martes, 31 de marzo de 2026

Indiana, Tony y la propiedat privada

L’atro día feban la tercera d'Indiana Jones en a tele. La d'o gredal. Ye hipnotica. La he vista un ciento de vegadas, me sé los dialogos punto por agulla, pero con tot y con ixo, siempre que lo zapping me i leva, me quedo mirando-me-la. Lo menos bel rato, dica que Indi le fote bel punyazo a un nazi, que ixo siempre fa goi. Creixié, como tantos atros quintos míos, con l’arqueologo como heroi. Lo teneba tot. Barrachaba lo caracter aventurer con o conoiximiento academico y, pa forro’i bota, trestucaba a las mullers que se regalaban por lo doctor.

Pero amás, Indiana teneba atra caracteristica que t’a part d’alavez no en parabanos cuenta y que agora pienso que talment fuese mas important que no me pensaba en a mía formación. L’enemigo suyo yeran los nazis, y ixo hue ya ye de destacar. Pero en teneba unatro, d’enemigo. ¿Cuántas vegadas sintiemos en ixas cintas d’os ueitanta ixo de «isto habría d’estar en un museu»? Indiana Jones luitaba contra la privatización d’o patrimonio artistico. Los «malos» yeran cudiciosos traficants d'arte que agora clamarían «emprendedors». Si hue s’estrenase a fe que sería acusada de woke y de propaganda anticapitalista.

No en faré un afalago acritico. Las pelis d’Indiana Jones tienen un mensache colonialista y una pudor masclista de mal amagar. Ixo, tan común en as produccions d'alavez, lo deixamos t'atro post. Lo que me clama l’atención, cada vegada que lo veigo, ye ixa defensa d’o común.

No ye lo solo eixemplo de mensaches, cutianos en o cine y la cultura popular d’os ueitanta y primers novanta, que han dispareixiu de tot. En aquellas envueltas, dende Los Goonies a l’Equipo A pasando por Scooby-doo, los especuladors immobiliarios yeran prototipo recurrent de «malo»: l’antagonista que no teneba mica escruplo en joder-les la vida a los protagonistas y a qui pertocase.

Dos decadas dimpués d’ixa zaguer cruzada d’Indi arribaba t’os cines un heroi bien diferent: Iron man. Tony Stark tamién yera seductor, intelichent y aventurer. Pero no yera un profesor universitario sino un interpresario d’exito que amuntonaba diners a pur de vender armas por lo mundo. En Iron man 2, l’hombre de fierro va ta un chuicio a on que l’estau le demanda que meta la suya tecnolochía a lo servicio d’o gubierno d’os EE.UU. y astí ye la gran escena que define lo cambio cultural, cuan debant d’os representants d’a cambra diz ixo de «¿Quieren la mía propiedat. No pueden tener-la. Pero les he feito una gran favor: he privatizau con exito la paz mundial». Me pienso que no puet existir una frase ni una escena que represiente millor lo neoliberalismo y l’individualismo. Y Iron Man en ista peli ye la suya personificación.

Ye verdat que dimpués lo personache fa tot un viache de l’heroi. Caye en o pozo, tien problemas con l’alcohol y acaba cambiando lo negocio d’a fabricación d’armas por lo d’a producción d’enerchía, como si no bi hese tamién aspectos eticos y morals en ixo. (Aviso de spoilers de pelis de fa una decada). Seguindo la saga, l'amigo Anthony fa un chiro de 180 graus cuan empara la iniciativa de rechistro superheroico pa que la chent con poders pase a pender d’un control estatal (Captain America: Civil war) y en Avengers: Endgame acaba sacrificando-se por salvar a la humanidat. Entremistanto, refusa la suya vida de playboy millonario pa marchar a vivir con o suyo amor con qui tien una filla.

Ni lo chiro ideolochico ni la posterior redención, tot muit opinable, ye lo que lo fan meyo d’Iron man remera. Sí pas ixo d’a privatización d’a paz mundial, las fiestas en a suya torre, los autos de luxo y la manera de vivir d’ixas primers cintas, antes que le entre una mica de talento.

Contraeiexemplos, n’i habrá a brozuecos. Iste no ye unatro post de viello de «los 80 yeran millor». Ixa decada, como todas, tien cosas que fan muita pampurria. Ye una experiencia personal que creigo que me marcó mas que no pienso y dezaga d’a que probablement i hai una manera anterior de veyer la vida y de buscar en a ficción los mensaches que me reafirmen en las mías ideyas. U talment ye un simple «Indiana mola mas que Tony». Qué me sé yo.

No hay comentarios:

Publicar un comentario