Mostrando entradas con la etiqueta Gara d'Edizions. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Gara d'Edizions. Mostrar todas las entradas

martes, 9 de junio de 2026

D'as ferias ent'a presentación. Sigue lo viache de "Mas que catorce"

Si lo que hese quiesto en a vida mía fuese nadar entre billez no m’hese adedicau a l’activismo lingüistico y cultural, ni a fer un programa en aragonés en una radio libre ni, tot y que lucrativo en teoría, a escribir y publicar las mías barucas en forma de novelas y relatos. Asinas que las ferias d’o libro, y en cheneral tot evento literario, no los vivo con ixa angunia d’atras personas autoras que sí que lo tienen —u miran de tener— como medio de vida y me faría goyo durasen mesmo mas.

Istos días que he visitau las ferias d’o libro de Zaragoza y Uesca han estau una oportunidat pa presentar lo mío nuevo libro «Mas que catorce» y toda la resta d’a mía obra. Pero sobre tot han estau chornadas de intercambio d’ideyas, experiencias, consellos, opinions, chanadas y alparceos. Me’n salgo, d’o vulturno d’ista semana larga, con una parrafiquera de capazos literarios. Buens charrazos que m’he fotiu con a chent que me leyez y que hez veniu a vesitar-me. Firmes tamién con as companyeras y companyers de paradeta, de Gara, de l’AAEE, d’Imperium y d’o stand de firmas d’a Feria de Uesca. Sin ixuplidar los que m'he pretau a l'atro canto, como lector d'una patacada de propuestas que miraré de leyer-me antes con antes.

Siento que la Feria ye bella mena de campus informal an que s’aprende a saber-lo y se conoixen nuevas envistas sobre lo mundo literario y que ixo ye lo mas important d’istos eventos.

Con ixa empenta contino lo viache de «Mas que catorce». Podez ascuitar la entrevista sobre lo libro que me fació Ana Segura en La torre de Babel de Aragón Radio si querez saber-ne una mica mas. Pero sobre tot lo que podez fer ye venir-tos-ne iste 24 de chunio ta La Montonera. Astí charraremos d’o libro y tendrez la oportunidat de vesitar ista librería tan repincha en o preto d’as fiestas d’o Gancho. Tos i aspero en candeletas.

jueves, 21 de mayo de 2026

Mas que catorce, relatos pa ixamplar un universo varrenau

Diz que yayo carranyaba a los míos chirmans porque daban muito mal y no deixaban nunca de charrar. «Tos habrían de meter una radio, pa que i parlasez tot lo que tos calga y tos ne fartez». Cuasi no lo conoixié. Morió cuan yo yera bien chicorrón y tasament feba garras. La sangre no ye augua y soi igual de charrín como los míos chirmans. Cualcún diría que mesmo mas. Asinas que si yayo m’hese arribau a conoixer —y hese parlau aragonés— regular que m’hese dito ixo de «charras mas que catorce».

Tot y no haber-lo conoixiu debié de prener-me en serio ixo de trobar bel puesto a on que vulcar toda la mía estrolicadera. Asinas naixió Tierra de barrenaus, lo blog que escribo dende fa dos decadas, y mas tarde la suya versión en programa de radio. A la fin estié yo qui cumplió lo deseyo suyo, pero ixo no fació que se m’acotolase la parola.

Y entremistanto, en una evolución lochica d’a charrameca sin fin, empecipié con a narrativa por lo puesto mas común: lo relato. Lo blog vido naixer ixas primeras historias de formato bien comodo pa escritor y lectoras. Mas encara pa la chent que ye aprendendo aragonés y que talment se le faiga cara enta alto una novela larga.

«Mas que catorce», lo mío nuevo libro publicau con Gara d’edizions en a suya colección Arto, ye una replega de quince relatos escritos en os zaguers ueito anyos, toz ineditos. Quince nuevas historias con os toques d’humor y fantesía que cualsequier que m’haiga leyiu una miqueta conoixe y desfruta (aspero). I trobarez periodistas frustraus, vacacions varrenadas, cataticos espacials, miraglos, ladronas, gatolins, aeropatins, ciclismo u pitonisas entre atras muitas cosas.

Seguindo con l’esprito d’o blog y de tot lo que foi, miro d’ixamplar l’universo creativo en aragonés enta puestos no guaire exploraus, d’escribir lo que me faría goyo de leyer en ista luenga que creigo que precisa mas variedat de tematicas, envistas y voces.

Lo libro se publica con Gara d’edizions y s’ha encertau que comparto ciclo promocional con Sergio Mur y Felix Rivas, asinas que tendré una companyía de luxo en as paradetas, an que tos seré asperando pa pillar un buen capazo literario.

Podrez trobar «Mas que catorce» dende lo sabado 30 de mayo en a Feria d’o Libro de Zaragoza, en a paradeta de Gara d’edizions. Ixe día, antimás, seré firmando eixemplars de maitins y de tardes. T'a Feria d'o Libro de Uesca, i viacharé lo chueves 4 de tardes, pa fer-ne la presentación a las 19:30. Y si quierez que vaiga t’o vuestro lugar u barrio, escribiz-me y lo charramos.

martes, 8 de enero de 2013

L'aragonés ye bien vivo (chinero 2013)

Prencipio l'anyada de buen implaz, dimpués d'unas chicotas vacanzas y un chiquet proceso de reflexión asociativo y personal. Y qué millor traza de prencipiar que repasando as noticias de l'aragonés ta La Enredadera, que me convidó tamién ta fer un balanz de l'anyada en o especial cabo d'anyo que facioron.

 Chornadas sobre prochectos de comunicación en luengas minorizatas: 
A Enrestida organiza entre o 10 y o 12 de chiner unas chornadas sobre prochectos de comunicación en luengas minorizatas. Bi habrá representants de meyos de comunicación en aragonés, catalán y euskera, qui presentarán mientres os tres diyas os suyas prochectos y ideyas.

En as chornadas i serán Fendo Orella, Arredol, Arainfo, Kafé Antzokia, Magofermín, Comunica N'roll y Radio Matarranya. Unas sobrebuenas chornadas a on que se ferá analís d'ista nueva realidat que os meyos tecnolochicos nos han permitiu creyar a on que todas podemos participar d'a información y compartir-la de trazas que fa tasament diez anyadas ni hesenos pensau.

Como ye cada vegada más costumbre, tamién se i ferá una chenta popular en o local d'A Enrestida y de nueitz, bi habrá borina en La Botica con mosica trayida dende Euskal Herria de man de DJ Elepunto de Kafé Antzokia.

Chornadas Prochectos comunicación en luengas minoritarias from aenrestida on Vimeo.
 



Zaguers novedatz politicas:
A lei de no-luengas ha pasau un atro trango en as Cortes Aragonesas. PSOE, CHA y IU i presentoron as suyas esmiendas, entre que o PP y o PAR esfendeban as suyas tesis a-scientificas y coincidents con as d’as extrema dreita. Una d’as sorpresas que nos deixó iste proceso ye l’alternativa de lei de luengas que presentó IU a on que se demandaba a cooficialidat d’aragonés y catalán, ixo sí, en as “zonas de parla predominant” y en bellas zonas de “transición - recepción”. A tamás d’as esmiendas presentadas, no s’acceptoron cambios y a lei contina mirando de fer a fuesa t’as nuestras dos luengas y imposando lo castellano como luenga unica ta todas nusatras.
 

Tant y mientres, Puyalón ha decidiu de marchar d’a Coordinadera Aragón Trilingüe por os motivos que explican en un comunicau feito publico fa bellas semanas. Más que más cretican o seguidismo d’as politicas de CHA y a febleza d’os planteyamientos d’a mesma.  A verdat ye que o manifiesto ya naixió prou gabacho y no pareix, por agora que a Coordinadera tienga guaire recorriu. Caldrá viyer enta do va agora, sin o partiu independentista.

Nuevos miebros d'o EFA:
O Estudio  de Filolochía Aragonesa - Academia de l'aragonés, ha incorporau a seis nuevas personas t'as filas suyas. Istos nuevos miembros serán "correspondients" y se incorporan más que más, t'as fainas de codificación lingüistica que son desembolicando y que asperemos que faigan fruitos antis con antis. 

As incoporacions son: Miguel Anghel Barcos, lexicografo, traductor y fagotano; Chuan Pavlo Martínez, doctor en telecomunicacions y desembolicador de ferramientas informaticas t'a luenga; Santiago Paricio, filologo, investigador d'as variedatz vivas de l'aragonés y ganador de l'Arnal Cavero de 2009; Chorche Díaz, filologo y investigador de l'aragonés benasqués y d'as parlas d'a Ribagorza; Mª Teresa Moret, de Mequinenza y doctora en filolochía y investigadora d'o catalán en Aragón y Guillermo Tomás, historiador, investigador d'as parlas vivas y de l'aragonés meyeval.

Son, si no remero mal, os primers nuevos miembros que se bi incorporan dende a creyación de l'academia, fueras d'os academicos d'honor. Todas ellas de gran valura y que regular que ferán muitisma honra ta l'academia, antimás de trayer aire fresco. 


Colección Yalliq en PDF:
A comarca de l'Alto Galligo nos fació un chiquet present de nadal en publicando en PDF una ripa de materials d'a colección Yalliq que han veniu editando mientres as zaguers anyadas. Belunas d'as publicacions ya yeran bien dificils de trobar, por cierto. Regular que ferán buena honra ta todas las enamoradas d'a nuestra luenga y a nuestra tierra y antimás ye un sobrebuen recurso, sobre tot si paramos cuenta en todas las que no nos podemos permitir mercar tot lo que se publica. Os materials son más que más de tradición oral y toponimia, pero tamién bi ha una caracterización lingüistica d'a redolada, de Chabier Lozano y una replega de materials t'aprender aragonés de Maria Pilar Benítez, dos alfayetas. Muitas gracias a qui haiga teniu a iniciativa y asperemos que l'eixemplo cunda y, a lo menos as institucions, faigan publico y descargable de baldes totz ixos materials que a soben no fan que acumular polvo en bell fosco almagacén. 

Cosetas d'adentro:
Fa bells pocos diyas se presentaba o libro-DVD "Cosetas d'adentro" que ya en hebanos charrau bell diya en La Enredadera, quan se presentó o curto. Ista edición leva o DVD d'o curto, o suyo guión y o relato que lo prencipió tot.

Cosetas d'adentro estió ganador d'un accesit en a edición de 2009 d'o concurso Condau de Ribagorza y dimpués se'n fació un curtometrache grabau en Graus y Montanyana. Reconta a historieta d'un pastor d'a redolada en as anyadas 50 y d'a suya relación con una zagaleta  Ye publicau por Gara d'edizions y se puet mercar en a suya web.




"Mesaches", de Chuse Inazio Nabarro:
Chuse Inazio Nabarro presento ent'a fin de noviembre o suyo nuevo libro "Mesaches" que estió lo ganador d'o premio "Ziudá de Barbastro". O libro reconta l'adolescencia d'un zagal mientres a clamada "transición politica espanyola". Iste premio ha publicau ya libros sobrebuenos como "Reloch de pocha", tamién de Chuse Inazio Nabarro, que ye estau traduciu a castellano, francés y ruso u "Alas de Papel", de Fernando Romanos. A novela, como ye costumbre, tamién la ha editada Gara d'edizions y se puet mercar en a suya web u en a botiga de Fablans.

A colla d'o mes:
Remero que contina o reto que diciemos en a primer sección d'iste curso: que bella colla de mosica faiga una nueva canta en aragonés. Sabetz que tenetz toda l'aduya que tos calga ta traducir u asesorar en lo que quieratz. Ya hemos recibiu bella propuesta pero encara no tenemos canta ta ufrir-tos. Tant y mientres, continaremos repasando ixas collas de mosica que, encara que no faigan servir l'aragonés de cutio, decidioron un diya de fer una canta en ista luenga nuestra.
Hue, os esleixius son Atland, una colla zaragozana de (seguntes la wiki) power metal, qui levan dos discos editaus: Opera prima y Marboré y que estió a primer colla de l'estau en fer un video mosical en 3D. A suya mosica la podetz sentir en www.atland-metal.com. A canta que meto abaixo ye "Marboré", que en o disco apareix en versión en castellano y en aragonés.






jueves, 2 de diciembre de 2010

Novedatz en aragonés

Quan feba clases d'aragonés, asoben prebaba d'explicar a l'almunalla as razons ta aprender aragonés. Entre muitas atrás, una d'ellas, chicota pero important, ye poder leyer a literatura que se fa en ista luenga. Y que, por un regular, no se traduz enta atras luengas. En zagueras he puesto leyer bellas cosetas en aragonés que me han feito bien de goi, y que querría recomendar-tos de leyer. En a venient Feria d'o Libro Aragonés de seguras que podretz mercar-los y sino i puyatz, en Nogara las tienen.

Charrando d'a Feria d'o Libro Aragonés, tos remero que se fa iste cabo de semana (4, 5 y 6) en Monzón y que bi serán todas as editorials principals de l'aragonés y d'Aragón. Nogara, Fablans, Xordica, Gara d'edizions, Consello d'a Fabla (carranyaus), REA y asinas asinas. Torna a puyar-ie o tren d'a cultura, o diya cinco, y tornan a fer-se os conciertos as nueitz d'o sabado y o domingo. O programa lo podetz consultar en a suya web.

Alas de papel. Gernika 1937. De Fernando Romanos. Estió o ganador d'o seiseno premio “Ziudá de Balbastro”. Un libro sobre o bombardeyo de Gernika en a Guerra Civil espanyola, dende l'anvista d'un mocet chicorrón a qui le fan a saber-lo de goi os avions. I describe a vida cutiana d'o mocet y de toda a comunidat en ixas envueltas. Tamién charra prou de muitos detalles historicos y tecnicos d'a guerra y d'o papel que i tenió l'aviación y a participación d'os faixistas alemans y italianos. O vocabulario y o modelo que fa servir d'aragonés fa que s'haiga de tener bell diccionario amán (a lo menos a yo me calió) pero ye sobrebuen t'aprender nuevas parolas y exprisions. O libro tien un chiquet apartau ta vocabulario, masiau curtet en a mía opinión, ta fer más facil a lectura. Un libro que se lei en un petén y que fa buena honra t'a literatura en aragonés. Fetz-le una uellada aqui.

Fillos d'as luengas. Misión multilingüismo. Santi Paricio. Ganador d'o premio Arnal Cavero de literatura en aragonés. Una aventureta prou intresant sobre o multilingüismo. O libro te fa viachar por Estaus Unius, Bruselas, Chapón, … describindo-ie prou os ambients de cadagún d'os puestos que te fa visitar. Os personaches son a saber-lo de bien feitos y pensaus ta enreligar-te en una trama de suspense y aventuras, digna de una cinta de Hollywood (ta quan en os cines?). Igual como l'anterior, se lei en un petén, pues a cada pachina quiers saber o qué pasará en a venient. Aspero que l'autor ya sía treballando en una continación pues o libro lo ye demandando tot chilando.

Espiello numer 33. Un nuevo numer d'O Espiello ya ye publicau. O segundo con a grafía d'ACAR. En iste numer d'agüerro contina con contenius de toda mena. A las seccions cutianas (sciencia y tecnolochía, a chugar a leyer, libros, discos, breus d'a luenga, noticias d'Aragón...) se suman dos entrevistas: la una a Santi Paricio, ganador de l'Arnal Cavero, y l'atra sobre as nuevas iniciativas interpresarials que fan servir l'aragonés: A Flama, Ara Cultural y Troballa. Y prou que articlos de toda mena: un sobre o festival Burning Man, atro sobre a psicolochía d'o coleccionismo y bella falordieta. Dende iste numer, tamién lo podetz mercar en A Flama que'n tienen ta vender.

Y con isto ya tenetz ta leyer bells diyas... Nos viyemos en Monzón y en a celebración d'o quarteno cabo d'anyo de Tierra de barrenaus.

(Post editau de raso en A Flama gracias a la suya Wi-Fi)

martes, 5 de octubre de 2010

En leyendo... Aqui, asti, alli (2 de 3)

Y dimpués de l'ansotano, o belsetán...

Amprau de Aspectos morfosintácticos del belsetán (aragonés del valle de Bielsa). Chabier Lozano Sierra y Ángel Luis Saludas Bernad. Gara d’Edizions. Zaragoza, 2005

Adverbios deícticos:

Los adverbios deícticos belsetanes son aquí, astí y allá / allí. Como ya se explicó al hablar de los demostrativos, en aragonés belsetán el segundo término adopta funciones del primer y tercer términos del castellano (el aquí castellano más lejano y el allí castellano más próximo). Veamos algunos ejemplos de su uso.

- aquí: cuan aquí nos afoguemos “cuando aquí nos ahoguemos”, (…), no pas aquí “en absoluto aquí”, e pa ir ta Plan tenenos que pasar per aquí enta baixo “y para ir a Plan teníamos que pasar por aquí hacia abajo”, yo no yere aquí “yo no estaba aquí”, aquí el deixo pa tú “aquí lo dejo para ti (…)

- astí: adverbio locativo típico del aragonés y del catalán noroccidental fronterizo con el aragonés: (…) astí an que ye la casa es forestals “ahí donde está la casa de los forestales”, ¿qué t’han feto astí difuera? “¿qué te han hecho ahí afuera?”, (….), bas a fer cuatro pins per astí “vas a cortar cuatro pinos por ahí”, astí fa brempa de camín “ahí da la sombra rápidamente”, (…)

- allí – allá: como ocurre en benasqués el primero es más concreto que el segundo: (…) per allí i eba un rabaño de casas “por allí había muchísimas casas” (…), me bañabe allí en’o río “me bañaba allí en el río (…) ¿e no se’n ban cara allá? “¿Y no se van hacia allá?”, d’agüerro marchaban t’allá “en otoño se marchaban hacia allá”

- dillá / dellá: adverbio que expresa la máxima lejanía, suele combinarse con el adverbio astí: astí dillá en’a codera la Pina ye l’alatre “ahí lejos en el fondo de la Plana está el arado”(…) Cuando va solo su significado más preciso es “al otro lado”. Frente a este adverbio nos encontramos su opuesto decá “el lado de aquí” (…)

domingo, 3 de octubre de 2010

En leyendo... Aqui, asti, alli (1 de 3)

A viyer si ya aprendemos a fer-los servir bien...

Amprau de El aragonés ansontano: Estudio lingüístico de Ansó y Fago. Miguel Ángel Barcos. Gara d’edizions. Zaragoza, 2007.

Adverbios deícticos:

También llamados demostrativos, son en ansotano aquí, astí y allí / allá.

- Aquí. Denota cercanía extrema, aunque está muy confundido con el adverbio astí, que en buena parte de realizaciones ocupa el espacio completo de aquí. De tal forma es así que las locuciones biene t’aquí o biene t’astí “ven aquí” tienen el mismo valor.

- Astí. Denota cercanía. Todo aquello que se encuentre a la vista. Como ya se ha comentado, astí ocupa buena parte de las denotaciones del “aquí” y del “allí” castellanos. Ejemplos: Astí en ixas peñas “ahí / allí en aquellas piedras”, astí mesmo tiengo os trucos “aquí / ahí mismo tengo los cencerros”

- Allí / allá. Denota lejanía extrema, prácticamente lo que ya no se alcanza con la vista. Allí tiene un sentido de más concreción que allá. Ejemplos: En Aguatuerta, allí sí que se’n fa “en Aguatuerta, allí si que crecen (hongos)”, estió soldau t’allá t’Africa “fue soldado allá en África”.

Estos adverbios pueden ir precedidos de preposición y combinarse con otros adverbios. Ejemplos: aquí baxo “aquí debajo”, t’allá “para allá”

(…)”

viernes, 19 de septiembre de 2008

Enta Oczitania

A cascar-la! A la fin fuigo de bacanzas! Que ya caleba!
Mientres una semana seré por Oczitania y talmén Iparralde, asinas que tendré lo blog mesmo más xublidau que no agora. Me quedaré sin poder bier dos cosetas que aprofeito ta anunziar: la una, lo mercau meyebal que se fa bels meses más tardi, pero a lo menos se fa. Ixo sí, seguntes tiengo entendiu, no bi abrá conziertos ni actuazions ni cosa parellana asinas que ba a quedar una mica en baco. L'atra, y ista sí que me fa duelo de no poder ir-ie ye a presentazión d'o Diczionario chistabín feito por Fernando Blas y Fernando Romanos y publicau por Gara d'Edizions en -como no - a coleczión AINAS. Buena coleczión que cualsiquier que sia intresau de berdat en l'aragonés abría de tener en casa. A presentazión, ta qui pueda ir-ie, se ferá o Lunes 22 a las 19:30 en a sala "Ámbito cultural" de El Corte Inglés.

Que tos baiga bueno y nos biemos antis de Pilars!

martes, 5 de junio de 2007

Matarranya, libros y meyebals

En a puenda eleutoral bi eba bida difuera d’os colechios eleutorals, campañas, sondeus, cartels, bitorias y redotas. O 19 de Mayo se presentaba o disco Sons del Matarranya an que bentiseis collas aragonesas de mosica fan serbir o catalán en a suya mosica. A mas gran parti, como ye de dar, son d’o Matarranya u d’atrás redoladas catalanofonas d’Aragón pero tamién i partizipan collas como Mallacán, Prau u Dechusban.
En Zaragoza ya se puede mercar o disco, a lo menos en A Enrestida (que ye an que lo merqué yo) y prexino que en belatro puesto más, por un cacano pre de 10 euros (o disco ye doble). Antimás, tamién A enrestida organiza un conzierto en o suyo local de cantautors matarrañencos o Biernes a las 22:00 (puncha o binclo d’alto ta más info) en unas chornadas contra a SGAE que siña MagoFermin, entre atros.

Ta qui tienga l’achenda bueda (¡Que suerte!) que baiga emplindo-la pos, antiparti d’ixe conzierto y d’a resta d’autibidaz que nos i proposan iste cabo de semana remata a Feria d’o libro y se fa o tradizional Mercau Meyebal.

Sobre a Feria d’o libro, poco que dezir. Estoi que qui leiga alto u baxo asoben ya se’n abrá enterau y qui no, pos rai, porque no creigo que prenzipie a fer-lo. Como soi d’os primers, torno a recomendar-tos a Lorenzo Mediano. Os primers libros suyos que leyié estión Los olvidados de Filipinas y El secreto de la Diosa. O primero rezenta a istoria nobelada d’o lolo suyo en a guerra de Filipinas y o segundo ye un best-seller d’a nobela preistorica. Con os dos pasé un rato buenizo de tot. Dimpués leyié Escarcha sobre los hombros, nobela d’amor en o Pirineu d’os cuaranta. Nunca no eba leyiu mica nobela d’amor y me feba asabelo medrana leyer-la por si me feba burro falso, pero parixe que a iste ombre rai de qué escriba que tot lo fa bien. Encara que prebo de leyer tot lo que pasa por as mans mias no soi mica experto y puestar que ta qui en siga ixos libros le parixcan fiemo, pero de berdat pasé un sobrebueno ratet y aspero que qui leiga isto tamién lo pase.

Atra caseta que tos combido a que besitez ye la de Onagro, an que continan ufrindo buenos libros (los de Lorenzo, por exemplo) a buenos pres. Lo millor d’ista chen, antiparti d’os libros, son o trato que te fan. Fez-tos una charradeta con o editor y de seguras que en saldrez con bel libro.

Y ta rematar, os clasicos como Rolde d’Estudios Aragoneses, que a cualsiquier que l’intrese bella mica Aragón, i trobará bel libro que mercar, Gara d’Edizions (en o puesto de PRAMES) an que continan bendendo a colezión de AINAS, Pirineo con bels libros bien intresans u a caseta d’o Gubierno d’Aragón, an que se bende o zaguer premio Arnal Cavero que ganó Ruben Ramos.

O mercau meyebal ya ye un clasico d’as Ferias que se fan en Zaragoza de berano. Ta qui aimamos trobarnos por bels pocos diyas en os sieglos an que Aragón yera toda una potenzia europeya, an que o castellano nomás se sentiba que cuan nos besitaban os foranos, an que os almugabars feban d’as suyas por ixas mars que os suyos pexes portaban a cuatribarrada… pos ye toda una borina. Minchar y zorriar rodiau de toda mena de mosicos y chens rarizas fendo chuegos u teyatro. En as botigas te puez trobar artesanía bien pincha y buenas cosas ta minchar. En as tabiernas te i puez fartar tamién de minchar y, más que más de zorriar. No ye Teruel, pero ye lo millor que, por agora, nos puede ufrir ista ziudat. Y cara ta Chulio unatra en Daroca….

Bueno, aspero que si tenebaz l’achenda bueda, ya no la tengaz.

martes, 24 de abril de 2007

San Chorche esbafau

Iste cabo de semana, a la fin, no podíe puyar ta Pandicosa t’as Chornadas De Rizio. Me fazió buena cosa de pena pero yera imposible. De todas trazas a chen que conoxco que bi estión me dizión que bi abió prou chen y lo i pasón muito bien. Aspero que se repitan atra añada. O caso ye que m’abié de quedar en a capital d’os cheposos y, a lo menos asperaba que, como toz os años bi ese bella cosa que fer: quemisió, bel conzierto, manifestazión, borina… cualsiquier coseta. Y me trobé con o San Chorche menos reibindicatibo que nunca no eba conoxiu.

Antis de tot, he de dezir que a yo San Chorche rai. Que no soi cristiano y que me flore asabelo istas imposaduras de patrons. Y que o diya nazional d'Aragón abría d'estar o 20 d'abiento (asesinato de Chuan de Lanuza, Chustizia d'Aragón) u lo 29 de chunio (cuan se fazión os Decretos de Nueba Planta). Con lo debandito, ya que tenemos una enchaquia ta que Aragón y l’aragonesismo nos faigamos bisteros sin que se nos miren como bichos raros u periglosos independentistas – etarras que portan azeto borico en as suyas buxacas, cal aprofeitar ixe chicorrón cado que bel diya nos dixa o poder.

O Sabado de nueiz marché t’o conzierto folki que nos regaló Santa Flufi. Atamás de bella colla prou aburrida – en a mia opinión – y que no feban que cuatro u zinco cantas cadaguna, o conzierto estió majizo. Y entre Flufis y atrás fateras, Biella Nuei me fazió o primer – y cuasi unico – presén d’a nuei, charrando de l’ausenzia de l’aragonés y o catalán en o nuebo estatuto S.L. antis de fer una canta en aragonés. Bien por els!.

O Domingo en a feria d’o libro, podié beyer bellas nobedaz d’as editorials que siempre me miro: Unaluna, Gara d’Edizions, Malavida, Onagro… Si tenese más perras… M’abié de aconortar mercando o libro sobre l’ansontano y o fagotano que ha feito Miguel Anchel Barcos ta la colezión AINAS y que, fendo-ie una güelladeta parixe tan bueno como lo estudio d’o belsetán que leyié de Chabier Lozano. La fura dels baus crebó a poca tranquilidat que bi eba de maitins con un quemisió – ixo no lo sé definir en garra luenga - de chen penchada de milenta puestos y arañas chigans. Ta qui le faiga goyo colluto.

Plegaba a tardi y paré cuenta que no sabeba ni cuan ni do yeran os conziertos u autos que se fan toz os San Chorches. Y no yera por estar pensando en as mias cosas u por que la calor m’ese regalau os sesos. Yera porque simplamen no bi’n eba. En un año eleutoral no boi a pedir que toque la Ronda, pero bella cosa a lo menos. Cualsiquier. Ixo rai si tornan a tocar os cansos de Carbonell y Carmen París, pero que a lo menos den zirco t’o pueblo.

En zaguerías toda a reibindicazión d’atros años quedó en os Biella Nuei, una mesa informatiba de CHA o Domingo de maitins y a borineta que se formó en o Fierro. Penica de país!

martes, 3 de abril de 2007

Dos grans libros

Ista zaguera semana, a la fin, saqué una mica de tiempo ta leyer. No ta enantar un par de pachinas de bel libro. Ta leyer de berdat. Con fumarro, biereta y tot. O caso ye que me bagó de rematar dos libros que eba prenzipiau feba bellas semanas y que me han feito asabelo goyo.

La uno yera Ucronía, que ya fablé d’el fa poco, cuan lo publicó Nogará y lo presentó Dabi, o suyo autor. A istoria que i rezenta ye ambientada en l’Anglaterra d’o sieglo XVI y o suyo protagonista ye Tomás Moro, autor de Utopía. Esconoxeba a iste personache istorico y a suya bida igual como esconoxeba as trazas d’escribir de Dabi. Me he trobau con unos d’os millors libros en aragonés que nunca he leyiu. Malas que prenzipias a leyer-lo te bi intresas y quiers continar. Como os buenos libros. Tien aizión, reflesions filosoficas, bella cosa d’Istoria… de tot. O modelo d’aragonés que se i emplega ye bien rico. No se queda en as cuatros paroletas que toz femos serbir pero tampoco no embolica a parla ta que no se i entienda cosa. Antimás creigo que ta la chen que ye aprendendo aragonés ye un buen libro por an que prenzipiar a leyer, encara que aigan de tener un dizionario bien amanau ta mirar-ie as dudas que, de seguras, les surtirán.

L’atro estió “Aspectos morfosintácticos del Belsetán” de Chabier Lozano y Angel Luis Saludas, publicau drento d’a sobrebuena colezión AINAS que edita Gara d’edizions de conchunta con cualques instituzions. En iste estudio trobamos un analís bien ordenau y esclatero d’a parla belsetana. Encara que, en primeras, podría parixer aburriu mirando-se l’endiz, ta qui l’intrese nomás que una miquirrina a luenga aragonesa – u as luengas, en cheneral – i escubrirá todas as carauterisiticas d’o belsetán, a ormino contimparadas con atros dialeutos de l’aragonés (más que más, con os más amanaus).
Asperemos que iste ran de publicazions contine tanto en Nogara, que plega de prenzipiar, como en Gara d’Edizions que, con Ainas, creigo que ye fendo una d’as millors fabors que se podaban fer a ista fableta nuestra.