi, pero a la fin o Chuebes 3 remanié debán d’a TB con os güellos pataleros ta poder bier o resumen d’o conzierto d’os 25 años de Fablans. “Prenzipian bien!” – me pensé cuan, a “Salud País!” de La Ronda de Boltaña le metión de soztitol “Días de albahaca”. Pero cal dezir que a triga de cantas estió prou buena. Ta qui no lo biese, fazión dos cantas de cada colla, fueras de La Ronda, que’n fazión tres. De zensura, me’n asperaba más. Mesmo metión “nomás ta sentir” de Prau. Qui no l’aiga sentiu en os discos que no la i mire que no bi ye. Ye una d’as nuebas cantas y ye buenisma. Y ta rematar o conzierto País Perdido de La Ronda.

Tot isto ye lo que fazión bien, pero prou que cal charrar tamién de tot lo que fazión mal: L’orario, por exemplo. Cuasi a la una d’o maitin d’un chuebes sin fer cuasi publizidat (si se’n fazió). O soniu, que yera penible. Feba asabela pena sentir “Soy gaitero” sin sentir a gaita, u bier como os tabals de Lurte, a tamás de que les enfocaban prou asoben no se sentiban mica. O publico, que yera disaparexiu y cuan feban un plano gran, por un regular, a foscor no dixaba bier-lo. Con tot y con ixo, de siñals d’Aragón se’n bieban arrienda, más que más, en a zaguer canta d’a Ronda. Y ta rematar la error más gran. Si yo no i ese estau, si no ese sabiu de qué iba ixo, lo mesmo podeba pensar que yera un conzierto feito por Aragón Radio, Intermon Oxfam u la parroquia de Santa Engracia ta replegar fundos ta la Expo u quemisió. Nomás se beyió un cartel d’a Federazión de Fablans en prenzipiar y en rematar o conzierto. Ni se sabeba que yera por o 25 cabo d’año suyo ni dizión cosa de l’aragonés. Ixo, y que a metat d’as cantas estión en castellano, sacó prou de conteniu a lo programa.

Asperemos que lo repitan en millor orario y que faigan una chicota presentazión de dos minutez an que digan tot ixo que “xublidón”. Tampoco no les demandamos tanto, no?

lunes, 22 de octubre de 2007

Unatro Cabo de semana en aragonés

De cabo cuan pasan istas cosetas. Y cada begada más asoben. Qui deziba que no se podeba bibir en aragonés? Y mesmo en tierra plana... Iste cabo de semana unatra begada podremos bibir un poquet más en aragonés. O Biernes prenzipiaremos con a Debantadera d'os cursos de l'Asoziazión Cultural Nogara. Iste acto que se fa todas as añadas cuan son en momentos de prenzipiar os cursos ye tot un clasico an que nos chuntamos mayestros, alunnos, sozios y amigos de l'asoziazión ta fer buenos charrazos. Estiaño prenzipiará con una charrada sobre l'aragonés repuyal a las 19:00. Dimpués se entregarán os titols ta la chen que aprebó o curso pasau y ta rematar, como no, una lifareta. Dimpués de seguras que, a lo menos bella biera nos feremos por ixos bicos de Dios...


Pero cal dixar un poquet de rasmia ta o Sabado pues ixa calendata torna a estar istorica. Torna, a la fin, "L'aragonés en a carrera". Borina mitica an que muitos nos amanemos ta l'aragonés por cuasi primer bez y que feba cuatro años (si no remero mal) que no se feba. Por "L'aragonés en a carrera" han pasau arrienda collas, como nos esplicó en Pilars Chan, en representazión d'a Federazión de Ligallos de l'aragonés. La Orquestina del Fabirol, Hugo de Paula, Gwendal, Ixo Rai y asinas asinas. En ista edizión, que zilebra os 25 años de Fablans, i ascuitaremos a mosica de Prau, Dechusban, Lurte, Comando Cucaracha, La Ronda de Boltaña, La Orquestina del Fabirol y Biella Nuei. Un conziertazo que parix que nos tendrá dispiertos dica lo maitín d'o Domingo, pero si ye con ixa enchaquia, rai!




Cara ta Abiento ya se ban parando cosetas, ta que podamos ir apuntando-ne en l'achenda nuestra. A Feria d'o Libro Aragonés de Monzón ferá a suya trezena edizión os diyas 7, 8 y 9 d'Abiento. En que se sepan más cosas ire informando. Como nobedat, tamién en Abiento pero, por lo que sé, sin calendata encara, se son organizando unas chornadas sobre toponimia aragonesa en a comarca de l'Alto Galligo que continan con as suyas autibidaz a tot estrus. Podez beyer a notizia aqui.




Torno a dizir: qui no charre, ye porque no quiere...

miércoles, 4 de julio de 2007

Cronica d'A Enrestida y Piedrafita

Bels diyas tardi, pero creigo que cal dezir bella cosa d’iste cabo de semana que estió prou bien. Prenzipiaba o biernes con a charrada que eban presto a chen de A Enrestida en o local suyo sobre os 300 años d’os Decretos de Conquista u de Nueba Planta (como nos i dizión que tamién se clamaban antismas). I estiemos cuasi cuaranta personas (datos de Labrándonos en la sombra) en una charrada que nomás s’eba publizitau que por internet y o boca a boca que cada diya tien más poder. Mientres cuasi dos oras Daniel y Lorién esplicón tanto o feito mesmo d’os Decretos y a situazión d’antis y de dimpués como o xublido sistematico d’istos feitos en a istoriografia española – españolista. Dimpués d’a charrada bi estiemos un buen ratet fendo preguntas y platiquiando sobre bels temas que i eban surtiu: a istoria de l’Aragón independien, l’amostranza d’a istoria d’Aragón u mesmo a bisión anarcosindicalista d’Aragón. Soi estau en asabelas charradas sobre istoria, pero pocas m’han feito tantismo goyo como me’n fazió ista. Mesmo o luengache y as trazas de charrar estión toda una nobedat debán d’os costumbres que tenemos de beyer a catedraticos fendo clases machistrals. As mias felizitazions a A Enrestida y a Daniel y Lorién. Si toda a chen treballase asinas...

Con reseco y bien canso marchemos enta Piedrafita, an que se feba a XIV Trobada d’escritors en o Pirineo y tañeban Lurte y La Orquestina del Fabirol. Dimpués d’entibocar-nos un par de begadas de carretera i pleguemos. Lurte fazió un pasabillas bien pincho y nos enfolgón con bellas cantas nuebas. Entre os traches d’almugabars y o lugar, que ye bien majo, parixeba que estases en o sieglo XII si no estase por os autos, y ixas chicotas cosetas. Dimpués d’una buena zena que nos combidó a organizazión, tañeba La Orquestina del Fabirol. No boi a esplicar-ne guaire porque creigo que no cal. Si qui leiga isto no ye estau nunca en un conzierto d’els, que i baiga antis con antis, que no le ferán burro falso. A l’atro’l diya yera escruxinau d’os bailes que me i fotié... Astí dión un dato que no conoxeba y que ye un siñal de por do ban a ir as autuazions d’a Expo zaragozeta. En a Expo de Sevilla La Orquestina estión achustaus mientres 20 diyas. En Hannover, diez. En Zaragoza, dica agora, zero diyas. Ni els ni garra atra colla de folk aragonés. A Expo a yo rai, pero ya que la ban a fer de todas trazas y a estricallar-nos a ziudat, que a lo menos balga ta amostrar bella cosa d’a cultura nuestra. Ista no ye que atro siñal d’a bergüeña que bi ha en seguntes que dembas y partius d’a nuestra identidat y d’o nuestro país. O xublido que charraba antis y que’n charrón Daniel y Lorien en a charrada d’o biernes.
Asperemos que tot lo berano contine asinas...

miércoles, 27 de junio de 2007

Ambute combocatorias

En plegar os meses de berano toda a chen preta a fer toda mena de chornadas, autos, charradas, borinas, acampadas, festibals.... Y en bels pocos diyas bi ha asabelo combocatorias intresans. Prenzipiamos ista mesma tardi con una combocatoria de desconzentrazión contra a presión polizial que se ye fendo a os mobimientos sozials. Dende fa bels meses y como fendo un siñal de lo que será a Expo, os mobimientos sozials son acosaus por a polizía fendo identificazions en todas as mobidas que se fan en a ziudat y metendo piñoras a muitos d’os organizadors de diferens autos. Ta ixo ista combocatoria o miercols a las 20.00 en a plaza d’o Conzello de Zaragoza no será una conzentrazión. Será una desconzentrazión. Has de ir-ie con bels amigos, en collas de menos de cuatro personas y fer cualcosa (legal) como chugar a futbol, charrar, pintar. leyer... O nuestro dreito a fer serbir as carreras ta esprisar-ie as opinions nuestras ye en periglo.

Como o 29 de Chunio ya ye amanau s’han feito bels pocos autos ta remerar-lo. Prenzipian maitín chuebes de man de Rolde de Estudios Aragoneses que presentan o libro “Fueros y libertades de Aragón” de Jesús Morales en a siede d’o Chustizia d’Aragón (C / Don Juan, 7) a las 19.30. O mesmo 29 de Chunio A Enrestida prenzipia unas minichornadas con a charrada “300 años d’ocupazión española en Aragón” sobre os Decretos de Nueba Planta a las 20.00 en a suya siede.


O cabo de semana a Bal de Tena acullirá a “XIV Trobada d’escritors en o Pirineo” an que bi abrá un par de charradas en Pandicosa y un conzierto de nueis en Piedrafita de Tena con La Orquestina del Fabirol y Lurte. Ta qui remana en Zaragoza as chornadas d'A Enrestida continan o Sabado con una borina en o Fergu's (Zuma).
Tamién bi ha atros autos como un festibal de mosica o cabo de semana en Bailo an que entre atros tañerán GEN y Gena u unatra charrada, organizada por CHA, sobre os Decretos de Nueba Planta o biernes que tamién ye o cabo d’año d’iste partiu. No meto más informazión simplamen porque no la he trobada por o rete.
En zagueras, cal remerar que ista ye a zaguera semana antis que no prenzipien os cursos d'aragonés intensibos de berano de Nogara, asinas que toz qui no tos i aigaz apuntau fez-lo antis con antis.
Ya prenzipiamos a no adubir y ixo que encara no ha prenzipiau Chulio!