miércoles, 17 de agosto de 2022

Lo costumbre de leyer y Hechos de tinta

Quan decidié de publicar Hechos de tinta, la mía primer novela en castellano, me pensaba que lo suyo recorriu sería pareixiu a lo d’os míos anteriors libros en aragonés. No contaba con arribar a tanto publico ni tant variau. Cuento que ixo ye bueno, tot y que me fa a-saber-la pena que muitas d’ixas personas no me leigan en aragonés. Sisquiá iste libro les endizque pa aprender la nuestra luenga, pero me temo que no nos fará lo morro clo. De criticas u resenyas, n’he teniu quantas. Beluna, publica. Las mas, por privau, ninviando-me bell whatsapp a on que m’han dito cosas bonicas a xarramata. Quasi todas coinciden en que la historia t’agarrapiza a escape, que ye un libro de mal soltar y que se lo leyoron en un petén. Dimpués destacan bell aspeto u belatro, pendendo d’o que mas les haiga trucau. Pero una d’ellas, que me ninvioron fa pocos días, me dició una d’as cosas que mas goyo m’han feito en tot iste tiempo. Deciba lo lector:
“Que sepas que m’he leyiu lo libro tuyo y feba anyos a embute que no leyeba cosa. M’ha feito firme goyo y, si consigo tiempo, prebaré de seguir leyendo porque lo he disfrutau”.
Si i hai qualcosa que me pueda agradar mas que a belún le faiga goyo lo que escribo ye la posibilidat de que pueda recuperar l’afición por leyer gracias a un libro mío. Ni en lo millor d’os míos suenios podese haber pensau que “Hechos de tinta” conseguise ixo. Caldrá veyer si en veras la recupera, pero lo solo feito de que se lo planteye ya ye una victoria.

I hai un debat ubierto quanto a la obligatoriedat d’as lecturas en la escuela. N’i hai qui desfiende que l’alumnau haiga de leyer tal u qual obra clasica pa entender la literatura. N’i hai d’atros que creyen que cal que bi haiga bella mena de repertorio u catalogo de lecturas a on que las alumnas puedan trigar-ne. Y los zaguer, que en son en contra y deixan la decisión sobre los titols de tot a la voluntat d’as estudiantes. En lo mío caso, un mal libro d’ixos obligaus en lo cole de mosens, y unatro en lo instituto, m’aluenyoron bell tiempo d’a lectura, una practica que teneba dende bien chiquet y que nunca no abandoné de tot. Atros libros, afortunadament, me facioron tornar-ie. Ixas obras siempre las he tenidas en un puesto especial ya que no me dioron nomás los buenos ratos que pasé entre las suyas pachinas sino que me amostroron lo camín ta plegar en muitas atras historias que m’aguardaban en atros volumens. Sisquiá Hechos de tinta faiga tornar t’a lectura a muita mas chent y que nunca no la abandonen de nuevas.

No soi d’os que sacralizan la lectura. No creigo que leyer mas u menos libros te faiga millor u pior persona, ni mas u menos listo u culto que atros. Ye nomás un parametro de totz los que define ixas caracteristicas. Se puet leyer a-saber-lo y estar un perfecto ignorant, y de revés. Y cuento que, sin pensar-ie guaire, todas podemos trobar eixemplos de totz dos extremos.

Pero sí que pienso que en lo momento social y comunicativo actual leyer ye un buen exercicio por lo tiempo que nos adedicamos a nusatras mesmas y por la velocidat obligada d’a lectura. Vivimos a toda vitesa, con estimulos a l’arreu y por tot, sin poder desconectar ni un inte d’os nuestros retz socials, d’o treballo y d’un bombardeo de noticias catastroficas perén. Leyer implica, por la suya propia naturaleza, un momento a on que amortamos tot ixe escatapurcio que tenemos arredol y nos capuzamos en lo mundet que i hai adintro d’as pachinas d’o libro que siga. Lo mundo frena de rapiconté y podemos disfrutar d’a historia y disfrutar de nusatras mesmas, d’o tiempo que ye nuestro y no pas d’o chefe, Instagram u la zaguer menaza que Risto nos advierte dende la pantalla que acabará con la nuestra libertat. Aprecisamos mas que no nunca d’ixos momentos y si los mios libros i fan honra, me’n foi bien contento.

Pa forro de bota, y por una circumstancia historica que agora mesmo no se podría repetir, leyer ye una d’as pocas actividatz gratuitas que nos queda gracias a los retz de bibliotecas publicas. Sisquiá cal tener cauquerré pa poder disfrutar d’un libro. Tamién en librerías de viello, mercadetz y botigas de segunda man se puet trobar buen catalogo por quatre duros, si queremos conservar lo libro dimpués d’a lectura. En cada vegada mas puestos- bars, comercios…- se puet trobar repalmars de book crossing. Opcions, n’i hai a trompicuesco. Leyer ye barato, mesmo de baldes, y, a falta de confirmación medica, barrunto que una d’as actividatz mas saludables que podemos fer.

viernes, 12 de agosto de 2022

Preguntas arredol d'os tebeos

En ixa femera que ye Twitter, me ha caliu ir porgando dende habe tiempo pa quedar-me nomás con cuentas que m’aporten cosas intresants. Lo resultau ye que han dispareixiu d’o mio timeline quasi todas las relacionadas con l’aragonés, por eixemplo, y cada vegada son mas numbrosas las que charran de comics, que me fan muito mas feliz. Astí trobo chent con intreses y circunstancias pareixidas. Una d’ixas conversas me fación l’atro día fer-me un riso.

Deciba @laufeymoff_

A los que coleccionáis comics, funkos, etc etc nos os da rabia cuando alguien lo ve y lo primero que se le ocurre preguntar es: aaay y cuanto dinero te has gastado en todo esto????
y le respondeba @lordisasi
Y la siguiente pregunta a eso es : ‘Y cuál es el cómic más caro que tienes?’ O ‘si vendes esto te sacas una pasta, eh?’ Por lo general la gente no puede entender una colección si no es para especular.

Quan pa Replega, la feria de coleccionismo que se fa en Monzón, m’adedicoron una chapeta de cava como aragonés ilustre (sí, ixo ha pasau), me facioron una chiqueta entrevista pa la radio y me preguntoron si coleccionaba cosa. Nunca no i heba pensau. ¿Yera yo un coleccionista de comics? Lo que i hai en la cambra a on que son los comics mios, ¿ye una colección? Casa nuestra ye chiqueta. No i cullen totz los comics. N’he habiu de levar t’o lugar. Bells pocos mesmo son en caixas debaixo d’a mesa a on que goso escribir. Los que son en los repalmars, sin estar a la bimbola, no tienen un sistema d’ordenación digno d’ixe nombre. Asinas que no, respondié: “no en colecciono, pero sí que n’amuntono, de comics”. Creigo que una colección ye qualcosa mas seria que no lo que tiengo yo. 

La mía colección, muntonera u como le queramos clamar, ye gran, ixo sí. Qualsequier que visita casa mía fa uellos quan le’n amuestro. En soi argüelloso, asinas que prebo de que las convidadas la veigan y pueda bambiar-me-ne una miquirrina. Las preguntas d’os dos tuiteros que he meso alto, me las han feitas un ciento de vegadas. Asinas que aproveito lo de tener un blog pa responder-las a tot l’universo y que asinas, quan veigatz la mía colección, u muntón, tos las podatz escusar.

I hai qui en las cosas no i veye que diners. Que a tot le asigna de camín una valura economica. ¿Me i he gastau firmes perras? ¡Y tanto! Y ha valiu la pena cada euro. Y mas que en gastaría si tenese mas diners y bell puesto a on que almagacenar toda ixa ripa d’aventuras. A escape surte la pregunta de ¿qual ye lo comic mas caro que tiens? a la que nunca no he sabiu responder. Puet estar que siga lo X-Men #1 de Claremont y Lee que me’n merque la grapa orichinal por bellas 200 ptas, pero no creigo que se pueda vender por mas de 4-5 euros. Menos en l’estau que lo tiengo dimpués d’haber-lo leyiu dotzenas de vegadas ya que ye un d’os mios favoritos. Asinas que si dengún yera pensando en entrar en casa pa furtar-lo, que s’escuse lo plan, que no le da ni pa la primer ronda. La colección entera puet estar que tienga bella valura por lo suyo volumen, pero poco mas.

No, no tiengo garra choya, lo menos en lo plano economico. Sí que la tiengo, manimenos, en lo personal. M’encanta veyer-la, consultar-la, buscar de cabo ta quan aquell comic, aquella vinyeta, que torna t’a mía capeza por bell motivo. Releyer historias, mirar referencias, rechirar en los orichens de tal u qual personache… Respondendo a atras preguntas que me gosan fer: sí, me los he leyius totz y sí, torno a leyer-los de quan en vez. N’i hai, prou que sí, que nomás los leyié una vegada y que dubdo que nunca los revisite. Tiengo infumables, como tot coleccionista - amuntonador de comics. Atros, como lo debandito Claremont y Lee, la etapa de Byrne, u l’australiana con Silvestri, son alfayas que qué me sé yo quantas vegadas las habré repasadas.

Ixos millars de comics que pueblan los míos repalmars son lo resultau de decadas d’afición y dedicación. Contienen un ciento d’horas d’entretenimiento y suenios protagonizaus por personaches a qui conoixco como si fuesen amigos de toda la vida. M’han dau tantismo que me fa firme pena que qui se los mira no i veiga que una patacada de fuellas de papel convertibles en diners. Sisquiá podese disfrutar-los tantismo como yo.

Quan de criet me mercaba los mios primers tebeos me los leyeba una y atra vegada. No en teneba guaires, asinas que no me quedaba atra que aprender-me-los de corazón y amprar-ne atros en las bibliotecas d’a ciudat. Agora, con ixa paret plena de mutants y superherois, m’encantaría de poder amostrar-le-ne a lo mio yo d’o pasau y decir-le, a escuchetes: “bell día tot isto será tuyo”. Iba a flipar, y no pas por lo suyo pre.

lunes, 8 de agosto de 2022

Banalidatz de verano

Ye una tarde d’agosto y soi niervudo. Ha pasau un cabo de semana a on que qualques cosas han saliu malament. Garra cosa que no tienga remedio. Garra zancocho horrible de conseqüencias cosmicas. Ye nomás ixa sensación rara que se tien quan se fa un plan por muito tiempo y dimpués, de bote y voleyo, tot se chira, fendo que ixe edificio que t’has construyiu en la ment s’esboldrega de camín y has de devantar-ne un de nuevo. Y ixe no t’acaba de fer goyo. Que ye apanyadet, que fa honra, que talment siga mesmo mas util. Pero yo quereba l’atro, lo d’antes, lo que yera en lo mío plan. Cosas de TOC, que diría belún. Cosas d’estar organizau, me pienso yo. Que quan sale bien ¡qué bien!, pero quan se chira lo plan…

Soi niervudo y me cal escribir. Ye terapeutico. Lo dicen las expertas y lo digo yo que, experto, no’n soi, pero experiencia en tiengo buen amiro. Y experto y experiencia pareixen compartir etimolochía, asinas que talment sí que en siga, d’experto. Me cal escribir, pero no tiengo tema. Tiro d’o mas cabolioso. D’o monotema. D’a calor y lo verano, y pienso en la banalidat d’iste tiempo.

Lo verano ye banalidat pura. Los informativos son banals, con las suyas noticias de medusas en las plachas - en zagueras chavalins - y con los pobrons periodistas habendo de cubrir las fiestas d’os lugars a on que capuzan con pozals de tinticola en directo pa fer ixe viral de 5 segundos que da mas audiencia que la n-ena reposición de Pretty Woman. La mosica de verano ye banal. Quan arriba la calor los chicos s’enamoran. Bailemos lo bimbo. Aquí no i hai placha. Pilla lo chapeu y cala-te-lo, imos t’a placha, calienta lo sol. Chibiribiri. Yo quiero bailar toda la nueit.

Podría tirar d’atro topico y escribir d’o que leigo u veigo. Tiengo dos libros empecipiaus, como ye costumbre mío. L’un, un asayo, que da pa muito y tocará articlo largo. Y mesmo programa de radio. L’atro, de narrativa… ¡guarda si ye malo! Deciban que l’autor yera bien bueno y como no m’heba leyiu cosa d’ell, l’ampré en la zaguer visita t’a biblioteca. D’iste no puedo escribir cosa buena, asinas que millor no'n escribiré ni zarapita. Los afalagos, en publico; las criticas, en privau. A no estar que tiengas bella cosa personal contra l’autor, que no ye lo caso. Ye un d’ixos pocos libros que no sé si m’acabaré, a pesar d’estar curtet. Que no pasa cosa por deixar-ne un a metat. Racionalment, lo sé. Lo mío tiempo ye valioso. Pero me’n fa de rabia lo de no acabar los libros. Ye como si barruntase que talment en lo zaguer paragrafo, en la zaguer linia, una frase puet fer valer todas las anteriors. No m’ha pasau nunca.

¿Y si escribo bella cosa d’o treballo? Sobre estar-se en la Zaragoza d’agosto, con las carreras vuedas d’autos y lo sol fendo bullir lo gudrón. Con una amiga d’aquí que, como yo, no teneba radices en garra lugar t’a on que ir de verano, quan yeranos adolescents y los solo de toda la clase que remanibanos en La Inmortal, nos autoclamabanos Pringadísimos y l’anyo que pertocase: Pringadísimos 96, Pringadísimos 97 y asinas asinas pleguemos en lo sieglo XXI. No lo pasabanos tant malament, a pesar de tot. Zaragoza, pa qui la conoixe y la disfruta, tien cosas buenas tamién d’agosto.

Me podría foter un relatico. Bella cosa de fantasía. En zagueras no escribo guaire en aragonés. Tiengo un libro entruchau. Que la primer versión ya la rematé fa dos anyos. Podría revisar-lo, pero ixo ye maximum galvana. Millor, uno nuevo, escrito de propio t’a radio. Podría fer voces dimpués. Masa vergüenya. Talment habría de fer-me bell curset de teatro u d’interpretación y aprender ixo de fer voces. Quedaría pincho. U aprender guitarra. U bell idioma que no sepa, dende zero, empecipiando con lo de I am Carlos, i’m fourty-three years old, pero en italiano. U chino. U euskera, que cuento que seguirán fendo las clases los de AEK. ¡Vai, si no adubo pa tot lo que foi ya, como pa embolicar-me en mas cosas! ¡Que belún me logue tiempo!

Problemas d’o primer mundo, que dicen por astí. ¡Pues en lo mundo que m’ha tocau de vivir! Si vivise en Uganda, en tendría d’o tercer, pero como en lo sorteyo me tocó Aragón, y en casa buena -si fa u no fa-, pues tiengo problemas d’iste mundo.

La terapia ya ye feita, me pienso. Soi mas tranquilet, ixo seguro. M’escrito una fatera. Y la voi a publicar en lo blog, prou que sí. Astí va, un sinyalín d’ansiedat feita letrichonas. Unatro post, que ya feba tiempo que no en publicaba. Busco la foto adequada, publico, comparto en retz y a seguir leyendo. Me pienso que trigaré la noveleta, que, tot y que ye un catenazo, no pierdo l’asperanza de trobar-ie bella cosa intresant. Regular que n’i habrá. Talment en la zaguer linia d'o zaguer paragrafo.

miércoles, 27 de julio de 2022

Yo no lo tornaría a fer

Una d’as cosas mas dificils que puet fer una persona, por lo que veigo a lo mio arredol, ye reconoixer una error u entivocación. Manimenos, me pareixe que ye un d’os procesos mas vitals pa progresar como sociedat y tamién a nivel individual. Lo grieu no ye entivocar-se. Totz los femos terne que terne y ye imposible acertar siempre. Lo important ye qué femos con ixo, si somos capables de reconoixer las errors pa prebar de no repetir-las y d’apanyar las conseqüencias negativas que haigan puesto tener.

Tamién en ixe proceso d’autoconoiximiento y de reflexión, hemos de estar capables d’analisar las conseqüencias d’as nuestras accions. De nuevas, tanto a nivel colectivo como personal. Las activistas de toda mena deixamos a sobén aparcadas lo nuestro propio bienestar, y mesmo la salut, por un ideyal u por una causa. Todas hemos visto como seguntes qué campanyas u procesos han cremau a militants que, a ormino, dispareixen pa cutio de l’activismo u se quedan en un estau de militancia latent que’n salen muit de cabo ta quan.

Isto, que ye una d’as leccions mas valiosas que he aprendiu en zagueras, se veyeba bien amostrau en una d’as zagueras emisiones de La Base. En lo programa, se i charraba sobre los audios de Ferreras con Villarejo a on que se sentiba a l’augua clara como totz dos, de conchunta con amos de medios de comunicación, teixiban una estratechia contra Podemos a pur de fer servir información que sabeban falsa. Adedicoron qualques programa a lo clamau #FerrerasGate y mas que en podrían haber adedicau con tot lo suco que bi heba. En un d’os audios lo presentador de La Sexta deciba “Nosotros somos los que matamos a Monedero”. Pablo Iglesias lo levó como un d’os convidaus pa que en parlase. Tot lo programa ye intresant, pero me trucó muito una chiqueta frase que se dició en acabar (minuto 1:29:00 aprox). Pablo yera a pocas de despedir lo programa y Juan Carlos le demanda la parola pa decir: 

Yo volvería a hacerlo. Nos han intentado matar, nos han intentado arruinar la vida pero yo creo que lo volvería a hacer. También por respeto a toda esa gente anónima que se la ha jugado en toda España para acabar con toda esta basura.

De camín, Pablo respuleya:

Pues yo no. Yo no volvería a hacerlo.

Fa anyos, en una Trobada d’ixas que se feban d’activistas de l’aragonés, un viello militant admitiba que bi heba bella decisión d’o pasau suyo que cambiaría. Que de saber tot lo que sabeba agora hese preso atros camins. Feba tiempo que yo pensaba lo mesmo, que me cuacaría tornar t’o pasau y cambiar bella decisión que prenié. Me creyeba un varrenau por pensar asinas y salir-me d’ixa maxima que tanto se repite y que eixemplifica muit bien Monedero en ixe audio: “Lo tornaría a fer tot igual”. Pues, como Pablo, yo no.

Sabendo lo que sé agora por pura experiencia, sabendo las conseqüencias que tenioron beluna d’as mias decisions, sabendo por lo que hemos pasau atras companyeras y yo mesma, prou que cambiaría muitas cosas. ¿Puedo convivir con todas las mías decisions? ¡Y tanto!. Pero sé que en ocasions m’entivoqué y en atras, tot y que creigo que acerté, se pagó un pre que talment no valese la pena.

No sé exactament qué ye lo que cambiaría Pablo Iglesias. Ni sisquiá sé lo que cambiaría yo. Tiengo bien claras tres u quatre cosas. Atras, habría de valurar-las. Y muitas las deixaría asinas.

Diz un d’ixos mantras de coach que “I hai vegadas que se gana y atras que s’aprende”. ¿Nomás se puet aprender d’as redotas? ¡Au, va! N’he’aprendiu muito, prou que sí, pero tamién, y talment en la mesma mida, d’as mías victorias y aciertos. De todas las cosas que m’han saliu bien en la vida, que afortunadament no n’han estau pocas. Cal asumir las redotas y las errors, pero no pas gronxiar-se-ie y querer repetir-las, como un Sisifo, ni chupir-nos d’ixa penible cultura cristiana basada en la culpabilidat y la penintencia.

Anyade Pablo dimpués:

Pero lo que sí que voy a hacer es seguir aquí en La Base que esto es lo que me gusta, lo que creo que se nos da bien. En un momento decidí tomar una decisión personal que tuvo su importancia política pero yo ahora sí que estoy donde me gusta…

Y ixa ye unatra d’as leccions que he aprendiu en los zaguers anyos, que ye saber vivir lo momento politico de cada ún y a on podemos estar mas utils a las causas que desfendemos. Podemos pensar que lo que caldría fer ye X, pero no estar capables de fer-lo, u no estar disposadas a pagar lo pre personal que tendría. Y ixo no nomás ye chusto pa la persona que decide no fer-lo, sino que ye mesmo millor dende una envista de estratechia a largo plazo. Un activista cremau y retirau no vale pa cosa. Cudiar-nos en lo colectivo empecipia por cuidar-nos a nuestras mesmas, y por saber qué ye lo que podemos y queremos fer, que a vegadas no ye lo mesmo que lo que creyemos que la luita pueda aprecisar u lo que la resta puedan pensar que ye mas util.

Xavi Sarrià, una d'as personas que millor parla de cómo se vive l'activismo cultural y politico, ha escrito una repolida canción pa lo suyo zaguer disco Causa, que se diz Autodefensa. Vale la pena de punta ta coda, pero me quedo, pa acabar iste post, con una d'as estrofas, que diz: 

He après a conviure / Amb aquelles ferides / A queixar-me menys / I no comprovar / A sentir-me sol / En un laberint gegant / A pensar en el que vull / I no en el que diran

viernes, 22 de julio de 2022

Historias d'a Sci-Fi feminista

La millor preba de que la sciencia ficción sigue estando considerau un chenero menor y vuedo de prestichio ye que las suyas autoras y autors gosan fuyir d’a etiqueta que los cala en ixos repalmars just-for-freaks d’as librerías. En miran d’alternativas, como literatura d’anticipación u especulativa, cambean l’orden (ficción scientifica) u simplament dicen, con mayor u menor rasmia, no reconoixer-se como escritoras sci-fi. Manimenos, quan las fans d’a sciencia ficción, se clame como se clame, nos chuntamos, sabemos de qué charramos quan charramos de sci-fi y no nos metemos tant niquitosas con l'etiquetache. Asinas lo trobé dende lo primer minuto d’o Club de Lectura de Sciencia Ficción Feminista que en facié parte ista primavera, organizau por la librería La Montonera, d’o zaragozano barrio d’O Gancho. 

Yera la primer vegada que asistiba a una actividat asinas y bi fue con tantas alufras como miedo. La experiencia cumplió ixas alufras y muito mas, trobando-me con atras personas que compartiban la mía pasión por la lectura y, en concreto, por los cheneros de fantasía y sciencia - ficción y que, pa forro de bota, sabeban muitismo mas que no yo d’o tema, descubrindo-me una parrafiquera d’autoras y obras. Nomás con leyer-me tot lo que se recomendó en lo club en bell momento tendría pa bell anyo. Por agora, ya me’n he iu con tres sobrebuenas lecturas, que tos ne foi contino una chiqueta resenya.

La vispra d’a revolución (The day before the revolution / El día antes de la revolución). Ursula K. Le Guin. Yera la sola autora que’n heba leyiu bella cosa. En concreto The Dispossessed: an ambiguous utopia / Los Desposeídos, una novela que describe una sociedat a on que ha trunfau una revolución anarquista que habita en Urras, un satelite d’o planeta Anarres con una sociedat capitaslita. En iste chiquet relato, publicau en una edición bien pincha por Nordica Libros (fetz-le una uellada, que ya nomás esteticament vale la pena), Ursula nos leva t’a viellez d’Odo, la lider d’a debantdita revolución, que reflexiona sobre tot lo proceso y se mira a traviés d’os suyos uellos de experimentada activista a las chovens que son participando-ie. Un relato con muitismo suco que tien valiosas reflexions en cada pachina y que te fa querer conoixer tot l’universo d’Ekumen que construyó Ursula en a-saber-las d’as suyas novelas.

Filla de sangre (Bloodchild / Hija de sangre). Octavia Butler. D’iste libro de relatos, la lectura “obligatoria” yera Sonidos del habla, un relato en un mundo a on que la población ha perdiu la capacidat de fablar oralment. La especulación sobre qué pasaría en una sociedat que de rapiconté se trobase con ixe problema, las maneras que nos relacionaríanos y las conseqüencias que tendría fan un debat intresantismo y de vez infinito. Octavia ye una autora que desconoixeba y que tien un estilo que no heba visto cosa pareixida nunca. Parla d’una manera bien orichinal sobre lo corporal, conseguindo que bella vegada me trobase mesmo incomodo en leyer seguntes qué relatos, tot y estando una incomodidat “placentera, buscada, como lo miedo que pasamos en la ficción de chenero terrorifico. La resta de relatos d’o libro rebuten tamién d’imachinación y orichinalidat y se completan con bell par d’asayetz sobre lo treballo d’escritora a on que recuenta la suya experiencia y consella a qui quiera encetar ixe camín.

Kentukis. Samanta Schweblin. Una historia de furbys con internet. Asinas dito pareixe una fatera, pero a traviés d’as pachinas d’ista novela, Samanta nos charra d’as relacions d’as personas con la tecnolochía y entre ellas a traviés d’a tecnolochía. Mas d’actualidat no puet estar lo tema en un mundo a on que los retz socials nos comunican y isolan, tot de vez. Que la temativas remeren a Black Mirror ye inevitable, pero l’archentina no tien ixe punto moralista d’a serie anglesa y amuestra personaches cargaus de miserias.

Tres autoras. Tres libros. Tres estilos de tot diferents, pero con bell punto en común. Todas tres piensan en las mugas d’a humanidat, todas aportan envista de chenero y todas, a la fin, s’haigan sentiu mas u menos comodas con la etiqueta, fan sciencia-ficción, un chenero que, por muito que haiga abanzau, contina desprestichiau y a on que, manimenos, i hai a-saber-las historias que convidan a pensar muito mas que la literatura prestichiada.

lunes, 4 de julio de 2022

Fin de temporada. Tierra de barrenaus 8x22

¡Campana y s'acabó! Y no ye estau facil. Un fin de temporada que ha costau de fer por muitas razons que tos importan igual, pero que ha feito que ista tienga dos programas menos d'o previsto. Manimenos, rematamos iste curso radiofonico con un TdBradio pleno d'aragonés, borina, mosica y activismo, que aspero que tos faiga firme goyo.

Con Tamara y Armando repasamos toda la temporada y cada ún d'os programas que s'han emitiu, fendo memoria de muitas d'as cosas que han pasau. Antimás sentimos las suyas propuestas mosicals pa iste veranet y la de Dabi, que nos ne ninvia una bien curiosa, y que nos convida a bailotiar y pedaliar.

No s'ha puesto fer lo programa de Temazos de totz los anyos, asinas que tos convido a que nos ninvietz totz los temazos que tos hese feito goyo d'ascuitar y, si n'i hai prous, nos femos un programeta extra a metat verano. Astí deixo la convocatoria...  

Con la fin d'a temporada toca agradeixer a toda la chent que ha pasau por los micros de Tierra de barrenaus y a las personas que no han puesto pasar por las suyas situacions personals.Tamién, prou que sí, a todas las que ascuitatz lo programa y, especialment, a las que me recontatz lo que tos pareixe y me fetz propuestas. Y no ixuplidar a las compas de Radio Topo que siempre aduyan, aconsellan de pistón, son referencia pa a-saber-las cosas y que tos convido a ascuitar totz los suyos programas, que n'i hai de bien buenos. Entre todas vusatras hetz feito posible iste programa que nomás preba de dar-le un poquet mas de vida a l'aragonés y que la chent que lo charramos podamos pasar un buen ratet. Dende l'autochestión y la independencia, ¡emitir nos fará vencer!. Nos sentimos en la novena temporada.


viernes, 1 de julio de 2022

Trenta y seis anyos de CHA

Lo 29 de chunyo ye l’aniversario d’a proclamación d’os Decretos de conquista que vulcoron los fueros y leis aragoneses y valencianos. Ye tamién, y no por casualidat, l’aniversario d’a fundación d’o partiu Chunta Aragonesista. Ixe día lo mio timeline teneba quasi tantas referencias a una como a l’atra efemeride. Y ye que garra aragonesista no puet vivir alleno a ixe partiu. Fa parte, queramos u no, d’o nuestro ecosistema, igual como atras organizacions de mayor u menor entidat.

I milité bell anyo que, en estar chovenot, me pareixió muito tiempo tot y que agora, con la distancia, sé que no en estioron tantos. Facié parte d’o Rolde d’Educación y d’o Comité de Redolada de Zaragoza, a on que me tocó estar una d’as pocas personas que votó en contra d’a expulsión de Chobenalla Aragonesista, la organización a on que tamién milité. D’ixe tiempo tiengo remeranzas a-saber-las. Buenismas y malismas. Alegrías y ploros. I conoixié a beluna d’as millors personas d’o país y a verdaderas ratas que no mereixen ni l’aire que alientan. CHA ye una organización mas, una colectividat humana a on que i hai de tot. Igual como en totz los colectivos que n’he feito parte tanto antes como dimpués.

Quan i entré, a traviés d’a mía militancia en Chobenalla Aragonesista, teneba idealizau lo partiu. Me pensaba que yeranos capables de cambiar Aragón, de fer entender a la población la importancia d’o país nuestro, que valurasen lo nuestro patrimonio y historia, que podesenos construyir una alternativa a l’espanyolismo que modernizase la ideya d’a identidat aragonesa aluenyando-la d’o baturrismo que nos han imposau. Ye de dar que m’entivocaba. CHA ha iu perdendo mensache aragonesista por cada día, esdevenindo una organización poco mas que rechionalista y socialdemocrata con una radida influencia en la sociedat aragonesa.

Fa muitos anyos que CHA no ye lo mío prochecto. I hai personaches con muito poder astí que no son que una clica de sectarios y aproveitaus, con qui no quiero compartir ni cambra. Pero reconoixco que ha sabiu pervivir en un entorno bien dificil. Sobrevivindo a tot lo fenomeno de Podemos quan dengún no daba un duro por ells. Y que mesmo ha conseguiu chicotz exitos politicos que m’han feito goyo. Entiendo perfectament a las compas y amigas que i siguen militando y fendo un buen treballo, sobre tot en lo municipal. No sé si son d’alcuerdo con lo que fan los suyos mainates u simplament tienen mas tolerancia que no yo, que no podría aguantar en un entorno asinas.

Como dicié en iste post, nos cal organizacions y estructuras firmes y que duren. Con totz los suyos defectos, pero que sigan referencia. Nos cal tamién, a las activistas d’a izquierda, asumir que garra organización no será perfecta. Y CHA ye buen eixemplo d’ixo. 36 anyos ya son muitos anyos. Sé lo que puedo asperar de Chunta y, sobre tot, lo que no. Igual como sé lo que puedo asperar de IU, u de Podemos, tot y que ista siga muito mas choven. Talment, mas entabant, con atros quadros y bien porgada de chentucia, CHA pueda tornar a estar un referent pa yo u pa l’aragonesismo radical en cheneral. Y tanimientres, ye un vehiclo pa que muita chent decent, a pesar de tot, pueda fer chicotz cambios a millor en las nuestras sociedatz.

Por atros 36 anyos mas, porque Aragón ye millor con CHA que sin ella, y por la buena chent que i quedatz, tos deseyo suerte y que trobetz la manera de tornar a fer d’a vuestra organización qualcosa que pueda si no militar-ie, a lo menos, votar.