martes, 31 de enero de 2023

Tim Voyeur y lo I Encuentro de la música popular en Aragón de 1973. Tierra de barrenaus 9x10

Una d'as millors cosas que me trayioron totz los anyos que facié de mayestro d'aragonés en Nogara ye la patacada de buena chent que he conoixiu. Un d'ells ye lo protagonista d'o programa de hue: Guillermo Laseca. Tot un referent personal que amaga un troz d'a historia mosical d'Aragón y que contina creyando sin aturar en diferents disciplinas.

Una d'ellas, que le ha trayiu t'o programa ye la literatura. Guillermo acaba de publicar iste agüerro la suya primer novela. Tim Voyeur (Imperium, 2022) ye la historia, ambientada en París, d'un periodista poco profesional y los suyos embolique amorosos, contada con a-saber-la humor. Un libro chuzón y somarda que te fará tener una riseta dende la primer pachina. 

Charramos tamién d'o I Encuentro de la música popular en Aragón, una chornada que fará 50 anyos iste noviembre y que achuntó en lo cabo d'o franquismo a grupos como La Bullonera, Jose Antonio Labordeta, Tomás Bosque, Joaquín Carbonell u Renaxer, grupo que en fació parte Guillermo y que cantaba en aragonés. Parte d'o material sonoro d'iste concierto trilingüe estió replegau en un libro CD publicau por Prames y DGA en 2019. Un documento bien intresant, parte d'a nuestra historia mosical y, manimenos, prou desconoixiu. 

Ascuitamos una d'as cancions de Renaxer replegada en ixe libro CD y lo poco tiempo que queda de programa ubrimos lo calaixo d'a canción pifola pa trayer un tema skatero adedicau a la resaca.

Recuerda que puetz ascuitar totz los programas en Ivoox, Spotify y la web de Radio Topo.

Programa #139

jueves, 26 de enero de 2023

Vivir la carrera

A monico y sin masa estrapalucio, los colectivos y organizacions socials y d'izquierda imos perdendo la carrera. No lo digo en lo sentiu de que se pierda refirme popular. Creigo que si fa u no fa somos tant bien, u tant mal, como fa bella decada. Pero sí hemos dispareixiu en buena mida d'a carrera. L'autochestión d'espacios culturals y d'ocio y la ocupación de l'espacio publico yera antes mas una prioridat. Talment tamién una necesidat, en no existir la patacada de formas de comunicación que tenemos agora. Substituir los retz socials fisicos por los virtuals ye, en la mía opinión una grieu error que nos ye pasando factura. La comunicación ye de tot diferent, perdendo las posibilidatz de debat, empatía y interpretación d'o luengache no verbal que sí que i hai en lo mundo fisico. Trobar-nos en las carreras, prener-las, tener un ocio no mercantilizau, intercambiar opinions, circumstancias vitals, vivencias... ye tot menester si queremos construyir barrios vivos y sociedatz sanas.

Las fiestas d'a Madalena son buen eixemplo d'ixo. China-chana, dende lo concello s'ha iu enrestindo contra un modelo autochestionau y participativo que yera sinyalero en la nuestra ciudat y que contaba con un gran exito adintro y difuera d'o barrio. Manimenos no reblamos y iste anyo empecipiamos dende ya a organizar la nuestra Semana cultural que, como siempre, se fará pa lo solsticio de verano. Lo 4 de febrer empecipiamos con un vermutico pa veyer-nos las caras, fer partache de todas ixas vivencias y prencipiar a organizar-nos. Fará honra, tamién, pa replegar bella perra que pague las pinyoras con que lo concello preba d'acotolar los nuestros actos. Y antimás d'a minchanga y los traguetz tendremos la mosica que nos proposarán las Sororitrap. De tot isto, y muito mas, charraremos en l'onceno programa de Tierra de barrenaus radio. Tanimientres, comparto lo manifiesto que s'ha feito pa ista primer convocatoria. ¡Nos veyemos en las carreras!  

MANIFIESTO: ¿Nos deixará lo concello vivir la carrera?

En lo barrio d’a Madalena somos de vivir la carrera, de compartir con vecins y vecinas arte, cultura, mosica, folclore u reivindicación.

Pero en zagueras qualsequier prebatina d’actividat en las carreras, beluna arradigada dende habe decadas como la chera de solsticio de verano, se traduce en pinyoras, se prohibe dreitament u se mete toda mena d’entrepuces burocraticos que las fa inviables.

Qualsequier actividat que no siga institucional, ye claro. En ixa cerra que las personas vivimos en libertat y en la que demandamos lo nuestro dreito a expresar-nos.

Una d’as zagueras tongadas de pinyoras arribó en la pasada Semana Cultural d’a Madalena con tres que en metioron a los tres actos mayoritarios que se facioron en diferents puntos d’o barrio. Tres pinyoras quasi a l’arreu que, tot y que buena emprenyadura economica, nos nos empachará de seguir con lo desarrollo d’unas chornadas como son la nuestra Semana Cultural, que suposa 34 edicions d’historia viva d’iste barrio.

Nos dan notorio tamién de que mientres lo Pilar i habió pinyoras pa las barras populars y dificultatz arrienda pa fer actos en la carrera. Un empandullo de papelamento que leva meses pa organizar un simple concierto en la carrera u bella punchada de baldes.

La zaguer prohibición estió la d’a chera de Sant Antón en Torrero.

L’agravio comparativo ye considerable.

Pa Fiestas d’o Pilar qualsequier acto organizau por lo concello se puet sentir dende meya ciudat con un estrapalucio que supera prou lo limite permitiu.

Se puet tallar lo trafico pa celebracions relichiosas, afectando a catolicos y no pas. Se pueden fer petar toneladas de polvora u montar un recinto ferial que prene Val d’Espartera dos semanas.

Pero para cuenta con montar una verbena u vermú respetando con ficancia los horario, que siempre lo femos, u prebar de recuperar fiestetas populars perdidas como la Chera de Sant Antón u la de Solsticio de Verano. Las cheras populars, d’atra man, tampoco no podioron fer-se en lo barrio de Torrero, a on que levan decada arroclando a milenta personas.

Tot ye entrepuces burocraticos y emboliques de man d’o mesmo concello que, por eixemplo, montó una chera en lo preto d’a Plaza Sant Francho.

Queremos recuperar la carrera, vivir-la, fer-la nuestra y convidar a que tot lo mundo lo faiga.

Estar una bufada d’aire fresco dillá de pinyoras y prohibicions de toda mena. Pero tamién queremos convivir y respetar lo decanso d’as nuestras vecinas. Que si existe bell problema podamos charrar-ne en cuenta de ninviar a lo guardia con la charrasca. Siempre lo dialogo antes d’o castigo.

Vivir la carrera, estar carrera y convivir. ¿Te i apuntas?


 

 

jueves, 19 de enero de 2023

Entre cortesía y colofón. Nuevo blog de Carlos G. Esteban

Quan empecipié a escribir la historia de Penchada d'un filo no asperaba que bell día esdevenise un libro. Lo mesmo me pasó con Hechos de tinta, con la diferencia de que, en castellano, no teneba pensau publicar garra novela. Teneba, habe tiempo y ixemenaus por a saber qué puestos, quantos relatos, de mayor u menor largaria que asperaba replegar bell día en una publicación. Ixo yera tot. 

La experiencia de Hechos de tinta y, sobre tot, la graniza respuesta d'o publico que me sotz transmitindo muit buenas criticas, m'ha animau a seguir con lo d'a escritura en castellano. Tamién lo par de mencions (que no premios) recibius en iste pasau 2022, en lo certamen Cuando puedas... y lo premio Avanza de microrrelatos son unatro empentón que fa muita honra. Veyer como a belún le agrada las mías historias ye lo millor que le puet pasar a qui tenemos tantas inseguridatz a la hora de publicar.

Tot ixo ha feito que, a la fin, prenga forma una inquietut que teneba dende feba tiempo: fer un blog en castellano que, en ista ocasión y a diferencia de Tierra de barrenaus, sí que sería tematico. Entre cortesía y colofón ye un puesto a on que compartiré con qui quiera las mías inquietutz literarias. Como autor, publicando-ie relatos. Muitos d'ixos que'n charraba, que dondeyan por lo ret, y d'atros ineditos que, por material, no será. Tamién como lector, con resenyas d'o que me vaiga leyendo. No necesariament lo millor, ni lo pior. Escribiré quan pueda y d'o que tienga qualcosa que decir.Y en zagueras, aspero poder resenyar tamién presentacions, mercaus, ferias y eventos de toda mena.

Tierra de barrenaus seguirá, prou que sí. Que dengún no se piense que lo castellano le sacará ni un minuto a l'aragonés. Aspero que tos faiga goyo iste nuevo medio, producto d'o mio culo inquieto, y que trobetz astí contenius intresants. Aquí tos deixo tamién lo video d'a presentación que facié en directo.



martes, 17 de enero de 2023

Canal Roya, rock en aragonés y muito mas. Tierra de barrenaus 9x09

Agua Tuerta
¡Qué trazas d'empecipiar 2023! Un programa de quasi dos horas, pleno de contenius y con muita medolla. Empecipiamos con un tema bien rusient en istos zaguers dias, pero que levamos carriando masa tiempo: la unión de pistas d'esquí arramplando con Canal Roya. Conoixeremos un texto de Ecologistas en acción y Tamara nos aporta la suya envista como profesional d'a educación ambiental. 

Atro d'os temas principals ye un visitant cutiano d'o programa: lo rock en aragonés. Compartimos la cronica que fació en lo suyo blog Chorche Paniello a on que nos recuenta la chornada que organizó la Colla de Charradors O corrinche. Astí se chuntoron Fer de Mallacán, Jota d'Ixo Rai y ell mesmo debatindo sobre lo tema y charrando d'as suyas experiencias. Sobrebuena iniciativa d'iste colectivo de Barcelona que fa a-saber-las actividatz bien intresants. 

Seguimos con la presentación de novedatz. En iste caso, y como no quiero estar-me ni un segundo quieto, tos traigo unatro blog. Entre cortesía y colofón ye lo nombre d'o mío nuevo prochecto: un blog literario en castellano. Astí iré penchando resenyas de libros y eventos y bell relato d'os que tiengo ixemenaus por libros colectivos y webs variadas. La presentación la facié en un directo por youtube que puetz veyer contino.


En l'apartau de resenyas, charramos d'o concierto de Los Ases del Jiloca que nos furnió d'una nueit bien divertida y bailonga. Tamara nos traye antimás la suya opinión sobre la cabalgata de reis d'o pasau 5 de chinero, replegando muitas d'as queixas que s'ha sentiu en istos dias en la ciudat. 

Mosicalment ye imposible no parlar d'o nuevo disco de La Ronda de Boltaña y la suya canción en aragonés con Amaral, un d'os temas de l'anyo que acaba d'empecipiar. En lo calaixo de cancions, torna la canción movilizadera de man d'una colla que en tien, y muitas: Ska-P. Programa bien completet, barrunto d'un 2023 pleno d'aragonés.

Recuerda que puetz ascuitar totz los programas en Ivoox, Spotify y la web de Radio Topo.

Programa #138

martes, 3 de enero de 2023

Empecipiamos 2023. Tierra de barrenaus 9x08

S'acaba 2022 y he resistiu la tentación de fer un resumen de l'anyo. Por contra, traigo un programa con a-saber-los contenius, d'actualidat, u no pas tanto. Empecipio con una editorial centrada en lo 20 d'aviento y las radidas celebracions que bi ha habiu, afundando mas en la crisi de l'aragonesismo politico que patimos dende fa anyos.

Lo nuclio d'o programa ye pleno con dos articlos bien diferents, pero que a fe que nos dan qué pensar. Lo primer va firmau por Daniel Salamero Herrera lo suyo titol ye Las fllors que no se ruixan, se mueren. Ye publicau en lo boletín Colectividad de Apoyo Mutuo y ha circulau prou por retz. Me pareixe un texto sobrebueno que mete una mica de talento en iste mundet tant varrenau de fablilandia. Si no te l'has leyiu, no te lo pierdas. Lo segundo articlo plega de man de Pablo Batalla, se titula La izquierda inquisitorial y se va publicar en La Marea lo pasau octubre. Fa una reflexión que se me fa important en un movimiento que siempre nos femos la bamba d'estar-nos debatindo terne que terne y, en zagueras, d'os cudiaus, quan no siempre ye asinas. 

En la parte literaria, locuto un d'os relatos publicaus en lo inktober de 2021, que replegué en lo fanzine L'aragoMés. Tamién tos traigo la resenya de Marea del despertar, novela que firmó, habe anyos, Roberto Malo, un d'os escritors mas alicates d'Aragón.

Tamién i hai mosica, prou que sí. Empecipiamos y rematamos con Pupil·les, una d'as bandas que mas ascuito en zagueras y que aspero te faiga sacar-te muitos prechuicios. La canción d'o programa la firma Sons of Aguirre & Scila con un d'os temas incluyius en las sesions Vamos a dormir morir todos. Lo calaixo d'a canción buenrollera lo imple en ista ocasión un tema de Suu que aproveito pa presentar un poquet lo suyo nuevo disco.

Tant de buen que haigatz pasau un sobrebuen anyo y que 2023 tos traiga cosas rebonicas. Fueras de que pase bell desastre (mas), me tendretz dando ferrete en la radio, lo blog y en bell prochecto mas que ya tos presentaré. Iste anyo trayerá novedatz, ya tos lo puedo anunciar. Y no pocas.

Recuerda que puetz ascuitar totz los programas en Ivoox, Spotify y la web de Radio Topo.

Programa #137

miércoles, 28 de diciembre de 2022

Prechuicios literarios

Los prechuicios son de mal esquivar. N’i hai a brozuecos, en totz los aspectos d’a nuestra vida. La literatura y lo mundet literario, prou que no se’n libra. En tasament una semaneta en vivié tres eixemplos bien claros. Antes, en primavera, en charremos tamién en lo taller de Sciencia ficción feminista, a on que la manca de prestichio d’a literatura fantastica y de sciencia ficción estió tema recurrent en todas las sesions.

Los dos primers estioron en una charradeta-taller que feba un colectivo literario. En lo rolde de presentacions d’os presents comenté que m’adedicaba a escribir en aragonés tot y que la mía zaguer novela yera en castellano. No expliqué cosa mas sobre la tematica d’o blog ni d’os libros porque no yera important pa lo que se’n charraba. En la parte mas de debat d’o taller facié una pregunta sobre circuitos de comercialización d’os libros. Una d’as personas organizadoras me preguntó si los míos libros “tractaban sobre costumbrismo”. Enarcau, le dicié que no, y tardé un ratet en entender que ixa pregunta me la feba por lo feito de que fuesen escritos en aragonés. No estió lo mío primer pensamiento porque tiengo prou normalizau que se puet escribir sobre qualsequier cosa en aragonés, que yo no escribo sobre costumbrismo por diferents razons y que l’aragonés ye nomás (y no-menos) la luenga que foi servir, no l’obchecto sobre lo que escribir. Manimenos, ixa persona cuento que veyería l’aragonés como la luenga que se fa servir pa “las cosas d’antes mas” y temas rurals variaus. Como quasi tot lo mundo, y no sin falta de motivos, ya que nomás cal veyer los titols y las tematicas d’os libros publicaus en aragonés en las zagueras decadas. 

En ixe mesmo taller estié yo qui teneba prechuicios. Porque he de reconoixer que la literatura romantica y la enfilada a adolescents me feba pampurria. No m’intresaba mica. Son libros que nunca no alpareceo en bibliotecas ni librerías. Pero la verdat ye que nunca no he leyiu garra novela romantica. No tiengo sisquiá referencias de buenas autoras d’ixe chenero. No en sabría decir ni un titol ni una autora representativa. Asinas que qualsequier opinión que en podese dar sería prechuiciosa. Entre las personas que menaban lo taller n’i heba que yeran escritoras de novela romantica y me pareixioron bien intresants, asinas que m’he proposau deixar bell día ixa falta de conoiximiento y leyer-me beluna d’as suyas obras, con los uellos bien ubiertos y prebando d’espolsar-me todas ixas ideyas preconcebidas que tanto fastio me fan quan van enta cheneros que m’agradan.

Pocos días dimpués fue t’a presentación d’o libro d’un amigo. De formación ye Inchenier, como yo. Lo suyo libro ye una historia d’humor que mica tien a veyer con los suyos estudios. En los míos tampoco no ha influyiu brenca la carrera. Plegau lo redolín d’as preguntas a l’autor, una persona le dició que cómo yera que escribiba en estando inchenier. Facié uellos de caparra. ¡Como si no bi hese personas “de sciencias” escribindo novelazas! No m’asperaba yo que l’absurda división entre sciencias y letras arribase a ixos cabos. Con prou naturalidat y una respuesta que probablemente tamién hese dau yo a ixa pregunta, l’autor dició que sisquiá treballaba “d’o suyo” y que no veyeba garra incompatibilidat. 

A los incheniers quimicos les ha debiu de dar por escribir, porque a l’atra semana d’ixa presentación conoixié unatro libro escrito por un d’ells. Yera en una ferieta d’ixas que se fan en lo Gancho. Bi heba una paradeta d’una editorial que desconoixeba. En pillé un d’os libros que mas me clamó l’atención. La muller que atendeba lo stand m’explicó que yera de sciencia ficción y que “yera muit documentau porque l’autor yera Inchenier Quimico”. Remeré de camín la presentación debantdita. Si ye pa escribir sci-fi, lo titol chuga a la tuya favor, pensé. Bien se vale que yo no he d’escribir sobre electronica, porque iba bueno.

Asinas que ya sabetz: los de l’aragonés, a escribir sobre la tradición y lo rural, la novela romantica, un catenazo pa solterazas y los incheniers, que faigan sci-fi y bien luent d’a literatura “de calidat”. Y yo, que voi estudiar Incheniería, barrunto ya una novela d’amor en aragonés. Porque los prechuicios existen, y totz en tenemos. Nomás cal identificar-los, reconoixer-los y, contino, treballar pa esmicazar-los.

martes, 20 de diciembre de 2022

Peluchismo letal. Tierra de barrenaus 9x07

Pa las urbanitas, entre los que me incluigo, los animals son por un regular qualcosa rara, que no sabemos relacionar-nos-ie. Si no se vende en Verdecora, no sabemos qué fer con ells. No ye una pasa nomás d'a ciudat, pero ye verdat que aquí ye a saber que ixemenada. Asinas que, si no somos un descorazonaus, quan nos trobamos con un que ye veyendo la craba roya a sobén prebamos d'aduyar-le. Pero como no tenemos las ferramientas que cal y ye cutiano que los humanicemos, todas ixas buenas intencions pueden acabar fendo mas mal que bien. Tamara torna t'o programa a explicar-nos cómo interactuar con animals silvestres. En qualsequier entorno pero, sobre tot, si nos trobamos en la ciudat.

Lo fa, entre atras cosas, por la noticia que publicó Heraldo y que circuló por movils arrienda mientras días, a on que recontaban la chesta d'un runner que heba "salvau" a una raboseta. Las cometas vienen porque a la fin, la raboseta escrabutó, y l'actuación d'aquella persona, tot y que probablement movida por buenos sentimientos, fue de tot incorrecta. Prou que dende lo medio d'os Yarza no s'intresón mica por afundar una miqueta en la noticia y simplament facioron una hagiografía d'o heroi y publicoron una "noticia" que teneba video y, por tanto, yera buena fuent de clicks, lo solo obchectivo d'o periodismo en zagueras. 

Aproveitamos la visita de Tamara pa fer una chiqueta y personalisma resenya d'a Feria d'o Libro Aragonés de Monzón, celebrada en ixa ciudat los días 6 a 8 d'aviento, a on que nos chuntemos buena patacada d'autoras, editoras, libreras y, porqué no decir-lo bell carnuz. Tenié la suerte de poder presentar las mías novelas Penchada d'un filo y Hechos de tinta y d'estar-me la tarde d'o 6 en la caseta de l'Asociación Aragonesa d'Escritors, firmando eixemplars y charrutiando con qui querió acercar-se-ie. 

Pa la parte mosical, tos proposo d'ascuitar lo nuevo disco d'una banda de rap que pasará por Zaragoza iste febrero venient pa cantar-nos las suyas contundent y royas letras. Ubrimos lo zaguer calaixo de cancions, lo calaixo marxista, a on que ficaremos cancions con conteniu... pus marxista, ye claro. 

¡Buen anyo a todas las oyents!

Recuerda que puetz ascuitar totz los programas en Ivoox, Spotify y la web de Radio Topo.

Programa #136