Mostrando entradas con la etiqueta Ixo Rai!. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Ixo Rai!. Mostrar todas las entradas

lunes, 11 de abril de 2022

Chornadas d'as luengas y mas Ixo Rai!. Tierra de barrenaus 8x16

En ir acabando-se las restriccions por la pasa se torna t'a normalidat. La nueva u mesmo la viella, por lo que pareixe en muitas ocasions. Una d'as cosas que mas trobaba a faltar yera la vesant mas socializadera de Nogara. Todas ixas actividatz que complementan los cursos y que fan posible que l'alumnau de l'asociación y atras personas aragonesofablants de Zaragoza puedan practicar, conoixer y aprender l'argonés en un ambient amigable y relaxau. Iste anyo nos quedemos sin cena d'hibierno ni chueves larder, pero sí que torna, a la fin, y en la suya XXVIII edición, las Chornadas d'as luengas d'Aragón.

Lo fan con un programa de seis actos: quatre charradas, una prochección y una trobada. En ixas quatre charradas podremos debatir y conoixer aspectos vitals d'a luenga como la suya gramatica, las variedatz vivas, la presencia suya en internet u la necesidat (u no) d'una variedat estandar. La parte audiovisual plega de man d'un documental premiau fa poco en lo festival Espiello y doblau a l'aragonés. Y pa socializar l'aragonés d'una manera diferent, se fará tamién una trobada d'escalada a on que se puet participar tanto si yes una experta escaladora como si no sabes nian lo que son uns peus de gato. Tos cuento, en lo programa, totz los detalles de cada actividat y d'os suyos protagonistas. 

Lo programa anterior, que dediquemos de raso a la tornada t'os scenarios d'Ixo Rai! ye estando tot un exito. Tanto por la cantidat de personas que lo sotz ascuitando como por los comentarios y opinions que me fetz plegar. Asinas que m'ha plegau bella participación mas que, como soi encantau de sentir, tos comparto en la segunda parte d'o programa. Tres nuevas colaboradoras que nos recuentan la suya experiencia con Ixo Rai!.

En l'apartau de convocatorias tos anuncio bell concierto y festival pero, sobre tot, una chiqueta primicia personal que he quiesto anunciar en Tierra de barrenaus radio antes que no en qualsequier atro puesto. La parte mosical se completa con una nueva canción d'o calaixo laboral, con bell tema d'as bandas que sonarán en ixos debantditos conciertos y, prou que sí, con Ixo Rai!.

Recuerda que puetz ascuitar totz los programas en Ivoox, Spotify y la web de Radio Topo.

Programa #123

miércoles, 18 de enero de 2017

Lo molinero y o folk combativo

En gravando o programa sobre versions de Tierra de barrenaus radio, m'aturé a ascuitar con ficancia a letra de Lo molinero, una pieza clasica d'o folk, en a versión gravada por a Ronda de Gudar "Astí queda ixo". La heba ascuitada un ciento de vegadas pero, por un regular, como qui siente plever. Y prou que sin lunetas moradas.

A letra charra d'un molinero que se suposa que buque con as zagalas que i levan o trigo pa fer farina. A canta preba d'avisar-les d'iste feito y les advierte de que si fan foriquetas con o moliner dimpués os mozos d'o lugar no las "pretenderán". No sabemos, pues en a canta no lo diz, si ixas trobadas sexuals son consentidas u no pas. No sabemos d'as estrucias sexuals d'o moliner, que talment sigan un reclamo, u si as mozas d'o lugars lo fan servir como alivio sexual, en una sociedat plena de "cazurros sexuals". En qualsiquier d'os casos, toda la canta ye una descripción de l'heteropatriarcau rural (l'urbano tien atros topicos) que, estando bien pensaus, decora con una napa de picaresca, a lo "ixotas de picadillo".

Si as mozas son forzadas por lo moliner, lo que se diz en a canta (que pa forro de bota ye bien animada), ye terrible. Si no en son, as mozas d'o lugar se suposa que tienen una vida sexual prou mierdera u que, en qualsiquier caso, o feito de vivir ixa sexualidat con o moliner, las fará estar refusadas en o lugar. Jodo petaca.

Tot isto me fació pensar bell rato sobre as letras en as letras d'as cantas folkis aragonesas. Si en os libros en aragonés, poquet a poquet imos salindo d'os topicos "crabas-cosas d'antes mas- a guerra -mont", pareixe que en a mosica, cuesta de salir-se-ne. A tematica d'os grupos folkis continan estando rurals, agroganaderas y "d'as cosas d'antes mas". Con bella excepción radida, u quan charran de "temas universals", o folk ye d'as pocas menas de mosica an que no trobamos una envista "combativa".

As pocas cancions que charran de qualcosa pareixida a la liberación d'a muller, lo fan en terminos nomás sexuals u coyunturals. As mullers son libres pa Santa Agueda. U bella muller punctual ye una persona con muito caracter que se imposa, y que destaca entre una población femenina de tot sozmesa. As mullers en o folk sufren, ploran, deseyan y son deseyadas, treballan ... pero qui vive aventuras, qui fa cosas importants, qui ye un heroi siempre ye un hombre.

Pocos temas politicos, fueras de l'aria agroganadera, protagonizan a mosica d'iste chenero. No se'n fa porque a o publico no lis faria goyo, u como no se'n fa, no bi ha publico folki "combativo"? Encara que no ye a mosica que más me cuaca, puyo totz os anyos t'o PIR y t'atros festivals, que tienen toda u buena parte d'a programación d'ista coda. A mayor parte d'a programación, por muit buena que siga, ye previsible y repetitiva. Mesmo o publico somos os mesmos dende fa muito tiempo. Ya nos conoixemos todas, u muitas. Y ye un publico que sí que me lo trobo dimpués en l'activismo politico y social. Que antimás reacciona por un regular prou bien a las innovacions en a mosica, y que ye bien ubierto.

Quiero pensar que cosas tant pinchas como "Mullers" de La Chaminera, que tenié a suerte de viyer en iste zaguer PIR, no quedará en una cosa punctual, sino que va fendo tranya pa la chent que quiere fer mosica "tradicional", pero con ixa component politica que tanto trobamos a faltar muitas. U que a la que ya existe, le quiere dar la interpretación historica critica que tanto cal. A mitificación de lo rural no puet ideyalizar seguntes que comportamientos ni normalizar seguntes qué relacions de poder.

Como en tantas atras cosas, en Aragón somos muit poquetas. Ya quasi no queda chent que faiga mosica en aragonés, como luenga principal. De collas folkis, por cada dia en tenemos menos tamién. Pero cuento que de buens mosicos, de publico, de ganas, y de espacio pa innovar bi'n ha a boticiegas.

¿Ye incapable lo folk de fer lo que por un regular entendemos por "mosica combativa"? Cal que no. A mesma Ronda se'n ye salida de cabo ta quan d'ixe "paisachismo". Os Chotos, facioron aquell "No más pantanos" que tamién se fació himno. Falta nomás un paset entabant pa que una colla folki faiga letras como las de Habeas Corpus. ¿Belun se i anima?