viernes, 28 de marzo de 2014

Os pixautos d'o PSOE no asaltan o Club de Tenis, por Dani Ripa

Dani Ripa ye una d'ixas personas que soi bien contento d'haber conoixiu. A tamás de bellas diferencias metodolochicas (putos DAFOs) m'ha amostrau a-saber-las cosas sobre a luita, a cucha y a vida, y sobre como resistir sin reblar. Porque, a tamás de tener-lo tot en contra, lo que más le caracteriza ye que nunca no rebla. Agora se presienta t'as primarias de Podemos. Encara he de viyer a resta de candidatos ta saber a qui voto, pero o mio voto ta ell, ye guarenciau. A la fin d'o post, tenetz o video que facioron Podemos Asturies, a on que debaten os candidatos d'ixe país.

Antimás d'ixo, fa poco escribió l'articlo que traduzco contino, sobre os pixautos d'o PSOE, pero más amplament, sobre lo que se vien clamando en zagueras "A casta". Muito buen articlo, que o suyo orichinal lo podetz leyer aqui.

Os pixautos d'o PSOE no asaltan o Club de Tenis.

Primer scena. Viernes nueit. Zaguers horas d'a maitinada. "No querié conseguir a nacionalidat espanyola con 18 anyos [que yera posible a l'amparo d'a lei de memoria historica], porque en o mío país ixo te inhabilita t'acceder a la presidencia". Me lo explicaba asinas un choven amigo d'un Estau latinoamericano, d'ascendients espanyols, que dimpués ocuparía un cargo ta una multinacional. Sin sangre en a pocha. Cura de realidat. ¿Por qué yo nunca no m'heba planteyau estar president d'o mío país? ¿Por qué nunca no t'has planteyau estar president d'o tuyo país? No como una groma de maitinada, sino como posibilidat real. Atro eixemplo: choven recient saliu de universidat d'elite italiana que treballa en Nacions Unidas, pero que se planteya ir-se-ne ta una multinacional en Bangkok porque Chinebra no le "plena" ¿Belín de 23 anyadas sabe cómo lo diaple se dentra a treballar en un alto puesto d'una multinacional en Bangkok?

Segunda scena. Mesaches y mesachas pinchos con chaqueta en a Coferencia d'o PSOE. Riso sincero. Enfuelgo. Argüello d'estar socialistas. "Hemos traito l'Estau d'o bienestar ta iste país. Hemos feito tot", dicen. Les falta d'adhibir: somos naixius ta gubernar iste país. No pas o nuestro partiu, sino nusatros. Como Nino Torre, secretario cheneral de Chovenallas Socialistas d'Espanya y filo de l'omnipresent conseller d'Industria d'o Principau d'Asturias, Graciano Torre. Como atra ilustre filla de socialista, Leire Pajín. Como muitos atros chovens que pueblan ixe partiu [tamién as nuevas cheneracions d'o PP] que saben que son naixius ta gubernar.


Dica la charrada d'a primer scena no estié conscient de que existiban as personas d'a segunda scena. No son entes etereos en os discursos d'a chent de cuchas, sino chovens bien vivos que no se viyerán afectaus por ista crisi. Chent que ye, vive y será poder. Y ye que la clase politica ye ixe rebullo de personas que saben que son naixidas t'o poder, y que lo miran, porque les perteneixe ("no totz plegarán a president, pero totz plegarán a qualcosa"). Nomás caleba fer una uellada a las fotos d'os asistents en noviembre a la Coferencia d'o PSOE ta viyer ixa bombolla que se i troban. Se l'eslampa o subconscient a Elena Valencia, a flamant eurocandidata que treballa dende as suyas tiernas 20 anyadas t'o PSOE, en decir que quieren "estar con os más febles". Ye de dar, no son entre ells: os "pixautos d'o PSOE" (y d'o PP) son tot lo contrario a "chent como tú".

Emporios y companyers de clase

¿Con quantos fillos d'executivos d'interpresas, parlamentarios u banquers ha estudiau u creixiu? ¿A quantos en conoixe agora? Ixo se preguntaba o sociologo francés Pierre Bourdieau (1930-2002) quan prencipió a estudiar a reproducción d'as clases socials en Francia. Trobó que yeran claus os colechios d'elite t'a on que as clases altas ninviaban a los suyos fillos. Encara que haber estudiau astí les marcaría toda la vida como "un d'os nuestros", lo important no yeran la educación de "calidat" ¡sino as relacions socials que se feban entre ells!... y t'as que no accederemos qui ninviemos u ninviaremos a los nuestros fillos a lo colechio que pertoque en o nuestro vico [pero sí os liders d'a cucha que ninvían a los suyos fillos ta escuelas privadas]. No ye raro: os concellers remeran a los suyos companyers d'Universidat, os interpresarios fan negocios con qui conoixen... Tamién nusatros. Nos enamoramos y casamos con qui hemos estudiau, conoixiu en os bars que bi imos a soben u conviviu en os movimientos socials. Y ye que ¿habríanos tenius más oportunidatz laborals si a nuestra companyera de colechio fuese estada a filla de Botín? Ixo pareixe: Jose María Aznar metió a o frent de Telefonica a un companyer suyo de clase y futbol, Juan Villalonga.

Agora le dicen networking: actos y eventos dende cenas de partius politicos a cabo d'anyos y premios. Cal un "fer un poder terne que terne", pero tien a suya recompensa: i naixen afinidatz que rematan en negocios, retes de favors y politicas clientelars. Lo sabeban os chirmans Iglesias, que feban en o suyo Hotel Bosque de La Zoreda dos lifaras anyals a on que achuntaban a concellers, consellers u alcaldes de todas las ideyolochías. A suya constructora conseguiría grans obras en Asturias como lo soterramiento d'as vías en Llangréu. ¿Nomás azar? ¿Que le'n pregunten a Felipe Fernández, ex conseller socialista reconvertiu a numer 2 de Cajastur - Liberbank y prechubilau con 600.000 euros dimpués d'estafar a quasi 10.000 familias asturianas. U os cinco d'Enagás d'o PP (¡Isabel Tocino!), que dentraban en o consello d'administración d'a entidat dimpués de que o Gubierno asumise o pago d'a inutil regasificadera de Xixón (más de 200 millons d'euros sin haber prencipiau a funcionar).

Asalto a o Club de Tenis

¿Han visto Match Point?: club de tenis, fiestas de gala, orden y decoro… ye a morguga con que Woody Allen nos describe as trazas de vida y aficions d'as clases altas de Londra. En viyer-la pensaremos: ¡que aburriu, que estranio u que refús!. Sentimos una distancia psicolochica: no ye que no podamos relacionar-nos a on que os "ricos" (muitos actos u clubs tienen "libre acceso"), ye que no nos atrai. Ta Bourdieu, ocupamos un puesto en o "espacio social" que leva en chunto goyos, comportamientos, trazas de vida u d'ocio; que fan que no nos movamos d'a posición social que nos ha pertocau. Nos sentimos incomodos. Por ixo, feremos cenas con antigos companyers de clase, organizaremos manifestacions en La Madreña, pararemos eventos culturals en biererías u sidrerías... pero ni se nos pasará por l'esmo "barrachar-nos" con os puestos a on que se decide o futuro d'Asturias. Pero, ¿y si cambiamos ixo? ¿Y si femos d'os puestos a on que nos relacionamos o común d'os mortals en os puestos a on que prenemos as decisions? ¿Y si asaltamos o Club de Tenis y femos esdevenir as plazas d'os nuestros lugars y ciudatz en os puestos a on que prenemos as decisions? Ye en as nuestras mans.




jueves, 27 de marzo de 2014

Os prodisturbios en as Marchas d'a dignidat. Articlo de Ruth Toledano

4.000 personas seguntes o Gubierno

Lo que ha pasau iste sabado en Madrit, no ye que unatro eixemplo d'a tant faixista como absurda (u no pas tanto) politica de represión de l'estau espanyol. Lo malo ye que, ta muita chent pareixe funcionar. Ya charré en un articlo sobre iste afer y sobre cosas que cal remerar a la policía y a qui refirman as suyas actuacions. Ruth Toledano resumió fa bells diyas en l'articlo que traduzco contino, belunas d'as ideyas que quereba meter-ie muito millor que lo facié yo. Ye lo que tien que ella siga periodista de verdat y yo no pas. Ta charrar de periodismo de verdat, tamién podríanos adedicar atro articlo, porque estió penible a desinformación d'os mass media istos dos diyas, pero ixo lo deixaremos ta más debant. Tamién podemos remerar as imachens d'aquellas JMJ, a on que a policía protecheba contramanifestacions no convocadas, mientres abataniaban a qui sí la heban comunicada.

"Imos a por ells, conyo", chiló un mando a los antidisturbios

Lo que pasó o sabado en Madrit ye un grieu punto d'inflexión en a ya intolerable represión d'o dreito a la protesta y a la manifestación. Disparar pelotas de goma en una plaza con millars de personas, muitas d'ellas, viellos y ninos, se pareixe masiau a una declaración de guerra.

Os antidisturbios enristioron de traza violenta o sabado contra la Marcha por a Dignidat quan encara no yeran as nueu d'a nueit (a manifestación yera autorizada dica ixa hora), o coro d'a Solfonica cantaba en un scenario a rebutir y a plaza de Colón, o paseyo de Recoletos y as carreras d'arredol, yeran plenas de millars de personas, entre ellas, arrienda ninos y personas mayors. Chitoron gases glarimochenos, abatanioron con as suyas porras de metal recubierto, torcioron brazos con brutalidat, fotioron patadas y disparoron as suyas fastiosas pelotas de goma, que podrían haber deixau tuerto a belún u haber muerto a belun d'ixos ninos.

A versión oficial diz que tot prencipió porque belún aventó obchectos a los achents. Pero os portavoces oficials no tienen, ye de dar, a más minima autoridat moral ta que creigamos a suya versión. Si o Gubierno miente por sistema. Si o ministerio d'Interior miente por sistema. Si han mentiu sobre os muertos de Melilla debant de totz os medios de comunicación, debant d'os alufradors internacionals y en o mesmo Congreso d'os Diputaus, ¿como quieren que creigamos que l'agresividat d'os antidisturbios no estió una provocación presta d'antes?

No nos creyemos a versión oficial porque o feito d'haber disposau 1.700 efectivos d'a Unidat d'Intervención Policial ya yera una declaración d'intencions: sabebanos que ixe granizo despliegue que no caleba ta cosa, significaba que iban a enrestir. ¿Por qué, si no, tantos antidisturbios ta una convocatoria que, seguntes Telemadrid (a mesma fuent oficial, a la fin), nomás arrocló a 4.000 personas? ¿Por qué bi habio los concaramientos chusto a tiempo de ninviar imachens violentas a los telediarios d'a nueit? ¿Por qué pasoron a una hora que a Marcha no heba rematau pero a o Ministerio de l'Interior le vagaba de parar un vinclo con fotos y ninviar-lo t'a prensa t'a suya publicación?

Violentos antisistema, con y sin
uniforme, colaborando.
No nos creyemos a versión oficial porque ya hemos visto atras vegadas a los suyos esbirros infiltraus entre os manifestants ta provocar unos concaramientos que intresan a lo Gubierno. O sabado les intresaban de traza especial, pues a o Gubierno le caleba esbafar con violencia l'exito d'a Marcha por a Dignidat, que estió multitudinaria, unida en a diversidat y pacifica. Teneban a poderosa razón ta fer ixas bestials enrestidas: si no la montan ells mesmos, as fotos que habrían quedau serían nomás las d'ixa imponent masa de carranyaus. Agora tenemos as d'a fricasera y as d'uns encapuchaus que pareixen manifestants violentos pero aduyan a los antidisturbios a esposar-ne a un por tierra (entre que, por cierto, le escachan o tozuelo con un escudo policial).

No nos creyemos a versión oficial porque, dos diyas antes, o president d'a Comunidat de Madrit, ixe Ignacio González, esleixiu a dido a tamás d'estar relacionau con diferents delitos y d'adedicar-se a encorrer periodistas, heba contimparau o manifiesto d'a Marcha por a Dignidat con l'ideyario politico d'os neonazis griegos de Amaneixer Dorau y heba deseyau que o sabado no bi hese lesions "ta dengún" ni contra "o patrimonio de totz". Debant de ixe don visionario y debant d'un analís pulitico tant fundo (que aduyó a enriquir o portavoz d'o gubierno suyo, Salvador Victoria, catalogando as mareas como "cucha extrema" y decindo que os sindicalistas andaluces "van ta Venezuela en business"), no nos sorprende que os suyos tenesen prevista reventar, sin más, a fuerza movilizadera de treballadors, aturaus, esfiuzaus, y atros cientos de millars de ciudadans carranyaus.

No nos creyemos a versión oficial porque Cristina Cifuentes ya heba avisau en Twitter: "Acampar en Madrit ye viedau difuera d'as zonas habilitadas de propio ta ixo, y as Fuerzas de Seguridat ferán cumplir a lei". Ye decir, teneba a las suyas huestes alicionadas ta enrestir en que bi hese lo más chiquet empecipiallo d'acampada, como asinas estió: quan os antidisturbios enristioron contra la multitut, s'heba prencipiau a devantar un campamento en Recoletos, previsto ta remanir-ie dica lo martes, pero bells minutos antes de que empecipiasen as enrestidas, decenas de furgons policials ya s'heban amanau t'a zona a on que se montaban as lonas. Cal sinyalar a obviedat de que una acampada, siga viedada u no pas, no ye, en si mesma, un acto violento. Pero Cifuentes quiere contrimostrar a lo PP que tien a man prou dura ta liderar o Concello u a Comunidat de Madrit como o suyo partiu considera que cal fer-lo: a lo fato, como Botella; a lo mafioso, como González; u a lo bestia, como ella.

No nos creyemos a versión oficial porque, mesmo en o caso de que fuesen alticamadors qui prencipioron os concaramientos, os achents antidisturbios i son (les pagamos por ixo) chusto ta protecher o curso pacifico d'a marcha y a seguridat d'os manifestants, y no de revés, ta meter en grieu periglo a suya integridat fisica y a suya vida. ¿Como pretenden que los creigamos dimpués de enterar-nos de que o fillo d'o golpista Tejero menaba una unidat d'antidisturbios d'a Guardia Civil dica estar destituyiu por celebrar en o cuartel o cabo d'anyo d'o 23F? Parando cuenta que ixa ye a mena de chefes que tienen as diferents colla de "control de masas", i culle de tot o comportamiento violento d'a policía antidisturbios, a qui o sabado en Colón, un d'os suyo mandos animó a lo "Tejeril" chilo de "imos a por ells, conyo".


No nos creyemos a versión oficial porque ye o ministro Fernández Díaz, ixo ministro, o d'a lei mordaza, o d'as cletas de Melilla, o d'as mentiras sobres os inmigrants afogaus entre que recibiban disparos de pelotas de goma, ixe ministro, qui esfiende l'actuación d'os antidisturbios en Madrit y acusa a los manifestants d'enrestir-les. ¿Ye que piensa que le queda un sacre de credibilidat?

Lo que pasó o sabado en Madrit ye un punto d'inflexión a-saber-lo de grieu en la ya intolerable represión d'o dreito a la protesta y a la manifestación. Ye o periglosos estiramiento d'a tensión entre una ciudadanía pacifica y un Gubierno de creixient sesgo dictatorial, tensión que no s'ha tornau definitivament insostenible gracias a l'aguante, a la resistencia, a la templaza y a la responsabilidat d'ista ciudadanía. Pero disparar pelotas de goma en una plaza con millars de personas, muitas d'ellas viellos y ninos, se pareixe masiau a una declaración de guerra. Vien a decir: "Podetz estar más d'un millón y estar pacificos. Nusatros diremos que sotz violentos y que no pasatz de 4.000. Pero ixo no ye tot: imos a disparar y podemos dar en a cara a los vuestros fillos. Asinas que tos lo pensatz antes de tornar t'a carrera. Porque imos a por vusatros, conyo"

Articlo orichinal en:
http://www.eldiario.es/zonacritica/Vamos-cono-grito-mando-antidisturbios_6_241885818.html

sábado, 15 de marzo de 2014

A Casa Tyrell

AVISO: SPOILERS DE TODA LA SAGA DE CANTA DE CHELO Y FUEGO Y D'A SERIE CHUEGO DE TRONOS. LEYE BAIXO A TUYA RESPONSABILIDAT.

Qui me conoixe sabe d'a mía "febleza" por a casa Tyrell y por Renly Baratheon, de qui ya he escrito en iste mesmo blog. A soben me preguntan que tien ixa casa ta que me faiga tanto goyo. No son grans guerrers como os Greyjoy, no tienen uns principios perens, como os Stark, no tienen o carisma d'os Lannister, ni l'exotismo d'os Martell y prou que no son Targaryens. Pero os Tyrell, mientres toda la Canta de Chelo y Fuego, han contrimostrau o suyo poder, y a suya capacidat estratechica. Antimás de contar con dos d'os mios personaches favoritos: Olenna y Margaery. En iste articlo, prebaré de charrar-ne bell poquet y d'establir bella teoría u bell pensamiento sobre ista casa, que tantas pocas pasions dispierta en a mayoría d'a chent.

Un poquet d'historia
A Casa Tyrell son os sinyors d'o Dominio, un d'os reinos más ricos d'os Siet Reinos. "Nomás" levan exercendo-ie bells 300 anyos. Os anteriors sinyors estió a casa Gardener, qui morioron en a conquista de Aegon I. En ixas envueltas os Tyrell yeran os mayordomos d'os Gardener y estioron qui rebloron debant de Aegon y le dioron Altochardín. A truca, O Conqueridor les dió o gubierno d'o Domino. O suyo lema ye "Creixer cerenyo".

Entre os miembros actuals d'a branca principal d'a casa, i son: Mace Tyrell, sinyor d'Altochardín y Man d'o Rei en rematar Danza de Dragons; Olenna Redwyne-Tyrell, su mai, y sinyora d'a casa a efectos reals; Margaery Tyrell, filla de Mace, viuda de Renly Baratheon y de Joffrey "Baratheon" y actual muller de Tommen "Baratheon"; Loras Tyrell, ex-aimant de Renly Baratheon y gran guerrer, actualment grieument feriu dimpués de l'asalto a Rocadragón; Willas Tyrell, hereu d'Altochardón, qui quedó coixo en una baralla con Oberyn Martell y Garlan Tyrell, fillo segundo de Mace, gran guerrer, y sinyor d'Auguasclaras.

¿Qué han feito dica agora?
Muito más que no pareixe. A realidat ye que a casa Tyrell han condicionau prou a historia d'istos zaguers tres anyos en os Siet Reinos. Y ixo que veniban d'una situación prou mala. En a Rebelión de Robert apostoron por os Targaryen, con o resultau que todas conoixemos. De feito, mientres o suyo reinau, no tenioron guaire influyencia en o gubierno d'os Siet Reinos. Garra Tyrell se posaba, por eixemplo, en o Consello de Robert, ni bi'n heba dengún en a Guardia Reyal u en garra atro cabo d'a Corte.

Cal remerar que, dimpués d'os Lannister, os Tyrell son probablement a familia más rica de Ponient, y con un d'os territorios más ricos y prosperos. Ye por ixo que Renly, qui ya se viyeba venir a os Lannister, miró de establir una alianza con os Tyrell ta sacar a os Lannister d'o granizo poder que le yeran furtando a lo suyo chirmán Robert. (2) A ideya, buenisma en a mia opinión, yera de sustituyir l'angluciosa y barrenada familia Lannister, con un boque como Tywin y una ababola como Cersei como capezas, antimás d'un hereu psicopata, por os Tyrell qui exercen o poder d'unas millors trazas. Si o plan de Renly hese funcionau, probablement no bi hese habiu Guerra d'os Cinco Reis.

Os Tyrell han sabiu esleixir bando y, en lo que levamos d'historia, nunca no han perdiu. En un primer inte, apostoron por Renly, qui, baixo qualsiquier analís, yera destinau a ganar a guerra, si no hese estau por a machia d'a Enchicera Roya. Quan Renly muere, y a zaguer hora, se las apanyan ta quedar como os grans salvadors de Arribada d'o Rei. Debant d'os uellos d'A Corte, prou que sí, pero tamién d'o pueblo de Arribada, qui han contrimostrau estar problematicos quan cal.

En os cinco libros tasament han teniu perdas. Nomás en rematando Danza de Dragons, Euron y companyía prencipian a invadir-les parte d'as suyas tierras. Tamién Loras queda muito feriu en l'asalto a Rocadragón y bi mueren bells quantas más d'as suyas tropas. Con tot y con ixo, as suyas perdas son muito menors a las de Lannisters, Stark u l'exercito de Stannis, as atras "grans potencias. Por agora nomás os Martell pueden presumir de continar tan indemnes d'os efectos d'a guerra.

S'han feito con un gran poder bien a monico y quasi d'amagatons. Dende a plegada de Margaery t'o reinau, os Tyrell han iu minchando-le terreno a Cersei terne que terne. Tot ixo sin que o pueblo sufra (más d'o cutiano). Tot a pur de conspiracions y ganar-se amistatz. Isto s'acceleró con a muerte de Tywin y Joffrey. A Corte ye farta de Cersei y tanto Margaery como Olenna s'han sabiu ganar a o rei Tommen y a os sinyors que caleba. Agora mesmo os Lannister son en l'inte con menos poder de toda la saga y no ye gracias ni a os Stark ni a os Baratheon. Ye gracias a Varys y Baelish, prou que sí, pero tamién a os Tyrell. No ixublidemos que estió Olenna qui enverenó a Joffrey, conseguindo asinas tener un rei "feble" que podese dominar Margaery. Y consguindo tamién sacar d'o trono a un sangriento barrenau que feba toda la pinta de rematar como Aerys II (1).

Una teoría:
Como ya he dito, os Tyrell son quasi invisibles t'o fandom, qui los considera secundarios d'a saga y sobre qui bi ha poquetas, por no decir garra, teoría. Manimenos Martin ye un esfensor d'o realismo y fa pocas cosas porque sí en ista Canta de chelo y fuego. Asinas que me pienso que os Tyrell, totz ells, tienen encara papels muito importants que cumplir.

Seguntes a profecía d'a viella Maggy a Cersei quan yera chicota, os suyos tres fillos morirán y ella será reina dica que "plegue unatra más choven y polida ta espaldar-te y fer-se con tot lo que te ye quiesto". Maggy ye una d'as profetas que ha encertau con tot. Cersei se casó con Robert, tenió tres fillos, ell en tenió decisesis, la suya amiga morió a o poco de viyer-la, etc... Asinas que a Tommen y a Myrcella, con tot lo mio penar, les doi pocas pachinas. Creigo que antes d'a fin de Vientos d'hibierno os dos morirán, pasando lo herencio a... ¿qui? Talment alavez ya haiga aconseguiu lo trono atro. Bi ha qui diz que ixa atra "más choven y polida" podría estar Daenerys, pero yo ya dimpués de cinco libros no sé ni si plegará a pisar Ponient...

Qui no se va a quedar quieta a viyer como mueren totz os Lannister y perder o poder son os Tyrell. En que le veigan "as orellas a o lupo", establirán a estratechia ta sobrevivir que millor les convienga. Tal como son agora as cosas en os Siet reinos, confito prou en os poders que pueda achuntar arredol d'ell, Aegon VI, siga qui siga de verdat. No se me fería raro que os Tyrell establisen una alianza con ells antis de que enristan contra Arribada d'o Rei. Mesmo fendo una estratechia parellana a la traición dende aintro que facioron os Lannister en a Rebelión de Robert.

Margaery contina estando doncella, a lo menos teoricament, por lo que, a un solenco Aegon le fería buena honra un casorio con una moza de tant buena familia, y tant buenos exercitos. Ta forro de bota, en ixa mesma chugada podría dentrar atros dos reinos: o Norte, en casar-se Sansa con Willas y A Val, si confirmase Aegon a Currín en o suyo puesto. Petyr podría "deixar salir" a Sansa ta ixe casorio a truca d'una confirmación reyal d'o suyo sinyorío sobre A Val. Muito más dificil, pero no imposible, sería una alianza con Dorne vía casorio de Loras con Arianne Martell. Sacar a Loras d'a Guardia Reyal no tien porqué estar un gran problema y menos si s'ha quedau una mica fotiu dimpués d'as suyas feridas y, alavez, no puede cumplir con o puesto. Ye dificil alianza, pues ya sabemos que Tyrell y Martell no se tienen guaire carinyo, pero menos le'n tienen a os Lannister, y si o fillo de Elia Martell se casa con una Tyrell, l'alianza ye completa.

Asinas podríanos plegar a tener a La Val, Dorne, o Dominio, Rocadragón (en mans de Paxter Redwine, choven de Olenna) y o Norte fidel a os Stark (quasi tot, por lo que sabemos) en un costau. En frent serían a familia Lannister, con a-saber-las deudas y con un exercito escruixinau de tanta guerra, os Bolton y os Frey, sinyors menors, con pocos refirmes y muito odiaus. As tierras d'os Ríos son baixo control d'os Lannister pero tienen a Brynden fuyiu y a la chirmandat fendo-ie d'as suyas.Ta forro de bota, totz tendrían en contra a lo que queda de l'exercito de Stannis, qui va a lo suyo, y a los garrispos Greyjoy baixo lo mando de Euron, fendo fricaseras por a on que pasan.

A teoría podría trobar tamién un refirme en as declaracions de Martin de que podría embolicar a serie o feito (incomprensible) de que no se i consideren a Margaery y Loras como unicos fillos d'os Tyrell, ixublidando a Willas y Garlan. Asinas que, por menor que siga, Willas y Garlan tienen bell papel en a historia. No consigo preixinar-ne atro que no siga casar-se con beluna ta fer bella alianza. As tres mullers que más tienen ta ufrir en Ponient son Arianne, Daenerys y Sansa (potencialment). Willas ye tot un partidazo!

Toda ista teoría, prou que sí, se iría a muyir fardachos en que dentrase en chuego a machia, ya siga con os caminants blancos u porque a Daenerys y os suyos dragons les dé, de una puta vegada, por traviesar a Mar Estreita.


(1) Entre atras cosas porque opino que bi ha muitos numers ta que siga nieto suyo. Puetz leyer-lo en o post que facié sobre Jaime Lannister.

(2) Como le'n diz Pycelle a Tyrion. Ta más info, puetz leyer o post que facié sobre Renly.



jueves, 13 de marzo de 2014

As diez mullers scientificas más importants d'a historia

Jocelyn Bell
Gracias a Alba, plegó en as mias mans iste articlo sobre bellas cuantas mullers importants en a sciencia. A belunas las conoixeba pero, ta vergüenya mía, que tanto goyo me fa a historia d'a sciencia, a belatras no pas. Prou que en a lista i falta chent, y que ye masiau breu, pero como articlo divulgativo y ta que nos metamos royos como ababols en viyer tot lo que s'ha feito - y se contina fendo - en o mundo d'a sciencia, ye buen material. Asinas que, tamién en isto, aprendamos a reescribir a historia, parando cuenta en toda la chent que ye estada invisibilizada u minusvalurada, en iste caso por o suyo chenero. L'articlo orichinal lo podetz leyer en iste vinclo de Ojo cientifico.

En fisica Albert Einstein y Isaac Newton, en quimica Melvin Calvin, en biolochía Charles Darwin, en sociolochía Auguste Comte, en antropolochía Claude Lévi-Strauss u Bronislaw Malinowski, en matematicas Blaise Pascal, en psicolochía Sigmund Freud, y asinas asinas... Uno puet citar o nombre d'arrienda scientificos más que importatns aintro de cada disciplina y sigan os suyos nombres populars u no pas, a realidat ye que por un regular, a gran mayoría son hombres.

Pero ¿que bi ha d'as mullers scientificas? ¿D'as mullers que mientres a historia han feito spectaclars trangos entabant en as sciencias? Cada anyada, as universidatz forman millars y millars de futuras scientificas, pero a l'hora de ocupar a primer plana, lo cierto ye que a nuestra sociedat las tira entazaga. Por ixo ye que hue presiento ista lista con as 10 mullers scientificas más importants d'a historia.

As 10 scientificas más sinyaleras:

Antes que no cosa, me fería goyo d'aclarir que en ista lista simplament i meteremos bellas poquetas scientificas, mesas d'alcuerdo a la relevancia d'os suyos logros y reconoixedura, pero en podríanos sinyalar muitismas más. Dito isto, pasemos a conoixer a istas grans sinyoras d'as sciencias.

10. Hipatia d'Aleixandría
Hipatia d'Aleixandría estió a primer muller en fer una contribución substancial a lo desembolique d'as matematicas. Cal calar-la en ista lista en estar una verdadera precursora y mesmo una martir como muller de sciencias. Naixió en l'anyo 370 d'Aleixandría (Echipto) y morió en 416, quan os suyos treballos en filosofía, fisica y astronomía estioron consideraus como una herechía por una ampla colla de cristians, qui l'asesinoron de traza brutal. Dende alavez, Hipatia estió considerada quasi como una santa patrona d'as sciencias y a suya imachen se considera un sinyal d'a esfensa d'as sciencias, contra la irracionalidat y a fateza d'as enrestidas relichiosas, siempre sin mica sentiu. Sin dubda, a millor traza de empecipiar ista lista.  [Nota: En a Escuela de Incheniería y Arquitectura d'a Universidat de Zaragoza, bi ha una biblioteca que leva o suyo nombre.]

9. Jane Goodall
Valerie Jane Morris Goodall naixió de Londra, Anglaterra, en l'anyada 1934. Como primatologa, estudió l'emplego de ferramientas en chimpanzés, a qui ha adedicau l'estudio de toda la vida suya. Jane ha feito fundas y fructiferas investigacions scientificas sobre o comportamiento, l'emplego de ferramientas y as trazas de vivir d'os chimpanzes. En 2003, os suyos treballos estioron reconoixius por a comunidat scientifica con o Premio Principe d'Asturias d'Investigación Scientifica y Tecnica.

Jane Goodall
8. Sophie Germain
Marie-Sophie Germain estió una matematica francesa que se destacó por o suyo alporte a la teoría de numers. Naixió de París, Francia, en l'anyada 1776, y morió en 1831, deixando una ampla serie d'alportes de tot importants sobre a teoría d'a elasticidat y os numers, entre atros: o d'os numers primos de Sophie Germain.

7. Emmy Noether
Amalie Emmy Noether podría considerar-se como a muller más important en a historia d'as matematicas y de feito, cal destacar que, entre atros, asinas en pensaba Einstein. Naixió d'Erlangen, Alemanya, en l'anyada 1882, y morió en 1935 en EEUU, dimpués d'estar forachitada por os nazis bellas anyadas antes. A figura de Noether ocupa un puesto imprescindible en l'aria d'as matematicas, más que más en a fisica teorica y en l'alchebra abstracta, con grans enantadas cuanto a las teorías de aniellos, grupos y campos. Mientres a suya vida fació bellas 40 publicacions realment exemplars.

6. Barbara McClintock
D'orichen tamién d'EEUU, Barbara McClintock naixió de Hartford en l'anyada 1902 y morió en 1992, deixando un important descubirmiento en o campo d'a chenetica. Barbara s'especializó en a citochenetica y aconsiguió un doctorau en botanica en l'anyada 1927. A tamás de que mientres muito tiempo, inchustament no se prenioron en cuenta os suyos treballos, 30 anyadas dimpués se le dió lo premio Nobel por a suya excepcional y increiblement enantada t'a part d'alavez: teoría d'os chenes blincadors, descubrindo lo feito de que os chenes yeran capables de blincar entre diferents cromosomas. Hue, iste ye un concepto esencial en chenetica.

5. Lise Meitner
Lise Meitner naixió d'a Viena de l'Imperio Austrohungaro, hue Austria, en l'anyada 1878 y morió en 1968. Estió una fisica con un amplo desembolique en l'aria d'a radiactividat y a fisica nucleyar, estando parte fundamental de l'equipo que descubrió a fisión nucleyar, encara que nomás o suyo colega Otto Hahn aconsiguió o reconoiximiento (preixinen porqué). Anyadas dimpués, o meitnerio (elemento quimico de valor atomica 109) estió nombrau asinas en a suya honor.

4. Augusta Ada Byron (Condesa de Lovelace) 
Millor conoixida como Ada Lovelave, Augusta Ada King, Condesa de Lovelace, estió una peligarcera matematica anglesa. Naixió de Londra en l'anyada 1815 y morió en 1852. De tot por debant d'o suyo tiempo, a gran Ada estió a primer scientifica d'a computación d'a historia, a primer programadera d'o mundo. Ella descubrió que con una serie de simbolos y normas matematicas yera posible calcular una important serie de numers, ella previyó as capacidatz que una maquina (dimpués sería l'ordinador) teneba t'o desembolique d'os calculos numericos y más, d'alcuerdo a los prencipios de Babbage y o suyo "motor analitico". Como curiosidat y por si o suyo apelliu te sona, ella estió a filla d'un d'os poetas más grans en a historia d'a literatura universal, prou que sí: o granizo Lord Byron. [Nota: En a Escuela d'Incheniería y Arquitectura d'a Universidat de Zaragoza, un d'os tres edificios leva o suyo nombre]

Edificio Ada Byron, en Zaragoza
3. Jocelyn Bell
Susan Jocelyn Bell Burnell ye l'astrofisica britanica que descubrió a primer radiosinyal d'un pulsar. Naixió en l'anyada 1943, en Belfast, Irlanda d'o Norte (sic), y o suyo descubrimiento estió parte d'a suya propia tesi. Manimenos, a reconoixedura sobre iste descubrimiento estió ta Antony Hewish, o suyo tutor, a qui le dioron o premio Nobel de Fisica en 1974. Iste inchusto acto, que encara que como ya viyemos no ye cosa nueva, estió qüestionau mientres anyadas, estando dica hue un tema de pleitinas.

2. Rosalind Franklin
Rosalind Elsie Franklin naixió en 1920 de Londra y morió en l'anyada 1958. Estió biofisica y cristalografa, tenendo participación fundamental en comprender a estructura de l'ADN, aria a on que deixó grans contribucions. Con to y con ixo, y de vez, tornamos a trobar-nos con vergonyosos actos aintro d'a comunidat scientifica: un d'os más grans treballos suyos, fer posible columbrar a estructura de l'aDN con imachens presas con rayos X, tampoco no estió reconoixiu. Tot lo contrario, como ya sabemos, o credito y o premio Nobel en Medecina se lo levoron Watson (qui dimpués estió qüestionau por as suyas polemicas declaracions racistas y homofobas) y Crick).

1. Marie Curie
Como muitos asperarían, o primer puesto lo ocupa a quimica y fisica polaca Marie Salomea Skoldowska Curie, millor conoixida por l'apelliu d'o suyo mariu simplament como Marie Curie, a muller que adedicó a suya vida entera a la radioactividat, estando a maxima pionera en ista aria. Ella naixió en l'anyada 1867 y morió en 1934, estando a primer persona en aconseguir dos premios Nobel, ta los que literalment, dió a suya vida, y hue, a más de 75 anyadas d'a suya muerte, os suyos papels con tant radiactivos que no pueden manullar-se sin un equipo especial. O suyo herencio y os suyos conoiximientos en fisica y quimica empentoron grans trangos entabant.

¿Qué te pareixió ista lista d'as 10 mullers scientificas más importants d'a historia? ¿Qué opinas sobre a sinchusticia y a controversia en o tocant a la reconoixedura d'istas scientificas? ¿Modificarías a lista de bella traza?


lunes, 10 de marzo de 2014

A humildat d'a sciencia

Muitas vegadas charro de que a breca entre sciencia y relichión no ye nomás una serie de conceptos puntuals u de hostilidat historica más u menos fura. Ta yo a grandisma diferencia entre as dos son as trazas de conoixer o mundo que tienen, esfienden y amuestran. As filosofías sobre como plegar a conoixer a verdat y qual ye ixa. Como deciba Carl Sagan: "a curiosidat estió a primer virtut d'o ser humano, a fé o suyo primer defecto". Y más que entre sciencia y relichión, a luita sería entre estar satisfeito con explicacions facils que responden qualsiquier dubda con "estió Dios" u "asinas lo quier Dios", u admitir que podemos no tener, por agora, respuestas ta tot, pero sí ta muitas cosas. Y que bi ha trazas ta poder conseguir as respuestas. Que no se pueden conseguir de qualsiquier traza.

A soben, qui esfienden a relichión, acusan a la sciencia de soberbia u de bamba. A buena sciencia, a que esfiende as valors scientificas y o metodo scientifico, ye tot lo contrario. Prou que, por desgracia, aintro d'a sciencia bi ha muito ababol, masiau pagau de sí mesmo, y zarrau a qualsiquier innovación. A la fin, todas somos humanas, y unas d'as cosas que pior sabemos fer ye reconoixer as nuestra errors. No digamos ya correchir-las.

Dawkins, mayestro de mayestros en isto d'a "filosofía scientifica", en una charrada que fació contaba dos historias que meteba como paradigmaticas d'o proceso de razonamiento relichioso vs o proceso de razonamiento scientifico. Tot y que no tot ye ideyal en iste mundo, me pareixen dos sobrebuenos eixemplos de cómo veigo yo (y muitas más) a sciencia y a relichión, y as trazas que tienen de viyer o mundo cadaguna, antiparte d'os periglos que tien a relichión t'a sciencia.

En a charrada, que titula "A humildat d'a sciencia", charra d'atras cosas muito intresants. Abaixo d'o post, la pencho completa. Pero o troz que'n charro, lo transcribo contino, y podetz viyer-lo y sentir-lo a partir d'o minuto 7:58 d'o video 2.

Les recontaré dos anecdotas ta ilustrar a diferencia [entre fe y sciencia]:
Kurt Wise ye un cheologo norteamerican, muito qualificau, formau en a universidat de Chicago, y en a universidat de Harvard en Cheolochía y Paleontolochía baixo a tutela de Stve Gould, tot ixo. Pero teneba una gran febleza. Estió infectau (1) con una funda fe en a suya nineza y no podeba esfer-se d'ella. Entre que iba creixendo y dimpués de graduar-se en a universidat se tornaba más incomodo con a incompatibilidat entre a suya sciencia, a suya cheolochía, a suya paleontolochía y as suyas escrituras.

Una tarde, fació una prebatina con unas estixeras y os textos. Pilló una Biblia y as estixeras y talló, fisicament cada verso que habría de sacar-ne si acceptaba l'anvista d'o mundo scientifico que ell heba aprendiu en Chicago y Harvar. Dició: "Encara que prebe, y mesmo acceptando as marguins intactas d'as pachinas d'a Biblia, estió imposible pillar-la sin tallar-la en dos. Habié de prener una decisión entre a evolución y as escrituras: u as escrituras son verdat y a evolución s'entivocó u a evolución ye verdat y he d'aventar a Biblia. Estié ixa la nueit que accepte a parola de Dios y refusé tot lo que la contradiz, incluyindo-ie a evolución. Con ixo y con muita dolor, he aventau a lo fuego totz os mios suenios y asperanzas en a sciencia."

Creigo que ixa ye una historia trachica. Creigo que qualsiquier cosa, en iste caso a fe, que pueda fer ixo a una persona como Kurt Wise, ye una fuerza d'o mal, y si podió fer ixo con un scientifico con muitismo libel como Kurt Wise, simplament piensen lo que puet fer con a resta d'a población.

A mia historia de contraste ye a d'un scientifico, un scientifico viello qui yera un directivo d'o departamento mio en Oxford, quan yo encara yera un estudiant. Mientres anyadas iste viello, (y quan digo viello digo que teneba alto u baixo a edat que tiengo yo agora, asinas que habré de parar cuenta), nos heba amostrau y heba creyito que l'aparato de Golgi, que ye un aparato microscopico aintro d'a mayoría d'as celulas yera un artefacto que no existiba y heba escrito arrienda articlos sobre iste afer y nos heba charrau a os estudiants sobre ixo. Y alavez, un diya, un biologo celular norteamericano vinió y fació una charrada publica en o nuestro departamento a on que contrimostró dillá de qualsiquier dubda posible, que l'aparato de Golgi yera real.

O nuestro viello profesor puyó t'o scenario d'o salón de conferencias, le dió la man y le dició: "Quiesto colega, le quiero dar as gracias. He estau entivocau mientres quince anyadas. Totz nusatros aplaudiemos dica que as nuestras mans se tornoron royas, y dengún de nusatros no ha ixublidau nunca ixe incident. Ixo ye sciencia d'a millor. Ixo ye tot lo contrario d'a fe.Ixo ye reconoixer quan yes entivocau, mesmo estar contento de que se prebe que t'entivocabas. Talment ye un ideyal, pero ye lo que fació.








(1) Fa servir a parola infectau pues en muitos d'os suyos libros contimpara o comportamiento d'as creyencias relichiosas y a suya espardidura con os d'un virus. Mesmo un d'os documentals suyos se titula "The virus of faith2".


martes, 25 de febrero de 2014

Operación Palace y Jordi Évole

Vinyeta orichinal de Fontdevilla
A nueit d'o domingo yeranos escruixinaus por a borina d'as Bodas d'Isabel teruelanas, que nos deixoron en as tres pedretas. Marchemos t'o leito bien luego, encara que ya heba prencipiau a plevia de whatsapps y tweets por o programa que se yera fendo en La Sexta, dirichiu por Jordi Évole, y que remató estando un falso documental sobre una conspiración arredol d'o golpe d'estau d'o 23 F. Asinas que m'enteré de tot a posteriori. Talment si lo hese visto me lo hese trusquiu tot u buena parti. U talment hese estau d'ixos peligarcers que paroron cuenta de tot en o minuto 1. Quemisió.

A l'atro diya me trobé con toda mena de mensaches, por un regular carranyaus, sobre o documental. Lo viyé ta saber qué yera ixo que tot lo mundo en charraba y porque yeran tan carranyaus con Jordi qui, tot cal decir-lo, me pareixe un figura. As criticas veniban por totz os cabos. Dende bells sectors le criticaban fer mofla d'o 23 F, un inte tant important en a historia d'a "democracia que nos hemos dau" y toda ixa retolica. Dende atros puestos, viyeban atra conspiración ta enfortir a figura d'o rei. As dos me pareixen ridiculas de tot. Se puede fer mofla d'aquell inte, por muito sagrau que siga ta muitas y, qui creiga que o rei sale más fuerte, u más feble, d'un falso documental como ixe, m'habría de dar os motivos u charrar con qualsiquier persona "neutra" que lo haiga visto y preguntar-le si viye a lo rei espanyol u a la suya monarquía d'atra traza.

Jordi Évole y o suyo equipo facioron muitas cosas bien a nueit d'o domingo. Ta prencipiar nos facioron viyer-nos en un mirallo. Tenemos, totz y todas, de cuchas y de dreitas, escepticas y magufas, una tendencia graniza a creyer-nos de traza poco critica, qualsiquier cosa que refirme as nuestras posicions politicas, u a nuestra interpretación d'a historia. U mesmo d'a sciencia, pero d'ixo en charraré atro diya. 

Creigo que muitas s'encarranyoron tantismo quan, dimpués d'haber feito un gran "¿viyes como teneba razón?", habioron de trusquir-se as suyas propias parolas. (Un Beatriz Talegón, que le claman agora) Más encara si yeran d'os que malmeteban contra Évole en estar un ciudadanista, un populista, un reformista u qualsiquier d'as atras cosas que l'acusan, y que de feito, muitas en ye. Reconoixer una error, u simplament haber estau enganyada, ye una cosa que as humanas femos muito poco y mal. No digamos si antimás yes, u creyes que yes, una gran analista politica.

"Salvados" fació atra cosa muito bien. Lo que fan siempre. Un gran show. Encara que le den premios a lo periodismo, Évole lo que ye ye un gran showman. Qui antimás fa periodismo bellas vegadas muito bueno. Pero lo que fa bien, son os shows. Y ixo ye lo que se viyó la nueit d'o domingo. Preba en ye l'audiencia que tenió y cómo todas en charremos a l'atro diya. Évole ha feito, una vegada más, historia d'a televisión. Ta qui pensamos que a televisión tamién ye un arte, y la viyemos como tal, nos fa goyo de trobar-nos que bell diya, de cabo ta quan, belun creba os regles, y innova bell poquet.

Encara que plego de decir que Operación Palace ha feito historia d'a televisión, talment habría de matizar-lo bell poquet u adhibir "en l'estau espanyol". Porque, como muitos medios han remerau istos diyas, isto d'o falso documental, ya lo facioron en 2002 en Francia con o documental Operación Luna. Astí se recontaba una historia a on que Stanley Kubrick estió achustau por Nixon ta simular a plegada de l'Apolo XI y os suyos tres tripulants t'a Luna, estando tot un enganyo. Tamién contó, t'a part d'alavez, con a presencia de "voces de prestichio" como Donald Rumsfeld, Henry Kissinger u l'astronauta Buzz Aldrin. Os equivalents a Vestrynge, Gabilondo u Leguina de Operación Palace. Lo pior d'ixa historia ye que m'he trobau a chent que la da por cierta. Miedo me fa pensar que d'aqui a diez anyos me trobe a belun que me asegure que o 23 F lo fació Garci.

Quanto a lo programa cutiano, o que fa de reportaches tematicos, muitas le critican que no afunda guaire u que fa analisis superficials, sin qüestionar o sistema. Évole no ye un revolucionario, ni un comunista sisquiá. Nunca no ha iu d'ixa coda, ni dengún creigo que le siga demandando ixo. Manimenos sí que ha conseguiu que muita pleguen a qüestionar-se seguntes que cosas d'a politica cutiana. Os suyos programas son simples de tot, pero consiguen que muitas personas conoixcan datos y anvistas que, por un regular, nomás qui militamos en movimientos socials u politicos, conoixemos. ¿Qué de malo bi ha en ixo? ¿Qué no fa servir un luengache tecnico politico? ¿Que no va a las radices? Prou que no. Si lo fese, en o segundo programa, con un share de un 0,2 % s'hese iu ta casa suya. Jordi fa quatre pinceladetas d'os problemas. Qui quiera afundar-ne, por astí tien as bibliotecas y os retes fisicos y virtuals.

A divulgación politica, igual como a scientifica, cal fer-la con luengache que qualsiquier persona pueda entender. Qui critica a Évole, que en a mia opinión ye aintro d'o chenero d'a "divulgación politica", ye como todas as que criticaban a Asimov, Sagan u Dawkins, en fer libros a on que explicaban a sciencia a lo "vulgo". Prou que Asimov heba de sacrificar rigor scientifica ta escribir os suyos libros, pero, a truca, conseguiba que muitas nos intresasenos por a sciencia y comprendesenos os suyos principios fundamentals. Y dimpués, si bell tema nos intresaba prou, ya ibanos t'a biblioteca y nos leyebanos os libros scientificos "de verdat" que calese. Muito habríanos d'aprender qui somos en movimientos politicos y socials sobre as habilidatz comunicativas de Évole. U de Pablo Iglesias, por cierto.

Ha remerau, con tot y con ixo, tot lo secretismo que bi ha arredol d'o 23 F. Totz os periodistas que he sentiu charrar d'o programa han tornau a remerar-lo. En a sociedat s'ha tornau a charrar d'o 23 F y de tot lo que encara se contina sin saber porque, de feito, son "secretos oficials" como s'encargó de remerar-nos en os zaguers minutos d'o programa. 

"Elitizar" os mensaches y os contenius ta que nomás una minoría intelectualment formada los pueda entender, u fer-se sobatidas con ells, no nos leva ta garra cabo difuera d'a marguinalidat politica. Prou que calen estudios serios y tecnicos politicos. Ya se'n fan, de feito. Muitas vegadas, de tot redundants. Talment lo que calga siga una mica más de divulgación, ¿no?

No remataré sin fer critica de Évole. Ye verdat que muitas vegadas leva chent t'o programa que no habría de tener ni un minuto en tele. Como a Anglada d'a Plataforma per Catalunya. U incluyir a o Yoyas, en os primers programas, un personache que me pareixe penible de tot. Ye verdat que a soben simplifica masiau, u que tien posturas masiau moderadas. D'a suya ambigüedat identitaria nacionalment, u mesmo de bella miqueta d'espanyolismo banal que tien, ya ni charro. Pero creigo que a televisión ye millor con ell que no'n sería sin ell.

Os sentius, y no digamos os recosiros, nos enganyan terne que terne. Una d'as promocions que facioron d'o programa estió bien sinyalera d'ixo. Saliba chent entrevistada por a carrera asegurando que heban seguiu o golpe d'estau por a televisión quan, en realidat, as imachens se facioron publicas dimpués d'haber-se rematau a prebatina de golpe. Manimenos muitas yeran, y mesmo continan estando, SEGURAS d'haber-lo visto asinas. ¿Remeratz quantas personas tos aseguroron haber visto l'inte televisivo d'o can y Ricky Martin? 

Qüestionemos-lo tot, por favor. Lo que nos fa goyo y lo que no. Lo que conicide con as nuestras tesis y lo que no. A Jordi Évole, prou que sí, y a nusatros mesmos.

jueves, 20 de febrero de 2014

Desapareixius en Canta de chelo y fuego

AVISO: SPOILERS DE TODA LA SAGA DE CANTA DE CHELO Y FUEGO Y D'A SERIE CHUEGO DE TRONOS. LEYE BAIXO A TUYA RESPONSABILIDAT

D'o tema que traigo hue ta Tierra de barrenaus sobre Canta de chelo y fuego, no se'n ha escrito masiau. D'una man, os personaches que voi a charrar-ne no son guaire conoixius. A beluns sisquiá se les nombra en a serie. D'atra man, tampoco no se puede teorizar guaire, en estar, precisament, personaches desapareixius.

Dende que prencipió a saga Canta de chelo y fuego hemos teniu arrienda información de muita chent. Pero bi ha bells personaches que estioron muito importants ta la parte que nos intresa d'a historia recient d'os Siet Reinos y que no'n sabemos mica u guaire. Atros, apareixen nombraus como de pasada, pero talment tiengan más importancia que no pareixe agora mesmo. Atros, diz que son muertos, pero talment no'n sigan tanto como nos creyebanos.

Hue charraré de Howland Reed, Benjen Stark, Gerion y Tyrek Lannister y Jon Connington y Ashara Dayne. Feré una chicota introducción de cadagún y dimpués prebaré d'alportar bella teoría.

Howland Reed: Ye o sinyor d'as tierras d'O Cuello, que son situadas entre Os Melguizos y Foso Cailin, ye decir a parte más a o sur de O Norte, asinas con mayuscla. En os acontecimientos chusto anteriors a la Rebelión de Robert fació pacha con a familia Stark. Concretament en o Torneu de Harrenhal, a on que prencipió tot. Dimpués, en a guerra, baralló chunto a los Stark, plegando a estar un d'os siet caballers que se concaroron con os tres capas blancas en a Torre de l'Alegría, zaguer evento d'a guerra, con Robert ya coronau. Nomás ell y Ned Stark sobrevivioron a ixa luita, encara que George Martin ha aclariu que Howland no estió present en o churamento de Lyanna a Ned. Si t'has perdiu, te recomiendo que releigas as novelas, u que te mires en a wiki de chelo y fuego as teorías R+L=J y a "Confrontación de la Torre de la Alegría", ta saber de qué somos charrando.

Dende alavez no s'ha tornau a saber mica de Howland Reed. A unica noticia suya ye que invió a los fillos suyos, Jojen y Meera, ta Hibernalia, a churar fidelidat a los Stark. T'as más espisguardadas, Jojen y Meera son o mozo y a moza que acompanyan a Bran, Rickon, Osha y Hodor ent'o Muro dimpués de fuyir d'Hibernalia. Howland ye un personache que estió en o torneu de Harrenhal, que tenió grans vinclos con totz os Stark, Ned, Benjen y Lyanna incluyius. Que luitó toda la guerra de Robert y mesmo en a zaguer baralla. Y que, ta forro de bota, ye l'unico supervivient agora mesmo d'o Concare d'a Torre de l'Alegría... ¿y no'n sabemos mica? Aquí bi ha toda una ramada de gatos amagaus.

Una d'as mas grans preguntas d'os cinco libros que bi ha dica agora ye ¿que ostias ha feito Howland Reed en tot iste tiempo? Dos comitivas reyals pasan por as suyas tierras (Robert y Ned indo enta Arribada, y dimpués Robb indo t'a guerra) y no diz ni pon. Invia a los suyos fillos (Jojen y Meera) ta Hibernalia sin garra mandau concreto (u sí?). Resiste as enrestidas d'os Greyjoy, sin demandar aduya a dengún. Pareixe isolau de tot. Realment contamos que contina vivo, pero tampoco no lo sabemos dreitament.

Se suposa que iste personache establió mientres a Rebelión de Robert una gran amistanza con a familia Stark. Manimenos, quan os Stark van t'a guerra y quan a la suya familia les enristen dende totz os puestos, no fa cosa. Vive a o canto d'Os Melguizos y no va t'a Boda Roya, a boda d'o tío d'o suyo Rei. Tot isto, sin que a dengún se le faya raro. ¿Por qué? ¿Tot lo mundo creye que ye parte d'o suyo caracter u pasó bella cosa que fa que siga tant isolau?

Howland Reed tien a clau de muitas cosas, ye de dar. Quasi seguro que sabe qui son o pai y a mai de Jon. Mesmo bi ha teoría que le sinyalan como pai de Jon, encara que prou embolicadas. Ye prou posible que tienga bella capacidat machica, como o suyo fillo Jojen. Mesmo ye posible que tienga contactos con uns hipoteticos ninos d'a selva que teoricament podrían vivir en O Cuello. Tamién, como se viye a la fin de Tronada d'Espadas, puet estar que siga l'unico que tienga a carta que portan Maege Mormont y cía con o testamento de Robb nombrando hereu suyo a Jon. Mesmo he leyiu una teoría que diz que sería o propio Jojen manteniu choven a pur de machia.

En resumen. O diya que, a la fin, veigamos a Howland Reed salir d'o suyo fosquizo cado, va a deixar-nos sin sangre en a pocha... u no.

Benjen Stark: Chirmán chicot de Ned. Quarto d'os quatre fillos de Lord Rickard Stark: Brandon, Eddard, Lyanna y ell mesmo. Apareixe en a serie en os primers episodios. Igual como en a primer parte d'o primer libro. Desapareixe a o Norte d'o Muro ta no tornar a apareixer fisicament nunca más dica agora. Sabemos d'ell bellas cosetas. Estió en o torneu de l'anyo d'a falsa primavera en Harrenhal, por lo que estió testigo tamién de muitas d'as cosas más importants chusto antes d'a Rebelión de Robert. D'atra man, y como nos han contau mesmo en as visions de Bran, teneba una amistat prou gran con Lyanna.

No sabemos, manimenos, porqué decidió vestir o negro. Benjen ye ta yo atro d'os grans personaches amagaus. Personalment creigo que contina vivo y a l'atro canto d'o muro. Contra as teorías de que torne como Caminant blanco, me pienso que tornará vivo de tot, pero conoixendo prou bien como "funcionan" os caminants blancos. O seiseno libro, dició Martin, nos contará prou de tot lo que bi ha a lo norte d'o muro. Pienso que buena parte d'ixe conoiximiento vendrá de man de Benjen y d'a suya tornada.

No creigo, como dicen tamién beluns, que siga Mansfredas. Creigo que ye Fuella la que diz que Mansfredas fa muito que morió y Benjen leva como muito tres anyos cacegau, lo que ta un nino d'a selva no ye guaire, precisament. A mesma Fuella se suposa que tien más de 200 anyos.

De teorías alternativas bi'n ha bellas quantas. Pendendo as versions, Benjen podría haber teniu quince anyadas en a falsa primavera, por lo que bien podría estar o Stark que fació foriquetas (consentidas u no) con Ashara Dayne. Mesmo, y isto ya ye bizarro de tot, podría haber-se enreligau con a suya chirmana Lyanna y estar pai de Jon, fendo-lo más chelo que no nunca. Martin ya ha levau l'amistat y l'aimor dillá d'a familia en os Lannister(1) y en os Targaryen. ¿Por qué no en os Stark? As dos razons le podrían levar a prener a decisión de ir-se-ne t'a Guardia d'a nueit, motu proprio u por que l'obligase Ned.

Tot ye en contra d'ista zaguer teoría (cronolochía, lochica d'a obra, ....), fueras d'os gran vinclos que tien tanto con Lyanna como con Jon, perfectament explicables por os simples ligallos de familia que tien con ells. D'atra man, ta totz qui se fan pallas mentals con o titol d'a saga, o Fuego sería Daenerys, filla de dos Targaryen (Aerys y Rhaella) y o Chelo Jon, fillo de dos Stark (Benjen y Lyanna). Un hipotetico fillo suyo podría "cantar a Canta de chelo y fuego", unindo as habilidatz d'os Targaryen con as d'os Stark. Ye a teoría más bizarra que he visto nunca, pero como encierte, lo fliparetz.

Ya tornando t'a realidat, a tornada de Benjen tamién puede trayer-nos más datos sobre lo que pasó en o famoso torneu de Harrenhal. U mesmo d'atras cosas. Talment prenió o negro por bella cosa que le contase Ned. U Brandon, u Lyanna... Siga como siga, lo que no creigo ye que o tercer (u quarto si ya yera naixiu Robb) en a linia d'herencio d'Hibernalia renunciase a tot y se'n ise t'a Guardia porque sí, u porque os Stark son "muit de vestir o negro".

Os Lannister cacegaus: De Lannisters bi'n ha un trapacil pero, en estar quasi totz conoixius a soben ixublidamos atros miembros d'a familia principal d'os Lannister que podrían estar importants. Fa poco leyié una teoría sobre Tyrek Lannister. Tyrek ye primo de Jaime, Cersei y Tyrion. No tien garra relevancia en os libros, pero desapareixe en as revueltas que bi ha en Arribada d'o Rei quan Myrcella marcha ta Dorne. Bi ha beluns que esfienden que a Tyrek lo tienen secuestrau, u que ell ha marchau, ta que, quan mueran totz os Lannisters importants torne y siga l'hereu de Roca Casterly. Por agora ya ha pasau por dencima de Tywin (muerto), Joffrey (muerto), Tyrion (desheredau y cacegau en atro continent), Jaime (os capas blancas no pueden heredar),  Cersei (muller) u Kevan (muerto) y no pareixe que Lancel tienga guaires ganas nian de vivir.

A teoría no tien garra cosa que la refirme, pero ixublida antimás un atro Lannister cacegau. Gerion ye o chirman chicot de Tywin, Kevan y Tygett (y Genna, casada con un Frey, qui no cuenta).Desapareixió quantos anyos antes d'o prencipio de Chuego de Tronos EN UN VIACHE A VALYRIA. Sabemos poco más. Nomás que feba muita buena pacha con Tyrion, un d'os personaches favoritos de Martin y a qui le regalaba libros.

Istas dos cosas, me fan pensar que Gerion ye o "Lannister guay" que tornará de Valyria ta contar-nos cosas d'ixa parte d'o mundo y ta reclamar o sinyorío d'A Roca con todas as d'a lei, pues sería l'hereu legal, muertos os suyos chirmans varons y desheredau Tyrion. Martin ya fació qualcosa parellana con Euron Greyjoy, qui tamién aspero que nos reconte bell diya que fació por as costas de Essos.

Jon Connington y Ashara Dayne: Os dos daus por muertos en prencipiar a saga. O primer estió un d'os millors amigos de Rhaegar, chunto con Arthur Dayne (chirmán d'Ashara). Estió un d'os comandantes reyalistas mientres a Guerra de Robert y Man d'o Rei Aerys II qui remató exiliando-le ta Essos, a on que se suposa que morió. En Danza de dragons se nos revela que Griff "o mayor" ye Jon Connington en realidat.

Ashara Dayne, d'atra man, estió una muller repolida y de muita confitanza con Ellia Martell, muller d'o principe Rhaegar. Tanto Barristan Selmy como Eddard Stark pareixe que estioron enamoraus d'ella. En o torneu de Harrenhal, se diz que un Stark la violó. Poco dimpués se chitó t'a mar dende a Torre Espada de Piedrablanca, morindo. Belun diz que estió por a muerte d'a nina naixida d'a violación, belatros por no poder concarar a muerte de Arthur, o suyo chirmán, a mans de Eddard Stark.

Jon Connington ya sabemos que ye vivo. Muitas teorías dicen que a Septa Lemore, qui acompanya a Connington, Tyrion y Aegon VI por Essos, podría estar Ashara Dayne. En tot caso, yo creigo que ye viva y que, sino ye Lemore, apareixerá en bell inte. 

A importancia d'istos dos personaches ye vital, pues os dos nos pueden dar a información d'o que pasó en o Torneu d'a Falsa Primavera, en a guerra y en a Torre de l'Alegría dende l'anvista d'os redotaus. Una anvista que no tenemos guaire a soben. Jon estió prou amigo de Rhaegar y regular que le contó os suyos plans y conoixeba qué relación teneba exactament tanto con Elia Martell como con Lyanna Stark.

Ashara Dayne, d'atra man, ye una d'as grans incognitas d'a saga. Tasament nombrada, cada referencia a ella, fa tremolar todas as teorías. Podría estar mai de Jon y mesmo he leyiu por astí que de "Aegon VI" u de Daenerys. Por a suya participación en o torneu y posteriors acontecimientos, tamién tien una relación prou amanada y especial t'os protagonistas: Rhaegar, Eddard, Elia, Lyanna, ... asinas que quan torne, que yo creigo que tornará, será prou intresant a historia que nos reconte.

Dica agora siempre hemos visto a versión d'os ganadors: Robert Baratheon, Eddard Stark, Catelyn Tully, Barristan Selmy, Jaime Lannister, ... Os redotaus Targaryen (Viserys y Daenerys) yeran masiau chovens ta remerar cosa. Pero si bell diya Ashara y Jon Connington nos recontan tot lo que pasó, talment a casa Stark no quede tamién en a historia. Y puet estar que ixo siga relacionau tamién con os silencios de Howland y Benjen.

(1) Encara que, como ya sabetz, soi partidario d'a teoría de que Jaime y Cersei son fillos de Aerys II y Joanna Lannister.

NOTA: As imachens de Howland y Ashara son ampradas d'a Wiki de Chelo y Fuego, pachina alazetal ta qualsiquier persona que quiera teorizar sobre Canta de chelo y fuego y con uns contenius graficos sobrebuenos.